장음표시 사용
221쪽
Primus , Simon , qui dicitur Petrus , de Andreas frater ejus,4 Iacobus Zebedaei, & Ioannes frater Mus, Philippus, & Ba tholomaeus, Thomas & Ma thaeus publicanus, Iacobus Λυphaei, &Thaddaeus, s Simon Chananaeus , & I das Iscariotes , qui de tradidit
6 Hos duodecim misit Iesus,t praedicare regnum Dei, & s, nare infirmoS.I A c. Et praecepit eis ne quid tollerent in via , nisi virgam
tantum , non peram, non Pa nem, neque in zona am;
8 Sed calceatos sandaliis, Sern induerentur duabus tunicis. ς Et Mn praecipiens, Asci ducebat eis: Mi. In viam gentium ne abieritis, & in civitates S maritanorum ne intraveritis.
a Duodeelm autem Apostolorum n imisna sutit haec:Primus a Simon , qui dicitur Petrus , it Andreas frater ei tis. 3 Iacobus Zebedaei. Et Ioa es frater e ius . Philippus , de Bamholomaeus, is mas,& Matthaeus y blicatius . Iacobus Alphaei,& Thaddaeus,4 Simon Chana naeus, it Ilidas I se riotes, qui de tradi. dit eum .sHos duodecim mi.
vi Iesus spraecipiem qis , di- ,
cens t In viam sentium ne abieritis , flehi eiultates Samarit norum ne intraveriavi a
Tt praecipit eis ne quia tollerem in via, nisi virgam tantum , non Peram, non Pa. Mem , neque ui Eona
s Sed ealceatos sanis taliis, ac ne induξ- remur dilabus tuni. eis .ia Et dicebat eis. a Et misit illos Praedicare resiam Dei canare in.srinos . .estast ad illos: NDhil tideritis in via , neque virgam, neque Peram , neque minnem , neque Pecto niam s
M Α T T H- AE Io ' 6 Sed potius ire. ad oves, quae serie O domus Israel. II 7 Euntes autem praedicate, dicente Quia appropὲnquavit regnum 'st 's insititio, eurate, mortuos suscita M , leprosos mundate, daemones ejicite: gratis accepistis, gratis date. I et ' o Nolite possidere, aurum , neque . argentum , neque Pecuniam In
I Io Non peram in via , neque duas tunica. , neque calceamenta , neque virgam: dignus enim est operarius cibo sto δ II In quamcumque autem civitatem , aut iniicitum intraveritis, imterrogate, quis in ea dignus sit:
domum intraveritis , ibi m Mte, & inde ne exeatIS
222쪽
ra latrames alitem in domum. salutate eam dicentes : Pax
II Zis. Intrantes autem in domum, salutate eam, dicentes: Pax huic domui;
18 Et si quidem fuerit dω ra Et si quidem sum mus illa digna, veniet pax v rix omus illa distra, Istra super eam P si autem non per eam 1 fi autem . .
fuerit iligna, pax vestia revere
nes veltros r exeuntes foras do mones vestros i exin exeuntesu, exe.tia Exeuntra de civirate . domo. vel civitate L illa . et- ς- ελ- is te pulverem de pedis ilia, etiam pulverem .. , ri movet ei vitate, eκ- bus uratris Pedum vestrorum Iam pulverem pedum velirin cutite pulverem de . excutire in resimois Arum excutite in testimonium sin ' in aestimonium illis. 'ora illos.
ao 'a Amen dieo vobis: Tolerabilius erit terrae Sodomorum ἰ &' Gomorrhaeorum in die judicii, quam illi civitati. ar ' Is Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum. Estote ergo prudentes sicut serpentes, & simplices sicut columbae. aa ' II Cavete autem ab hominibus . t Tradent enim vos in conciliis , & in Unagogis suis flagellabunt vos ro'3 ' et 8 & ad praesides & ad reges ducemini propter me, in testimonium illis, de gentibus.
a Is Cum autem tradent. vos, nolite cogitare quomodo, aut quid linquamini : dabitur enim vobis in illa hora quia loquamini. as ' ao Non enim vos estsi qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui Ioquitur in vobis. as ' ar Tradet autem frater fratrem in mortem, de pater filium t de imsurgent filii in parentes, te morte eos assicient: a ' dia Et eritis odio omnibus propter nomen meum e qui autem perseveraverit usiue in finem, hic salvus erit. z8 a3 Cum autem per uentur vos in civitate ista, fugite in aliam. Amen dico vobis, non consummabitis civitates Israel, donec veniat Filius hominis. au' 24 ' Non est discipulus super nugistrum , nec servus super dolii Nnum suum. 3o ' as Suffcit discipulo, ni sit sicut magister ejus; & servo , sicut dominus ejus. Si patremfamilias Beelzebub vocaverunt: 'quanto magis domesticos ejus 3I in Ne ergo timueritis eos . t ' . Nihil enim est opertum , quod non revelabitur, & occultum, quod non scietur. . 33 a od dico vobis in tenebris, dicite in lumine e & quod in aure auditis, praedicate iuper tecta . . . 3 3 28 Et nolite timere eos, qui occidunt corpus , animam autem non Possunt occiderer sed potius timete eum , qui potest & animam & corpus pcrdere in gehennam . -
223쪽
a 1ρ Nonne duo passeres asse Vaeneunt & unus ex illis non cadet sume terram sine Patre vestro. l . in Aji,e a 1o t Vestri autem capilli capitis omnes numerati lunt. 6 at Nolite ergo timerer multis passeribus meliores estis vos. a et ' omnis ergo qui confitebitur me coram hominibus, confitebor&. ego eum coram Patre meo, qui in e lis est . . , ia8 33 Qui autem negaverit me coram hominibu , negabo & ego eum coram Patre meo, qui in coelis est . . ,3 ' a ' Nolite arbitrari quia pacem venerim mittere in terram: non veni
o as t Veni enim separare t nominem adversus patrem tuum , α numadversus matrem suam, & nurum adversus socrum suam a i 36 Et inimici hominis, domestici ejus. α ' 37 t Qtii amat patrem, aut matrem plus quam me, non est me dignus: & qui amat filium, aut filiam sv r me, non est me dignus. 43 38 t Et accipit crucem suam , & sequitur me, hon est me
- Qui invenit animam suam, perdet illam: qui Pervideriv mlamam suam propter me,' inveniet eam. I i .
4s Qui recipit vos, me recipit: & qui me recipit, recipit eum qui i Qui ' recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem pro m accipiet: re qui recipit justum in nomjne justi mercedem justi accipieta47 qat Et quicumque potum dederit uni ex minimis istis calicem aquaestigidae tantum in nomine Discipuli r a n dico vobis , non perdet merce
MATTHAEUS; Cap. II. '. r. . r Et iactum est eum consummasset Iesus, praecipiens duodecim Ducinulis suis, transiit inde ut doceret & praedicaret in civitatibus eorum. i : L U C A. s. '. 49 6 Egressi autem circuibant per eastella evmigelinantes & curarites
go Ia Et exeuntes praedicabant ut poenitentiam age t. si 13 Et daemonia mesta eliciebant, & ungebant oleo multos aegros ,
L noerentire. Antea de completo duodecim Arpostolocum collegio Matti aeus seritionem saee ire non potuerat, ii quidem huic numero inse dΡerat, modo ad lectus. plerosque veris ex tuis d scinulis antὶ elegerat in Apostolos; sed Matthaeis ira antequam Focaretur, non potuit nominare duodecim Apostolost quod tune temporis lacit post vocalionem suam, quando Iesus milit eos raedicare populis, quos miseratus erar velut .ves errantes sine pastorer tunc autem non diiscit electos , se/ non antea omnes enumerare 'is retat, si quidem numerare duodenarius nondum
V Erisimile est ante ante Pascha quod aptismate Chiisti primum fuit, illium astitutile que spectarent Apostolorum eollegnuri his contulide potestatem pindicandi Evangelium, & patrandi miracula hi confiat tionem Evanoelii 3 tum di necessariix monitis eos in. frux asse. In hoe enim Paschate Jerosolymam ingressus, palam pro Christo sesteist, Fabens suos ministros. Ergo Matthaeus ibi de missione δε post olorum convenienter agit , priu uam narret quae si bsecuta sum primum Pascha. Quidquid sit ordini quem ille sequitur adhaerentes , se ordinamus Harmoniam nostram, quasi a tequam Hierosolymam Jesus petiit, & e m. plo vendente ..ecerit, jam constituisset colis
224쪽
prius misit , quam eos imbuisset praeceptis, &lriareum , ut sic appellatus sit , quia habete ecocttina aliis tradenda , quam eis paveos antelis culos , qui olim incinctoriis consuti erant. Α- dies in monte tradiderat. Tunc ergo coepit iL ira denique vocem Iscario , derivant voce SDIos mittere ad praedicandum binos , tum ad riam , quae angιnam significat ι ut Iudas ille plenam testimonii fidem, tum ut eollata ope-lse dictus sit, quod perierit a strangulatione .ra se mutub juvarent, vae enim sesi . Duode- Duodecim Apostoli sie recensentur, ut duo fianatius autem ille Apostolorum numerus non mul conjungantur, quia Iesus eoa binos mitte. carebat mysterio. Tota respubliea Hebraeorum bati ci ' s. iam misit Iesba L na habens duodecim Phylarchos , sivh duodecimicare retnam Dei, in finare infirmos . Ut sedi
tribuum, quibus constabat , principes , typus monem eorum signa sequentia confirmarent.. erat Ecclesiae ; qui typus impletus est , clim γ' s. Et praerepit eiι ne4uid ιοανεκι in via, duodecim Ai,ostoli eonstituti sunt principes eae-inis virgam raritum, non peram . non ea em , tus illius , quem Christus coegit. nequa in una aes . monitis inistrums Apostolos 3 a. 3In Duodeiam anteire Apομονα- n L minus exorditur a n Noa in Deum fiducia. . mina sunt hae. Primus. simon qui Petras dia Admonet de nulla re eos sollicitos esse oportere. eitur O Andreas fratre ejus . ritrus voeatur ut etiamsi virga eis tantiori suppeteret ι neque primus, non quia natu maximus erat inter Niperam, neque panem 1 nequc pecuniam ha postolos; nam Andreas ipso senior erat s Merrent, viam ameli illico ingrederentur. olim Misquia primus et ediderit, nam ab Andrea addu- sotiandi causa aes, sive aluum, sive argentum
ius est ad Iesum. Igitur qubd dignitate de a xin Eonis habebant.Smonius in Vitellio, cap. 36.ctoritate excelluit inter Apostolos . Princeps scribit hune imperatorem, duab-ιIus eam Ii haud dubiὸ collegii a Christo designatus , adluna se auν--m plinaeirennineris, O Mee retinendam eorporis compaginem. Nee ossemitatam ianisoris ea agis. Iuxta Lucam etiam dat quemquam, quod Gal. cap. 2. Ps. Cephas praecipit Dominus, ut neque de virga solliciti medius inter Iacodiim de Ioatulem legitur ι inlessent Apostoli, simi Mede pera, id est sacco manu scripto enim antiquissimo, qui ex Graeciaiviatorio, in quo porthrent cibaria, nee de maris in Angliam devenit, abest ibi hocce nomen risispio ex zona Irendente ad coemendos pecu- Graeci posteriores apposuere. nia cibos, quasi diffiderent Dei erovidentiae . s. Iae us Zebedaeι , e, Ioannes fratre Non ideo tamen dissensit Lucas a Marco . e ejira , Phil pus , o Raνthoumana , Thomas , enim uterque innuit non aliud propositum suilla o Matthaut publIeanus , e . ume. Videlicti Domino, qu1m exanimis discipuloruim amo- ille publicanus, de quo supra sermo factus est . vere annum sollicitudinem s quae obstare pote-Jacobias Alphai , nemph filius; qui Minor di- rat, quominus ad praedirandum itineti se comise iis est &ad distinctionem alterius qui Ze in mitterent. Etenim nodi intex itur usus rerum daei filius erat. Et Thaddaeur. In omnibus necessariarunt, quae facili negotio palantur. Ipse Graecis codicibus Matthaei legirur ψ λιμβακ Dominus loculos habuit. Itaeue verborum Doώ. ἰ x. Me Θαδδα e . Ex eollatione autem mini in Marco & Lma non divella est fgnHEvangelistatum iste Thaddaeus Ipse est , qui I xeatio. Iuxta Mareum praecipitur ut Apostoli sint das dicebatur. Causam si inra dedimus, eur Ju- in haiatu pauperum 3 quibus una virga de oleae,
dae nomen mutaretur in Tnaddaeum. Idem & vestis qua induuntur, sunt pro omnibus sartem eognominari potuit Λιπα, Lebban/ , cinulis . Juxta Iaream Dominus removet ori -
a, eονδε, quali dicas virum cordarum ιinem anxietatem, clim di DomInus di re ρον vel 1 R)di, lisn. i per allusionem ad vaticinium tuerit, etiam si vobis illa non luppetererit i quis Iacob, qui de Iuda vatieinatus erat eum fore bus non carent pruiperrimi, attameo ingrcia catulum Ieonis. Alii volunt udam dictum Le,imini iter ad praedisandum. Mum a Lebba oppido Galilaeae, cujus menti, g ' s. Sod ealeeatas S LIA , supple vamnit Plinius . Nomen illud Philippiss Graecumiearpere , ne indaee ιαν disians annicis 3 est 3 jamdudum Iudaei quandoque Graeeis no- ut essent magis expediti ad praedicandum . Cauminibus malabant appellari; ita Iesus Simonis emtos sandalis vult, uti tune fiebat in itinere is filius I On.m, se vocati maluit, siem alias si 1Ηomi enim saepilis nudis pedibus: erant . Noater eJus pro Onia MeneIaus dictus , ut noratipermittit duas tunicas; hoc est 3lteram metas Iosephus, lib. ra. cap.6. illam , qua induere tur 3 nempe mutatorii V .
225쪽
praponendi erant tum Gentilibus, tum S maritanis r nec Genim verbo Dei percipiendo erant idoneae, nisi qlia enu priiniam quasi pr- paratae judaismi eoonitione. Etenim:mittebanis tur Apostoli ad praedicandum novum regnum
melorum, hoe est ad signifieandum impletas il-Ias promissiones de Sarvatore , factas a rerum initio Judaeorum Patriarchis: de his promissi nibus nisi Judaeorum eommereio de testimonioeonstare non poterat gentibus I ideo providerat Deus, ut toto orbe disseminarentur Iudaei , Iosepho enim , Philoni di exoticis etiam script albus si habemus fidem, vix ullus vicus erat in quo non reperirentur Iudaei. Cum ergo creber inter illos sermo de Messia, quem avidE expectarent, ut de illo fama manaret ad Gentes nexi poterat. Ita Evangelium per Judaeos aliquomodo debebat ad Gentes pervenire. Samaritani quidem expectabant Messiam ι sed praeterquam,psi defeeissent . veta religione, quam Movis mediatore instituerat Deus ι si Apostoli res si huissent eum illis, eo nomine sibi conciliassent odium Iudaeorum. Igitur Jesus prohibet ne in
civitates Samaritanorum, Graecus codex habet ἐν scio, id est in nullam civitatem intrarent . Attamen licuit illis transire per Sumaritanorum aegrum, qui transtus erat opportunus E Galilaea Hierosolymam petentibus. io ει Mi. Sed potius ite ad oves , qme perierunt, domus IreaA . His enim promiserat
Deus servatorem 3 eui promissioni ut plena constatet fides , debuit Christus primum I daeae illucere , ideo dicebat Paulus in Actor.
να aeterna , rem eonvertimar ad Gentes . P
rierant oves domus Israel aberratione , & s ductione malorum storuma de quo vidimus ruperiori rapite Jesum querentem . Non soli nutem Israelitae, sed, Tertullianus, totus
homo perierat. ntra autem praedicase , dicentes : via appropin naviι regnum calorum . Ipsissuma sunt verba Joaanis praecursoris, quibus e orta est promulgationem novi regna . Quasi dicat Dominus , Ite de annuntiate instare regnum Mestiae expectati ι quae verba satis indicant hane primam missionem Apostolorum metam initio annuntiati Evangelii . Quod dilullent lector perpendat , ut certus si Mat et harum veram amium , sermonum Domini se tiem neutiquam interpellare a quod lare videntur Marcus di Lueas, qui de ista missa
motrium ab Apostolis vitae redditum legimus ante Christi rei unestionem; unde illud, mor-
-M IUUine, sunt qui additum putem. Abest
a venisti minis e emplaribus, nee Gratei ἰntεta pretes ognoseunt. . Hieron us quoque in commentariis , cum reliqua enumeret , huto, non meminit. hominibus , inquIt, rusisea nas, O ab Ma eloquii venustate , indoins , Oil eroia nemo crederes potarentibus regna κα-loriam a dat potestarem infirmos eurare , IFr sea -ndare , Omoner esicere , Mi magnitud nem promissorum probet magnitudo sipnorum . Potestatem autem illam gratas aeceps r , ea nisdem . eadem faciendi , qempe aegros sanandi
His dase, vel pro sanatis aegris nu Ilam pecuniam exigite. Ne vel minima gloriae quaestusve
suspicione contaminitIs Evangelicum munus . Ita demum vos vere magnos Iudicabunt homunes, s conspexerint tanta potestate, praeditos inec intumescere fastu, nec tangi cupiditate luiseri , eaque sortiter contemnere , pro quibus vulsus hominum nihil non facit , de patitur . Josephus, lib. q. cap. ia. laudans Danielem , quod Baltasarps munera recusaverit addit
α νωι .- ῶν. Dolia Dei non pollunt aestim ri auro, nec argento . Ideo Elietaeus nihil omisiano accipere voluit a Satrapa Syro, ne apud hominem externum vilesceret accepti beneficii gratia. Nulla res Dei pretio constat, ut loquitur Tertulltinus. 3's. Nol/te possidore, μοῦ aetcrim, ne Pomparetis aurum , neque argentum , negue pecu
uiam, aes, id est nullam speciem pecu
niae, nec aureos, nec argenteos, nee aereos num
mos studeatis habere In etonis vestris. Non vos
fossideat divitiarum eupiditas ι nee de illis sol
iciti si is, ita ut nee de parando viatico cura vos teneat. ι Io. Non peram in vita, id est
saccum viatorium , neque duas tuniear, neque calceamenta, neque vi am. Hoc est etianisi haec
non suppeterent, non ideo minus vos itineri earia
pendo accingite cum plena fiducia. Maleus dii xit ealeeatos sandaliis iter sacere potuisse Ap stolos; hoc ergo, quod hic dicitur a Matthaeo
nec decuisse eos calceamenta, sic HIvunt. Ma eus, inquiunt, permittit habete σανδάλια, sam. talia, nempe Aleas, quae plantam pedum dun- luxat subtegebant ι Matthaeus verb omes Meta , calceamenta Prohibex quae totum pedem tegeiant . Iuxta alios curam tantum prohibet Doni nus; quia illa ideo portanda cogitantur, ne δ sint. Sciebat Dominus negotium quaestuosum es
se, quod discipulis sitis mandabat . Unde querebat ut Hieronymus nonnullos esse ditiores cleriacos, quam fruetant saeculates , qui possiderent opes sub Christopaupere, quas lub locuplete , & saliaee diabolo non habuerant: ut suspiret eos
ecclesia divites, quos mundus tenuit anth me
dicos . Ne id contingeret , admonebat suos dis.cipulos Dominus, ut scilicet nullis onusti satel-nis, nulla sollicitudine obstricti, toti vaearent delegatae sinctioni. Funt qui interpretamur hunc
226쪽
ce locum de consilietudine viatorum qui praeter tun; cam qua vestiuntur, plures soleas, plure que baculos pone te Iebant in sarcinulis in suturum consulentes. Lueas habet vIrgas,
qua kctione eonfigmatur ista interpretatio. Subjupst Pol nus id quo omnis solicitudo
adimi poterat dignus emm est operarias eiri suo. Prolepsis est, sive occupatio, ut loquuntur rethores . Scilicet elim cogitare possent Apostoli : unde ergo nobis cibus sine pecunia ι. si haec omnia deficient, quomodo coeptum iter perficere potetimus respondet Dominus,' ego procurabo, ut cibum, di ea quae necessaria sunt vobis , praebeant auditores ι nam se s
perarium dignum esse eibo suo. Id pinea ex Urti sunt ι unde Et dicebat ad illos in die
palsionis . Luc. cap. 22. 2. I s. quando m vos sine saeculi, O tera, ct calceamentis, nnmquid aliud defuis visti is ii. In aurem eiu tem, aut castellum, vicum, ιnt υmtιι, interrogaue quis
In ea dignus sis vobis hospitibus , pius & ti. mens Deum, avidus regni coelestis, eui muri diis hic taediost, qui piis que timoniis subinde suspiret promissum Messiam , qui simplieitate morum , qui bene fieentia in pauperes majoris etiam prosectus spem de se praebeat, is enim suturus est vobis idoneus hospes, di vos villismhospites gratissimi . Hujulmodi chm reperius
Trit, in eius aedes divertite , non mutantes hos. pitium , donec Euangelii negotium non horistabitur vos in aliam demigrate civitatem. 16' 4.L-in quasneumque somnm intraυeritis, iri manete. Quemcumque primtim in vico, aut urbe aliqua dignum inveneritiis Euangelica gratia, si is vobis hospitium offerat , de in Lomum suam recipiat, illic manete, eriade ne eve M vel ut habet Marcus, tute mavite donee exeois inde, ex hoe videlicet vico, vel urbe. Nolite
subinde mutate hospitia, quas vel leves sitis,
vel appetentes lautioris mensae. II 'Ia. Mi. Intrantes autem in domum , DI Fate eam, Leentes, nempe diciter pax his Ied inui . quae silutatio Hebraeis usitata , Verba ista Gontes, pax huis domui, videntur transi Iata in codicem Latinum Matthaei ex Luca. Graecus eodex vulgaris hoe additamento earet . II ' i I. Et si quidem Dreis domus illa , ia..ti, id est similia digna, veniet pax vestra super eam. ἰλ μου , id est veniat, partieeps stpacis, quam illi fuistis precati . Hellenistae Hebraeorum imitatu hae pacis voce appellant quidquid in bonorum eensu habetur , quidquid exteti, atque optari solet. Si antem non
fuerit digna, pax vestra reverietur ad vos.
Mesroseis, revertatur. Id est , si domus ista aversabitur, nihil vobis petibit de salutatione vestra, quod enim aspernabuntur isti, redi. hit ad vos i atque adeo nolim vos esse cuiquam. M plices, aut adclinio ob res necessarias.
lοι. Hoe signo ostendite, quod nihil eum illis eommune habere vultis , nec pulverem , cptem cum illis communem calceis vestris trivistis, hoe, inquam, sumbolo testatum facia tis culpam.exitii in isos recidere . vos verbpuros, ut excussum pulverem a vestra veste in illos rei ieitis . Iudaei putabant 'ulverem terrai Ethnieae inquinate, quia . ut dicitur iciat ossa Talis udis, dubitati p*est annon sueti de sepulchro mortui, sensiis ergo Christi esset; fit te ita illa vobis, quasi ethnica, sive terra
In dia ναῶeia, qua in illi rivisati. Atrocius sudificium subibit: habuerunt enim Sodomi m nitorem DRhum , sed non tanta asserentem promissa, non tantis miraculis spectabilem. a 3 t 6. Ereo ego mitto vor μων aves in meridia ruperum . Quas dicat ri non ab omnibus admittemini intra aedes sitor quin imb e me. riemini hostes , ad quos Meedetis beneficia collaturi. Vos itaque mitto ad homnes quoin rum plerique ferina rabie in vos ut lupi iuoves, serentur. Sed adversus horum iniurias volo vos inermes elis , adinstar ovium quae patientes sunt injuriarum . Admonet autem Dominus Apostolos ne frustra in perieula i
currant , aut ansam praebeant ealumniandi do ctrinam Evangelicam quae excitatura etat magnos in orbe eumultus ι quo magis cavendum
erat Aristolis , ne quid mali culpa eorum ortum videri posset. Epore ergo prudenses fiens serpenter , si pti a Fe s euum . Clim vos oves esse jubeo, nolo vos esse socordes, & Peticisorum imprPvidos. Estote ei reum specti in declinandis insidiis, ut serpentes qui fugiunt , di abdunt se eitissimh, 5eflectendo corpus vitant sibi noxia. In Genesi dicitur serpens callidior omnibus anumantibus. Simul vestra vita inculp ta sit, tit iagur ex adve a se, vaereatur, nali habena malum dieero de vobis, ut ait Paulus Tito scribens eap. a. e. 1. Nimirum hortatur Dominus suos
disti pulos, ut sint ἀκέω..., id est puri, sine
suco, ut columbae quarum in pennis nulla im-na indities. Hujus loci seu sum aperit Paulus, ad Phippenses, cama. e. 4 s. Ma sitis sine querela, O Ampliei in filii Dei sina νυν.hensione. Graecaelariora sunt, - γν ι ἀμεμπῖM, - ἀκέσεω, πεινα Θι. ἀμι-- . Id est ut sus ineulpati ,
de puti, Dei filii inculpati. Pistique habeat columbam pro symbolo p tiemiae, Be mansuetudinis, quia i ut putant, scite
caret. Velum rem experti non ita semiiunt ι c
lumba enim ses habet, siaut in plerisque avibus, cistaselluliuestuus ejus adhaeret. Nulla autem alia
227쪽
alia avis mundior est ι unde decor iustorum comparatur pennis eius . sensus Domini ι ut iterum dicam, est eos qui praesunt, prudentes esse debere in declinandis insidiis, simul vitae etiam
mundioris qti m est amoena eolumba. 22 ' i p. caiste autem ab hominibus illis, ad quos vos mitto, nempe a Iudaeis. Jam nunc
animus adversus omne malorum Senus pra a randus, ne vos eonturbent cum inciderint . Trais dene enIm vos In eoneiliis, Me σὰ σαωδυα s
sua stilicet synedria deducent νos 3 ut deductos Lita legimus in Actis. Praeter summum Ier Birmis mestium , minora, di plura constituta erant in Judata synedtia. Josephus de bello Iud. lib. I. cap. s. narrat Gabinium Syriae pr multilem additis quatuor synederiis gentem Judaleam in quinque paries distribuisse, quarum una Ierosolymis egit , altera Gadaris, tertia Amathunte , quarta Hierichunte , quinta Sephoris Galilaeae. Ea in synagogis sista sagau bunt vos . Grotius de alii Herique non volunt intellἰstendas esse ibi proseuchas, sue oratoria in qui s orarent Iucaei, sed publicos conve
tus , congregationem Iudaeorum----2 γης, ut loquuntur Mptuaginta ς sed illi sie
denotant eaetus Israelitarum, qui convenirent
ad sesta solemnia, & non aliquem judicum comsessum . Si quidem vetb in ioso bnediti loco adstantibus judicibus etiam nagris caederemur , qui addicti erant huic supplicio, ut constat ex Talmude ι potuit di id supplieii sumi in syn, gogis. a 3 is. Et ad pνasides, nempe provincia aum,qualis Pilatus,qu alis Festus ad quem ductus
Paulus, ad reges, ad imperatores ι vinctus idem Paulus perductus est Romam ad Caesa rem. Et ad regea disrem nἰ propter me, in testimonium uir, gentibωι, ut illis de me testimonium constanter , sertiterque patiendo praebeatis 1 intelligent enim non esse rem vanam , H qua o mori paratos videt intώ de simul testarumst perveniti ad eos Euangelium.
gh-ε, ρ- μερο ιν sis, ne sitis anxii, sollicit 3, qu a.d. , os qMid IrinamHI: dabitων enim , id est surgeretur , vobis in ilia hora quid ιo semina. as ao 7 d. ---s sis qui loqui mini, nempe ex vobis ipsis , sed stiritus parr' vori, quὸ loquitur in vobis . Ut cibus vobis citra sollicitudinem vestram ubique suppetet , ita& tuppeditabitui oratio. Noci est humanum negotium quod tertiis, sed divinum , cujus vos
non auctores estis, sed organa . Etenim non tamos, quis per vos Spiritus sanctas loqukur . Praesentia ero suturis possita sunt. non vos, i quit , loquinini, sed spiritus patris vestri , quem vobis mittam 3 is erit qui lo' uetur pex vos . Ne consternarentiit iantis periculis, magnum illis auxilium promutit, non angelos , sed ipsum Dei diritum, quo nihil malus promitti potuit. hujus igitur praesidio stet os non deeebat uli;
malorum pro liis commoveri . has protellas 'non dissimulat Dominus . . 16 ai. Tradeν -tem fratre fratrem Iomortem , O patre filium : O insurg.αι silii
in parentes , O maria eas arritina . Scilicet tantis tumultibus mundus insurget adversus doctrinam meam , ut stater oblitus germanete charitatis fratrem adacturus si in mortem rut paret oblitus pietatis naturalis filium a eellat eapitis ι ut filius abjecta omni revere tia insurpat in patrem , ae matrem , eosque morte amciat, a quibus initium vitae sumpserat . Hoe vaticinἱum exitu comprobatum est. a ar. Et retris odio omnibus proprer no men meum . omnibus invisi redde mini propter nomen meum. Non seret enim hic mu
dus ambitione, superbia, avaritia , libidine , caeterisque cupiditatibus undique corruptissi mus doctrinam caelestem adversantein studiis ipsius . Tune temporis atrocius erimen erit esse christianum , quam parricidam , aut vetane ficum . ob nomen christiani damnati sunt. Quid λ quod ita plerique eia a oenus in odium
eius nominis, impingunt, Mi bonum alieni t stimonium tenentes, admisceant nominis exprobrarionem ι boaxa vis cajus Selns , tantis m
Mod Aristiantis ς ait Tertullianus in Apologeistico, cap. I. Qui autem perseυeraverit Qque insin .m, hie salvus eris. quasi dicat e durate 3 multi enim ob dissicultatem despondebunt antismum , ita praemio excident. Notum elegans ductum D. Bernardi, omnes virtu ra pugnant, sor
vitate ista, fugis. in aliam. 0t vobis non es
provocanda malorum saevitia , nec accersenda perseeutio a ita εc fuga declinare periculum vobis I ieee, ut hac occasi'ne ratius spatisoatur rumor Euangelicae doctrinae . His D mini verbis sancti Patres impugnaverunt Tertullianum, qui om*em sugam damnabat, tanquam 1 Christo apostasiam. Fugiendo enim notae negat Christum , qui ideo sugit ne neget, ut ait Chrysostomus. Ergo fugere licet , maxi-mε elim sine fidei macula , oc cum e usdem uti litate fuga iniit potest . sugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Amem dico vobis , non eo .m bitis rivitatis saet 1 dome veniae filius hominis . Id est non pertransibitis ad finem usque omnes urbes, in quibus Israelitae habitant i ita ut nulla alia superfuistura sit in quam segere possitis, sic ex una i aliam civitatem fugientes. Reponere enim p tetant Apostoli, si ex omni loco eliciendi ι qua terra poteris sconsistere ρ haec o pat Dominus , oc dicit sempeτ aliquem locum sole in Judaea,ira quem conuigrant, donec adveniat dies,iis
rua filius hominis, id est isset, esset in indum ju-icaturus. vel ibi adventiu filiis hominis intelli.
228쪽
Liust II. CAP. XXX. imus mittit Apostolospraedicat . I 8
itur patefactio adventus ejus post tesurrecti nem & delapsum Spiritus sancti, quo tempore demonstratum est veth Memam advenisse. Sunt etiam qui verba Christi se interpretantur, quasi diceret distipulis r non finem seceritis praedicandi in civitatibus Israel cum ego vos subsequar, veniam ego, ut una in Evangelii praedicatione
nee serυus supeν dominωmsuum. Non ergo murum videatur tot tantaque vobis subeunda mala esse, quae praenuntio. Haec enim Omnia veshoc nomine vobis debent tolerabiliora videri , quod me videbitis nullum non probri, di amici ionis genus esse perpessurum s nee enim decet aequiorem esse conditionem discipuli, di servi, quam magistri. 19'as. Suscis disc*nti, ut sit sicui maius , servo siext dominns
Gu3. Qxiae parienter a domino sertur condiistio , eam subire servi recusare non possunt. Si paινεm seminas Beelubωb voea υerunt squ-ιο magia domi leos ejus p Si me pat rem familias tam indignis contumeliis assecerunt s ut
spurcissimo convicio Beelzebub appellarint, &tilio Dei nomen imposuerint impurissimi daemonis: quid mirum si idem audebunt in se vos familiae λ hoe abunde satis est discipulo, si magistro suo aequetur: hoe debet sum reservo . si contingant paria eum domino . I I ' 26. dis ergo simueritis eos. Omni iuriarum, & contumeliarum genera nihil vos terreant, gloriae potius loeo amplectentes, si Domiuo vel passiouum conditionibus adaequemini. Propter convicia dc persecutiones a praedicatione non desistite, cum nee praevalitu isnt adversarii ; his enim lieEt stementibus Evangelium per totum orbem praedicabitur. 7 ihil enim est operium, quoia non re υAaΚιην, omnitum quod non βιυων. Quod enim nunc ignotum est Evangelium, postea fiet apertum. sa 'a'. Quod dicουοbis in tenebris clam , dieite in iamina, id est palma. Et quod in aure Mod νιι, in privato congressu , ut omnibus tunc temeoris non innotescat , praedirata oper te.
cta an istariis, id est in aedium tectis , quae in Iudaea plana erant, nempe publicε ut solent praecones de locis editis, ut , pluribus audiantur in annuntiate Evangelium , nec deterreamini minis & supelletis. Potuit Dominus alludere ad mores fui temporis e Doctor qui auditoribus aliquid traditionale praelegebat, di exponebat; non quidem clara voce rem efferebat , sed leni susurro, HebraicE, inaurem interpretix mussitabat, qui deinde id sonoth
sermone vernaculo enuntiabat populo. as. Ea notata timere eas , qui j eia . corpul, animam autem non to ut occideres
quae 'har incorporea sit di immortalis serro
attingi non potest. Sed alias timete enm nem
dem A gebras nam, suppliciis addicere tu me in pus, tum animam. Hoc unum time , ajebat Gregotius Naaianzenus, ne quidquam magis. quam Deum timeas . Facilis est membroris m
pruros. Praeterea significat Chtiuus Discipulis quod tibi eurae sint.' a Vonne duo passeres asse , vili nummo. vaeneunt tamen tinus ex illis, id est nullus non eadas super terram sine paννα vestra , non tuis terveniente voluntate eIus. Si ergo Dei providentia ad vilia antinaleuia se extendat, nee vos negliget Deus, quin imb . Is ' ι o. Mestri autem capilli eapisis omnes numerati sunt. Vos estis iaptetio Deo, qui de capillos vestros numeravit, nempe curam habet rerum omnium, quae vos spectant i loeutio est proverbialis , qua usus David dicebat a. Reg. cap. 4. II. mulieri Therieuitae : nin eadet de evivis filii sui super terram , pro nihil mali illi continget, quae locutio etiam occurrit a. Reg. cap. 4. .. s. 36 si . uita ergo timere, mutiis passeribis3 -liores , preti sores estis μι coram Deo. 37 32. Omnis erga ιμι his excitatus pro
miliis eansitebitων me esse filium Dei , Mecsiam. eomam haminibus , illis hostibus meis,
eo sebor o ego eum , pro meo agnoscam coram patre mest, quι ι. Getis est . ianiaatem negaυerit me eoram baminibus , negabo ego eum co ram patre meo , v i in extis est.
Admonet suos Dominus illam confessionem, molestam fore, nec rem facilem esse Evangelii professionem . Etenim , ait Dominus. Is 34. Nolire arbitrari, quia paeem venerim
μ giarium. Nimirum an putatis quod venerim, ut in tetris seram pacem inter homines plongε seeus habet. Imo non veni, ut seram pacem, & concordiam, sed gladium & bellum etiam intestinum ae domesticum . Cum enim Evangelica doctrina pletisque sututa invisa sit.& haec tam ardens sui desiderium requirat, ut oporteat omnes humanos affectus quantumvis impotentes cederes fieri non potest , quin magna dissidia inter eonjuncti sumos etiam exotiantur t dum & hi qui mundum deamant, elintius saevisnt in sibi charissimos. quam vitia quibus assueverunt, relinquant: &quos semel at tigit ardor Evangelicae charitatis , nullis affectibus se patientur avelli ab eo , quod eo perunt amplecti. Verbis Erasmi hie utor, quae facem praeserunt his quae sequvnrur. 4o ' Is. Voni enim separare hominem adυersus patrem suum , O miam adv/rsus matrem, ara , ω-rtis adversus serism fisam . Ille 'enim re pudiat Evangelium , ille amplectitur , unde dissidia nerellariis exoriuntur. 4t 36. Ea in
iniri bomnia domestia ejus. Qui 'lim fuerant intimi, cosunt immique, fient inimicissimi. Omnia
229쪽
Omnia nati rae Iura pro nihilo ducentur . In proprios filios sevierunt parentes odio chriastianae religionis . Haee denuntiat Dominus, ne parentum metu quis deterreretur a Christiana fide. a. 37.
est me digni is ct silium, aint filiam
super me , non es me dignus . Non Utus estraeae disciplinae , qtiae certo excitabit dissidia , ut dixi, inter parentes. Durum quidem est hujusmodi assectus vincere, quos natura nobis penutus insevit i sed tales requirit Evangelii prosecso sortes ac masculosi quique nullis assectibus dimoveantur a coelesti negotio . Impia pietas est sic indulgete patentibus hominibus, ut Deum parentem o flendas ι nec irasci debet pateris filium qui Deum solum illi praefert.
4; ' 33. ει ρωὶ non asceipit erucem suam. Ofequiruν m. . Pra dicat omnia dura sutura, ut prinpter delicias nemo eum sequeretur. Quasi dicat qui subeundis amictionibus non paratus est meo exemplo , non es me dentis. non est idoneus Evangelio, quod vitam aeternam parit in coelo , di multas in hoe saeculo aerumnas. 44 ' 39. ἰnvenia animam suam, perd/t uiam. Nempὶ qui veri abnegatione periculum mortis effugiet, vi tam ipsam qum diligit, perdet aeterno exitio. Et qua peruliLris animam Inais, id est vitam, vel qui patietur interfici propere me, inveniet eam. recuperabit quam amitti s vel se ipsum servabita morte aeterna. Hisce verbis demonstrat D minus quemadmodum prae insterus amor paremtis, aut filii, odium est verius, quam amor, clam utrique iit noxius: ita praeposteram curam
servandae vitae, verum esse vitae exitium. Servavit vitam qui bene perdidit, perdidit qui male
servavi . Qui deserto Evangelio effugit crucem , cum videatur hominibus lucri fecisse vitam, vere iacturam vitae iacit, brevem in corpore moram impietate depaciscens. Si male ae amaυ- vis, inquit Augustinus, ione odistis si ben. Od νῶι , tunc amasti . Tertullianus solans martyres qui deliciis saeculi eatebant, aiebat cap.a. Es
quid amittere ut maiora luereris.
Iterum significat Dominus suis Apostolis
quantum sibi cari sint, ut hac aerumnarii ni quas experturi erant, denuntiatione non perverterentur. 4s o. ui recipit et os, me νecipis, id est tantumdem facit , ac si me reciperet. Ea quἰ me recip/t, reeisit eum, qui me misit. 6 r. sui νeeipit propiaram in nomino prophetae ι id est, quia eropheta est ι sicut apud Mareum , cap. s. s. o. Iesus dicit, si quis vobis potum deinde tit in nomine meo, quia Christi estis, mere d m destinatam prophetae aecipiar : qisi recipit iustum in nomine iusti, mereedem justi a ιιpies. nimirum factus & ipse iustus percepta d et lina Evangelii ab eo, quem excepit domo sua. Felieiter autem commutavit qui communicavit hospitium , de lueti fecit innocentiam , a quo
lucro nee fortunae tenuitas quemquam arceat τhie enim affectus dantis aestimatur in ratione praemii, non doni pretium. ' 42. quisum qise potum dederit Mnῖ ex minimis istia , caliacem aqMa frigida tanιum in nomine dise ultramen dico vobis , non perdo inercedem suam. quis autem usque adeo tenuis est, ut non possit
sitienti porrigere aquam stigidam δ48. cap. a ι. i. m. Et factum est eismeonsnmmabra , implevisset hos sermones , IV ιι praeipiens distarcim discipulis μis , transiis
inde, ut doceret , es pradicaret in eiυitatibus eorum, qui conveniebant eum. s. 'G. L uressi autem discipuli quos miserat, errenibane peteastella , evangeliganter , eurantes uia1M4 omne morborum genus. Fo Ia. Me. Ea ex untes praedicabant ut panisentiam agerenν . si ' is. Et daemonia misita uiciebant , quam potestatem dederat eis Dominus. O nngebano oleo multos aegros, in fanabant. Ex more anilia quo Hebraeorum , qui praeter manuum imposiationem solebant precibus adjungere unctionem
olei in spem impetrandi a Deo leniminis , &gaudii, quod per oleum significatur . Unctio vero ab Apostolis ficta efficax erat.
Designat Dominus septuaginta duos Discipulor. L U C A S Cap. Io. l . I-I 2. hac autem ' desi pravit Dominus & alios septuaginta duos r Se illos binos ante faciem suam, in omnem civitatem dc lacum ,1 D, ipse venturus. i' a Lx dicebat illi si ' Messis quidem multa , operarii autem pauci . Ringatα ςr O Dominum metus. ut mittat operarios in messem suam. s It
230쪽
3 Ite : Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. 1 ' Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta , ' & . .
neminem per viam salutaveritis. i
s In quamcumque domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domuit 6 Et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illum pax vestra ; sin a
In eadem autem domo manete , edentes de bibentes quae apud illos sunt i t dignus est enim operarius mercede sita . Nolite transire de do, i Mis ,, iri.
8 Et in quamcumque civitatem intraveritis, & susceperint vos , man '
9 Et curate infirmos , qui in ἰlla sunt , de dicite illis r Appropinquaxit
in vos regnum Dei. Io In quacumque autem civitatem intraveritis, & non susceperint vos , exeuntes in plateas ejus, dicite r
' Etiam pulverem, qui adhaesit nobis de civitate vestra , extergimus D.
in vos: tamen noc sciscite, quia appropinquavit regnum Dei. i
ta Dico vobis, quia Sodomis in die illa remissius erit, quam illi civitati.
Cum B. Lueas non ubique paster sequax lit ordinis, quo ipse Dominus actus suos dioessit , hos & ii Ios alius serius, aut ocius factos scire non possunt us ex eo sol O, quod prilis, aut posterius enarrentur ab hocce Euan elis a. iae cium ita sint , non ideo verbi causa postitans figurationem septilaginta duos disi pulos
delectos e statuendum, quia hute subjelia sit
illa electio suo loco evincemus Jesum transfiguratum suisse non multo tempore ante pals item suam. Conjicimus ergo itidon se te diebus , quibus Apostolos miserat praedicatum , simili te designasse discipulos, ut suam ecclesiam plotinus coiriliti ieset . Etenim Ieros i lymam a Dcensurus erat iis proximo Paschate , in quo p. ialam eum potestate exercuit Christi iminiis eorrigens verbis, le flagellis puniens, qui Tem plum domum patris su polluerent . De bat ergo eum jam suos ministros se habere, ne vitprivatus, dc unus h multis vide Ietur. ἡi Post hae autem desis πλυit , ἄν- θψιν , elegit, definivit, constituit IIo minus e numero distipulorum suorom ct alios septuagintε duos: stilicet quomodo Apostolos ad exemplum duodecim Patriarcharum jam elegerat, ita& hos ad exemplum septiragii ra vitotum magni syne-dtii elegit. Hie septuagenarius numerus videtur Judaeis venerabilis titisse ob totidem capita similiae Iacobi, quae in As Zyptum olim vςne-.rant. Aben Ezra teribit Moy iem accepisse sexyiros sapientes ex una. quaque Tribu , ita iit primum septilaginta duo iuddies adlecti sine; cum autem praeeε let Deus de L- κέ tensii in sapientibus eligenuis , duos pollea sepositos fuisti. Cenoen est syntarium niatntura constiatisse LXV viris, uno principe.
Ita Dominus in nova sua repudiica voluit collegium septuaginta sapientum instituere . Latianus quidem codex numerat septuaginta duoldi stipulos sive totidem viros, qui nomine discipuloraim insignirentur . vertim hodie Grm
quae lemio Graecis codicibus fere omnibus, de Syri interpretatione probatur . Hane di probant homplura testimonia veterum etiam Palitum Latinorum s sed Be sunt Latini eodicea qui favent lectioni vulgatae 3 5e nonnulla antiis quorum testimonia . Et misis Ilus binos dia A; duos conjungens ad opem n ii tuam , dein majὀris testimonii fidem; simul et alis ut sibi invieem ἡssent laudabilis vitae restes. 8e cust des. Magna enim pars peccatorum tollitur, Tmecaturis testis assistat. Omnis mala Ibi illido persuadet , a jebat Seneca. Misit , inquam . Dqminus. discipulos ι ante faciam sua m M. neri e laatem , O lorum , se, 'erri 'se κυροι- Πενιιι r ut populos sanationum beneficiis delinirent h M praedicatione Evangelii pararent ad
Christum excipiendum. a. Et 4ἰeebas iιlii : messis quidem mul a , . ostrearii ait rem Daca . Redde te videtur eausam , quare auxiiset numerum praedicatorum . Rudie ergo D minis M t gis , ne mitrat ope rarιas in messem suam . Eadem dixerat des gnaturus Apostolos , nec dubito tunc de pa-sxem rogalla pro . disci polis, quos mittebar. I. . ,