Obseruationum Gulielmi Morelii Tilliani in M.T. Ciceronis libros quinque De finibus bonorum et malorum, commentarius. ..

161쪽

i o IN V. , LIB. DE FINIB.

eimutvluere Item si nihil haberet animus hominis nisi appeteret,aut sugeret Id quoque esset ei commune cum bestiis Habet primum memoriam 5 eam infinitam rerum innumerabiliv.&e. Quid illa vis quae tadem est, quae in uestigat occulia, quae illa tam multa possit effingere,&c Ergo quia cum sensus accessit ad vitam ita non relinquitur, etiam cum ad sensum ratio adiuncta suerit quae hominis est persectio,

nee vita, nec sensu nec omnia ad utrunque genus conseruandum facientia omittε-da sunt. Ex quo efficitur,ut ea omnia ad pellectionem hominis,id est. ad summum bonum valeant. TAM: viuere vitem Mori dicimus J in veteri est, ετ vivaxa,&vigere, dcui ODI APTA M A an A ad naturam apta redali mei .

In ipsa enim parum magna is inest, γ qu Optimese habere possit.

Natura vitis postulat,ut ipsa cum suis partibus omnibus quam optim habeat. quod quia ipsa per sese assequi commode non potest, ars agricolarum accedit, quae ut ea quam aptissime ad naturam affecta sit, curat Nee certe aliter efficeret ipsa si intrinsecus id, non extrinsecus accederet. Nihil enim eorum quae ad colendam vies pertinent, omitteret. Iam si sensus ad artem eam adiungeretur.is non illis quidE primis neglectis appetitionem rerum naturae accommodatarum de contrariarum reiectionem adferre nee id tantum, verum etiam is se ipse diligeret,iueretur conseritaret. Adde tertium, animum rationisin consilirparticipem is no negliget, qui posset accesserunt,sed pro dignitate omnia aestimans, de nobiliori fine tuendo cogitabit, id est de eo, qui tam praestantis animi proprius sit: ita tamen ut priora quae aderant, cocurrant,ad summam summi boni constituendam. Ista igitur progressio quum in his naturis valeat, valebit quoque in humano genere. Nam homo non statim a primmo ortu persectus esto absolutu sed sensim a sui charitate ad sapientiam proficiscitur. Eo RVM QI OMNiv M appetit uni J inveteri scriptum est, o Rura et va

omnem appetitum.

Quod cumulatur ex inte itate corporis, edi ex mentis ratione perfectu.

Academicorum lib. l. ait Cicero, veteres illos Academicos 3 Peripateticos inhoe constituisse summum extremum rerum expetendarum, si quis adeptus sit o nimiae naturi animo, corpore, δ vita.&addit, Corporis autem alia ponebant esse in toto alia in partibus Valetudinem vires pulchritudinem in toto: in partibus autem sensus integros, praestantiam aliquam partium singulare: ut in pedibus celeritatem .vim in manibus,claritatem in voce in lingi aetiam explanatam vocii imis pressionem. Animi autem qui essent ad coprehendendam ingeniivirtutem idonea. eaque ab iis in naturam, mores diuidebantur. Naturae celeritatem ad discendum, memoriam dabant: quorum utrunque mentis esset proprium 3 ingeni j Moru au tem putabant studia esse, quasi consuetudinem , quam partim exercitationis assiduitatripartim ratione formabant, in quibus erat philosophia ipsa. In qua quod in , ehoatum est. neque persectum progressio quaedam ad virtutem appellatur: quod a tem absolutum id est virtus, quasi perfectio naturae.omniumque rerum, quas in animis ponunt una res optima. Ergo haec animorum. Vita autem id enim erat terti si . adiuncta esse dicebant,quq ad virtutis usum valerent. Na virtus animi bonis 3 corporis cernitur in quibusdam,quae non tam naturae, quam beatae vitae adiuncta sunt. Quςm locu huic disputationi lucis plurimum adserre puto. est enim totius rationis Pcripa teuc de moribus velut argumentum.

Nunc νero a primo ciuidem mirabiliter occultu natura est nec peripici.

Docuerunt Philosophi hominis animum primo perfectum de absolutum a paret effectore uniuersitatis huius procreatu fuisse iisqueadeo ut ne ei defuerit res aliqua, quo minus omnibus iis,quet ad natura sua Persectionem attinerent,comple-

162쪽

retur: itaque non modo sapienter Se intelligenter naturae officia praestare iii potuita, V itin etiam omnium rerum eognitionem in procinctuae sine ulla haesitatione tenuisse Eum vero corpore statim inclusum illam ex corporis contagione amisisse

persectionem ae vitam secutum in sentiencio positam , intelligendi acumen obscurasse, pr , rebus aeternis&constantibus, quarum erat intelligens,de iis quae interi.

tum patiantur, de instabiles sint cogitasse:pro honestis 3 virtuti congruis actioniblaquibus obeundis habilis erat Malacer, pigris de ignauum factum voluptates ac per

motiones corporis securum fuisse Primum ita questa praeclara animi dona quasi confiis fuisse Moccultata corporis tu obtustate, tum mortalitate , quae animum a reruvera cognitione reuocauerit Progredientibus tamen aetatibus, animo sese erigente ex his tenebris sensim sese cognosse in primit ex sensuum perceptis progression et ad res uniuersas. ac caulas rerum factam fuisse. Ex quo animus intellexerat,quid appetendum,quid sugiendum fuerit quid naturae accommodatum,quid alienum,quid statii conseruet quid labefactet vh de summi boni in tuenda tota natura, et iisque singulis partibus collocati, notitia emerserit scilicet dum non intellexerunt quae tantae calamitatis,tantae omiptionis in genere humano causa esset, haec simenta. ne non aliquid dicerent, ad inuenerunt. Causam erroris non ex corpore emanasse noscimus. diuinis oraculis adnioniti: sed ex illa primi parentis a Dei pra scriptis im-Pia uersion ritu. e. tradix eorrupta omnes stirpis ramos, totam generis humani nobolem in secit. equo iniquitati sonte omnia malorum genera nascuntur. N Hinc vero primo quidem ni irabiliter, &e. Vetus habet, Nutic ERo quod mirabiliter occulta natura est, nee prospici nec cognosci potest. Jin paulo post sequitur in eodem, Ri Mus M appetitus ille animi tantum agit, ut salui atque integri esse Posiimus. Quum autem dispicere coepimus, sentire quid simus, c.

Nepas aculeis.

Nepam ait Nonius, quidam cancrum putant, ob illud plauti, Retro uersum momitabor nepam. Sed vera scorpius dicitur. sic enim ex Arato vertit Cicero, Inde Nepae cernes propter fulgentis acumen Aram. Graeca sic habent, Citat ad eam rem hunc locum Nonius in eius codicelegitur, NATAR anait culas,volare merulas .cornibus uti videamus boues,nepas aculeis,&c Malesin quibusdam codicibus Ciceronianis, Esr As, legitur Pro NεPAs.

Parui enim primo ortus iacent, tanquam omnino sine animosint.

In homine progressio, e natuis initiis ad magnas res sit, si ab initio spectetur. paruuli primo ortu, nee mouedi seisj, nee se tuendi desiderio teneri vidctur,sed quasi sipites iacere. Paulatim progredi et statessardiussi elue ingredi litur, imbecilli, nuci .nec armis ad se tu edos instructi quii vero firmiores essecti sunt,& aetatis puehio m. ii rationis metis actiones apparet: ari ita quato imbecilliores c teris animatibus principio cernebatur,tato piores pbst Ospici situr. Iam principati animi agnoscut,&quid natura duce, quid raticte sit appetendit inquiriit: usqueadeo ut ad omnii virtute apti esse aecommodati ex primis actionibus intelligantur. Gaudent paruv. I cum aequalibus versari. inter ludendum quod suum cuique est, reddi tribui πο-lunt gratiscari aliis eupiunt hae sunt iustitiae simulacra. Eorum que vident, inquirunt nomina,fabellas libenter audiunt. si quippiam sua industria fecerint, laetantur:

attentius qu. x fieri vident aduertunt seminaria haec sunt sapientiae, studii literarum ac prudentiae. Inter decertandum, si vincantur,aegre ferunt ut vincant,gaud cirnen in parere volunt, nisi praecipienti aut docenti, aut epiti me imperanti initia vide sortitudini si inagniani mi.Siquid inbonestius aut iactu ut dictum siueiae,

163쪽

i4 IN V. LIB. DE FINIB.

siue ab aliis percipiant erubescunt: in eo elucet modestiae, temperantiaeque signiῆ-catio se Anu ER TvNT chra ea illi domi sunt,&c. JHic locus paulo aliter est scriptus in veteri,in liunc modum, a Ni 4 AnvERT N ea quae domi fiunt curiosius, incipiuntque commentati alicuid facere.& eorum quos vident,volunt,&α

Est enim nati iasiueneraravis hominis, vi ad omnem Irtutem.

Saepe apud Aristotelem hane virtutum diuisionem reperias, ut alia vσικὴ λι- alia, ικ nominetur, quam κυνιαν aliquando nominat sic enim in libris de Molibus ad Nicomachum disputat.ως λι όνησις πιος - δει eruet , ἡ ται πν,ἔφυιον A, o Qua χυσικ μετὰ Me -κvs- - σι obheκ in κα et ἰξοῦ 'πά χειν me. Quatii. inquit, ad ingeni celeritatem,cui similis est non eadem, prudelia valet, tantum a natura concessa virtus, ad eam quae vera est in proprio virtutis nomine nuncupatur. Est enim natura sic generata vis omnium,ut ad mores omnes percipiεdos facta videatur. Nam a primo statim ortu in nobis iustitiae,temperantia fortitudinis, Iesaliarum generis eiusdem virtutum semina habemus.

Suntinim prima elementa naturae, quibus auctu, sis tutis quasi carmen

Vetus codex, tres invs Ac τ'. JPrincipia honestatis nobis ingenerata sunt, non opinione finguntur. Nam xcommunis intelligentia, quae nobis a natura data est,nos docet, ut honesta in virtute ponamus in vitiis turpia quam quidem intelligεtiam in paruulis cernere licet: quanquam saepenumero malis moribus ea depraua tur Min contrariam partem deducitur. Non possunt quiescere parui significat ita. que non ad ocium, sed ad actionem nos esse natos. Diligunt a quibus beneficii aliquod acceperun pratitudinis in ilia sunt, de liberalitatis. Audire alios gestiunt sapientiae semina vides. Propulsant iniuriam quantum possunt,ab iis quos amant ea sunt sortitudinis simulacra Contra .ricio si quietos sibi pares si vident, rident:segnitiam emo fugi sit. itemque denegare verentur quicquam, quod prastare possint iis quibus debent: abhorrent igitur ingratum animum. Obiiciunt aliis inscitiam,ruditatem,obliuionem vitio vertunt si quis quod placet metu doloris cuiusdam, parare non audeat. quae res ignauiam,& studij contemptum a natura nostra alienum esse signiscat.

Non sim causa eas quas dixi, in pueris mutum quasi scintillulas vide

cto quodam ωvenali ductore, vitae ducem diuinum id est. rationem accipiat quam qui subsequuntur praeeuntem,ij soli liberi existimandi sunt.

Imbeciliaque mente i naturae quasi per calainem emitur.

Qitum ambigitam quandam, impei sectam ac tenue in rerum notitiam significare volumus, eas nos quasi per nebulam videre. per caligine cernere, per somniusneminisse dicimus. Sic Plato κατατ σιοπς, se καθ' υπιον solet dicere. Quod per

164쪽

oBSERVATIONES.

mediat nebulam intuentur,inquit Erasmus .esus confusam duntaxat inraginem ae velut umbram incertam aspicimus cuiusmodi sunt quae per caliginem cerniatur in tenebris. Hinc igitur ducta est metaphora.

Intrandum est igitur in rerum natura se penitus quide postulet.

Quid natura postulet. quaq; in re posita sit eius optima conititutio, qui intelligere vult perspicere is ab ea non recedat,is eam cognoscat penitus necesse est. Eam autem ci)gnoscet, qui sibi ducem philosophiam elegerit id est,matrem omnium rerubonarum sapientiam. Haec enim una nos quum caeteras res omnes, tum quod est difficillimum docere potest, ut nosmetipsos noscamus. Cuius praecepti, ait M. Tullius

tanta vis .iant sententia est. v ea non homini cuipiam, sed Delphico Deo. id est. Pν thio Apollini tributa fuerit. Nam qui seipsum norit, primum aliquid se habere sentiet diuiuum ingeniumque in se suum, sicut simulacrum aliquod dedicatum putabit tantoque munere Dei semper dignum aliquid faciet, sentiet:& quii se ipse perspexerit .intelliget quemail modum a natura subornatus in vitam venerit quantaq; instrumenta habeat ad obtinendam adipiscenda inque sapientiam quoniam principio rerum omnium quali ad libratas intelligentias animo ac mente conceperit qui . bus illustratus,sapientia duce bonum virum,& ob eam ipsam caulam cernat se bea

tum fore.

Coralliod item haec ea una, ut vim nostri corporis animique Ortatu.

M. Q. Fratri, Cessitore se noli: Icillud. 2 ισεω , noli putare ad arrogantiam inuendam solum esse dictii m. verum etiam ut bona nostra norimus Ion quidam Fud Plutarchum re atro rari Linquit, et: τ' ὐμεν ινον δ' Πον est, illud quidem praeceptum. Nosce teipsum. longum non est. r tame praecipit faciendam, que quin magna sit, solus nouit Iupiter Exqii illud Iuvenalis coelo descendit γνὼθ σε γον. Cicero prima Tuscula. in alia causa' eam habere vim praeceptum dicit, ut suum quisque animum noscat. Non enim inquit, credo id praecipit, ut membra nostra aut statura .figu imue noscamus sesquitnolce te,dicit, hoc dicit, nosce animum tuum. Nam cor is quoddam quasi va est aut aliquod animi receptaculum. Ab animo tuo quicquid agitur id agitur ite ueigitur no se nisi diuinum esset, non esset hoc acrioris cuiusdam animi praeceptu evi tributum eo sit sed illa Ciceroni haec Pisoni verba tribuuntur Meminerim ueetiam Ciceronem nolle .ut ouis tabelli obsignatis secti agat.& testiseetur quid di xerit aut scripserit aliquando Nos, inqui dii diem vivimus, quodcunque nostros animos probabilitate percussit,id dicissus. Itaque soli sumus liberi.

Senuamur ue eam vitam, que rebus ipsis perfri/atur.

Alij eodices habent, ra RMAE AT R. Nos qui homines sumti dest,qui cor

pore constamusicaa imo.ad utriusque conteruatio ueni apti sumus accommodati natura,Utrunque tueamur,&quod utrique consentaneum est&commodum. Non ita auod corporis est .sequamur .ut quod ad animum pertineat, deseramus quemadmodum Aristippus. Sc voluptatis de se fores. Non tam miremur tubiciam ut animum.&qaae illius status sunt eon seruantia. ut alteram nostri patieni licet inferior L

negligamus, ut Zeno fecit,3 qui solum honostum quod sit,id bonum esse voluer ut Hason in partes tuen diu conseruandi desiderio appetit me omnes tenemur: quan semel adenti sueri inusica summum sit bonum . quod omnes appetiit, ου πα/m ε διτα,non dubium quin finem bonorum adepti surrimus. Sic iudicant Pallosi phi qui longius intelligentiam porrigere aut noluerunt aut certe non potuerunt Nimi autem angustis tum nun ho nini bonuiu finibus eoncluserunt: tamen ne illu 'qui dem unquam ullus a Tecutus est. Nam ii ali sua ali ita virtutis iis ivlicatio eluxit, ea aut id uidia oppressa est,aut odio hominum extincta.

165쪽

Vstim enim sit, oluptas in bis rebus quo primas cunilum natura

primum sensum esse voluptatis de doloris. inastus verbis videtur in iis posuisse volu

sum est. Nam si qua persundantur voluptate animantia id posterum quodamodo de consequens putandum est,quum scilicet ipsa vi sua ier sese natura , quae sui status conseruantia sint Talutaria requisierit eaque consecuta fuerit atque ea qui deni rationein hilarantur animalia, se florescunt arbores. Huius igitur quaestionis ora partem defendas. ad id quod nune tractatur,nihil interest. Na si posterum esseae quid

consequens intelligatur, cum non ab solitat natura ierficiat summu bonii esse nopossit sin in primis naturae constituatur,pars, non summa erit finis bonorum.

Si enim, ν mihi quidem videtur, non explet bona naturae voluptas.

In bonis ne voluptas esset annumeranda, dum inquirunt philosophi. dc ad oraque partem rationes adferunt .in bonis non esse ita confirmant, ut resere Aristoteles, πρωτον tabo γάρ φασι, GLλήδονlis γύεω ν ά δ γύim acri Ti, το δ αγαξον, ςK--τι κω - ἀτελες κίρανε κην alia addit, sed ad hunc locum minus pertinent. Nam illud, inquit,in primis aiunt,voluptatem ob id in bonis non esse ponendam,quod ea procreatio quidam sit.que imperfectu quippiam est mon absolutum clim bonum in rebus inclioatisin minime absolutis locum non habeata id tamen eodem loco refutat de alicubi statuit voluptatem virtutis consequens. 6 praeclararum actionia nocontra,virtutem voluptatis. Ex quo facile licet intelligere, non in primis natur voluptatem positam esse ab Aristotele: sed in posterisin consequentibus Vtram autepartem teneas, nihil ,ut dixi, resera chim ob id extremum rerum expetendarum de semper sit in natura absolutione tersectione positum.

Vnum aliquod accesserit corporis commodum.

Voluptas, ut dicebat lib. 2. omnium Latine loquentium more dicitur, quin ea percipitur qui sensum aliquem moueat iucunaitas quae iucunditas , si transseratur ad aninium, laetitia 3e gaudium dicatur ita tamen ut voluptas etiam ad animi illa laetitiam accomni odetur. Itaque huic verbo voluptatis duae res subiecti intelliguntur,lςtitia in aninio.& in corpore suauis commotio. Proprie igitur eam nunc dicit, mixad corpus pertinet, suauitate . Id genus enim propriam voluptatis appellatione Ea, bet, ut etiam scribit Aristoteles, ειδεμ φασι κω aco κληυ νοψαν, σωμαr 3ίδοται.δια το πλο αγο απροβάλει νεις αντας, - πιώme μεο eci iam. διλτον-όα γνωριακὶ ,ταν me ι νας Αιο τα Sibi inquit, voluptatum haereditariun Omen vendicarunt quae corpus mouent iucuditates quia quam plurimi his alliciuntur, earumque participes omnes esse volunt. Ita cam has sibi solum notas iamiliarcs secerint, tantum ipsas, non etiam alias,esse putant.

Hactenu de prima naturi commedatione in sui cuiusque charitate polita egit, indeq; iam conclusit illa initia tueri conseruareque totius naturae statum. Nunc se-

inuitur ut singula persequenda sint,& res enodatius explicandae. Hue enim usque de totius eorporis manimi cura dixit, seq: prima sui cuiusq; cliuitate: ia partes utriusq; attributa considerat,quam quaeque vim habeat,quo spectet, quid appetat,ut ex us

166쪽

eolligat omnes nostras vires actiones, de eonsilia ed reserenda esse .ut totus homoeonuenienter tratur uiuat quod rerum expetendarum ea tremum est,in sum ninni

bonum.

Videsne, visi qua tu membris providui debilitatu, aut imminuta situ

In eo ore morbus est a grotati, vitium Morbus appellatur totius eorporit corruptio Aegrotatio .morbus imbeciJlitate Vitium quum partes eorporis inter sedis idet. Ex quo prauitas membrorum,distortio,deformitas. Sic ergo disiputat, Deformitas membrorum nemini placet: ergo pulchritudo δ apta partium ompositio, ε eonueniens natura actio nobis sunt accommodata . Ea autem naturae statu conseruantin tuentur: quare ad numerum bonorum, it summum bonum expleant refcrantur necesse est. φ

Mubbsque etiam curationis causa dolores perserant.

Tanta est naturae conseruanda appetitio, ut etiam eius rei causa dolores perinferre nemo sapae mentis recuset. Ita C. Marius libenter acrem morsum doloris pertulit,quum varices secarentur tant6que desiderio naturalis status recipiendi tenebatur,ut principio vetuerit se alligari , nee quisquam ante eum solutus dicitur esse secius. Quisi naturae cog ruam motione non expetisset,latum certe dolorem serrerecusasset. Crus enim alterum non praebuit. Igitur tulit dolorem viqiiod ad natu .rae absolutionem pertinebat recuperaret, maiorem serre sine causa necessaria noluit ovo o NivERsu propter se expetatur. quod in motu in statu corporis nihil est,quod animaduertendum,&c. In veteri scriptum, Io v Nivs R.

sv M propter se expetatur. Quidri motu cin statu corporis nihil inest quod animaduertendum esse natura iudicet3Jquae lectio propemodum eadem illi est, quam

probat Camerarius.

Nonne odio dignos multos putamus qui quoda motu aut star videntur.

In motu fatu naturae congruentibus, si peccetur distortione,aut cprauatione quadam,aut deformitate .ut si quis aut manibus ingrediatur,aut non antis sed retro: fugere plane se ipse . di hominem ex homine exuens naturam odisse videatur Quantobrem etiam sessiones quaedam de flexi fractique motus , quales protervoru hominu aut molliu esse olent .contra naturi sunti ut etiam si animi vitio id eueniat, tam in corpore immutari hominis naturam deatur. Itast. Seotrario moderati quabile ue habitus. affectiones, ususque corporis apti et se ad naturam videntur. Est autem de Officiis extremo libro primo caput, quo docemur,quae forma viris, qui motus qui gestus deceatiqux vitia in gestu,quq in motu ea uenda sint. Na, inquit,&sa strici motus saepe sunt odiosiores,in histrionum gestus ineptiis non vacant in in utroque genere quae sunt recta implicia laudantur. Cauendum etiam precipit, ne aut tarditnibus utamur ii gressu mollioribus, ut pompa tu ferculis similes esse videamur' aut in festinationibus suscipiamus nimia sceleritates Iair intelligere extis possumus,quo motu aut statu quispiam naturae legem modum contempsisse dici possit. L

Curn etiam,vfortasse magis, propterseformae dignitate sequamur

Dignitas formae aut pulcs itudo est, quae ad virum:aut venustaς.quae ad mulierem pertinet. Formae digivitas coloris bonitate conseruatur: color exercitationibus corporis. Formidignitati contraria estin aduersa prauitas, imminutio corporis reuemadmodum turpitudo pulchritudini Si igitur alterum fugiendum it.expetendunt erit alterum:& si unum contra naturam lit, profecto alterum e natura te,neces

167쪽

i46 IN V LIB. DE FINIB. Tantus est igitur inmarus in nobis eo nitionis amor sese trae, inemo

Mam. χι tu me vici-αγαποῦσα δι ἔριπις Omnes homines inquit Aristoteles. natura ducuntur adeognitionis&scientiae cupiditatem . mandex eo intelligi potest,quia propter se .detracta etiam omni opinione utilitatis .sensus diligiatur,ae chari sunt. Itaque ex quatuor locis .in quos honesti natura visque diuisa est, primus ille dicitur esse qui in veri cognitione eonsistit.& maxime naturam attingere humana, in quo genere excellere pulchrum est. Labi autem irrare, nescire,in decipi lcmalum&turpe ductitur, ut Cicero de Oisc. lib. I. scribit. T rvis requirant.&e. J Hi Mocus in veteri paulo aliter legitur: hoe quidem modo , T tvvs re currant ut aliquid se scire gaudeant ut aliis narrare se gestiant

O decin A, golicum vim puppim sectis Vbsi.

Vidit Homerus probarifabulam non posse si cuntiunculis tantus vir iri

In quovis scriptore illud maxini P probatur , si decorum euiquein aptu tribuata It Homerus qui nil molitur inepte, ut ait Horatius sed accommodatissime omnia se tibit pro erit in dignitate in fabula syrenuni,qua V lyssem reuocare fingit tur,viro ingenioso singularique prudentia pollicentes eas facit, non diuitias, non breuem e volucrem cantus suauitatem qua potissimum valebant, sed rerum cognitionem euius desiderio eum teneri sciebant.& non modo eum sed etiam omnes quin O hQminem ex honune exuerint,suamque naturam oderint.

Sapientiae cupido.

Vlutas ducem perpetuam Dei Homerus Minervam cuius nomine Mythologici sapientiam intelligunt, minitio Odyssem πιλυ σαπν appellat. Qui mores hominum multorum vidit, 3 urbes.

. tque omnia quidescire citi cunque modi sint, cupere,curiosorum est,

Itaque in hoc genere duo vitia esse vitanda dicit Cicero , quorum alterum huc pertinet quod quidam nimis ni agnum studium multamque operam in tes' obscuras atque difficiles conserunt .easdemque non necessarias quod euriosorum proprium est: quibus familiare est illud quo se tueantur,cim' γλυκυτ υν si πω ἀδωαι,quo in quadam Epistola ad Atticum lib. . M. Tullius utitur.

In rchimede, quid in puluere quaedam describit alterius,ne patriam.

Archimedes nobilis Geometra genere syracusanus fuit. Eum memoriae prodi tum est in tanto tumultu quantum capit urbes in discursu diripientium militii eiere poterant, intentum sorinis quas in puluere scripserat ab ignaro milite quis esset, interiectum suilia: quam rem aegre arcessus tulit, sepulturaeque curam habuit. Plinius ait, Grande Archimedi geometri eae ae machinalis scientiae testimonium. Marcelli contigit interdicto,cum Syracusae caperentur. ne violaretur unus, nisi fefellis

168쪽

set Imperium militatis imprudentia. Refert eius mirabilem studi sardorem plutarchus .euius verba haec sunt, Λ 'ρχιμήδL δ ργἰατ γραμμιάτων π-ωνπις. a. - ara ινδε uari modeώνοήσομάν- τεφανοπιμι ησιν sto εὐπιν de κα me δεπινο α ἰIήλατο βοων, Et, κα,κ, iurida arae φρι, κῆνο εβάδιζον Latine di eam,ri potero, Archimedε famuli vi aliquando a formis deseribendis auulsum , cum vngerent,radio figuras in ventre suo ipse scribebati. deinde quu lauaretur,4 ex infulione,ut aiunt, mensuram coronae modum intellexisset, quasi nodo quodi ex latus, veluti numine afflatus,in vocem hanc erupit, Inveni, eamque vocem saepe. iter ficien a petebat. Meminit Valerius lib. 8 de madio cindustria.

dantum Aristoxeni ingenium consemptum audemus in musita'

Vetus, NovNii. JAristoxenus praestans musicus, idemque philosophus, Dicaea ct Leon discipulus & aequalis. Magistris usus est, patre suo, Erythraeo quodam, deinde Xenophilo Pythagoreo. 8 postremum Aristotele, in quem morientem conuitia iecit quia scholae successorem Theophrastum reliquerat Floruit teporibus Alexandri & successorum eius. de Musicis libros conscripsit, depbilosoplita tem de historiis quamplurimos. Is ita ut est in Tu seu lanis,delectabatur suis talibu , ut eos etiam pro animo statuerit Volebat enim animii non aliud esse, quam ipsius corporis intensionem quandam , velut in eantu de fidibus, quae harmonia dicitur . sie ex eo oris totius natura: sigura varios modos cieri,tanquam in cantu sonos. Hic. ait Cicero ab artificio suo non recessit,& tamen dixit aliquid ,quod ipsum quale esset, erat multo ante dictum explanati a Platone,Tusculan. . Aristophanes Byzantinus, grammaticus celeberrimus, auditor Callimachi raenodoti praeceptor Aristarchi, in exponendo interpretando Homero plurimum operae posuit.

Quid de 'thagora 'quid de Platone, aut Democrito loquare

Pythagora bouem fertur Musis tinniolasse,quum Diagrammatis cuiusdam rationem inuenisset quod Cicero se non credere dicit, quoniam ille ne Apolliniquidem Delio hostiam immolare voluit, ne aram sanguine sipergeret. Idem discendi gratia omnibus serme Barbarorum Graecorumque sacris initiatus est. Relicta patria. Aegyptum lustrauit, Chaldaeis veri Persarum Magis edoctus est. In Cretam item descendit,& post ei Samum Maenique Italis leges dedit Plato quoq; Aegyptum peragrauit,ut a sacerdotibus Barbaris numerosin eoelestia acciperet: st Tarentum ad Archytami ad reliquos Pythagoreos concessit. Democritus etia ei 1dagos domit Chaldaeos audisset,quos patri eius Xerxes reliquerat, fertur in Ae- yptum contendisse,uti sacerdotibus geometriam disceret,&in Persidem,ut Chala os audiret. In India eum cum Gymnosophistis sunt qui tradiderut congressum fuisse,peragrasseque Aethiopiam.

Non intestimant idcirco ea esse pro esse expetenda, quod nun 'xtilita

Ii sunt Epicuret,qui ad voluptatem omnia referri volunt, contemnuntque honesta nisi voluptatis essicientia unt,aut ad eam per tineant. Itaque virtutes omnes Se artes ibi. sinum ministras iaciunt nec intelligunt naturi appetitionem in nobis ti- tam esse percipiendarum disciplinarum, veri cognoscendi, ut etiam utilitatem nullam spectantes addiscere velimus. Et fuerunt qui iacturam corporis Eacultatum fecerint libenter, ut philosophiae dare operam commodius possent. Ita Democritus oculis se privasse dicitur ut qua minime animus a cogitationibus abduceretur; agros

item suos reliquisse .e6sque pascua publica seri passus suisse. Et Crates si bene memini, patrimonium in nummos redacium in mare effudit,quod impediret, ne philosophiae totum se dederet. Quod factum,tametsi vitio non careat,indicat tamen ma-

169쪽

tuam in eo fuisse sesentiae cupiditatem.

Ipsit enim quaeramus nobissessarum motus, ut latione que rem.

Pilae υντο coro αἰθματς.ait quidam. Nan res nulla est, quae niaiorem voluptatem adserat,quae synceriorem, quae liquidiorem, quq magis liberam, quam rerum cognitio. Ea enim sola verti titia existimari debet: quae neq; ullius molestit particeps est neque adsert sui poenitudinen d cuius recordatio gloriosa est, Memoria praedicanda: quae animis nostris est accommodatari fainiliaris nec aliunde assumi tur,ut secundum Aristotelem scribit Plutarchus. Itaque Plato,ctim ut partium animi. ita etiam voluptatum tria genera secisset: unum quidem eius partis, in qua irarum ardor existit: alterum eius in qua cupiditas inest tertium eius proprium quae in verico itione versatur, ιωνα απσοῦ inquit ,τι oid si τουτουρανe ,υις εατων , Utati ix μωνι - - διςee. Igitur tria eum sint voluptatum genera,id sua uisiimum existimari debet quod est partis animi propriu, quae in discendo cognoscendo cernitur ut quo magis dominatur in cbis, princeps est haec particula eo vitam de amus suaviorem. Quam certe voluptatem, qui

non gustauit, partem nullam liquidae voluptatis: liberae gustauit.

Et quid historia de Elii, quam Iolemus persequi sque ad extremύ.

ri cognoscendi insatiabilem post se relinquunt appetitionem, voluptatemque incredibilem. cuius quidem voluptatis tanta vis est, ut ista delectatione ne si falsum qui . demst quod legimu priuemur. utque quantituis fictas fabulas audiamus, si no creadamus, probabiles certe iudicemus. Animaduertere enim licet, quum Platonis Atlaticon legimus,quumque postremam liados parten , quemadmodum puta 'amur ae moueamur,qui quasi phanis,aut theatris clauii persequi ad extremum usque fabulam magnopere desideremus. Cognitio autem beri scientia tam placet, oblectat, expetitur, ut esse 'iuere nos velimus, ut in studiis scientiae cognitioni seue

C: eteres quidem philosophi in beatori infulis figunt qualis natura

Vet res Ethnici suis Heroibus. Se philosophi suis sapietibiis beatoria attribuunt

insulas, campum Elysium,ubi e vita excesserint. Eae autem insul Oceano coctus dicuntur.quas perpetuo ventus amet Fauonius. singulisque annis illi earbores ter fructus P ducere fertitur. Quid scribunt Iulium Casare, homine multi in rebus fortunatissimum,&qui maris Oceani imperio po: itus erat, eis aliquando peruenisse: cumque loci amoenitate tulchritudine summa teneretur, eum locum habitare voluisse vi tamen expulsum ab incolis fuisse Socrates apud platonem locum quendam beatis animis tribuit, in quo tanta sit temperies, ut incolae sine ullo morbo vivat e veram erit natura perspiciat. τῖς δ ι, si iam .inquit,κeασιν ἔχον τοιαι κυφον πει 'sa σι τοῖς τις Nw4 μ ν ἀφεταίρα τῆ αυτ ὰπrs;ιν , Inr. ἡ τ υδα-

170쪽

ιπ' - ,οια, χαναρ , κω ἡ ἄλιν Οἰλα orioia ἰολουθον Temporii autem eius regionis aiunt partes eiusmodi esse temperatione , ut incolae morbo omni liberati,diuturniorem vitam quam nos in hoc mundo,agant. Itemque aspectu eos, auditu,prudentia, me teris omnibus degenere eodem, nobis praestare, tanto quidem interuallo,quanto ab aqua puritate aer,& ab aere aether distat. Illis praeterea Deorum lucos& phana in conspectu esse, in quibus vere Dij habitet responsa quoque,oracula,sensus, eiusmodi consuetudines ac familiaritates Deorum cum ipsis hominibus esse frequentes. Solem hune praeterea quem cernimus lunam ridera illis talia conspici,q talia ipsa re vera sunt itemq illos alias beatae vitae partes ac numeros omnes consequi.

Nihil vides acturos putant,nisi ut omne tempus in quaerendo.

Eam vitae actionem quae in cognitione rerum eontemplatione cernitur, De rum propriam esse A ristoteles tradit. atque etiam hominum actionem , quo ad hane propius accedat,eo esse beatiorem. Et Socrates A, iochum consolans . . e θαία - πι)ν,inquit, N. ει ὰθ ασιαι μεταβάλως, λάζιοχε, ἡ ἀφωρισιν et ἰρων,- 'Ἀλικρινέςερ ω τι λῶπιλα σιν l, εμγμάου θνητω σωματι - ηδονὶς, R. κρατους απις ω αλγηδονων κω αιρα δέηιονιιεως κτους ἄρκτῆς Ἀτθα απινα νο - - ας κτα 'Fl ἀγή sis γαλωος A me κω κακοῦν o Pro Iribe σαλάτω οῦσαι ei δια los Z ος,ν Σαθρων τίω φυσιν. κρα 'di rοψίν ἡ πρ Ἀχs k, θέατρον,αλα πρς αμοῦ θαλῆ ἡ ἀλκξ eis. Non est, Axioche quod timeas,no enim in mor- rem proficisceri sed ad immortalitatem transis neque tum abstraheris a bonis, sed ad synceriora perfruenda contendes. Non iam mortalis eorporis communes senties voluptates, sed puras S nullis doloribus permixtas gustabis. Eo enim tanquam .custodia vinculisque corporis liberatus euolabis: ubi nullus dolor, nullus moeror. nulla senectus locum ultu in habet sed semper adest tranquillitas quidam, vitς malis omnibus carentis,omne tempus cum omni sedationes quiete. in naturae cogni tione consumitur. Illicove philosophiam tractabis, non ut coetus aut theatri volsita tisubseruias,sed ut quid in quaque reverissimum si peripicias.

Sed etia deuinentum miseriarum.

buisse medicina in .Sic enim inquit de suis in philosophia studiis loques, Hortata est ut me ad haec conferrem animi aegritudo fortunae magna S graui commota iniuria cuius si maiorem aliquam leuationem reperire potuit sena non ad hanc potissimuconfugissem. Praeesare itaque Aristoteles, ta παιδείαν ἔλεγο ταῖς iam doti κοσμον, ἰή ταῖς απυιαις κατας ilia, Eruditionem in prosperitatibus ornamentum quoddam esse, ε in aduerstatibus perfugium,diccbat.

Princeps huius ciuitatis Phalerem Demetrius, quum patria.

Demetrius iste Phalereus Philosophus Peripateticus, Theophrastum audiuit, Athenisque δημαγώγ.suit, vel ut Laertius extulit, δημη γ ρων παρ' α lia αἱ e ις Της πολ ως- νγησατο ετ δικα. praeclare Rem p. administrauit. Reditibus enim urbem amplificauit Midificiis .iana et ignobilis suerit. Tandem in eum inuidi. commota est, insidiae paratae, usqueade,ut mors absenti decreta fuerit.ita cum praesente hominem non tenerent, eius statuas quae plurima erecta icerant, unica in arce seruata, deiecerunt. Ipse autem mortuo Cassandro,cum ab Antipono sibi timeret, ad Ptole- in rum σωτηρο se contulit: apud quem diu versatus tandem moritur. Plurimos autem esse studiorum suorum libros es ruit:ici Aeq; i, κρῖ epκα, α π:λιτ κ . ,