장음표시 사용
561쪽
1 et vis ate itaque, quia nesciris diem, neque horam. Sieut enim ' homo peregrE profic1scens, vocavit servos suos, & tro
δ' ur II iistiue talenta alii autem duo. alij vero unum, unἰcuἰ-
oue,ecundum propriam virtutem, & profectus est statim.' Abiit autem acceperat, & operatus est meis. de Iu-
- πs es s hi aceeperat, .lucratus est alia duo.
18 Qui autem unum acceperat, abiens fodit in terram, & abscondit me
:ost mulata vero temporis venit dominus servorum illorum, & posuit' , E aee ens qui quinque talenta acceperat, obtulit alia quinque talenta ,
dicensTDrae, quin a Genta tradidisti' ', it illi dominus ejus: Euge serve bqne, & fidelis, quia super pauca suisti
s lolix iudier multa te constituam, intra in gaudium domini tui. . Accedens autem ti qui uniun talentum acceperat, ait: Domine, scio
oui remo durus es: metit ubi non seminasti, &congregas ubi non sparsisti r' dis & t mens abii, & abscondi talentum tuum in terra: ecce habes quod' ,τR: ,ndens autem dominus ejus, dixit ei: Serve male , di piger, sciebas habet
as omni enim habenti dabitur, & abundabit: ei autem qiii non habet, &
Venerit Filius homini, in m state sua, Somes Angeli
e i, ra Fime sedebit super sedem ma estatis tuae: ta 3 1 cici,ngrcgabuimu ante cum Omnes gentes, di separabit eos ab inu em,
34 Tunc dicet rex his, qui idcaetri, e Riseriant: Venite benedicti ratris mei,
38 quando autem te vidimus hospitem, di collegimus te et aut nucio ac peruimus te . 39 aut
562쪽
LiBER U. CAp. XU. Decem virgines. y aut quando te vidimus infirmum, aut in carcere venimus ad te o Et respondens rex , dicet illis : Amen dico vobis, quamdiu secistis uni ex his fratribus meis minimis, mihi fecistis. 1 Tunc dicet & his, qui a sinistris erunt: t Discedite a me maledicti' in ignem aeteritum, qui paratus est diabolo, de angelis e)us. - i Esurivi enim, de non dedistis mihi manducarer sitivi , 3e non dedi- sis mihi potum:' hospes eram, & non collegistis me: nudus, de non cooperuistis mei
infirmus ,& in carcere , non visitastis me. . M Tunc respondebunt ei Se ipsi, dicentes: Domine, quando te vidimus esurientem, aut sitientem, aut nospitem, aut nudum, aut infirmum, aut in carcere, Zc non ministra vinuis tibi Z . '
4s Tune iespondebit illis, dicens: Amen dico vobis: Quamdiu non socistis uni de minoribus his, nec mihi secistis. ' Et ibunt hi in supplicium aeternum; justi autem in vitam aeremam. q
venerit , eacum contin et quae decetii Virgilia. b:is , aecipiantes iampades fuas extariant
ιυιam ρo is o spoliis . Illud G abestii solite Graeco , di videtur additum, agitur enim ibi de spoliis qui advelliebat domum , diducturus eam in suas. paopri- aedeε s quae deductio erat consummatio matri inonii. Sponso aderant comites amici , ait vir ines sponsam comitabantur, expectantes una λnsum, qua nocte deducenda erat: ideo paratas la ades
habebant. In terra mos eraι , inquit
Iatα erant , ut cernere M in antiquis monumen. tirusotniam earum appo
. ve deductionis sponsae .m domuiu sponsi exemplum habemus in ptimo libro Machabaecat iu , cap. s Q. 37. ex quo astulgere/ . potest lux hulace leaeqEv ngelii . scriptor nujus libri narrat qii sit o Ionathas ulturus mortem Joannis sta iueis fui quem bladabenses inhetfeceraut , ia
ii sunt sanguinii Joannia fratris Di r er scanderunt , O absconderunt se hab regismenis
nostrae. quibus in multas horas oleum insuωditur. Pannus ille qui erra in scutella bac li subinde ianvo oleo irrigandus . quapropteL praeter . lampadem ., sive praeter baculinucum sua scatella , liabendum erat vas oleo
563쪽
somnus tandem eas invasit. 5. Media antem sive profunda nocte eiamor factus in , indierum adventantis sponsi , quo excitatae lunt virgines dormientes. Ecee θεέωι venis, . accedebat enim sponsus ut viis dimus , eum tympaniso sitas ct armis Φιλώι. unde de illo ejus adve tu: Oeerata misiaxus apparatus multus Oe. . 1 isne furrexe ni omnes virgines illia, O Nin remini, id est, composueritat, paraverunt iampades suas. s. autem sapiensi s dixerunt δ Dale nobis da oleo vestra; suta lampades nostra consuinpto oleo extingunntur. o. Respσn
comitatae sunt sponsam quae deducebatur, dicum ea intraverunt in domum sponsi, tibic lebrabatur convivium nuptiale , O clansa es
janma, ut arceretur turba. xl. V V ., tandem Uerb veri tanto retiis virgines aliae quinque farisae, disentes t D AEuno, domine veri nobis. i a. sponsus obpondens ait: Amen duo vobis, nescio vos: eum
caetera turba qua obsidet fores meas, si vultis, state . a s. Vigilate itaque, hae parabola edoctr, quia nescatis Lem, neque hinam, sua stabitis ante tribunal Domini. Addi int quidam Graeci codices is T . Me si ἀθρώπου να--, in qua filias hominis ventωναι ejι. sed hoc inter e- eamentum est , quod ab antiquis codicibus abest, nee latitur in Syro interprete. Aliam parabolam Dominus proponit , quaateriam incit leat incertum esse diem adventus sit, t . Sient enim homo peragr. ρον tribram, Oea υis servos suos, tradidis idi1 bona sua
Procii randa , suum cuique opus praescribens sae tandem post iviillum te repus inexpectatoredit ad exigendam a set vis rationem nego. xiorum gestoriam .is. Ea uni vidit quinque talenta, aliἰ autem via, alii vero unum, unicumine θυι ndum tu priam virtutem, id est peritiam in negotian
stis , reversimis incerto tempore . i6. A iis morem ad negotianduit , qui quinque talenta a ceperat, o operatus est in eis, quaestum saeiens per ea , O ιureaim est alia 3ninque talenta . 7. Similiιεν or qui duo aee erat, Inrextus estauia duo talenta. is, kni autem unum aece- νναν, abiens fodie in perram ,
condidit fossa , abscondit pectin am domini sua . ne furto auferretur , aut aliquid periret apsis eam non augere studait. io. Pos mutenm vero temporis menit ἐ-ἰ-3μνυον m iliorum, hora Pra eum non expem' hasu. est Posiail νυ -- enm eis, sis uiatvat
sis, sepis multa te constituam , maiora bona tibi eomittam admini liranda, intra in s audium in i eisi . in conclave gaudio destinatum puta hilari convis . . /ia a. AH ς π Mm ct qaal a riuolis aerat ras, in aut Domine, duo sentas dividi in M, eeee al a duo Iucrarus sum . pariter de hie servus laudatur. II. Ait illi dominus ema a Euges vox laudantis bona in fidelis, qui Ieddis depositam pecuniam, de eam mm, quod de t secem bonum se rum: sis a super stanea Risti sious , supra multa te ranstituam, simul iter Intra in gaisdiam domini tui. a . Aeetaeris autem edi qui rennm talentismaee erat aser Domine, feta v ia homo austerus
es, durus , asper, metir ubi non seminast. , creongregas xbi non spersisti. proverbia sunt quia
ι set stus ille innuebat metum suum , ne per ditum talentum herus reposceret acerbiori m do. a s. Ea ideo timens abii in loeum aptum cultando thesauro , o absconini talentum risum in terra , satius iudicans s sortem tibi certo servarem, quam il eum periculo sortis lucrum aliquod venarer: me babes qωσὰ mum est , nihil ultra debebam . m. Respon ens autem dominus ejus dixit εἰ rServe male o piger , cessator ι socordia non plovidentia id secisti: sciebas qua meto ubi nota semino, eongrego ubi non sparsi, semen dispergendo seritur, de metendo eum Ouctu vel
tariis, qui mensi ilis in publico positis , peti inniam scenore locant. Es veniens ego recepissem utique quod meum est eum tisina: fructuin poeianiae meae exegissem. 28. Tollite itaqiae ab eo latinitim , est date ei qui habet Oeam talenta, qui novit ea augere negotiatione . 29. Omnienim habentἰ, de utenti iuxta placitum domini, dabistir, er abnndabit, I plus caeteris ae ei piet : ei autem qui nis habet, id est non usus est talento, edi quod videtur habere a in sente, o quod habet, nempe talentum, a eretur abes. insuper addit Donatuus. ι . In-ιlem hunc fervum ejieite in tenebras exteriores, in locum
supplicii, ubi perpetuae tenebraes tuis erit fuistus er stridor dentium. Quo tendat haec parabola nemo non videt.
Superioribus parabolis id addit , 'uod deceat nos acceptam a Deo gratiam diligentia , b nisque operibus exeolere dc augere, ut qui saninctus est, sanctior fiat. Simul ut emitet ad 'igilantiam , praemia pollicerer, di meeum i
564쪽
Bi tr. 3 r. cam αε- --ῖν Futas bam sa Him ipse veniani , in majestare Da. eo die quo judicaturus est omnes gentes , o omnes Angeli ctim eo, ut ministii ci rex principis i rus, tune sed bir Iure ρὐm-μα , super tribunal suum, quippe judex. 32. Elcstn IF - πν ore exm maenissenstra, sistentur aderibunal epis ; Osi arabit res ab mum , sim
lassor segm- .vas ab haedia, qui mixti past
Dant in agro , ut in Ecelesia boni cum malis permiscentur. ss. Et statuet oves quidem ὰ dextris sisti honoratiori loco, , se benedieendas, haedos autem a sinistris , maledicendos. Hoedi in lege semper pro peccato offerebantur, ita iac
est, a creatione. 3s. EsurivI --, Od.distis mihi man eaνe: fili υi, didistis mihi biberi rhospes eram, O eoECNἰι me. scopus huius se monis erat, ut vigilacent distipuli, intent ἰ ho. nis operibus, donee adveniret dies judicii.
re, o venimus ad te , nostiis facultatibus , opera , consilio , vel saltem consolatione te cientes δ o. Respondens rex, Aeet illis r Amen diso
his meis discipulis , Me in staflis. Q. Es ib-αhi, qui scitiset non paverunt fameIitum, n me peruerunt nudum , non adjuvariant infirmum , in earcere e netissimi non e solati sunt/ ibunt mmam, tu, qui Lamen nec Mutinterio, nec serni coitiae , nee homuidi , nec furto arguuntur, ἰn Dpplietam ἀμ--δ με.
Ruisitis Iudas eum principibus sacerdotam de tradendo eis Iesis.
et L ppropinquabat autem dies a Φ Erat testus Λχymorum, qui dia meitur Pascha.
MATTHAEUs Capri s. s. 2 1 Et iactum est , c a e lammasset Iesus sermones hos omno ,
565쪽
1co COMMENTARI Us IN HARMONIAM., a ' i t Mitis quia post biduum Palatia fiet, & Filius hominis tradi
4 L Et quaerebant principes sacerdotum, & Scribae quomodo Iesum interficerent. s t Tunc congregati sunt principes sacer-tum , & s niores populi in atrium primcipis sacerdotum, qui dicebatur Caiphas. 6 Et consilium secerunt ut Iesum m. dolo tenerent, &
occiderent. L timebant vero plebem.
MM. Dicebant autem e Non in die sesto, ne fortEtumultus fieret in populo. 8 L Intravit autem satanas in Iudam, qui cognominabutur Iscariotes, unum de duindecim . s 3 c. Et abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum illis: Io L Et locutus est cum principibus sacerdotum , N magustratibus , quemadmodum Illum traderet eis. II m. Et ait illis: Quid vii, tis mihi dare , & ego vobis eum tradam Ia m. Qui audientes arci Lgavisit, isne, L de pructi sunt pecuniam illi Me. se daturos . t .is.is. ML ' Illi constituerunt ei triginta argenteos.
i 3 L Et spopondit. MLi LEt in. exinde ML L quaerebat opportunitatem A ut traderet illum sine turbis.
, Psi ieiιαν Pascha, ' , festum aZymorum. nempe proximi erant diex , in 'qiribus linisi vescebantur ex lege aetymis, sive panibus non crine aiis , quod fistum appellatur Pascha τma statione pasetatis . a i μι. Eι est
3 Tunc eongregati sunt prineipes sacer dorum , ct seniores populi in atriti primeipri sacerdotum, quidi batur Caiphas. sicerdo in Oc scribae cipes sacerdotum , de quomodo Scribae, quomodo Iesum itueri erem. 4 Et consilium se-eerunt ut Iesiliri dolo tenerem ae Melde. tenerem,
3 Dicebant autem'r a Dicebant autem: Non in die fel . ne Non in die festo, ne fort. tum tutus fieret irari ε tii illiu fieret in populis. in Populo. 6 cωm autem y Et raem m. ι.ε. si'. l. Φ.cM. Hi iar 'Nue abiit inins to Et Iudas recari de duodecim, qu, dia tes unita de duod cebatur Iu sis Is - cim abiit ad surrimostiores, ad principes sacerdotes, ut Prod sacerdotum , ret eum illis ors Et ait illis x Quiri . ivultis mihi dare, α
At illi constituere ii Ut ς se
principibus sacera illam , dc magistrat bus, quemadmodum um traderer eis.
y Et visi sunt, κροω suut pecuniamini dari,as Et minde quaere, Et mimabat quamo. 6 Et spopondit bat opportunitatem risi istitiis' ' di ut eum uaderet. ει innitatem ut traderet illum sine turbis.
i X mum pascita erat, ex Matthaeo mos discis
566쪽
paseha saetendum , quod & adstruit Marcus rmat aurem Pascia o Agama post biduum . ergo si eonstaret de tempore, quo haee Chiustus dixit, jam non incertus dies esset, quo paccha eelebratum est. Ne inaniter persequar quae ab aliis dicta sunt, di in utramque partem dici possunt, id unum agam, ut lector videat, qua thm verba Evangelistarum accepta, ut sonant, doctrinae meae de paschate faveant. I. C. D. N. Hierosolymam, ut vidimus, ingressus est prima seria . sive dominica, ut nunc loquimur. duos dies sequentes post quos Templo egressus est, dc partem tertii nempe quartae seriae impendit rebus de sermonibus qliae omnia superioribus δapitibus complexi sumus. Tot res, tot sermones, tot parabolae , tot explicatae de solutae quaestiones ostendunt non ante finem seriae quartae, sive diei Mercurii, Iesum, dicere potuisse discipuli si Seliis quia post biduum pascha siet.
Ergo no3 ante fetiam sextam, sive diem veneris pascha hoe anno mactatum est , quod aliis argumentis statuimus . si enim tempus paschatis suisse hora ponieridiana seriae quintae , non dixi flet Iesus vespere seriae quartae νPost bidutim Pascha siet.
a L. Eι quaerebane prineipes fateriatum P Seriba quomodo Iosiam ἰntersieerens r m ximh postquam in Templo vitia eorum palamio sectatus esset. rigo eum appropinquaret s num azymorum . s ' s Mι. Tisne eongregatistin ν principes faeodotum O seniores ρορ .li, quibus constabat syneditum , ut alibi dictum est, .m asylum, D'e πω αἰ aia, in aulam primeipis sacredortim, quι dicebartir caiphas . Hoc
contingere potuit post occasum solis seria quarta ι & ideo cum noctu ingredi non possenth neditum quod erat in Templo , congregati sunt apud Caipham a vel ante jam inierant illud consilium a sed occiduo sole Judas sorsan eos convenit clam , ut lateret discipulos
6 Ea consilium feerunt, statuerunt ψ ter se na Iesum M M. Gla sene αε , O oecia derenι ι L timebana κυ-. plebis, i ideo non a destrant palam in eum manus inlicete viole tas, s Mi. a Mι. Dicebant antem : eum id consili sumerent, in tae sesto eum occi
tum est ex libria Iudaeorum, lato modo simidies festos, nimirum pro omnibus illis diebus quibus aderant populi steque ui es Hierosolymis, in tribus sis is solemnibus quae appelI bantur a lildaeis reglaim; unde vidimus supra Joan. cap. it. Q. is. quod multos dies lante pascha populi mirarentur Iesum nondum venisse Hietosolymam ad diem sestuin . His autem diebus proximis ante, de post festum, ectit quidam volunt, ipso etiam festo mediante , pempe inter diem primum solemnem, di ultimum qui pariter Iolemnis erat, solebant I Lams , T m. I.
daei praecipuos reos mortis supplicio afficere, quo ad plures exemplum perveniret , 'ibi it que . . etς, dies festus non lumitur pto solo die magno paschae. Sacerdotes intelligebant Iesum gratum esse populis de ideo non morti addiscendum toto eo telaeore quo frequentes ade rant. Statuerent er ron eum este tune oceiadendum s & revera mortem epis distulissent , nisi ipse Deus Iudae malitia, di desiderio quo face rdotes ardebant accelerare mortem filii sui, se usus esset y ut ea ipsa hora occisus sit, qua agni paschales mactabantur in Templo. 8 a L Inaravit antem satanas in JMdam,
qui Ggnominabatis r Uearister, tinum de duode
cim Apostolis . non hae feria quarta sub noctem intravit satanas in Iudam, sed ab ea die qua questus erat sactam esse 1 Matia perditi
nem unguenti, .sex dies ante pascha , in eoena apud Simonem Leprosum. Matthaeus enim fleMarcus occasione proditionis Iudae eodem isto loco, quo exhibent sacerdotes consilium ineuniates, seri nonem faciunt de ista ιoena iis circui stantiis , ut non alia videatur . Nee ea in re Matthaeus peceat , etenim istam e aenam non disit tune factam duos ante pascha dies, elim Judas ad sacerdotes abiit ; sed loquitur non definiens tempus ejus . cum autem Iesm esses in Bethania in domo Simonἰr Leprosi , aere ν' ad eum mulier. Similitet Marcus: Et eum essu Britania in domo Simonis lepνs est' recumberis , venit -lier ore. verbum enim aeeest, - λοεν, apud Matthaeum, sive venιι, ωλθε, apud Marcum , reddi potess aecesse a , live venerat. Ita uterque Evangelista eenseri potest enarrare extra suum locum rem praeter eam, quae loeum dederat rei praesenti de quauebatuit ideo abstraximus ab hoc loco, quae in Matthaeo de Maceo dictam etenam spe. tantas ' io Me. Ea absit eo tempore , sub noctem sitiae quatiae desinentis adfiammos sacer doees, qui congregati erant apud Caipham , me proderes erum illis . Potuit Iudas avelli a caeteris discipulis, specie ut emeret quae victui necellaria erant 3 quippe oeconomus erat , L Ea laetitias est e. m prIneipibus faeeia tum , O magi arit aer, emcti, nempe cum ducibus , penes quos erat Templi axmata custodia ι neque enim , ut toties observatum , omni potestate carebant Iudaei . Loeutus est inquam , Judas cum illis quemadmodom illum traderer eis. It ' Is Mi. Et aist illis : FH
ωntris mihi dare , era vobis eum tradam, nimirum sine tumultu,
i a ' ti Me. Gus audienses Me. L νaυisi sunt jaenim spem abiecerant se posse in resto eum i te incele, sed viam apesiebat Judas. Jesus intemdhi doceas in Templo sera nocte se M thaniam , aut in aliquem proximiore vieum ex vicis montis Oliveti reeipiebat , ut vidimus. Interpellabast
567쪽
auteni aliqi antisper iter suum , ut oratet antiorio Gethse inani, qui situs erat in em eua Ol.-varum monte. Ergo, ut exitus docet . proposuit Iudas Iaceidotibus tredicte Dominum preis
dere 4 quod propositum placuit illis , L O
subintellipere decet siclos quorum nummorum 'frequens usus facit . ut subintelligendi sint , clim non exprimitur species nummi. Dicunt enim Rabbini, omne in gentum ut notat Elias Levila in voce odi sua δ eis μι in I. ge sis memia , aιμluιe puos ineeu gi. si Rabbitas fidem non adhibemus , credendum LXX. interpretibus Graecis qui ubi Hebiaice est ira eos pώ , hoe est argentum , vertunt ait α .Hει, μι - - . videre est lib. a. Saniuelis , cap.rg. Triginta sicli pro tum servorum erat . ut colligere licet ex loco Exod. cap. al. sa. tibi agitur de bove cornupeta. Si serυωm ancillamq- invasoit , friginta sicus a Menti domino dabit , bos vero lapidibωι oppriinetur . Ad quae Maimon, csrEs expiaria pis servis siυε sinr magni , an parvi; sive sinν marea , aut seminae , mulcta se in te e desinisa, nom. ιν ginta fiat pra 1 ge-i, sive servus censum minis aestimetur
ne detiarimm quideo vatias . Trit; masicli aequant modus quindecim lautatorum
nummoriam argenteorum nostratium cum iso.
granis . sive cum dimidio tali scutato S paulo plus quam quarta parte eiusdem scutati integri , nam aestimamus poMus sicli , a 63.7 granis; scutatiis autem nummus argenteus ponderat s Iru granis . Exiguo tamen illo pretici impulsus in Imdasia i ι 5 L Et θροοndas se illis traditurum
deres aliam sine Turbis. in . sne turba, clam populo, vel sine tumultu. Nam&D ε' significat tumultum ex more Hebraeorum . quibus rura simulta multitudinem, di tumulis tum denotat . Attexam verba E. Ambrosii considerantis quomodo Dominus siverit se tam vili pretio aestimari . Tiam vili aiscyrans vialeamn ri christus , ut ab omni a ematur , nequis paraper deterreatur . Similia sun quae scribit Paulinus, ep. O ad Severion. Hos magno emit, non vendit . 29s ilia vula pritἰοβι f.-eree Di muneris vilitate. Ipse nobis hae pietata pretiψον, qaod se vili otiti aestimari, ista,
Prima die A moram locum ad faciendum Pascha Apostoli parant
s V X Azymorum i L in qua necesse erat occidi Pascha. 2 Mi. Accesserunt discipuli ad Iesum, dicentes: μ. oviscamus et & paremus tibi ut manduces Palcha 3 Et mittit duos ex discipulis suis L Petrum , & Ioannem ,
dicens : Euntes parate nobis Pascha ut manducemus . .. At illi dixerunt: Ubi vis
civitatem; & L ecce introeum tibus Ast. L occurret vobis homo uta lagenam aquae baiulans,
Mc.Σ sequimini eum L in domum in quam intrat . .
accesserunt discipuli ad Iesum , dicentes. Ubi vis parenis tibi comedere pascha λMAR C. Cap. M. LUCAS OP. 11. V ta 17. ν. 2Ft Primo dJe Axν- Venit autem dies moerim, quando Pasia Aεν matri, in 'tincha immolabist. necesse erat oecidi Pascha.dicunt ei diseipuli: Qtio vis eamus ἱ dc patet tis tibi ut man. duces Pascha.νi Femiuit duos ex
Petriim 8t I annem, dicem: Euntes Para te vi is Pascha ut manducemus.. At illi dixerunt: Ubi vis paremus ,1 At Iesm-r Ite in civitatem ad quemdamae dicit eis: tota dixit ad eos: Ite in ei vitatem; de Eeee introeuntibus occurret vobis homo vobis in . civitatem, aquae baiu- occurret vobis homo unia sequioni eum: quidam amphoram aquae portam . sequia mini eum in domum an quam intrat. HAR.
568쪽
& dieite ei: Magissex diei rTempus meum prope est, apud te laeto Pasiaclis eum distipulis
x4 Et quocum luintroierit , dicite a
mino domus , Ruia Magister.dieiti xt Ee diemis patrissimilias domus: dicit tibi Magister. ubi est resectio mea, et Et emine ducupidi ficut constituituus I iis , dc Para
ubi est diversorium iubi Pascha eum duscipulis meis maiid rem . si Et ipse osten let vobis ecenaculum magnum stratum, reta para ara Euntes autem menerunt sitae diaxis illis,
rit, dicite L patrifamilias do. mus : dicit tibi ingister:
7 Mi. Tempus meum prope est, apud te iacio Pascha cum discipulis meis: Me. ubi est resectio mea λ L ubi est diversorium, Me. L ubi Pascha cum discipulis meis manducem λ8 Me. Et ipse vobis deinomstrabit coenaculum granti, strutum a & illic parate nobis .
de venerunt in civitatem : &invenerunt sicut dixerat illis.
Io m. Et fecerunt discipuli sicut constituit illis Iesus, Mam
L & paraverunt Pascha.MM. Vespere autem --cto, Me. venit cum duodecim. L Ex cum facta esset hora , discubuit , & duodecim Apostoli cum eo. L U C Α S. 13 rs Et ait illis: Desiderio desideravi hoc Pascha manducare vobis-
paraverum Patara deparaverunt Pascha.. vespere autem iacto , venit cuin duodNim .disrahebat enm v Metin discipulis sus,
consuetudo ιoquendi obtinuerat , ut pri a ' MMAMasseruiis Gisi uti ad JHum.nuae sit ista prima dies azymoriliti ignorare non sineret hoc quod adduna .Harcus pascba , Ac Lucas ια eraa secidi pascha. inquam ι notas obscviam esse pollat, quae ite tua prima dies. si iis solis q. iae clata sunt, adia, Teremus. Clim enim decima quatia die 'act Tetur pascha ad uesperam, illa prima dies μqua fit sermo, alia esse non potest quam dies mactandi paschatis ι dc ideo non decima quiruta, quκrrimaeraa ex septem diebus, hi qui uia rost occisum pascha raora a xini eorum aetymorum appellatetur . Etenim lex praec: piebat , ut pruiL:uam inactaretur agnus palis chalis, omue ab aedibus removeretur fermem riuria quod Iudaei ipsa nocte quae initium erat decimae Piartae praestabatu , scrutantes aedium augulos omnes. dc ex iis colligentas sex me nuri . Postera quidem luce eo vesci potes m, sed maue ; nam ante meridie in aenebat iurcomburere omnes re uias eiu ι &-m ti diem vel degustate e limen fit sin1 . .
569쪽
3o 4 COMMENTARIUS IN HARMONIAM
Octo itaque numerabantur azymoriam dies,
quorum in prima , quae erat decima quarta mensis pasestatis mactabatur agnus . haec ii, quam , decima quarta dies in qua immolabantristha, dicebatur prima assmorum , ut conis at ex loeo Evangelii in quo vellamur; tum ex apertis Josephi testimoniis quae protulimus in tractatu de se scitate. Designant ergo Evangelistae tempus quo Dominus in pervigilio mortis suae coenavit , filisse diem immolandi paschatis . εc ideo decimam quartam mensis paschatis . latrem liquet Iesiim hae die misisse suos discipulos in urbem, ut illi pararent i
cum in quo pascha faeeret. Dicit autem Lu
cas t venis .... dies mmorum. verbum
hienis, in praeterito est.ita re ipsa venerat dies in qua necesse erat occidi pastilia , nempe d*. cima quarta . Sunt qui Lucam se interpretantur, ut non quidem venerat dies illa, sed vere rura esset, sive appropino tet , sed hule imterpretationi ipse Lucas adversatur . Nam climinitio capitis dixisset r-a temsestias dies qui dicitur , quando Iudas pactus est cuni Judaeis proditionem D mini ι di significasset quaesitam inde ab eo proditore opportunitatem ut traderet illum sine turbis, subjungit hie Evangelista r venis anxem Her ara morum; quibus verbis liquido declarat Mnc Oem non appropinquasse, sed venisse. Ergo quaeque sit illa dies in qua erat M. osse occidi pascha, jam venerat, nec Iantum proxima , sed praesens erat quando Apostoliaeeesserunt ad Jesum ut scirent quo loco pas.cha parandum esset . Hane diem Matthaeus appellat primam azymorum ι itaque prima
Σymorum venerae . nondum vero pascha immolatum suerat. hae ipsa quidem die immolandum; neque enim dixisset Liicas : In qua Meem eris inidi pascha; sed in qua occisureisuerat s quod nec factum fuisse ulla re, vel ulto verbo indicat . imo coatrari uim adstiuunt Evangelistae . Scribunt enim in illos apostolos qui iniendo paschati locum pararent . missi illi eum jam venisset prima ammorum
Iam venillet prima arimorum dies;
Dustia , si ista dies sit prima e septem quae
nominantur in sacro codice; nam iam abimet
tempus ficiendi pascharis, quod immolatum
die decima quarta comedebatur mitio Meimae quintae. Iterum ergo dicam eerto certius esse, primaera diem aetymorum Matthaei non aliam esse quam decimam.quartam . Ubi ergo venit dies , sive postquam ven rat dies pr a aetymorum , quae decimae qua ta erat mensis palchatis, a Ma. acerserent diasejusi ad Issam di r si Me. vis eamus νον-emus tibi in mandines pascha λ Ipsi Ap
sost , quod diligenter animadvertensi in est , praeveniunt Iesum ι de admonent instare tempus quo parandum erat pastha, loquentes pr eul dubio ex opinione de consuetudine Jucae rum s neque enim inridisset in animos eorum his verbis Dominum alloqui, si patiter Iudaei omnes, hae qua loquebantur hora , non ac-einxissent se ad praeparandum pascha , dc ad locum quaerendum ubi manducaretur . Quinde hae . die omnes Iudaeos pascha immolasset elate dieit Marcus 3 neque enim de aliis Io, quitur eum dicit: σuando pascha immolabant: Absurdum igitur est cogitare, qabd Jesus o eupaverit consuetum & legitimum tempus pasinatis, aut Iudaei distulerint illud in alis rum diem y neque enim Apostoli , qui non aliter sapiebant ac caeteri Iudaei, proposuissenuhane praeparationem , si tempus ejus non inis stitisset eonsuetum de legitimulo. Quaerendum vero qua hora, sive qua parte quartae dec iure daei accesserint Apostoli ad Iesum, utrum tum desineret an inciperet.
Misit Iesus duos Apostqlos in urbem, & p
stea sequutus est eos, facto vespere advenientes
statim qui missi fuerant , urbem ingredientes deducti sunt domum , in qua paratum locum
invenerunt ι ut nulla re probardi possit aute serotinas horas seriae quintae, sive ante istis o easum missos in urbem . si tune non incho retur decima quarta dies sed desineret , noli elixisset Evangelistae venis aistem, sed poti s reum abires aistem is Demonstravimus in chre
nologicis anno aerae christianae trigesimo tertio quo passum Dominum comprobavimus, diem decimam quartam mensis paschatis coepisse Ie-tia quinta post occasum .lis . ita quoniam dies illa venerat, certb statuendum est missos Apostolos in urbem statim ae tal occidit ι negrepurnat 'uod Evangelistae dicunt, Iesum a venisse vespere facto. Ereaim Measus solis est quidem vespertinum tempus , sed illud temopus habet latitudinem; ut sero venire potu
titit in urbem duo Apostali, sed Iesus serius
venerit cum reliquis Apostolis , tibi in rumtunt noctis tenebrae ι exuebat enim ne Pharisaee advertentes ejus ingressum dc comitatum pocsent eum apprehendere, priuisuam per se Issee quae ab T vivente perficien3a erant. Diei deciniae quartae principio convenit cruod
ab Apostolis propositim , & suscepium est depakhate paraudo. tunc enim , ut fictum et iii dissertatione, ae dexin quibus agnus in fine lui- his diei mactandus, comedendus erat, expur gandae erant ab omni fermento a quod fieri so-bebat magna adhibita diligentia de religione .
praeterea comparandae erant plaeentae in sermentatae . tam coemptum esse agnum Jeevit; in tanto enim hominu inconcursit qur ei rea horas po-mem dianas hiatust diei pascha faciebant, exhais rha poterant res venales; in paschati faciendis cessaria non si appeterent tardis. praesert inrct
ligendas ille locas qui purgandus erat; bc il- circo vacuae aedes eupandae a prinespio dierisine illo desis eideriseat Sensus ergo quem in dia
570쪽
Ligra V. CAP. in prima die Azymorum. sos
niis hilae verbis Matthaei ubi via poema tibi e medera pascha, apertus est. Memores Apostoli Dominum te i hactentis patuisse, non dubitabant quin celebraturiis esset pascha. Ita initio diei decimae quartae, quia tune parandum pascha, di deligendus ad hoe eomedendum locus, quae-1unt ab eor M Us ramis, , id est quem in i cum , quas in aedes Hiero lymorum nec enim extra urbem lieebat ut tibi paremus locum ubi
comedas pascha ι scilieet eum tempus aderit. . mittit duos ex diseipulis sals L P
ascha ων manduerintis . haec ex iis quae praee dunt , maxime interpretanda de loco quo pascha in silo tempore comedendum erat .Quod di paret ex versu sequenti . 4 ς. At illi dixerunt a ub
- paremusὸ quo in loco, sive quibus io aedibus t- s ' ib. Et dixit ad eos e Me. De in civis. Rem, L Mee intro-nsibus, in illam Me. Loecurrea vobis hamo, Me. lasenam aquae baimians. interpres in Luca vertit amphoram, climin fame ubique sit , vas fictite . quae speetes fuerit vasis, nihil aὸ rem . Me. L f
Hierosolymitanorum aedes in easchate patebant omnibus advenis r quisque sibi ecenaculum vin dicabat otiod reperiebat vacuum , suum pascha in eo facturus i & hoe est quod facit Domi-1 us, mittens ad virum , cuius sciebat aedes esse vacuas m ne autem frustra oppidum perreptarent , signo discipitios instruit, quo recta
deducerentur ad istas aedes , 5 Me. Et quaeumque intraireis, Geite Lpatrifamiaias, domino domus, ut ait Mareus dieit sibi Magister noster, Mi. Tempus meum
prope Ut , apud te facio pascha cum dise Milmeis, Me. tibi est refectio mea ii κατάλυμα s te.
sectionis locus ι vocem eandem in Luca intemPres vulgatus Δυενμrium , reddit L ubi est
meis mandneem, eum hora advenerit.
Apostoli licet toties praemoniti ignorabant
Dominum passurum , hae ipsa die paschatis
quae incipiebat post ea in solis. idcirco non dubitantes, quin vellet more legitimo pascha comedere , petierunt ab eo , ubi sibi vellet Parari pasclia. Horum ignoranda sapienter usus est Dominus ad celebrationem verioris pacchatis quod revera hae nocte secit , & comedit 3 cui rei congruebat sermo quo usus est , praecipiens discipulis , ut dicerent patrifamiis lias: isbi est diυενμνinm, ωbι pascha eum disti.
pulla meis manducem . Setius aedes legendae norierant ubi comederetur agnus 3 eigo sensus
quem praeserebant illa verba, absonus videri non poterat huie patrifamilias. Sed his verbis adhiκ alius sensus verios inerat e quem nec ille laterfamilias , nec discipuli stati in assecuti sunt: nimirum qii Ad Christu quaereret locum ibi Eucharistiani protinus institueretis nemoIs cuparet eum , unde vero sensu direbat e Tempus nMum prope est . Iocum autem quasi praesens intueretur describit.
g is Me. Ea ipse vaἰι demons abli eanaiseulum grande, Darum; id est, instructum ad apparatum epularum mensis de lectu is 1 ctiιιie parare nobis quae necessaria ise ad gstum quod tune temporis ineipiebat Etenim
tune purganda domus omni fermento , ει multa pretio comparanda, tum ad mactati nem agni, eomestionem sequenti die, tum ad lautum convivium , quo ine hoabatur hac
nocte festum soletnne , si sides adhibeatur
bris Iudaeorum . . ς ' i 6. Et ablarunt Ascipuli eius, edi vene runt in eivisatam : er invenerunt φων dixero illi, . sei licet introeuntibus in civitatem Oeeur. tit eis homo lagenam aquae portam , que
seeuti sunt usque in domum, in quam &msi eum illo ingressi sunt. to. Io. Mi. Et fieris runt in ea domo distipuli si ι eoustituit illis Iesus, L O paraverunν pascha. ib, nulla Templi mentio, intrantes enim urbem, recta via perrexerunt ad elaenaculum feeuti virum cui occurrerunt : deinde oecupati sunt apparando
con ivio, donee advenitet Christus, qui videtur substitisse in monte Oliveti eum Apostolis
usque ad noctem, ut modo dicetur. Attamen necesse erat, ut omnes in die paschatis apparerent in Templo; agnus enim erat adducendus in atrium Templi: praesentandus sub nomine agni paschalis e mariandus in congregatione Istaelis, Se earo ejus deserenda domum ut assare tui, Fc comederetur, quod invictis argumentis demonstratum est indissertatione. horum vero nullum vestitium extati in iis quae hactemis facta sunt. Videamus an aliquid ex iis quoe subsi .eiunt Evangelistae merito quemquam adduxe rit: ut eredem manducatum a Domino agnum paschalem in sequenti coena. it ao Mi. AMe. μ'ere autem faso, ε IM A elim autem serum diei advenit,et, id est tenebrae noctis ingruerent , Me. venit Iesiis eum dilo . eim. Proximiis urbi erat mons olivarum . Ergo Petrus Ac Joannes lis chi inde profecti essent sole meidente , cum inciperet dies prima ahymorum , potuerunt in
urbem pervenire ante noctis teneoras, Domniis veto serius advenit , primis noctis ten bris , nempe se abscondens, ne cerneretur ab
inimieis , ut securus Eueharistiam institueret Hierosolymis , ubi selit typi instituti su rant, pariter re erant implendi. Illua r t. ἰαι--θ-efacto, habet signifieationem latam , ut diximus, sumi enim potest pro extrema parte diei, elim sol ad me tum vergit, simul se pro tempore quo sol ia in
oecidit, di ingruunt tenebrae. Ne plura cong: ram testimonia, addit m tantum qiicis Ma thaeus dicit, cap. 1 P. as. ubi narrat panas