장음표시 사용
251쪽
Hoc CE eolloquium cum Nicodeino D mintis liabuisse videt ut Hierososymis in die se ito, quando, ut ait Evangelista, retitii ero. durenne in nomine ejus, ridenteι signa eiu3 , fat. bat. Id indicant ipsa vel ba Ni eodemi
ad L minum a signa focere qua in faeis, nisi fuerit Deus eum eo. Praeterea non alibi quam Hierosolymis, aut prope Hierosolyma sic observatus suisset Dominus a Pharisaeis,ut a Nicodemo noctu adeundus fuerit. 1 Eνat aurem h-o ex Pharisaia , 2 Dod -ns nomi te. Nomen illud Crateum est . Pridem apud Judaeos mos invaluerat sumendi nomina Graeca . Iesiis Simonis filius Ia nem se vocati maluerat , ut inibit Iosephus, lib. a. cap. 6. sinit sater ejus pro Onia Menelaus dictus est . Prineus Iaedaarum , si χων . hoc est , vir pria maritis. In veteri testamento , saepius in Graeca versione ἀμων ponitur pro retra riscian , id est prior , primias. Nicodemus ergo vir erat
a tae venis ad Iosiam nine e stilicet tia xens, ne odium Phari eorum sibi conciliaret ,s intellexissent ab eo Iesiliri multi fieri. Unde liquet Dominum statim incurrisse in odiumpharisaeorum. Causa odii, quia cum eos non sectaretur, putabant sbi advertarie id ei reis qui eorum potestatem sit erebantur j IMm s glebant, ne cum illo stantes viderentur in eo rarias partes transiisse. Hac formidine percu sis Nicodemus Dominum adiit noctu i d xla ι Rabir se doctores , & judices appelIahantur; ferser, ego, de quicumque recte judicant, Iive vulgo agnoscitur , quia a Deo v nuΤι, missus ab eo nruister, doctor cum potest te docendi populum. Hemo enim potest haee serna facere qua is freta, nisi fuerit Dor eum es , emeacia sua ipsi praesens, vera est ergo tua doctrina , eui Deus sigilla sua apponit ι α quam eonfirmat tot tantisque miraculis, quae
3 Reis. M Issus, dixis r Amen, amendico tibi , nisi quia renaina surrit denuo , monpotest videre regnum με . Responso illa innuit Dominum a Nicodemo interrogatum de regno coelorum , quae esset ad illud via . Denuntiat
ergo DomInus regnum Dei: se Judaei appella. hant regnum illud statuemfum a Messia , subuo vigeret cultus Dei, & ita regnaret Deus senuntiat, inquam, Dominus regnum Dei postulare novam vitam , novos mores ι ut qui non renatus suetit ἀναειν suod Latinus interpres reddit denis. non possit videre illud regnum, id est, in illud ingredi, nee huius esse
participem. Adverbium autem ανωθεν, anceps est ι nam idem pollet, quod πάλιν ν δή μερον , νι-m, denus, ut reseratur ad tempus retro.
actum , aut Me rit ἀνιὸ 3 id est ., superae, sive' de supernis . Nicodemus accepit in primo sis gni ficatu .
re, O renasci Adhuc carnalis etiam spiritualia carnaliter intelligebat. s R. pandis Iesua : Amen , amen dias tibi, nisi q-ι renatas fueris ex aqua o Spiritis famcto, mn potest inινώνe in re nnus Dei. Puta bant Iudaei se rhomnex ita ad se attinere Mecsam, ut sibi eripi non posset. Ioannesjam eis signifieaverat, ut eo signi essent , resipiscena dum a peccatis, & deponendas sordes animi , ideo baptizaverat eos aquis a declarans quM alius baptismus insit per requἰreretur, nimirum interior, qui ncur sordes carnis ablueret , sed mentem reqovaret ι quem baptismum istiuMessias posset conferre a ipse vos, aiebat Ioa nes , ιapri'abis in uiri is sancto O ignI . Is ne purgabit, nen De omnino vos mundos faciet gratia Spiritus sancti. Hoc est quod dicie
minus clatiori utens sermone : nisi quis renarisa fiserit ea qua O Spiritn sancto r qui non ablutus silerit sordibus peccatorum, interiorem munditiem in eo operante Spiritu saniacto, Be quasi infans recens natus novam vitam non inierit, non tuo inmira in regnum Deir non aptus est regno meo, si vesignus ut fiat ditaeipulus meus. Antiquitas orthodoxa inde interpretata est necessatvitnesse baptismum, in eu-jus aquis, ut ait Tertullianus, nascimur, sive potius simus christiani; etenim, ut idem ait , senu , non nascunνων Aristiam . Proptereariam pas vult baptizandi se stiliatur, S: curritur, quia sine dubio ereditur aliter eos in Christo , vivificati non posse, inquit Alioustinus: Omnistanama eo MAMe in Adam eensruν , donee in christo reeenseatur. Peceatrix atitem, quia im--τnda , recipiens ignominiam ex earnis societata. Verba uini Tertulliani . lib. de anima .
cap. o. quem iubentius allego, quia si int qui opinemur peccatum originis novam esse ooctrinam adversus Pelaῖianos ab Augustino adis inventam. Omnis antiquitas orthodoxa erediis dit homines nasci rem . Solus enim Deus sin peccara , edi solus homo sina peccato chrsus , quia O Deus rapsus, ait ident Tertullianus , capite 4r. ejusdem operas citari. 6 Vn ad narum est ex ea e , eam est , o
qn d nasum est ex spiritu , spiritua es. Catonali generatione earo nascitur ι spiritali novus homo factus novam vitam inchoat, quae sunt carnis jam non sapiens , sed quae spiritus. Selli.
zet non vivens more pecudum, quae in tus catinnis sequuntur , sed pareas monitis rationis. Ita
quod narnm esto sti tu , sive quod resorm tum est inter toti seiritu, spiritus est. Fit 9omo spiritualis, cuius regeneratio non subjicitur eorporis oculis, qui percipere non possint qu id spiritus Dei intus as te unde dicebat Hilarius Magnus, lib. is. de Tr ait. Regenerationis meae
252쪽
obtιnma xWcio , o quod ign-o , lanx IVMnere circumcisionis, de ex pecudum saetificiis. uis. Sano sensis enim non νmascor , eum est 11 Am n , amen dico risi , quia quod se frientia maseendi . Ided ne ista regeneratio linur, Ioluimur. Nicodemus ducebatur amore omnino incredibilis videretur Nicodemo , stendit Dominus id quod non eerni posset, i relligi posse ex eflictis, nempe ex nova Vita ,δc ex novis moribus. Pon --ria quia dixἰνibi a oportet ver nasti denuὸ. Etenim non necesse est, ut ista nativitas in oculos tuos incur-xat, ut eam credas s quod demonstrat Dominus comparatione, quam sumit a vento, quia deventus diei ut spiritus.
.d Spiritur, id est ventus, rubi vias spiro r
librio de vago motu movens se, nunc huc nunc illuc . De vento autem loquitur ut de pers na, more Hebraeis usitatissimo. Et verans elisa dis r audis sonum ejus ι sed nescia runde v niat, non cernis originem ejus , aut gia vindat, ubi desinat . Liquet Ne describi ventum corporeum a me est omnis , qui natus V ex stipit. . Id est se agitur eum eo qui ex spiritu nascitur , fui spirante Spiriua sancto renovatur. Homitus renati opera conspiciuntur , I i et origo, & finis. Hocce exemplum etsi apertum non intellia gens. s. Remndis Visodomisa, O dixis ei r α' - 'Funa baa feri r ut homo sic nascitur , veritatis, ideo illam declarat Dominus verbis
apertis, climaecipiuntur eatholico sensu. vera, inquam, tibi dico, ait Dominus , comperta de explorata. Et quod vidimus testamur; occulata
enim sumus testes . Agitur de doctrina patris coelestis, euius in sinu ego unigenitus eius omnia arcana didiei. Attamen in testimonium nostrum vos Pharisei, non aeeipitis. ia Si te rena dixἰ vobis , proponens harerudimenta Evangelii , quae quasi terrena sunt respectu aliorum mysteriolunt, O non creditis. nec intelli itis r quomodo si dixero vobis cael stia eredem . & intelligetis , nempe mytheria
altiora . Dominus fgnificat sibi soli patete
mysteria regni coelorum, quia non alius in e mltim ascendisset, inde arcana Dei revelaturus sipse autem descendisset de creto, qui in terris uegenς simul erat in eoelo .as Et nemo aseendit , riter κεν in praeteriis to , In ealism hactenus , ut arcanam Dei d otinam inde deduceret in terras, nisi qui descenis dis de eaelo sinus iamIntis nempe ipse ego. L cum pronominis tenet haec phrasis mitis h. iania, ut saepilis vidimus 1 qui est inerio, quilia genitus ope Spiritus sanctis idque fiat nobis ic t in terris versetur, eoelum tamen in bitat .aniciis. Haec omnia plana, a caperta sunt his qui Chtia spondit IUM, O dixis .ir ω a -ἔisere in IH l , si Ioωὴλ , Israel
Israelis , hae noras p Metilb arguit Niccidemum ignoris tiae 3 etenim passim apud Iudaeos dicinatur , qui proselytus sinua sit, eum esse sicut parvulum recens natum. Prosebius Pis factus,
stim credunt aeternum Dei patris Verbum, iatempore factum hominem. Haec ut perverso suo dramati accommodet Socinus, Cc itur comminisA aliquam Christi peregrinationem in eo
lum ante illud cum Nitodemo colloquium. Hoe- eommentum risu potitas, qtiam argumentia sicut ρενυχias jam natis r. ut in ira tu Taι-οῦ evinei debet. Contrarium est scripturis , in quias dis I. -MA , dieitur . Ghuleat , i uitibus videre est, ut ollim summo taeerdoti non pa-Maimonides, i νε mis. cap. a . qtii sit pra-l teb t sanctum sanctorum nisi post mactatum viis suν3us , O μνυώι qui, manis muras , aceel tutum, ita non introiisse caelos Christutii h iue est siciat para Mina jam aintais . iasiqM minem nisi post fusum in cruce protrium sanian a cognati, quos habuis, elim set Ethnieist , i guinem . sed illis Christi verbis SMinus vinei. - serυus , non iam sent rius cognati . m. tur: qui est in caelo. si enim Christus quatenus buerat ergo Nieo demis Iudaeus oe doctor non ibomo coelum astendisset ι eo tempore quo decignorare quomodo quis iteruin posset renasci .lcenderat, jam non erat in eoelo. Commentitia
Raeterea aperta sunt Ieremiae & Ezechielis vati cinia, de eorde novo creando temporibus Mes.siae . Sicut autem tribus illitiamentis inierant Israelitae foedus eum Deo, nempe cireumcisio. ne, baptismo, de iretificio ι paritet Dominus non aci misit quemquam in novum foedus nisi
prilis baptisatum; sed eo discrimine, quod Iudaicum baptisma earnem tantum ablueret, chrustianum veto quod fit non ex aqua sola, sed &ex Spiritu sancto, etiam purget animi sordes . Sanguis quem pro omnibus fudit Christus, jam inutilem circumcisionem, de inutilia sacrificia facit s ut suffieiat per bapti sinum huic coniunci ι
Christu inent ri bantietati induimus, ut ait Ap solus, parricipes languinis ejus pretiosioris hOe-Fe sanguine, quem olim iandebant Iudaei ex illa peregrinatio elim Mein; discipulis non placeret, mali tete vim verbis Evangelistae afferre; dicunt enim ascanderi In eaetam , eo in loeci ni hil aliud esse, quam rerum divinarum &-lestiuin mystetiorum esse conscium 3 Odesens re de esti , idem esie ae mitti a Deo docto rem cum aeientia , de potestate divina . Petdescensum , inquit Enjedinus, significatur natiis vitas coelestis , per ascensum vero intellectio. E sautem in caelo, non es ine loco aliud,quam frui intelligentia, oc cognitione rerum eaelestium.
. An deerat proprius sermo tum Evangelistae , cum de Christo disserit, tum Chlisto cum ipse
loqvitur, ut eompulsus sit uti translato, qui ubiqia violentet adducendus esset ad doctri-n m, quam patefaciendam suscipiebat, si credia
253쪽
miis liis heterod ita clina E contra orthodoxae octi iliae sermo Evangelicus conveniat acceptus
in propita sita significatione. Haec quae ibi dicit Dominus testans non ignota loqui, prorsus eadem sunt. quibus Joannes in exordio Evangelii confirmat, quae scripserat de Verbo Dei: Unigentius filius qui .si in sinis patria 'se e maυit. 9uaeretem ultio ab iis qui per descensi, in i coelo intelligunt nativitatem ecelestem , id ei Christi apotheosima qlio tempore illa apotheosis facta sit, scilicet Jesus prius homo merus, postea homo natus , factus sit Deus I a quo tempore potuerit se oerere pro Deo; quod ante non ei liis rebat. sea diutius eum ineptis non minus quam impiis haereticis confabulari non decet: repetamus Domini eum Nieodemo colloquium . Quoniam coeperat Dominus se cognoscendum praebere Nicodem , declarat quae eum spectarent, dc sere omnibus Iudaeis ignota essent, scilicet oportere eum pati . 34. ει ι ωι MOUes allaiat θνρmtem in deserto , ara exatiari
νονιet mitam hominis . Ego ipse exaltandus sum, id est, in crucem agendus. Revocat in mentem Nicodemi antiquum Vpum. Olim similitudine serpentis Morses sanaverat morsus veri serpentia . Ita similitudine peceati . sive a formam peccatoris accipiens Chtistus sanaturus erat peccatum, cujus origo suerat Adamus laesus a diabolo delitescente sub forma serpentis. I s. in omnis μι eredit in ipsum , non Nar , sed Utam babeas aeternam . Israelitae serpentibus si statim, ae aspexissent similitudianem serpentis, nempe serpentem aeneum, quem exaltaverat Moyses, sanabantur. Hoe typo do-
bantur . quod qui erederent in Christum , intuitu fidei eum a ieientes , non perituri eusint vulnere serpentis , qui Λdamum laesit de
omne hominum genus .is. Sic enim Derus dilaxis muniam, omnes homines, non tantum Iudaeos, ut iIli stuliε -- bautur, ut sinum sanis aenigmisum Lareι. Iesiis se prosterire verE Dei filium, verε Christum, quem Iudaei sciesinat esse filium Dei. ωι omnis pia eredi in enm, non perear, sed visam ha- eas aeternam . Dedit Deus patet filium suum propitiatioaem pro peccatis nostiis ι ut pretio ranguinis ejus immeretur 1 morte aeterna. I. Ion enim m sit Deus filium suum m-ndum aer judicar mundum , Im κώ- : id
in x ut da et nationes, mari exietat ab eis ,
quas sibi subiiciendas a Clitillo sperabant Iudaei , hos ur falυιιαν m nodus per ipsum ι ut omnes nationes , quotquot erediderint , sire discrimine serventur. Henit chridus, haee Augustinus ad hune locum , fis primo μιυστε , postea iussi eare e εοι iudieanis in parnam ,
salvari nolueris ne ι eos perdiscendo ad uit - , qui eredendo salistem non respuerisne . PrImae
ergo disp. ario Domin ι . Uri Issis christi m dicinalis est, non iudicialia: nam si prima veni ex iudieaturus, neminem invenisset evi pra-mia i iiiiae redderet. qnia ergo vidis omnea peceatores , O omnias neminem esse immunem a morte peeear I t pri r erat eius msserieordia
praeroganda, o post exserendum iisdiatum. Is . credit in eum , sive Iudaeus , sive Gentilis non judι eatur, non damnabituri q.iantem non eredit, licet Judaeus, iam fissicarus Hy: jam aequo judicio damnatus est. contra pinionem Judaeorum, apud quos celebre eq.- tum erat , quod te ere est in tractatu fanh dria, cap. t. Universo Ista si es portunem Ini mundo futuror hoc est, in regno Messiae. I daeus verb jam iudicatus est, inquiebat Chriasius, quia non eredit In nomine nnirenItἰ Filia Dei . Gamquam enim tot tantaque miracula
edidisset Iesus , non ei credebant maior para Iudaeorum; imprimis proceres, ut ipse queris tui verbis Oequentibus. au. me est aarem judiciam : id est , eausaeondemnationis , quia tax vanie is mandis m. Eoo ipse qui illumino omnem mundum νῶlexerunt hamines magia tenebras , quam ικ-eem a duces eaeeos 3 nemph mihi praeserunt Pharisaeos, qui me sugiunt qui ego lux sum
rant enim eornm mala opera. scilicet non m rum est si me lueem fugiane. am Omnti min. qui man agit, odie M--, ων non αν Manxnropina eius e pudet enim eos turpes vrdera. at . autem facit veritatem, mii ambulat in veritate, qu since se agit 1 vetitas pro inreginare, dc sinceritate usurpatur ab Hebraeis, ita Iudaeis Graeeh loquentibus αλ - , δε-- νου, GHetae. sunt synonima. Qui ergo in te gro eoide eit iustus, dc rect venit ad Meemist manifestentaer V0a ejως , ut illa appareant
qualia luat 3 quia in Deo fune factae ν id emregi ejus e sentinea , dc ideo digna laude ;qua laude Christus tacitὸ collaudat Nicodeuium , qui ad illum venerat.
254쪽
vharisei disripidis Domini dant vitio, quod in die sabbati splias vellerent ;at te, id non esse contrarium Dominus revincit.
HARMONIA. YZII Actum est autem in
x sabbato secundo In Limo , cum transiret per sata , t vellebant discipuli ejus Mn es rientes L spicas & manducabant
a Quidam autem Pharisaeo rum , vicebant illis : Quid facitis ' quod non licet in is, batis λα Et respondens Iesus ad eos, dixit: Nec hoe lepistis quod secit David, cum eburisset ipse ,& qui cum illo erant. c. t Quomodo introivit in domum Dei, sub Abiathar
principe sacerdotum, L 3c Panes propositionis sumpsit , α manducavit, & dedit his qui cum ipso erant, ML quos non liacebat ei edere , neque his qui cum eo erant, nisi solis sacer
MATTH. Cap.ra. 1 In illo tempore abiit Iesiu per sata sabbato: diseipuli autem eius esurientes e perunt Vellere spicas,& mam
,Pharisari autem v dentes, dixerunteir Ecee discipuli tui iaciunt quoia non licet sicere scibatis.
3 Adue dixti eis rNon legistis quid ε eerit David quando esuriit, 2 qui cum eo erant . 4 intomodo intra. vit in naum mi ,& panes propositi
uis comessit. quos I- neebat e inre, neque his qu cum eo erant ,
latis sacerdotibus λMARC. GP. 2.xa Et sactum est iteam im , clim m, nus sabbatis ambularet per sata, Et dinemuli eius coeperiant zgredi, di vellere M Pharisaei autem dicebant vir Fere , quid iaciunt sabbatis quod noli liscet ras Et ait illis: Nin quam legistis quid λ. cerit David, quando necessitatem tabuit, re esuriit ipse, & qui
- Quomodo in. troivit in donlii Dei . sub Abiathar principe sacerdotum , &Panes propositionis manducavit , quos non licebat man care , nisi sacerdotμbiis , & dedit eis qui cum eo eram LuCAs , αλλα ses. 1 Factum est amem in sabbato securus Primo , eum transiis rei per sara, vellebant distipuli eius t Maeada . spicas , at manda- iam confricantea manibus. a mulam autem Iniarisaeorum diem bant illis i Quid sa-
3 Et respondens e sus ad eos. vixit: Nec
eit Daiad. cum est timet ipse, at qua eum illo eraut Quomodo intra. Φ . vii in donium Dei, 8e panes Propositi nissumptit, de ma ducavit . di dedit his qui eum ipso eram . ruos non Iicet manis
s Αur non legistis in lem , t quia sabbatis sacerdotes in templo sabba. fm violant, & sine crimine sunt e N6 Dico autem vobis, quia templo major est hie
Si autem sciretis quid est: t Misericordiam vo
nunquam condemnassetis innocentes.
MARCUS. 8 27 Et dicebat eis r Sabbatum propter hominem factum est , & non
mia MAEL r Dominue est filius 8Domliuis enim est Dominus est fili uula Dominus est fi-
r . . filius hominia et i hominis et it Δ, i - mirus euam
255쪽
S Aa a Tuia illud , secund Idaeos legitimε potuisse prandete sabbati diebit . primrum , qualecumque sit , non potest exlNon ergo mirum, si discipuli qui ex stibulbio
cireumstantiis historiae quae hic narratur, pra saliquo remoto Hierosolymam ierant, inde te 'eesisse festum Paschatis . Etenim non licebat vertentes, compulsi suerint fame spicas vellere. falces mittete in messem, aroue adeo nec spicaslHaec dum facerent, depreliensi sunt a Phari- 'ellere ante oblatum manipulum , quae ob attollaeis, qui id pro illicito opere habebant. fiebat altera die Paschalis. Ovit, cap. 23. v. 14. a Σ.---- 1 risis mP--, θραυει, in fonte haut iam Φ quid facitis quod non liere in fab earmel, id est, 'leam virentem non conμμιιlbatis vellere spicas reputabatur species meia ea figiso inna ad di- , 'πM ex ea iiGnis , sicut confricare species trithrae. in Deo wstra, Pharisaei non queruntur hanc legem tens s aro 'A familiam , . Easiolatam, sed id unum quod ea fierent, quaeivellera spicas est species messionis . Es quis-- non licita etant sabbatis. que alignia dore ἐν ἀ φθm--ioine sua j-ι Quo tempore post Pascha praecise continge--fub nomine moraria. Malaionides de sal ret labbatum seeund primum, expendimus instrato, cap.g. chronologieis, ubi non spernendis argu ntis I ' s. ει ροθωμι Ieser ud res , dis 1 ε statuimus lucidisse in hebdomadam primami ec hae quod fiat David, saepex septem hebdomadibus ouae numerabantur so ipse O qui τ m ius emans . m. Me, x- ἡ δ -- . 1 seeunda cie Paschatis usquelpomodo intravit in domis L i , locum ubi ad Pentecos en . Hebdomades illae inter ju- tunc te uaporis Tabernaculum erat, sub Al aiadaeos GraeeE loquentes nomen suum accipie-ithar firineipe sacerdotum. r. Reg. captat. ,.s. hant a primo illo suo termino ἡ γτέ - , Pontifex ille voeat ut Aehimelech pater ipsiua a seeundo die qua offerebatur manipulus novaelAbiathari. Quid ergo his dicendum ρ alii Α- messis, & a numero suo. Videlicet hebdomadalbiatharum suisse vicarium patris: alii patrem , ptima dicebatur δἀ,m -inis . hennc prima ,lcte filium fuisse binomines , ut uterque modo quae sequebatur seeundioseeunda, ita de aliis . Achimeleeli , modo Abiathar diceret ut . Mi- Sabbatum secundo-ptimum hocee anno , qui rum est, inquit Bela, totam hanc partieulamitigesimus primus est AErae Christianae incidi Llin illo reieci ve usto eodice non legi, ut ex albo, si di, imus in trigesimam elimam diem Mar. ubi mala suerit hoc notatum, videri possit intit. Cum igitur tam proximum fuerit diebusicontextum irreps sis , & quidem iam olim , Paschalis, quos Dominus transegit Hierosoly-ictim multos ex veteribus hie locus tot serit, demis , historiaqtie tali sabbato heri contigit ,lSyrus etiam inteiptes haec legat. non alibi quam in agris Hierosolymitanis acta Qirisquis sit si immus Pontifex subqno res eo censeti potest ; unde videre est hic Pharisaeos oc-itigerit, David Tabernaculum Dei ingtessus est . currere qiii solebant degere in urbe sancta. HistL cor panes propositionis sumpsit, qui ante Λt-
praemissis jam expendamus Evangelicum texi uni.icam Dei proponebantur , e domandis vis ni ' i. L Factum est aut/m in sabbato frisiadis his qui eum ipso crant, sociis suis , Mi. cu'ώ- νima cum transirερ Iesus , per sara ,iquos nun licebar εἰ edere ς ne Iue his tur eum vellebant diseψωli ejus, Mi. UnνIenaea I. Diates erant nis fol/3 sacerdoribus , t 'quantcas , O manducabant ea ricantes manibna .iremoti erant a conspectu Dei . Dominus pro
Id ex lene licebat, Deuter. cap. a 3. P. as.lcon selio sumit ia a Davide factum sine eulpa ιQtiisque transens per . sata poterat spicas de-ineque enim vitio ei fuit datum ; unde sequeb cerpere, modo salce non meteret . Sed undelιur veniam dari Meessitati. diseipuli esuriebant, di in die sabbati pr Hre. s ' .M. Aut non lusis in Ieta , quia derentur, di trans relat per sata, cum quiescen-I abbatis saeredοιεν In Tempto fabbatum it dum esset y Sie nodum solvo . Dominus prae-llant, edi sine erimine sint ρ Poterant mactare ea vens insidἰas 'Phaiisaeorum , non apparebat victi as, ει quodlibet opus sacere causa eultus ' Hierosolymis nisi in Templo, non cubabat , Dei; reus enim serva laquod fit in sacris, Mnforsan , nu cibum capiebat in hac urbe. Cumlest servile , ut dicitur in Talmude Hierosoli-
ergo ex Templo reverteretur in alis uod sit bur-imitano, tract. de sabb. Eadem opsta , qna in
hi uin, quod non distaret urbe ultra iter sabbati, Templo praestita sunt diebna aliis, ait Maim id est quod confici posset in sabbato. Him, im nides in Cottan petich. cap. r. prafra sisne quam, reverteret ut in hocce suburbium, ηι ibiletiam sabbaso. I, .n est fabbatismus in Tanivi, comederet a discipuli coeperunt vellere spicas ,lomnino . Quidquid ne sabbato fieret , aneIaria squidem esurirent jejuni, nam sabbati diebus tale sapientum erat interdictum , in Tempto non licebat Iudaeis cibum sum re , antequami inaqua premissum erax . Inde argumentum Templum, vel synagogam adiissent, ut nos do-lducere potuit Domitius, quod discipulis suis , cent commentarii Iudaeorum, di confirmat J ieci praesente , quippe qui esset Deus , liceret sephus, lib. ct vita sta, ubi observat non nisiiquod alibi sui ilit illici inini locus e Im omnis
post horam sextam, id est post meridiem Iu-lpto Templo est in quo Dei ma7estasse praeser
256쪽
ginius esse Deo miserescere, quatri ei offerre victimas . Inmuentestam inclementer. Benignus est Deus erga homines 3 unde ergo vos tam dura ts ' a . Me. Ea disebat eis: --- ρ-ροιν hominem Hatim est, O non b-a motis batum. Sabbatum institutum est inuta holmnis, ut a labore quiescat ι ergo non necesse est iu ho. item monstrat. Η- exaestio confirmatur ombis ipfs Domini sequentibus. 6 6. Dι- an rem qnia Templo maris est hic. Interpres Latinus legit m*., ων m. pleraque autem vetera exemplaria , dc Theophilinus quoque tr unt μει ν, id est maius quippiam est hic, tu .uditur enim scilicet marus ouippiam quam Templam an eodem castite' .a AM n. Ah Aν, s. s. die M usis in qu AE MM
et L u Actum est autem &x in alio sabbato, ML
L U C a s cap. L. ε Factum est amem di in alio sumato, x in ano Iao a V s a M. Intraret
nus eius dextra erat arida. dam, et Observabant autem Scri
bae, & Pharisaei, ' sit,iabbato
curaret: ut invenirent unde a cui arent eum. ta Mi. Et interrogabant eum , & interrogabam dicentes : Si licet inb xi. .es si alis eurare prarer ut accuta ent eum. . . tit accusarent eum.
tationes eorum , de ait homuni , qui habebat manum . dam: Surge, &sia in medium 4 . - α' . Et surgens stetit. 6 Ait autem ad illos Iesus r . 'Interrogo vos, si Alc. L licet sal halis benefacere, an milὸλ am- .mam salvam sacere, an perde .eer At illi tacebanta c. .a Et observabant 7 observabam a eum, rem Scribae, re Pha tD . s. a si labbatis euraret , risaei, si in labbato ut accus eat illum. curaret: ut inveni rem unde accusareius Ipse .mis stlabaa
3 Atait ho vi M. cogitationes eorum Ibenti manum ari. & vit homina , dam: Surge in me- habebat manum ari dium . iami Surge, de ι γυ : in mediivu . Et fu aena stetit.. Et dicit ess r .s Ait autem et los IeIust Inter . Licet sis in bene- ου- - si neri sibisaria sacerban mals Anis benefacere, adi male mam larvam racere, Animam Ialvam sum perdere λ At illi cere, an perdere λ
257쪽
liquet ex hoe ipso psalmo . et Ius , id est ju- indignatio 2omni pro domo tua , ob
prophanationem Templi tui comedit me, id est mactavit. succum vitalem exhausit. Ig. Respondre ni ergo videntes Iesum pro imperio se gerentem: Quod rennua ostenωs nobis, quaa hae freta Quando quidem hoe iacias, quo miraculo significare potes talite auctor; late pollere. Ede signum, videlicet aliquod miraculum , ex suo eonstare possit. virtus tua . simul de auctoritas.ls. Respondis Iesiis , O dixit eis a S. D. 'Trantium hoe, edi in tribus diebus exeisabo il- Iud ι ista verba sunt oraedirentis , de non , hemis 1 quasi dicit, titio me a vobis Oeeide . dum; sed ego me ipse ab interitu revoeabo, di tunc resurrectio mea signum erit quo comstabit me vere suisse filium Dei. Jesus autem' oquitur ut auctot vitae, di mortis destructor, non dicens excitabit patre, sed exeisH propria virtute. Caeterlim Iudaei de lapideo Templo ipsum loqui autumantes deridebant eum. zo. Dixertint ergo Iudai r adraginta sex ininsi aed earum est Templam hee , θ' min ιribis, di otia .aeeliabis illa d p In Chronolo. ia ostendimus vere ab eo tempore quo Hermes coepit templum instaurare usque ad annum aerae christἱanae trigesimum primum quo haec Judaei Christb objiciebant, quadraginta de sex, annos effluxisse. Scribit quidem Iosephus annis octo structu tam Templi ab Herode eomple- aani, sed idem historicus asserit semper Templo aliquid additum a dc decem de octo mille Operarios in eo oecupatos fuisse , nec persectuntati si sub Agrἰppa iuniore. Sensus erso Iudae Tum eraἱ a quadraginta te sex annis aedificatum est , id est aedincatur Templum hoer tot anni impensi sunt huie aedifieando, di nondum
Perfectum est. ai. Illa autem dicebat de Teinpia remoria sui. Corpus enim suum vere να, t. id est tem-lum quod inhabitaret Deus ἔ ut Paulus ad- ruit , cap. a. ad Coloss. qm a in 'se inhabia sat omnis plenitudo divinitatis eo moraliter , σωμα iniae, id est reipsa. Ηaee omnia aperta sunt in dogmate orthodoxo, machinis a Socino contorquenda, ut videantur alium sensum habere quam quem praefert scriptura. I fias non potuit eorpus suum simpliciter appellare T. Ium si Deus non suit. Majus autem
iacui sim est se ipsim qui mortuus est , a
t mortuis exestasse, quam templum ε lapuibul struere i talis enim Deus vivificate potestatemplum vero opera manuum hominum aedia fleatur. ar. cnm emo resurrexissis a marinis, reeor
dari suns ias puli eius, qωia Me dirabar. Clim rite dixit, mentem illi non advertebant , sed resurrectio ejus in memoriam revocavit illa ab eo fuisse dicta , Eν crediis no scriptura . o sismoni v-- dixis Iesaer. Scilicea ex even tu, cum resurgentem viderunt, tune intellexerunt eum verε suisse. Massiam, dq quo ve'ta praedixerant scripturae , dii eum verace Lisse , cupia praedictiones completae . Int
multa sisna , quibus apparuit Jesum fuisse ialium Dei, essicax fuit resurrectio eius ι ideo non semel illam indicavit suturam, cum Iudaei
a 3. cm. antem est ino obmis in PHAEAE in dia Maa dum transigeret dies festos Paschaistis in uti. sancta, multi credideruns in 'in' ejMG aznoverunt eum esse Christum Dei, vi denos sena eiαι, Ma faciebat, illa nempe toptatuaque q- prilis in Galilaea ediderat ι neque enim videtur Ioannes indiearti solum aquam mutatam in vinum, de quo sola miraculo loquitur ι di quod non potuit inultum rumorem excitare, quia Cana loeus obscurus; de ejectis autem vendentibus non loquitur Ioannes; quo enim pro conspicuo miraculo illa. eiectio habeti potest i ergo sic Meipienda signa quibuν plerique ad rebamur ad credenduin, ut plura edita fuerint ante huncce diem. a se antem Iesus non credebat semetipsum eis, eo εα .d ipse nosset omnes . Haee non acciapienda de iis qui iam crediderant..nisi intelistisetur Iesum praevidisse. scite ut non omnes qui eredidissent, perseverarent iu fide . Pr num est magis id interpretari de plerisque Judaeis, qui non crederent ι quibus dissidens eum iis non secuth agebat, ideo occultabat se . sera nocte Bethaniam se recipiens, unde m ἡ ρο-
tebat Templum. ε s. Et quia Uur ei non eras aet quia ιψἰm
nium prebiberet da bamina t ipse enim selebo quid est in homine, quod solius Dei proprium esto Pias noveras art*ex quid e M in operaseus, inquit beatus Augustinus , quam issum vas qu/d esses in semetipso . An Evangelista eam scientiam huic vimicasset , quem L u
258쪽
Nicodemu Domnum noctu adiit. i
et Hic venit ad Iesum nocte , & dixit ei r Rabbi scimus quia a Deo venisti magi,err nemo enim potest haec signa iacere, quae tu incis, nisi fuerie
3 Respondit Iesus , & dixit ei: Αmen, amen dico tibi , nisi quis renatus
fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. 4 Dicit ad eum Nicodemus t Qitomodo potest homo nasci , cum sit s nexe numquid potest in ventrem matris suae iterato introire, & renasci s Respondit Iesus : Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus suetit ex M a & Spiritu sancto, non potest introire in re gnum Dei. . 6 Quia natum ex carne, caro est: &quod natum ex spiritu, spiritus est. 7 Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo. 8 3piritus ubi vult spirati At vocem ejus audi=, t sed neseis unde veniat, taut quo vadat: sic ait omnis, qui natus est ex spiritu. 9 Respondit Niciaemus, & dixit ei: Quom o possunt haec fieri Io Respondit Iesu, , dixit ei: Tu es magister in Israel. &haec ignoras 1 I Amen. amen dico tibi, quia quod scimus loquimur. & quod vidimus testamur, & testimonium nostrum non accipitis. Ia Si terrena dixi vobis, Se non ereditis: quomodo, si dixe ro vobis cc Iestia, credetis I 3 Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo , Filius homunis, qui est in coelo. r t Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto; ita exaltari oportet Filium hominis. rs Ut omnis, qui credit in ipsum , non pereat , sed habeat vitam aete nam. l ' . . I 6 ' Sic enim Deus dilexit mundum , ut Filium suum unigenitum d rete ut omnist, qui credit in eum, non pereat, sed habeat, vitam aeternam. t II Non enim misit Deus Filium suum in mundum, ut Iudicet mundum , sed ut salvetur mundus per ipsum . I 8 Qtii credit in eum, non iudicatur e qui autem non credit , jam judicatus est: quia non credit in nomine unigeniti Fili Dei. Is Hoc est autem judicium i quia lux venit in mundum , & dilexerunt
homines magis tenebras, quam lucem : erant enim eorum mala opera. zo omnis enim qui male agit, odit lucem , & non venit ad lucem , ut non arguantur Opera eius.
I .i autem iacit veritatem , venit ad lucem, ut manifestentun opeζRejus quia in Deo sunt sacta.
259쪽
Hocca colloquium cum Nicodemo D minus habuisse videtur Hierososymis in die fello, quando , ut ait Evangelista, mutii er dureunt in nomine eius, videnteι signa eiuι , quae faciebat. Id indicant ipsa verba Nicodemi ad I minum a Nemo enim potεs hae signa με ere qua in faeis, nisi fuerit Deus eum eo. Praeterea non alibi quam Hierosolymis, aut prope Hierosolyma se observatus suisset Dominus a Pharisaeis,ut a Nicodemo noctu adeundus sient.1 Eser atiram h-s ex Pharisaia , Vieod -ον nomine. Nomen illud Grat eum est . Pridem apud Judaeos mos invaluerat sumendi nomina Graeca . Iesus Simonis filius Iasonem se vocati maluerat , ut scribit Iosephus, lib. ra. cap. 6.seut stateν ejus pro Onia Menelaus dictus est . Prineeps Iaedaeorum , ἄρχων ω est , vir pria marius . In veteri testamento , saepilis in Graeci versione δελ- ponitur pro tum ris on , id est prior , primus. Nicodemus ergo vir erat primatius .a Hic venis ad Iesim nine e scilicet tia mens, ne odium Pharii eorum sibi eonciliaret ,s intellexissent ab eo Iesum multi fieri . Unde liquet Dominum statim ineutrisse in odiumpharitaeorum. Causa odii, quia esim eos non sectaretur, putabant sibi advellatir idcireo qui eorum potestatem subverebant ar , Iasiam fugiebant, ne cum illo stantes viderentur ineonistrarias partes transiisse. Hac sermidine perculissis Nicodemus Dominum adiit noctu ι O dAxia r Rabbir se doctores , & judices appelIabantur ι finnus, ego, di quicumque rectε judicant, sive vulgo agnoscitur , quia a Deo v nisei , missus ab eo maristar, dotior cum potest te docendi populum . demo enim potest baee serna farere tu faeia, nisi fuerit Deus eum , enicacia sua ipsi praesens. Vera est ergo tua
doctrina , cui Deus sigilla sua apponit ι 5cquam confirmi tot tantisque miraculis, quae tu operaris a
dico tibi , nisi quia isnatns fuerit denis. , monpotest videre regnum Dia. Responsio illa innuit Dominum a Nicodemo interrogatum de regno coelorum , quae esset ad illud via . Denuntiat
ergo Dominus regnum Deir sie Judaei appella-hant regnum illud statuendum a Messia , subuo vireret cultus Dei, S ita regnaret Deus 3 enuntiat, inquam, Dominus regnum Dei postulare novam vitam , novos mores ι ut qui non renatus fuerit ἀνω ν quod Latinus inter.
Pres reddit denis. non possit videre illud regnum , id est, in illud ingredi, nee huius esse
participem. Adverbium autem ανω Θεν, anceps est ι nam idem pollet, quod πάλον δαυρον , iterum, Onus, ut reseratur ad tempus retrois
actum , aut - - ἀνων id est , superae, sive d. opereis . Nicodemus accepit in primo significatu .
re, O renasci t Adhue carnalis etiam spiritu lia carnaliter intelligebat. s Respondis Iesus Amen , amen dias tibi , ns quis renatas fuerit ex aqtia Oviritis famcto, non potest in ν-- in repnnm Dei. Puta bant Iudaei fere omnek ita ad se attinere Mecsam, ut sibi eripi non posset. Ioannesbam eis seni fieaverat, ut eo digni essent , resipiscen dum ii peccatis, &deponendas sordes anuni , ideo baptitaverat eos aquis a declarans qiadarius baptismus insuper requἰreretur, nimirum interior , qui non sordes carnis ablueret , sed mentem re ovaret ι quem baptismuin solus Messias posset conferre et ipse vos, arebat Ioa nes , bapti'abir in Spiritis sancto er gni . Iane purgabit, nempe omnino vos mundos H- ciet gratia Spiritus sancti. Hoc est quod dicie minus clariori utens sermone: nisi quis νε-nasna sierit ex qua O u ritu sancta r qui non ablutus fuerit sordibus peceatorum, interiorem munditiem in eo operante Spiritu saniacto, & quasi infans recens natus novam vitam non inierit, non 'test introire in νιgnum Dei rnon aptus est regno meo, sive dignus ut sat di iacipulus meus. Antiquitas orthodoxa inde interpretata est necessarium esse baptisinum, in eu-jus aquis, ut ait Tertullianus, nascimur, sive potius simus christiani; etenim, ut idem ait , fiunt , non nascunνων Aristiani . Proptetea rimi passul; baptizandi se stiliatur, &curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo , vivificati non posse, inquit Ai ustinus: Omnistanama eo usque in Acam censetu ν , donee in christo recenseatur . Peceatrix autem , quia im--nda , recipians ignominiam ex earnis foci
tata. Verba uini Tertianiani . lib. de anima . cap. o. quem iubentius at Iego, quia sint qui opinentur peccatum originis novam esse doctrinam adversus Pelaῖianos ab Augustino adis inventam . Omnis antiquitas orthodoxa eredidit homines nasci reos . Solus enim Deωι sine
peceata , O stur bomo sine peccata cbrsus , quia O Deus rarissus, ait ideat Tertullianus , capite 4 l. ejusdem operas citari. 6 Quod natism est ex earae , eam est , Ognod nasum est ex f risu , spiritus est. Car nati generatione caro nascitur; spiritali novus homo factus novam vitam inchoat, quae sunt carnis jam non sapien , sed quae spiritus. Sent-cet non vivens more pecudum, quae tuscarinnis sequuntur, sed parens monitis rationis. Ita
quod narnm est o spistris , sive quod resorm tum est interiori spiritu, spiritus est. Fit homo spiritualis, cupis regeneratio non subjicitur eo oris oculis, qui percipere non possisnt quid spiritus Dei inius auet; unde direbat Hilarius. Magnus, sidiis. de Trinit. degeneraιlinis meae
260쪽
vulnere circumcisionis,&ex Iaecudum saetificiis. II , amis dico tibi , quia quod se βή m obtInens nascia , o quod is noro , iam. Sine s. ω enim non νmascor , cum V.
omnino ineredibilis videretur Nicodemo , flendit Dominus id quod non cerni posset, Imrelligi posse ex eflictis, nempe ex nova Vlta ,
R ex novis moribus. 7.--rerra qura dικι uir oportes vos . ei donὸ. Etenim non necesse est, ut ista nativitas in oculos tuos incur-xat, ut eam credass quod damnstrat Domin comparatione, quam sumit a vento, quia αVenius diei; ut spi itur . . . 8 visitio, id est ventus, Mia vuυμναι .li o Be va'o motu movens se, nunc huc nunc illuc . De vento autem loquitur ut de peti na, more Hebreis usitatissimo. Et vorem ejus a dia i audis sonum ejus ι sed nescιι Mnce veniat, non cernis ginem ejus , aut quo vin das, ubi desinat . Liquet lue describi ventum corporeum a Sis U-, qm natuι as ex stipiis . Id est se agitur eum eo qui exspiratu nascitur , qui spirante Spiritu sancto renovatur. Homihis renati opera con*iciuatur , I tet origo, & finis. Hocce exemplum etsi aperium non ateil siens. s. Respondis tradam. , O dixis ει ι Θ
-is pos,nt hae seria ut homo sic statur , genitus ope spiritus unctis idque fiat acidis
Vnwas p Metilb arguit Niccidenuam Ignora tiae 3 eleiam passim apud Iudaeos dic atat , qui proselytus iactus sit, qum esse sicut parvulum recens natum. Proset ins φnis factus, in sicut paν-tωs iam matuti ut in tractatu Taliamndis Iaυamoo , Gitui . GhnieM , i uit Maimonides, i re mah.' cap. 44. quia sit proslννns , O μνυιιι qui est manis m/Jus , AEcce tu. .st ficus paramina jam natas , AιJ- om a eo nasi, quos habuis, eum est Obmc: , mur, Ioquimur. Nicodemus ducebatur amore vetitatis, ideo illam declarat miniis verbis apertis, climaeeipiuntur eatholico sensu. vera, inquam, tibi dico, ait Dominus , comperta e explorata. Et auod υidi s restamur; Meulatienim sumus testes . Agitur de doctrina patris coelestis, cuius in sinu ego unigenitus erus omnia arcana didici. Attamen sinimoniam n Dum vos Pharisei, non aecipitis. ia Si se Hena dixi vobis , proponens haee
rudimenta Evangelii , quae quasi rerrena 'nire ectu aliorum mysteriorum, G npn cteditu , lnec intelligitas r quomodo si dixero vobIr caetri.
sita ejodolia . di intelligetis , nempe mysteria Glitora . Dominus significat sibi soli eate te
mysteria leoni coelorum, quia non alius in re lum astendisset, inde arcana Dei revelaturus sipse autem destendisset de culo, qui in terris gens simul erat in eoel a s Et nemo aseandit , Aetei'Δκεν in praeteri eo , In eoelism hactenus , ut arcanam Dei d ctrinam inde deduceret in terras, nisi sui desienis dis d. estu fit Iustaminἰν ι nempe ipse ego. Lt cum pronominis tenet haec phraus pliusnia, ut saepius vidimus a qiii li-eὸt in terris versitur, eoelum tamen inhabitat . lnaee omnia plana, di aperta sunt hιs ut Christiam credunt aeternum Dei patris Ferbum, Iatempore factum hominem. Haee ut perverso suo doomati accommodet Soeinus, cogitur comm
nise: aliquam Chiisti peregrinationem in coe
lum ante illud eum Nicodemo colloquium.H-- commentum risu potius , qtiam argumentia revinei debet . Contrarium est seripturis I in quisbus videte est , ut olim summo lacerdoti non pytebat sanctum sanctorum nisi post ma tum viis litium, ita non introiisse coelos Chti m h minem nisi poli fusum in cruce proerium sanguinem . sed illis Christi verbis socinus vineiatur: qui est in eaelo. si enim Christus quatenus
buerat ergo iam non erat in coelo. Commentiti .
cinia, de corde novo creando temporibus Metisiae . Sicut autem tribus initiamentis inierant Israelitae faedus eum Deo , nempe eἱrcumcisione, baptismo, & saetificio ι pariter Dominus non admisit quemquam in .novum isdus niti prius baptizatum; sed eo distramane, quod Iudaicum baptisma earnem tantum ablue i, cessestianum veto quod fit non ex aqua sola , sed di ex Spiritu sanctis, etiam purget atrimi lames . Sanguis quem pro omnibus sudit Chriuro raminutilem circumeisionem , dc inutilia sacri iafacit 3 ut lassiciat per but dinum huic eon Iuuia ι Christum enim baptivati induimus, ut altstolus, participes sangit inis ejus pretiosioris hoe- se sanguine, quem olim tandebant Iudaei exceret, maluere vim verbis Evangelistae afferre; dicunt enim ascandeire in , eo in loco nialhil aliud esse , quam rerum divinarum ocete lem una mystetiorum esse conscium 3 ct defeend re de eati , idem esse ae mitti a Deo docto rem eum lapientia , di potestate divina . Petdescensum , inquit Enis dinus, significatur vitas coelestis, per ascensum vero intellectio. autem In caelo , non est loco aliud,qurm ista intelligentia , oc. cognitione rerum caelestium. An deerat proptius sermo tum Evangelis , elim de Christo δisserit, tum Christo cum ipse loquitur, ut eompulsus sit uti translato, qui ubiqia violenter adducendus esset ad doctri nam, quam patefaciendaGsuscipiebat, illill ZO l ny c, M ste