장음표시 사용
231쪽
seipsos, plures in saetiones scissi, ab auctoribus scissionum nomen Qrtiti sunt; sic a Claudio dicti sunt Claudianillae. In quo autem Claudianistae a Donatistis differrent perspectum non habetur; probabile ea in erroribus convenisse, 6c in solo schismate fuisse differentiam, quatenus Claudianisls, Claudium duceni sequebantur , D natistae Donatum ; se de aliis seissionibus, inter Donat illas facitis, discur
CLEMENs Scotus, sic di stus quia ex Scotia oriundus pseudo episcopus, una cum Aldeberto fuit damnatus a Zacharia Pontifice, repetitisvieibus in Concilio Germanico, &Romano proscriptus.Erroneae doetrinae Clementis Scoti restitit Ertiter Bonifacius Episcopus liloguntinus, euius Ope in Concilio Germanico damnatus suit, oc a Summo Pontifice
i. Abnegavit Canones secros, expolitiones S S. Patrum, ac Concilia Synodalia . R. Quia his omnibus praestandam e te fidem, constat ex his quae dicta sunt contra Brentium, Sccontra Accsalos.
a. Assirmavit post plures filios ex adulterio susceptos se polle esse legis Christranae Episcopum, impudicitiam iungens cum Sacerdotio. R. ex Epist. a. ad Titum, ubi D. Paulus asserit Episcopum debere esse pudicum, castum, continentem. 3. I iidai simum ex parte introducebat, asserendo justum esse Christi no viduam fratris defuncti accipere uxorem. R. verbo Mollinaris, ct Cerinthus, item ex eo,quod Herodem redarguit S. Ioannes Baptista, improbans impudicitiam Herodis cum uxore fratris sui. Qua autem ratione possit super hoc a Pontifice Romano dispensari, nostri instituti non est . Vide eruditum opusculum Joannis Roffensis pro validitate matrimonii Henrici VIII. q. Asseruit Christum resurgentem ab inseris nullum ibi reliquisse, sed omnes liberage . R. verbo Ald
s. Dixit in lege Gratiae nullum iamplius existere infernum. R. ex lEuangelio,ubi Christus in die judicii lminitatur infernum peccatoribus , lcujus aeternitas probata est verbo lAmpullianus. CLEOBius , a quo Cleobiani, fuit unus ex primis haereticis, qui EccIesiam sub impio magisterio Simonis l
di tus fullo, seeta Eutychianus,insti- lgante Simplicio Papa exilio damna- ltus a Leone Imperatore; suga sibi leonsuluit, dc mortuo Leone Antimhiam revertitur. Sub protectione Zenonis Imperatoris vehementer
turbavit Antiochenam Ecclesiam ;condemnatus suit in Synodo Constantinopolitana , contra ipsum ab Accacio Patriarcha congregata, Sciterum Ronis sub Felice Pontifice, anno q8 . sed magis,ac magis furens in Ecelesam, nec assiis erroribus res- piscen, , Xena iam virum plebeium s auctorem Iconoctastarum, etiam line praevio Baptisino , ordinavit Episcoepunt Hierapolitanum ; tandem anno i 36. moritur, cui suecessit Palladius,l eadem haeretica pravitate insectus. i. Corrupit sacrum Triagionisi execrando addi ameto, quo asserebat tres PerQnas SS. Trinitatis suisse erucifixas. Est autem Tristagion Canticum illud,quod ex Isaiae c. 6.& Apoecalyps q. frequentat Ecclesia in honorem SS .Trinitatis, scilicet: Sanctus, Sannias, Sanesus Nominus Inde Trisagion, idest, ter Sanctus, nomen habet,cui addidit versiculum, quo significabat Trinitatem crucifixam esse pro nobis . R. Quia Qidim, Christum crucifixum, non autem S S. Trinitatem constat ex Euangelio,cuius veritatis protestatio facta etiam
fuit in Symbolo Nicgno ; Tum quia
Trinitas non est incarnata, ergo neqὸ crucifixa;Τum quia legimus de Patre quod tradiderit Filium Quin crucifigendum , non autem quod una limul cum Filio,sit Pater crucifixus denium Trinitas est impassibilis; ergo Ecc. 2. Di-
232쪽
a. Dixit ordinationem Episcopa- Iem possessipplere pro Baptismo. R. Quia si posset ordinatio supplere promptismo, non essent absolute vera
i illa verba :- mi renatus fueris exosus e. Tum quia constat Apo-i stolos prius suisse baptizatos, ante j qitain ordinarentur Episcopi; nec ut
i libi legitur aliquem si iste ordinal tum , nisi praemisso Baptismo; & cum
per solum Baptisnum homo fiat de corpore Ecclesiae, non potest constititi ad regendam Ecclesiam , & coi sequenter non potest quis ordinari
Episcopus, nisi praemisso Baptisino. Demum Baptissus est janua Sacra
COCCEIA Ni,a Joane Cocceio Vomtii antagonissa originem habent: vigent etiam nunc temporis in Hollandia utriusque sectae professores Voetiani scilicet, & Cocceiani; ministri enim hine inde diviti, alii cum Voetio rigidum Calvini simim prostentur; alii cum Cocceio Calvini doctrinam
in pluribus temperant. Fuit Cocc jus natione Germanus , patria Bre mensis, primo Breniae,mox Franchetit in Frisa Theologiae professer , anno
1669. decessit, circa quae tempora paulo ante Uoei ius hominem exue
I. Asseruit, quod fideles veteris testamenti fuerunt omnes impuri,habuerunt non redempti peccatum , propter sacrificii expiatorii dilati nem. R. Nam plutes Samstos Patria chas veteris testamenti mortuos sui si se in gratia,costat ex ipsa Scriptura, j iistificabantur aute, & purgabantur at peccatis, per fidem mediatoris venturi, qua propter mors Christi, illis qui vixerunt secundum legem scriptam, etiam profuit per fidem, quam habebant in futurum Redemptorem. a. Tria sunt testamen a aeternuin, vetus, & novum. Rep. . si rigorosam ille tripartitionem intelligat , quia unicum testamentum Christus suosmavit sanquine , ut morte intercedente repromissonem accipiant,qui vocati sunt qternς hereditatis. A ternum itaq; est testamentum , sive ra- - δ9, ' tione aeternae Dei pr ordinationis,ὐ-ve ratione si natae haereditatis, quae in aeternum durabit. Dicitur autem vetus, & novum, quia Deus partem hujus testamenti inani aestavit anteis suum adventum , partem vero post suum adventum : plura etiam, quaesiint in testamento voluit adimpleri tantum , & observari ante suum adventum, plura post suam mortem v luit executioni mandari: hinc est, quod testamentum bifariam dividi tur, in vetus & novum , quod unicum est, re aeternum , ut supra explicavimus; sicut etiam unicum dicitur con secisse testamentum testator, tui plura vult executioni mandari solum pro aliquo tempore, alia vero perpetuis temporibus vult observari. CODi Avi iidem suorunt ac Gnostici, quos diversis nominibus appet, latos fuisse testatur Epiphanius 3c inter alia nomina, Codianos dictos esse significat. t Coi ARBAsius, qui&Courbas vocatur ab Epiphanio , Gutro iab Augustino, CHolreses ab Eusebio, fuit dis ipulus Valentini. Philailrius
censet hunc Colobrasium eundem
fuisse, ac BF nm, de quo sub tali nomine .m' uin; sed alium a Basso suisse videntur afferere Augustinus de haeresi cap. 1 . & Theodoretus haeretic. sabul. lib. I. Forte quia in eandem haeresim consenserunt Bassus, & C larbasus , de qua haeresi actum sub nomine eosdem non distinxit Philastrius quantum ad haeresin*pe spicuum tamen est, distinctos siste quoad personam , licet ambo fuerint Valentini discipuli; Cum vero plures Scriptores distinctos suas se autument, iisdem subscribendum censeo,quibus adstipulatur & Damascanus; immo inter Bassum , & Colarbasium tanta est nominis differentia, ut coincidere nequeant . Itaque Colarbasus non modo Bassi , sed R Marci fuit condiscipulus, a quo prodierunt Marcitae,
R una cum Marco ut refert Tertul lianus) novam haeresim ex Graecorum lalphabeto composuit,insta adduce dam ; sed processu temporis a Marco III 1Ι.
233쪽
divisus,deteriora coagmentavit deli-ria, quae refert S. Epiphanius haer. 3 s. Certe in iis resibus suis, sive potius fabulis componendis, & proponendis, adeo magnam inanium verborum cavillationem praetexuit, ut satis appareat Colarbasum nec sui compotem fuisse quid vellet, quid diceret, quid sentiret Ised per conssam inanis distursus cavillationem , studuisse aliquid novi proponere, ut posset iniet haeresiarchas adstipulari. Vera eL se , quae hic de Colarbasio afferuntur sicile judicabit lector, si quae D. Epiphanius haer. 3 I. de Colarbasio,eiusq;
somniis enarrat, velit percurrere . Errores autem Colarbalii ex Epiph. Irenso, Auguli ino, &ex Syrmondo hae t. I S. collecti, sunt seqtientes i. Negabat veritatem sine Graecorum litteris possie inveniri, sed totam plenitudinem , & persectionem veritatis in prima, & ultima littera Alphabeti Grsci eotineri dispositam afferebat, & ob id Christum Alpha ,& Omega esse pronunciatu in Divina
Scriptura autumabat . R. Nam Christus est, qui veritas est, ut de seipso loquitur Ego sum veritas: die iis Alpha, & Omega exemplariter, scilicet principium & finis,sunt enim istae lit- lterae, primae, & ultimae in Alphabeto Graecorum, quia omnia ab ipso prin-eipium habent, & in ipse finem habere debent: Caeterum perspicuum est non in litteris veritatem constituendam , sed litteras esse veritatis
expressivas, quatenus ad veritatem exprimendam assumptas. 2. Uitam omnem hominum inscitem stellis positam afferebat, bc has est e septem Ecclesias,& septem Candelabra aurea conabatur adstruere. R. circa hunc errorem a S.Theodoro
de Pergamo Episcopo , qui habita
Synodo septem Episcoporum , eundem anathematizavit, docens unamen veram Ecclesiam a septiformi munere Spiritus consecratam, nec se
ptem esse Ecclesias distin 'as, quas septem snt fides diversae , sed una fides, una Ecclesia, unus Deus. Quod autem vita hominum ex sideribus non dependeat, constat ex his, quae dicta sunt contra C cum,ct e uanenses. 3. Docuit Christum non suis verum hominem , R Salvatorem . R. verbo orisfamilis. q. Docuit Baptismum non esse conserendum in nomine Trinitatis, sed in suo nomine bapti Eandos, quot quot salutem cosequi volunt. R. uia in materia Sacramentorum standum est Christi institutioni; Christus autem docuit bapti a re in nomine SS. Trinitatis. Marc. cap. ultimo. s. Dixit dari duo principia contraria. R. verbo Manes. COLLi Ri Di A N i. Aquibusdam mulieribus in Arabia in partibus Thra-lciae originem habuit hac haeresis, de qua se loquitur Epiphanius. Qiisdam
muliercs currum quemdam, sive cellam quadratam Ornantes , expansis
super ipsum timeo, in quadam illustri die anni, per aliquot dies panem proponunt sve Colliridem , id est placentam, ex quo Colliridiani sunt dicti) & offerunt Colliridem innomine Mariae; omnes autem de pane participant. Habuerunt istae mulierculae sectatores, qui ciuiridiani ex pane oblato sunt dicti, quorum errores sunt sequentes . Credebant Mariam non habuisse humanam naturam, sed divinae naturae suisse consortem , unde tanquam Deum Mariam adorabant, &illi sacrificabant . R. Quia Mariani lex humanis parentibus, quorum nomina ad nos maiores nostri transiri serunt; Ioachim scilicet, & Anna progenitam fuisse , constat ex Scriptura secundum quam debuit Chrissus nasci ex progenie David, debuitque illa habere humanam naturam , quan
doquidem in ipsa V erbuni humanam naturam assumpsit, alioquin non potuisset in ipsa fieri Incarnatio, sive ex ea carnis assumptio. Tum quia Maria
se ancillam Domini esse dixit , ergolnon habuit Divinam , sed humanam lnaturam. Demuna ex omnibus Mariae operationibus constat eandem desecto fuisse sicut caeteri homines, hu- li manae naturae participem, ex quo se- l
234쪽
randam, licet excellentiori cultu,ratione Maternitatis adoretur, non tamen tanquam Deus, qui unus tantum
est, cui se submissam Mariam semper ostendit: propterea non debet ei si crificium offerri, nec in nomine ejus; id est , neque ad instar Numinis invocari , ut haeretici illi faciebant, quia sacrificium est cultus soli Deo
debitus . Quando autem celebratur
Missa de Sancto , Ecclesia non Octri Sacrificium in nomine Sancti, illumi ceu Numen invocando Vide Trident. sessa a c. . sed in nomine Dei,
Sc in commemora tioneminique hon rem Sancti,de quo agitur commem
ratio: Sacrificium enim est actus Religionis, qui in nomine Glius Dei ος ferri debet, atque elici. Nec valet dicere, qubd cum Sacrificium offeratur Filio, debet etiam Oiserri Matri, caeterum fieret injuria Matri; nam Maria licet sit mater D i, non est tamen Deus; & licet Filius, qui est purus homo, non sit naturi dignior
pirentibus, Christus tamen cum non
ut purus homo, sed homo Deus, ideo est laude dignior matre; quia aequa lis est Patri Deo, in eadem natura subsistens, nec fit injuria Matri, si Filius plus honoretur quam Mater,quae tamen plus debet honorari is quam csteri Sancti,quia sanctitas Maris est eminentior sanct itate aliorum S a ctorum, ideo ipsi datur cultus hyper-du Iiae; motivum enim cultus est caninctitas rei, quae colitur; & cum sancti-ia, Christi sit infinita,sanctitas Mariqsit finita , sed longa eminentior sanctitate aliorum Sanctorum, ideo inter eultum Christi, Mariae,& Sanct rum distinguimus. Christum quidem eultu latris,Mariam hyperduliq,sa ctos cultu duliae honorando. Vide S.
ad i. Errabant etiam Colliridiani in hoc,quod sacrificium Oiserri patiebatur a mulieribus, quas D. Paulus nec patitur concionari; ergo multo mianus possunt Sacriscium offerre. Minister enim Sacrificii est solum rite l
ad Sacerdotium promotus, mulieres non possunt ad illud promoveri; quia sunt incapaces, ergo non possunt sacrificium offerre.Quod autem sint incapaces, constat ex Christi instituti ne, qui nullam mulierem in sacerdotissam ordinavit, imo nec in lege veteri mulieres poterant sacrificium offerre; ergo a sertior neque in novo
Testamento . Ratio autein congrua
est; quia caput mulieris est vir, summum autem ministerium non erat
committendum, nisi capiti: & certe si mulieres possent sacrificium octr-re , Maria Virgo, quam haeretici isti parem filio in Divinitate credebant, hoe praestitisset; sed solos Apostolos,& ab ipsis ordinatos in Sacerdotes legimus Sacrificium obtulisse; ex institutione summi Sacerdotis Christi;
nunquam autem legitur hoc Mariam, aut aliam mulierem praestitisse; ergo&c. Nec valet dicere, quod eis cacia Sacramenti non nititur qualitati personae , ergo etiam mulieres poniant osserre sacriscium, nam aliud est essentia, aliud efficacia: essentia quil dein Sacramenti non salvatur sine vero ministro: & ideo virilis sexus pertinet ad essentiam Sacrificii, sive hujus Sacramen thsalvis vero essentialibus, verum est qubd qualitas
ministri non refert ad Sacramenti veritatem ; non enim haec nititur in ac-eidentalibus. COLLINl FRATRE s. Cum essent i
in Galliis ex principum sanguine proe lgeniti, quorum uni erat nomen Franciscus, alteri Gaspar, plurimos proprio exemplo, auctoritate, atque hortationibus corrumpentes ad Calvinianam haeresin, quam profitebantur , induxerunt.
COLMAN . Scoti in celebratione i Paschae per centum quinquaginta an- nos adhaeserunt Quartadecimanis , sed hunc errorem fuisse illis venialem ostenditur, quod non ex contumacia, & sthismate esset exortus,sed ex inscitia Pasthalis computi . facta autem est hac de re contentio inter Colman , & Agilbertum , qui ambo erant Episcopi, coram Rege e praevaluit
235쪽
XVI. XVI. IV luit Agilbertus, qui Roniae edoctus fuerat ; cui tamen Colman non acquievit, ideoque relicto Nortlium-broruin Episcopatu in patriam suam reversus est, in suo errore circa celebrationem Paschatis persistens; ideo
Colman ab errore no cst excusiandus. Co M. Ostii Is T E. Inter Antichristianos a I. ut hero propagatos, qui vocantur liberae fidei, reponuntur 1 Gravina; insurrexerunt anno II 33. Isti dum agitur de Religione, emergente super eam aliqua dubitatione, colloquium institutist, & nihil ressit ventes, ad aliud colloquium se remittunt, &se deinceps, ita ut libera fidei sint nuncupandi ; quippe qui nihil in colloquiis resblventes, interim sine certa lege vagantur : aut si quid resblvant, ipsuiu colloquinin habent pro decretoria auctoritate , scilicet Synagogam Sathanae.
CoLLuDENT es . Inter Semitu- theranos reponuntur a Gravina ita
sua Tabula An alitica. Rescius reseri
colludentes illos se diei, qui quali
ludere videbantur in articulis Religionis acceptandis; minutiora obstrvant,& graviora spernunt ; sic psal-n Os cantari, candelas accendi, & similia permittunt. Volunt autem Sacerdotes debere esse uxoratos. R. ver
drinus, natione AEgyptius, uni ex Eceleliis ejusdem civitatis praepositus; l licet non esset consecratusEpiscopus, coepit Epicopum agere, & ordinare Presbyteros. Damnatus suit in Coni ei lio Alexandrino coram Osio Ap stolicae Sedis Legato . Taxatur ab Alexandro Epist. Alexandrino Colluti ambitio; ejus sequaces dicti sunt Collutiani : ambitio erigendi sitiam , Ecclesiam in Episcopatum, causa fuit praevaricationis Colluti . cruterum subscripsit in Concilio Alexandrino habito annosai. damnationi Arii, non tanquam Episcopus,sed tanquam Presbyter Ecclesiae Alexandrinae . lPaucis annis invaluit Colluti haere- iss, quare ejus sectatores Arianis se lconjunxerunt, atque Meletianis adversus Catholicos : ejus error praeci- lpuus fuit, quod Dicebat Deum non esse mal lrum Creatorem, R quamvis hoc verum sit, tamen sensus ejus prauu Serat,
intelligebat squidem malum poenae lnon esse a Deo. R. Quia Deus Judex iustus praeparavit poenas peccatori ibus: Deus cst , de quo dicitur, quod lvivificat, & mortiscat. Deus est, qui fui superbia Davidis prosterneret, pe- silentiam misit in populii Israeliticut eus est, qui Sodomana igne con siimpsit;ergo &c. Item Deut. cap. 32. Ongregabo super eas mola , & licci Deus si sumnte bonus, non os scit ejus bonitati, quod etiam ut sumnae iustiis malum poenae immittat, quia iustitia est quasi tutela bonitatis; ideo dum Deus punit, non potest dici malus, sed justus. Sirmundus lib. i. delia res cap. 63. dicit: Collutum allel ruisse Deum esse Creatorem mal rum, desumpta occasone ex illis ver-l bis Isaiae Q. 7. male intelle et is: Ego Dyι faciem pacem, creans malum, ac si mala aliquid essent,aut Deus esset qui malum culps conaniit teret: sedi Deum esse impeccabilem, satis con- stat ex his quae dicta sunt verbol flus . Nec ibi ommittendum , quod lΑrius consuevit vocare sodales suos lCollucianistas, ut notat Baron. a
COLLurus junior : suit alius a IV.Colluto de quo supra , ille enim no- lminatur Episcopus, hic Presbyter; porro hic Collutus suit secta Aria- lnus, Sancto Athanasio insensus, qui ,
ut accusationes contra Athanasium lab Ischyria productas corroboraret, lcuravit apud Imperatorem, ut Ischyrias Episcopus eligeretur, ipsiqii 3 iEcclesia aedificaretur in quodam Pago prope Alexandriana, in quo pauci admodum erant habitatores, & nunquam Epistopus, ni o ne quidem Cor episcopus habitaverat. ΜMu Ni A HABENT Es, secta sunt i XVI.
Anabaptistae, S inter Anti luthera- l
236쪽
η' , qRi in multis a Luthero distoria
dant, reponuntur a Gravina ; no modo bona temporalia , sed etiam ,
progeniti, & illi sunt, qui supplicem libellum Maximiliano Impora tori
obtulerant, in quo exponebant se in omnibus,& per omnia Romano Pontifice parituros, si trium articulorum commutatio fieret, idest si in tribus sequentibus articulis, eorum doctrinae Catholici adhaesissent , quorum primus erat , ut Catholici in materia iustificationis doctrinam sequerentur abAugustana consesso.ie propositam;
secundus, ut Sacerdotes postent uxores ducere; tertius, ut laicis daretur
Communio sub utraque specie . Dc
Concordistarum intelligentiam,stic- dum tantam si isse , & esse inter Lutheri aIumnos , imo vivente ipso Luthero inter ipsum, & seos opinionum varietatem, & discordiam, ut quibus standum esset, neque ipsi haeretici
compertum haberent; ideo supe nonnulli contenderunt, sed frustra, mU- dum aliquem invenire , quo possent omnes In unam doctrinam este concordes ; ad hunc finem obtinendum primo Lanigravius anno i 329. id sellicite curavit,ut Lutherus,&Zuin-glius invicem se viderent, & colloquerentur Morpongi , Lutheruti comitantibus Melancione, osiandro, Brentio cum aliquibus aliis , Zuin-glium vero .Ecolampadio, Bucero ,
R Gaspare Hedione , uni pariter cum aliquibus aliis.Convenerunt itaque, Sciacta per triduum disputati ne, maxime de caena Domini , nihil conclusem; sed hinc inde in sita respective opinione obdurati perstiterunt ό Ne tamen in hoc conventu nihil actum videretur, capita I . de aIiis quaestionibus divulganda cen- l
l suerunt, utriusque partis subscripti l
ne firmata, dc fhit hoc primum genus concordiae discordis. Sed cum pessime audirent Lutherani, R Zuingli ni esse inter utrosilue discordiam , maxime in materia Eucharistiae,missi sent denuo anno 1 3s6. itember gam hinc inde ministri, qui cum Luthero ibi degente, concordiam aliquam circa dogma Eucharistiae stabilirent . Factus est congressus, sed nulla inde secuta est conclusio; congregati enim sertiter in sua respecti ve sententia persistentes,emendicata excusatione dixerunt, nihil se posse concludere, eo quod pauci convenis.sent ad tractandam rem sumini ponderis; ubi vero in majori numero indictus esset congressus, omnes libenter subscripturos consessioni A ugustanae, quantum spectabat ad articulum Eucharistiae: quare iterum anno 1362. Luneburdi conventu facto Principum, & ordinum imperii Circuli inferioris Saxoniae, iterum lentata concordia , sed frustra , quam cum summopere desiderarent Principes prc
testantes, eorum industria cclebratum est in Germania anno IS6q. colloquium prope Spiram , cui praeter multos seleelo, hinc inde, stilicet
tam ex parte Lutheri, quam ex parte Zii ingli Theologos, interfuerunt Dux Nitembergius, Sc Elector Pala
Res grandi apparatu, & grandiori expectatione instituta , abiit in semum , quo sese invicem depigrarunt; colloquium enim, quod causi , concordiae institutum iuerat, maiori
dissidio occasionem praebuit.Non dic lpar fuit exitus concordiae tentatae
anno ISSC, quando MonbeIgardi convenerunt hinc inde haeretici Lu- therani, & Calviniani, disputantibus Andrea Schnaidesino, tunc temporis Lutheranoruni principe, & Theodom Be1 a Calvinistarum caIipha ; ilia
nullo enim articulo ex propositis convenire valentes , acerbius irritatae partes recesserunt ad invicem , quam fuissent congregatae . Demuna anno
18o. editus suit in lucem , in Germania , liber specioso titulo Contose
237쪽
die,eujus libri doctrinam profitentes, disti sunt ConcordyM . P ripui hujus libri concinnatores suerunt Lucas ciliander, & Baltilasar Bidemba chius doctores Nitembergenses . Compilatum fuit hoc opus ex Augu-ilana consessione, sc articulis S malchal dicis, in quo abdicabantur interpretationes mollium Nitembergentiunt, & Cypretilium. Oblatum deinde Augusto Electori Saxoniae, M approbatum a Jacobo Andrea Schmi delino, Martino Kemni Zio, Nicolao Setia echero, & quibusdam aliis, qui inter Lutheranos erant praecipui nominis . Interim circumcursante Schmi delino, hujus libri approbationem ab octo mille hominibus, partim sua sionibus, praesentationibus,circumve-tionibus, dolis, ac versititiis obtinuit; qui tamen subscripti, ut plurimum erant indocti, arti lices, seu sabri , Scnullius momenti viri, ex quo factum
est, ut liber concordiae vocaretur ve bo Germanico P Renbura. Testatur autem ipse Uuander unus ex libri concordiae concinnatoribus, a pluribus suilse librum rejectum, plero Sque tam Luthera nos, quam Calvinis fas contra eundem calamum perstrinxisse , ita ut faet i lit iplis Lutheranis odio a Concordistarum sedi a , cujus praecipua dog nata eranti. Christus secundum quod Deus obediens fiuit Patri. R. Nam dicere, quod Christus secundum quod Deus obediens fuit Patri , idem est ac dicere, quod Deus obediens fuerit Deo; Christus enim qua Deus, eam dem omnino voluntatem indivisibi- llem habet cum Patre, & operatui leadem actione, qua vult Pater; ergo Christus qua Deus non potest dici quod fuerit obediens Patri. Deinde
ooedire, inferioris personae est: Trinitatem autem Divinam ita profitemur aequalem, ut nulla persona minor alia sit . a. Christus etiam secundum Divinam naturam fuit mediator. Rep. haec propositio , quia ratio mediat ris importat utriusique naturae in una persona copulationem : & sicut medius est Christus inter Deum, & h
minem, quatenus habet utramque naturam : ita exercet , quatenus utramque habet, mediatoris Oiscium,
dignificando opera hominis, & val rem illis tribuendo; quia sinus est Deus e & operando meritorie , & atisfactorie, quia simul est homo. Unde si .conlideretur aliqua ex duabus naturis seorsim a modo subsistendi simul cum alia , non potest intelligi ratio mediatoris. Ideo est sala propositio illa; quia cum dicit, fecundum
u)d Deus, naturam humanam, sive ejus simultatem in Divino suppolito eum Divina,a propria mediatoris ia tione excludit. Vide verbo Calvistis. 3. Humana natura Christi vere, Screaliter est ubique. Repr. verbo
q. Humanae naturae Christi collata sunt omnia Divina attrio uta, in qua collatione unio hypos latica consistit. R. Nam attributa Divina, oc attributa humana in Christo remanere impermixta certum est; quandoquidem diei nequit de humana natura,
quod sit beans, quod sit inunita, quod sit omnipotens; & licet in Christo detur communicatio idiomatum; haec tamen datur , & exprimitur per nomina concreta, importantia stuppositum; non vero per nomina a ratione
subsistendi abstracta , sicut dici non potest humanitas est Divinitas, licet dicatur de Christo, quod sit homo
Deus. Insuper certum est, quod unio hypostatica , non est ista in unitate naturae, sed in unitate personae,quare sequitur, quod ex unione hypostati ea non possim probare haeretici in suo sensu communicationem idiomatum realem respectu naturarum, quam illi praetendunt . Quod unio hypostatica non possit esse facta in unione naturae constat, quia nec natura humana conversa est in Divinam, nec Divina in humanam; neque facta est quaedam tertia natura ex duabus uni- liis; sed unum ex tribus debuisset se- Iqui, quando unio hypos latica facta sui liet in unitate naturae; ergo dicen dum unionem hypostaticam saetain
238쪽
esse in unitate personae, impermixtis remanentibus natura humana , & Divina , & consequenter humanie naturae Cliristi non potuerunt conserri Divina attributa, neque consectaneci diei potest, quod in hac collatione i attributorum, consistat unio hypostatica . Demum non possunt finitae nal turae communieari attributa infinita, caeterunt ident iam esset finitum , &infinitum; ergo dcc. s. Totus Christus Deus,& liomodestendit ad inseros. R. Nam si totus Christus Deus , & homo destendisset ad inseros, sequeretur quod etiam
destendisset cum corpore , nec re mansisset usique ad resurrectionem in monumento . Destendit quidem anima unita Verbo; sed anima non est
6. Tres Christi astensiones fingunt , unam in conceptione, alteram in morte, & tertiam cum vivius est ab Apostolis astendere, licet non astenderit. R. verbo Au WAIani, ubi Christum de facto in corpore & anima astendisse in cael una, quando nimbes sustepit eum ab oculis j post d rum, probatum est. Alias duas astentiones, quas sngunt de Christo,non indigere reprobatione constat,quis enim
dicat alaensionemChristi, siti se conceptionem 7 cum potius tunc filius Dei dest ederit de caelis ut legitur in Symbolo: Propter usram fatalem descemiai de eius. Similiter mortem Chri- isti astensionem non esse, satis per se
patet. Praeter hos sex speciales errores , qui in libro concordiς notantur, continet praefatus liber confusionem dogmatum LutheroCalv/nisim, quem librum impugnarunt Lindanus in commentario inseripto Concordis Alsors, & Bellarminus in judicio,quod
de illo edidit,apud quos auctores videri sis si us poterunt libri concordiae distordantiς, 3c deliramenta.
vide Ba μυα. NDOR MirNies sunt Antilu- therani, secta Anabaptistae . Emeri runt anno i Sqψ. quo tum doctrin. am lprpcipue in Bohemia, R Brabantia sinulti sunt amplexati: Mulieres, &viros in eodem conclavi promistue se commistere docebant. R. verbo
in domitae. De his agit Prateolus CONFOEDERAT i inter Antichristianos , qui vocantur politici, reponuntur a Gravina; anno I 376. Origil l nem habuerunt, qui volentes impune debacchari. i. Diccbant Hςrcti s nulla de lcausa posse vocari in iudicium,neque ab ulla potestate puniri. R. Dcuter. 13. Deus jubet sussis prophetas debere absilue ulla commiseratione soccidi, & cap. 17. legitur: mi autem superbierit nolens obed re Sacerdotis imperis , decreto jud eis mori tur. Simile habetur a. Rrgum caP.
actorum i s. legitur quod Paulus fil- lsum prophetam , convertionem P consulis impedire conantem,caecitat
percussit. Tum quia si h erici non , possent puniri, grave damnum oriretur Christianae Reipublicς. Tuna quia Ecclesia habet jus supra omnes baptizatos, ergo potest jus si una exercere supra haereticos, qui sum baptizati, & illos punire . Nec valet objicere , quod legitur prima ad Cor. ii. Oportet haereses se : ad inserendum haereticos non posse punir nam Ap stolus stilum intendit exprimere,qubdEcclesia semper vexabitur ab haeroticiS,non autem prohibet, quin possithgreticos punire. Quod autem legitur Matth. is . de et tetania & tritico: Sinite atra Ie cresere, significat Zietaniam , idest haereticos commonen- ldos essent convertantur,dandum illis esse rempus ruentientiae, ii velint resipistere , non vero significat non posse puniri , nam si perseverent Obdurati, tune alligandi sunt in fasticulos, ut ait Christus. Haereticos este puniendos , asseruit etiam Calvinus, quod & comprobavit sua decretoria sententit,cum Servetum propter haerelim a Gebenens magistratu igni ad-judicandum censuit. a. Principibus parendum esse as serebant , si libertatem conseientiae permittant, nec ullas in criminoses XVI. Cc
239쪽
poenas decernant. R. Nam auctori
tas data Magistratibus in subditos ,
non est data cum hac conditione, quod permittant libertatem com scientiae, imo Principes, quos constituit Dominus, ut sectant judicium, debent zelari, ut lex Dei observetur. Suo Principi unumquemque respective siubditum teneri parere,*pe legitur in sacris pallinis; Deus enim est, qui constituit Reges super terram, per quem Reges regnant, & Principes imperant. Obedire dominis, subditos esse potestatibus, docet etiam D. Paulus . Demum si Principibus
permittentibus libertatem conscientiae solum esset obtemperandum , sequeretur unumquemque pro libito
polis Religionem profiteri, sed hoc fieri nequit, ut ostensum est verbo BisHI; ergo &c.
Saxoniae haereticis exibibita Coneilio Trid. improbat olei , &Chrisnatis
benedictionem, oceorum usum in Baptisno, Ordinatione, Confirmatione&c. R. Exemplo testamenti veteris, ubi Exod. 3 o. versso. primo Regumlo. primo Regum i 6. legimus Deum praecepisse, ut ceris perionae sibi specialiter dicatae oleo ungerentur; usum olei in Baptisino, Ordinatione, Confirmatione, & extrema Unctione colligimus ex constitutionibus Apostoli-
eis, ut videre est lib. 3. cap. I 6. II. lib. 7. cap. 2 3. lib. s. cap. 29. De usu
olei sancti mentionem sici ut Patres primi seculi , Clemens Romanus, Dionysius in Ecclesiasticallierarchia,& siuccessive caeteri S S. PP.
Cum Imperator Carolus V. Augustae indelicorum indixisset generalia comitia: I. ut herus a Ioanne Electinre Saxonico, protestantium capite rogatus , scptemdecim condidit articulos, in quibus velut in synopsi summam doctrinae suae brevit Er complexus est, in comitiis proponendam; ex qua sinops Melancton composuit consessonem sesius tractatam, dc me liori stylo exaratam, quam idem Lutherus approbavit,& suit exhibita in comitiis Imperatori , anno ISφO. ab Electore Saxonico, qui eidem consesi
soni subseripserat una cum Marchi ne Brandeburgens , Ducibus Lun burgi , & AIta Lant gravio, atque laliis Principibus; & haee est celebris lilia Lui heranae doctrins consessio , a loco ubi primum Imperatori oblata est, Augusana dicta;a qua Melanctanis sectatores , qui potiorem partem in ejusdem consesnonis exaratione
posuerat, Confessis nisae sunt dicti . lIIaec autem confessio pluries fuit IlMelanctone cosecta, deiecta, resecta, qui pro animi sui levitate , mox duo, imox tria Sacramenta tantum susciapienda proponebat,sic de caeteris a ticulis discurrendo, ita ut quae fuerit,& sit tam Melanctonis, quam Consessionis aruni fides, vix unquam digninsici potuerit. Ab anno I 33 o. usq; ad IIψO. tria exemplaria hujus consesisionis, ita variata apparuerunt, ut vix in uno articulo cum protho typo Cssari oblato concordarent. Anno
I IS a. consessioni Augustanet additisuerunt Articuli Smalchaidici,ab haereticis Protestantibus pariter conscri-p:i, qui aliud non continebant, quam deliberationem de his, quae Protestantes in materia fidei defendere contendebant, sed adeo patebat omnibus diversitas,& consulto doctring, in consessone Augustana uspius reuecta, propostae, ut publice non confes
testantes vocabant consessionem Au- lgustanam Cothurnum ; calceamenti scilicet genus, utrique pedi aptum e alii vocabant Iside in magnam matrem, tot diversoruin filiorum procreatricem . Zuingliani vero, & Calviniani illam Sphingem appellare co- Reverunt, proinde secti tint confesistonins in tres partes Molli una, Rigidorum , & Extra vagantium . Deinde istae partes in alias tactiones sunt se diviti, de quibus omnibus sub pr prio nomine, quod sortitae sunt tria ius-naodi sectae divise,& subdivisae agitur in hoc opere. Sed ut ad confessionem
primani Augustanam recurrat sermo, & quales contineret errores perspectum
240쪽
ctum habeatur. Sciendum hanc confessionem in duas partes suisse divisam, quarum prima continebat, cen tu si praviginti articulos, anno I Ss D. Augustς Vindelicorum in comitiis Imperatori propositos: secundam partem verh componunt septem Ar ticuli Smalealdici anno Issa .consessioni Augustanae a Protestantibus adjunisti. Sed pro majori horum articu-Iorum intelligentia: notandum hanc consessionem ita suisme a Protestantibus concinnatam , ut in aliquibus articulis dolose exprimat haereticoruna sensuin, qui sub talibus verbis conce-ceptus, potest apparenter in sensu Catholico accipi. Quare advertgn dum, ex dictis articulis, aliquos vere esse Catholicos, in aliis, ut vulgo dicitur , latet anguis in herba ; aliqui enim sunt omnino hoetici; alii continent do strinam mixtam ex quibusdam veritatibus, quas annex i errores deformant, alii ita sunt expresti, ut dissicile sit cognoscere an in haereti- eum, vel in Catholicum sensu. ii de-
I. Articulus concedebat id, quod in quatuor Conciliis generalibus circa mysterium SS. Trinitatis contine
a. Dicebat peccatum originale aliud non esse, quam concupiscentia. R.Qilia S.Iacobus in EpistolaCatholica discernit concupiscentiam a pec- lcato his verbis : et u suis re icvt ltar a concupiscentis j strat ur, lo iuretas. Deinde concupiscen is , lcum coucepcrussarit peccatuis. Tuna lquia concupiscentia remanet in BD fptietatis , unde Apostolus ad Rom. .
Sentio in membris meis legem repugnantem legi mentis meae et, ergo concupiscentia non potest esse ipsum peccatum originale; quandoquidem re manet post Baptismutn. Tum qilia concupiscentia est appetitus delectationis sentit i vae,ut rethe D.Thona. i. a lI q. IO. art. I. qui appetitus est naturalis homini, & suit in homine etiam in statu integritatis: quo amisso non fuit denuo indulta; sed tantum de- ordinata; id est, non subjecta rationi; ergo in ipsa constitui nequit essentia peccati originalis . Nec valet dicere
concupiscentiam aliquando vocari peccatum, ergo non posIe habere , laliam rationem,quam peccati origi- natis; nam vocatur peccatum caus ili- ltcr, in quantum deordinatio ejuς est letactus peccati; non vero vocatur lpeccatum sermaliter . Nec valet reponere illud ad Roman. 6. Mn r gnet Arecatum in vesro mortali eorpore, nam ibi Paulus non dicit concise
piscentiam esse peccatum, sed asserit lesse peccatum Obedire concupiscen- ltiae , undc sul Hit loco citato , ut ob dialis concupiscentiis. Neque ex eo quod concupiscentia inducat ad peccatum,dici potest, quod sit peccatum serinaliter, caeterum omnis occasio e s t peccatum se alit criconcupiscentiὰ ergo quantum est de se , non est peccatum , sed potius nobis deserviti ad meritum, si legitime contra illami decertaverimus. Vide S.I hoin. I. a. q.bo. art. I. ad I,
3. Continebat id , quod est in
Symbolo Apostolorum concernens Incarnationem , vitam , passonem, mortem, resiurrectionem, & ascensin
nem Iesu Christi. q. Sussi inebat contra Pelagianos hominem non post e propriis viribusl justificari; sed asserebat contra Catholicos, justificationem fieri per s)lam iidem, ad exclusionem honor una rerum. R. verbo Aetiani, ubi ostem ditur solatia fidem non j iistificare . 3. Asserebat Spiritum sanistum, per solam fidem in nobis operari. R. Quia internae motiones, pCI quas excitatur infidelis ad seseipiendam s-dem, sunt opus, quod operatur Spiritus fulictus in infideli, & tamen hoc dici nequit opus fidei, cum talis infidelis se excitatus, nondum habeat fidem. Ium quia in omnibus operibus bonis, nobiscum Operatur gratia Spiritus sancti; unde clamabat ApD-lstolus Cc a