장음표시 사용
581쪽
iit nobiscium maneret, Sacramenti ina eorporis sui in liriuerit sub quo vere esset . ut vere caro sactum est. Non ambigit id posse qui omnia potest, etsi modus quo id fiat, impossibilis ei via deatur ι stit enim alios innumeros modos h minibus quidem ignotos,sed Deo esse possibiles,
eli; iis Potestatem cogitatione humana non decet circumscribere ; eum & pleraque etiam oculis subiiciantur, qliae nisi fieri videremus, non cre-cetemus possibilia. Iterum dicam i qiii potest omnia, mundum eκ nihilo secit, di vinum ex aqua, potest de pane facere eorpus latim. Eis autem Sacramentum rei pla vere Chii. stum contineat , attamen etiam Christi commemoratio est 3 quatenus illum memorat pa Liam in eruce ; oc repraesentat signis suis ni or- ein ehis; panem enim Domini manducantes, mortem ejus antriintiamus donec veniat. Quod sariendum praeseripstr hoc facite in meam e minmemoraιionem: ut olim tulit Herant utae litae,
benefietum liberationis AEgyptiacae quotannis an palchate annuntiare & exponere filiis suis, Exod. cap. I s. s. . 8. Narris Me silis suo in die illo, dieens r Hoe es quod feria mihi Domi. Misa quanda egres s sum do Alanio. Ideo Judaei in libro preeum quotidianarum deseriptam habent histotiam li rationis ex AEgyptiaea fervitute. Hanc historiam, sive narrationem ainpellant rario haraad- , quam omnes di si guli legere tenentur prima nocte festi pasch
iis . Tanto magis tenemur commemora re mor
tem Christν, quanto melior sanguis ejus sanis guine agni paret alis, quo signat; Hebraei liberati simi a morie praesenti . nos vero corporis & sanguinis Christi simul de aeternae vitae participes fimus. Festum paschatis Iudaici, utilitid definit Iosephus, lib. s. de bello, cap.
s. celebrabatur ad memoriam tautis, qua ex AEgyptiorum servitio liberati in terram patriam
ex servitio peerat. Ii latis patet nobis in chim reditus. - ao L Similis.ν ar Mi. O are iena eia cor L ea ειν, nempe post primam illam coenam ἡ surgens abluerat pedes Apostolo elim , & iterlim: recubuerat ν ut narrat annes Evangelista. s ' -. gra/Lυ egit, id est preces recitavit super calicem, hute bene. dixit, iandens certas preces ad Deum patrem , Gris ilias, Apostolis sitis ν Geons t rubiis
hoc omnest , non unus epotet calicem obi tum, sed ex eo omnes bibant, sicut Lucas M. xit de poculo primae coenae, versii ante iustitutam Euchatistiam divitiato inter vor, mos erat apud Judaeos in solemnioribus eonviviis, ut accumbentes in una mensa omnes de poculo benedictionis biberent. Praeceptism .st opti-
initio mensae consecrato , ut rem Irati nὸ exis pqnit Buxtorfius ex ritualibus Hebraeormn ,
dissert. v t. de coeli. DOm. ae postea omnes aecum
bentes gustent unusquis Me haustum. juxta hunc
ritum, Me. Et biberunt ex eo omnes, sicut praeceperat Dominiis, Omnes Apostoli, neque enim alii aderam, de eodem poeulo bibet unt. 6 et . Et ait illisi tradens pocul irim , asMM. hie est Mi. enim M M.fanguis metis novi restamenti, -τογόν sis ἀίμα μου. videre est vulgatum interpretem non accepisse illud riis,
pro substantivo , dixissetentur hae, id est , res ista est sanguis meus; habuit rim, pro ad j ehi-vo ι ut secundum alunt selisus sit: hie sanauis
est meus sangais, sanguis qui pro intillis est undetis r. in Graeco codice standitur 9 quod idem sonat ae e flui detur. loqiiiiiir enim de re mox sutura, tanqiram praesente . quis inquam, star guis me iis efflin detur in ara crucis. allusio ei ad sanetilinem agni pasthal. s qui est undebatur ad pegem aliaris . Mi. in remissionem necato r. m. ad remittenda hominum peccata quod praestate non potuerat hircoruin re tantor uiri sanguis , nullam habens virtutem 'nisi qua sumeret ab ipso meo sanguine, quatenus es mrypus.
Christus novum eum hominibus foedus san- civit suo sanauine: sicut olim Moyses pereulserat foedus inter Deum & sraelem , aspem pens populum sanguitis victimae, & dicens :bie .st sanguis foed rir. Exod. cap. 24. P. g. ita enim Dominus mutato vino in sangu memsuuin, dire it : me est saranis metis novi testae . oti, sive foederis, quo saneitur novum se diis inter Deum de homines . quod Hebraeis foedis a , senibus Graecis dicitur , interpreti vuIgato testamentum . Quapropter Apostoli, haec verba hie est fanguis edi eo non alici sensu aceipere poteram , quam quo a Moyse prolata olim suerant, de vero fiugia nes ut frustra eonentur heterodoxi illa trahere ad figulatos seu sus; qilafi Dominus non aliud his verbis significatum voluisset, nisi poculum benedictionis ideo diei sanguinem ejus , qui . hunc repraesentaret; & se poculum illud nor, res, sed umbra esset, Proculdubio ex ipsa acti ne Domini, qua ipsorii in mentes erexit, aliquid majus expectabant Apostoli. nee ipse Christus umbras veteres dispulissi et, qui novas tantum induceret: nec implevisset antiquos typos, quia novam figuram proponeret. Saltem decuisti reum, si celesia salti debebat accipiens verba ejus in propria lῖgnificatione, re, ves verbis adis monere Apostolos suos, quod sermonσ meta-lhorico uteretur, nec tantae esse dignitatis 'no)Iareret; siquidem figura corporis et sanguinis ejus infinito hiret vallo disserat a vero eorporule vero sanguine ejus. F,tistra reponunt heter indoxi titibus paschalibus discipulus satis edocto i fili Ie.
582쪽
LiaER V.CAp. XXL Contentio Apostosirum: eorumscandalum.
, ut qme fierent, fle diterentur a Domino , non res, sed signa esse intelligerent. Et si enim datemus in agno paschali comedendo , uti eonsuevisse Iudaeos sermone figurato , ut inchoantes illas preces, sive narrationem, quam appellant baraadia , dicunt bis est paratis afflictums , qωem comed-nt 3n AEgypto patres nostri ι β quia fama taboein, antro a nobisetim comesinrnι m. praeterquam enim manifestumst illa verba exordia esse narrationis istius qua enarrare tenebantur quae contigerant Patribus si is , clim exeuntes ex AEgypto non potuerant uti panibus coctis: haec anetri non possunt , elim in ista coena Dominus non fecerit pascha Iudaicum, ut evicimus . .' ' as. Dico antem vobis , non bibam amodo,
ab hoe tempore , da Me genamne visis , de suctu vitis a se Iudaei aptellant vinum , DF eue in diem tuum , eiam ιuvid baam m. v hisenm no Hια ia regna Me. Dei m parris m.i . haee quas dicta essent in prima eoena I et illi Lucas ante institutionem Eucharistiae, quae Matthaeus de Marcus post illam subiiciunt . His verbis significabat Dominus mortem sitam esse proximam . ex Luca autem liquet tunc Iesum non intu; tum esse vinum facium sanguinem situm , sed aliud quod coluinebatur vasis aliis . videra est in hoe loco Matthaeio: Mat ei verba illa Domini r non bibam am δε σα non dicta esse erecatione coenae paschalis 3 suae cum connexionem habeant cum illis verbis I.ucae r destaeria desideraυ. m. his enim ut vidimus , Dominus declarabat coe nam quam tune faceret, sibi esse postremam, licuit nobis haee verba Lucae sie interpretari ut ex illis deduei non possit Iesum te ipsa agnum paschalem eomedisse . haec protulit declarans , mortem sibi imminere , nec amisplius eoenaturuiri cum illis, nisi in novo Dei regno quod tesurrectione ejus statuendum
g io ML as m Est hymna alias, recit tia precibus , psalmis quibus claudebatur omnis
coena exserisne in inaneem M. Oliveti . farre. xerunt exituri coenaculo, ubi coenaveranti po
tuere autem alistiantisper in illo moraei ut intra coenaeuli limen coepti fuerint sermones quos hacee nocte habuit Dominus iuxta loai nem . hymnum magnum appellant Iudaei , qui complectitur psalmum tr3. cum sex sequentibus , cujus pars prima recitabatur iniis Ho coenae paschalis, pars altera in fine . hunc hymnum volunt significatum a Matthaeo &
Ortam inter Apostolos de principatu contentionem sedat Dominus: 'eommdem scax datum praenuntiat, O Tetri negationem. L U C A S, Cap. 22. Φ.24-38.
et ' a l v Λcta est autem & contentio inter eos, quis eorum videre. t s. x tui esse ma)Or. a as Dixit autem eis: Reges Gentium dominantur eorum: dc qui pintestatem habent super eos, benefici vocantur. a ' 26 Vos autem non sic: t sed qui major est in vobis , fiat sicut mi- t .rat 1 ι nori & qui praecesbr est, sicut ministrator. ir Nam quis ma)or est, qui recumbit, an qui ministrat nonne qui trivi. i. r. recumbit t Ego autem in medio vestriis sum, sicut qui ministrat. 3 ' 28 Vos autem estis, qui permansistis mecum intentationibus meis δε ' αν Et ego dispono vovis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum a go ut ea tis & bibatis super mensam meam in regno meo e t 3
secratis super thronos judicantes duodecim tribus Israel. v I o Λ N N E S. Cap. II. f. 33 8.
583쪽
COMM ENTARIUS IN NARN NIAM.ς 34 ' Mandatum novum do vobis: Ut diligatis invicem, simi dilexi
vos, ut & vos diligatis invicem. I cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem. . a . ti 16 Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis 3 Re ndis Iesilai Quo ego Vmo, non potes me modo sequi: sequeris autem instea.
t t. Pre. 3. 'in autem Dominus: Simon, Simon, ecce satanas e metirievos ut cribraret sicut triticum.14 Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tuai & tu alia quando conversus confirma statres tuos.
nes vos scandalum patiemini MM. in me in nocte ista . Scriptum est Mnt Lia. ν enim: t Percutiam pastorem de dispergentur oves duia gregi S. t 6 Postquam autem MM. resurrem,no, praeceoam vos in Galilaeam. II m. Respondens autem Petrus MM. in illi: ut si omnes scandalizati Derint in te, M. sed non ego: ego nunquam scandalizabor. HARMONIA. MATTHAEUI. I8LDomine, tecum p ratus sum, & in carcerem,& in montem ire; I an, mam me in pro te ponam.
Animam tuam pro me pones λ Amen , amen dico
a I Me. Quia tu hodie, in nocte hac, priusquam gabius vocem bis dederit, tet
a a At ille amplita Io.quebatur r est. Etiam si oportuerit me mori tecum MAL non te negabo. ML
trus :Etiam si opo tuerιt me moti tecum , non te negabo . Similia ter re omnes disseipuli diaerunt. MATTAE C. t Tuae dicis illis Iesus
Cinnes vos seandalium Nisi emini in me in ista nocte. Scriptum est enim: Percis. tiam pastorem, de vi e gentur oveι gregis
MARCUS C . . xv Et ais Iesust omnes scandastrabimiiii in me Mi Nocte inar quia serimum est: Percutiam Pa storem , & dispersentur
31 Postquam autem re- xt sed postquam' relarisia surrexero, praecedam vos Tem , praecei vos in G in Galilaeam. lit . 33 Respondeiis alitem - as Petrus autem Me rus trus. ait illi: Et si omnes Et si omnes scandal katis Mali rara fuerint ut te, ruerint m te . sed non - ego nunquam scandalα bol a
MARCUS. LUCAS. I IOANNES.Ia 3 qui dixit et tDomii e , tecum paratus sum &in earc - , α ui mortem ire. Animam meam
Amen d cotibi. amenda eo ita . quia tu hodie . in nocte hac, pri quam gallus v cena bis dederis,
ει At ille amisplius loquebatur: Et si opcirtiterit me simul e in mori tibi , non degabo. simialiter autem αomnes dicebam. Petre, non ncantabis sal tabit hodie nil lus, donec ver melus, Mum teris.
584쪽
, i η-Et dixit eis: Quando misi vos sine saeculo, & pera, & ecce mentis, numquid aliquid defuit vobis 1 ' 36 At illi dixerunt: Nihil. Dixit ergo eis; Sed nunc qui habet sataculum, tollat; fimiliter dc peram: &qui non habet, vendat tunicam sitam,& emat gladium.13 37 Dico enim vobis, Moniam adhuc hoc quod scriptum est, πωγtet impleri in me: t Et cum iniquis deputatus est. Etenim ea, quae sunt de t . . tame, nnem habent.
- 8 At illi dixerunt: Domine, ecce duo gladii hic At ille dixit eis: Satis est . 3s Et egressiu σα iam, cap. 26.
1 η - L Aera εβ --σ-ι mior. Ista contentio videtur orta inter Apost ialos, quia quae Iesus dixerat de proxima sua modi. te sic accipiebant, suasi regnum epis tutu st rueretur. Qui Christo rariores fiserant, ad se putabant pertinere dignitates novi regni. Itaque quasi tune temporis partirentur dia gestates, contendebant inter se, dum quisque ut maior ambiret splendidius munus.
a ' as. Dixis oram eis , animo spem te gni agitantibus t reges Gemtam da inantu ν-rum, durum exercent in subditos imperium eosque sese proculcant , ut multisti anis sepositos. In fonte est , quod refertur ad ahas, neutrius generis . Ita vulgatum d uiruset ponere non eo--, sed --m. M 'igestatem ex na furer eos, super gentes, praefecti, magnates, gubernatores ambiunt dee
ros titulos a amant a subditis suis appellati benesiet, si , min, qua appellatione constat ar si latos, imperatores, tines, δα alios qui in ignitate constituti iant, scribit Josephus, lib. 3. cap. 6. de bello , Judaeos portas Thariclis arum apertis, Vespasianum exrepisse cum faustis aeclamationibus , appellantes σωορο θαι γέ-, , servatorem de benefleum . Hosae titulos o lotiosos fuisse videre est apud eumdem Io phum , lib. 4. eap. s. ubi narrat tres reges .mgypti diei voluisse ευγμα, Mnamor. respondet nomen illud Graeeum Hebraeoniaib, id est , lGeratis , munisi H quod oca Gmcis interpretibus redditur axχων , pri
eva , quin α βαν οῦν , ν- , de Q sine , ut videte est i a concordantiis Graecis veteris e stamenti.
3 ad. 's autem non se estote ι scit . v j ον εμ in vobis, fiat sicur πλον 3 qui prae esse aliis vult , aut Opit , debet se gerere quoad modestiam , M- minis , quasi mini--us esset. Ea smi ννacsεν est, . ἐγν - , qui praee primus est , siene mires ror , ιιι ι sicut qui minimo est gradu, dc Liricitur ossi. io servi . ar. κam qnia πωρον est H --.bis. - - .uni εω ν ι - - νε--ἐν δ nempe aut pro mafore sese gerit, ad mensam aecumbit , dum alii ipsi minia strant. Ego aistem in indis ussem sem sic- qisi inhvstrat . quas minor vobis ut majoriis bus ministerium exhibui r lavi pedes M.
Postquam modestiam domit suos Apostol-
Dominus, spem quam regni e nceperan , comit ranat. s. a L. με antum ostis q.. permansestra meenm , non me deseruistis in tentarion bus meis, id est , in rebus adversis per ρο- constantia exploratur . ε as. Ar ideo em di pons, einet Θιμ- , promitto, constituo, A. cerno, vobis , sicur Afris e mihi Pas.. ., gregis .m . vos modo participes faciam te i , quod dedit mihi pater . o. Maaιν in bibatis fure mensam meam, in regn. meo: σμῶatis βρεν Amonos i dira rer das vitam νH a Istol. honos est in menta regalis eonsortios
potestas in judiciorum participatione. His dia . lnis translationibus deuribitur dignitas regiae
proxima. maioris honoris opinionem non
eipiebant Iudaei , quam quo fruerentur Phy larchae , vempe qui duodecim tribuum Istaeipti ne es erant.
' i 3 I-, adbne modicvm vob* m--, nemFe quotidiana hac praesentia . Quia erro semiebat Dominus discipulos tristitia aMikiendos , omnia illis solatia adhibet , etiam
verborum blandimenta, quale hoc σικήια, μvin. moriens paternum generumque suum sto. amorem Mettarat. Q. His in Q desiiserabitis praesentiam meam. En fime dixi Idaeis hor quὲ uo vaso , vas usae potastis πιπινε, locus est inaccessus. M vobis di n-ὸ, quia non potestis nune venire quis ego vado.
indicat Apostolis nondum horam venisse in
maerentur gloria. ' Manda-- --m da via a. novum squia eximium, sicut dicitur eanties. . -υω-3 vel novum,quia eum antiquatum esset,renov'atur a
vel novo studio, vel nova sermula praescriptum suci etiam quia novum erat iis, qui talam do.
585쪽
At nam non didieerant a Pharisaeis, Ma dii meis invicem, alii alios , Dua dilexi vos s ut non tantum in rebus hujus vitae alii aliosv his praeseratis , verum etiam ut pro aliorum salute aeterna nulla ineommoda defugiatis , ne mortem quidem . to ' ιs. In hae ognoscerit
habuisiti, ad invirem . Discipuli Legi spetit rum ex receptis quibusdam sententiis & interpretationibus legis nos petantur δε Pharisaeorum ex habitu di ceremoniis s Joannis Baptistae , ex vitae austeritate & jejuniis 1 at discipuli
Christi , quo spno nis imitatione magistri ,
id est mutua dilectione δ Hae nota insi nis bit illa primorum temporum Ecclesia , eum esset eredentium eorunum & anima una. sed di ejiismodi maximae dilectionis c ratio, inquiebat Tertullianus, nobis notam inurit, apud quosdam , vide , inquiunt, loquentes de Chri .stianis , ut invieem se diligant.11 ' 36 Dieit ei Simon Petraes t Domine, quὸ vadis num via aliqua adeo φssicilis ut non possim te sequi put)at Dominum iter parare an locos longinquos, plenum incommodis. Res pondit Iesus: Gὀgo vado, non potes me mia.
'πι rsquoia antem postea. nondum idoneus
es, non tibi satis virium , nempe ad moriendum mecum t quod aliquando poteris . ra 37. Dieitini P νωι, qMare non pom telequi modὸ quid impedit i putasne ulla itineris molestia me ter-lleri, aut ullis periculis . a 3 3 r L Aiν autem Dominus e SIman , StasNon , Conduplicat nomen ut attentionem excitet, .ccesaeanas expetivit vos ne cribrarat sicus tνitia
cann. petiit ut liceret sibi vos agitare δέ tentare. Allusio est ad Iobi historiam, ubi Deus
satanaei res eius tibi dor tuo arbitratili permit o. respitatur autem dc hie locus Amos , cap. 9- , . s. ponentiam in emnibus gentibis, domum Ibeael ν Mut eaneurAων fritieum in evibro.ι .4 ' 32. Ego autem re aυἰ pro te ne n nd feren fides tua , ne luccumberes eu pae , fi dem mihi da iam stangens , elim ter negabis me tibi notum esse . Ea tu alignando conve
μεν, ἰοῖ λίνοι, sive reversus ad me di surgens x lapsu, quem tibi prae nilo conlirma fiat res Deos 2 da operam ne similiter defietant . vel Hebrais is est , ut G: o ius dicit , qualis in psalmo s s. p. 6. c ,γων Niso ae μύσειο ἐμοῦ ad est iterum rursus servabis nos. Scilicet, b
aetre , Hiest Deus sc loquens induci , tu
quoque Olim vicissim fratres confirma ι id est da operam ne in fide deficiant ; nempe pro Misis orans, neut ego pro te oro. Etenim d nete , non omnino amissa petiit Petri fide, . animo servara est , ut ait de eo Prudentius . mansi ι inquam, in animo Pelli fides sed inesti. cax. Non putemus , scribebat Cyprianus adontonianum se moravias. esse sed magis semiani- iacere eos e tot persee Moriae sensa saucia- ιοι videmus e qua si in rotum mortuἰ ε .na .ntinquans de eisdem postmodum O e. uμει mar res fierent. is ' si M. Nne dicis tuis Iesba r omnes vas, non solus Petrus , seandatam parismini offendemini in me, occasione eorum quae muhi evenient , in nocte ista, deficieiis a me. Seripitim est Mi. enim e MM. Perentiam past rem , di rentur oves m. regis . fiet
quod diei solet, quo ue alicubi apud Zachariam , cap. I s. 9. I. scriptum meministis: p store percusso oves dispergentur . Moestos ob illa veita discipulos protinus spe recreat . rs' 32. Postquam istem resurrexero, suscitatus a morte tanquam e somno , praecedis vos p ltotis more in Galilaeam. i ' 3 3 Mi. Raspondens autem Hirtis, citiali ι Eo .mnes seandali est fureiat, labantur , deficiant in te , occasione eorum qirae tibi eve nient, Me. sed non ego deficiam, est. ego nunquam scandaligabis. II II L Domine, tecum paνatus fiam in in earemem detrudi, O in maristem ire, duriora mortis subire supplieia . J .an mammeam rate ponam: si opus sit, etiam vitae deserimine me pro tuo capite objiciam. is 33 R.' die ei Iesu p: Animam stuam pro me ponast uane vero λ nihil tam grave
est , quod non pro me sis subiturust Me ita Christus pronuntiabat , ut intelli posset mianime id credere. Amen, amen dies tibi e Io' 34 L Petre , non eantabis hodia , σψμs er dies enim coeperat ab occasu solis , donee orabneges nos me. id est hac ipsa nocte, anteis quam gallus absolvat eantum sutim , ter m Tnegaturus es, ut elare sanificat apud Marcum. at iso Me. Misia in hoce in nos. hae, ni quam gau-s voeem bis doderio a seν me es n gatis rua. Priusquam gallus iterum cantaveris ;praeterierit hora 'allicini ν , ter me negabis .aa 3 1 .Aι ille amplius loquebat tir . multis magis praesumens de viribus His asseverantes dicebat , Ast. Eiaa rtuerit me mori r c. m, M M. Non te negaso . Mia Similiter
amnas d stipiat Lxerrint. Pergit Dominus sub imagine itineris ineu d loqui de proxima morte sua; ideo continuans metaphoram, dicit time te meoris paranda esset quae peticulos. itineri necessalia kint, pec ia . vestes, arma. a 3 Is L Et dixIt eis: Misan νυοι misi sina Deeulον o pera, ealceamentir,nωmqtaid aliquid defuit vobiιρ a. 36. At illi dixertintrNihil defuit; providebat enim Christus ut exci praentur, di ad uvae rurab iis omnibus ad quos mih ebantur. Sed Λ.no alia sunt rem
pretio stadium tedimat a simi lior est orexm, P habet rastrii tam cibo, tune; il e , vendat so qui non habet, scilicet neque erumenam , sim pecuniat 3 , nequere Iam instructain si , seu
586쪽
LigεR V. CAP. XXII. Sermo I. post Caenam si 1
isnisam suam, o ..inastidium . verbum ae u quod praedictium est , oport/t impiari iis m. . quod vulgatiis reddit retiar, de accipimus pro nempe illud Isaiae cap. s I. 2. ra. Et eismini, vendat, alii interpretantur id ei fe-iquis duntatus est . tractabitiit more iniquo-νM, illud vero O αἰ non ha, ι, referunt ad rum, damnabitur, crucifigetur. Etenim ea quae gladiam, ut sit trajectio Hebraica. Scilicet εcifunι da me, sinem habent ι ea scilicet quae ad qui non habet gladium. vendat tunicam, di statum depressionis meae pertinena, quae adhue emat gladium . sic Surus de Arabs interpre-iimplenda restant, jam perficiuntur , & eonis eantur hune Ioeum, de bis gladiωm repetunt .lfiammantur. Jam ergo res vestra est agenda, I taeterea illud qui non habet , ἰ μή ζχων , siis nam mea est acta . a s . illi dixe nognificate potest in genere virum pauperem ,lD-- eces duo ludii h e . duo ex nobis ac sicut Paulus loeutus est seribens Corinthiis , cincti sunt Lladio, quo postea Petrus usus est. I. ep. cap. Ir. e. aa. posterior sensas maῖislIta non animadverterunt sermonem Domini congruit proposito Domini , qui , ut dixi , esse figuratum, sive sub imagine illaetis peti monet suos ea instate tempora quibus ipsi d ieulosi suscipiendi, significati ab eo petieulosabeant sibi prospicere , eos viam ingressurostmodo subeunda. At iue dixis sis , fatis os , diffieilem , eui obeundae viatica paranda snt,lικ e, ὲ b. mentem Christi non assecuti erant s. uim dc paranda arma adversus latronum in sermonem ergo eorum abrumpens dixit , non cursus. opus est glamis , vel satis V υε σνωm haeas ' 3 . meo enim viaia , quaniaram adhuelia re. Graeca enim locutio ἰκ-ν iis . eum se Me, post multa alia tolerata, qkod scriptum est, sum habere potest.
risti sermo post coenam, de seipso , de Patre, de Charitate, de Oratione.
de spiritu iuncto, de suo discessu.
I o A N N E S, Cap. Iq. s . I-3I. t ' turbetur eor vestrum. Creditis in Deum, & in me credite. et oi In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus dixi sem vobis, cuia vado parare Vobis locum . . . 'a Et si abiero, & praeparavero vobis locum; iterum venio, & accipiam vos ad me ipsum, ut ubi sum ego, & vos sitis.
4 Et quo ego vado sciti si de viam scitis.' s Dicit ei Thomas, Domine, nescimus, quo vadis, & quomodo possu
mus viam scire - 6 Dicit ei Iesus, Ego sum via, 3e veritas, & vita: nemo venit ad PMtrem, nisi per me. Si cognovi stetis me, & Patrem meum utique cognovissetis: & amodo
cognoscetis eum, di vidistis eum. . . '8 Dicit ei Philippus: Domine, ostende nobis Patrem, & sussicit nobis. s Dicit ei Ietii se Tanto tempore vobiscum sumt & non cognovistis me pPhilippe, qui videt me, videt & Patrem. Quomodo tu dicist ostende nin his Patrem eio Non creditis, quia ego in patre, & Pater In me est Verba , quae
.ego loquor vobis, a me ipso non loquor . Pater autem in me manens . ipse facit opera.
II Non creditis, quia ego in Patre, & pater in me est ' Ia Alioqun proptec opera ipsa credite. Amen, amen dico vobis: qui credit in me, opera quae ego facio, & ipse iaciet, & majora horum iacicu; Ruia ego Ad Patrem vado.
587쪽
31α COMMENTARIUS IN HARMONIAM.. M Et quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, hoe faciam
ut glorificetur Pater in Filio.
r Si quid petieritis me in nomine meo, hoe faciam. rs t Si diligitis me, mandata mea servate. 16 Et ego rogabo Patrem, & alium Paraclitim dabit vobis, ut maneat
Spiritiun veritatis, qum mundus non potest Meipere, ina non videt eum, nec scit eum. Vos autem cognosceris eum: quia apita vos ma abit, & In vobis erat. ri8 Non relinquam vos Orphan et veniam ad vos. is Adhuc nimicum: & mundira me jam non videt. Vos autem videtis me: quia ego rivo, de vos vivetis., eto In illo die vos cc 'scetis, quia ego sum in. Patre meo. 8e vos in me, ac No In vobis. δ
ar i lubet mandata mea, & servat eat ille est qui diliuit me. Om
et a Dicit ei Iudas, non: ille Iscariotes: Domine, quid factum est aula
mmisellaturus es nobis teipsum, de non mundo p
diligit me, sermonem meum iso'it, & Pater meus diliget eum, & ad eum veniemus, di mansionem apud eum finiemus ra qui non diligit me, sermones meos non servat. Et sermonem auem audistis, non est meus: sed ejus, qui misit me, Patris. as Haec Iocutus sum vobis, Qua vos manens. 16 Paraclirus autem Spiritus anctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, &Maggerat vobis omnia, qt a cumque dixero vobis ret Pacem relinquo vobis: pacem meam do v M: noci quomodo mullam dat, ego do vobis. Non turbetur cor mstrum, neque formidet 18 Audistis quia ego dixi vobis: Vado, & venio ad vos. Si diliueritis me. gauderetis utique, quia vado ad Patrem: quia Pater manr me est. Is Et nunc dixi vobis priusquam fiat: ut eum factum fuerit, credatis. 3o Iam non multa loquar vobiscvin. Venit enim princeps mundi hi νus, & in me non habet quidquam.
dit miri Pater, ta iacio. Surgite, eamus hinc
stoli exituri. moiete ranisa, dictum est, aliquantisper morari in coenae .lo, aiadis ruinέ praeclarun, di vingum sermonem quem Ordui potuit Dominus eo in loco ubi coenaverat, oc in via abisi ege. t. ν--ο c- v mm . videbat enim eos Christus com--o a academibus serinouibus do sita mone, de periculis, di abnegatione. crediris in Derim, in in me indiser semetessitis Deum et rarem di eonstantem in promissis , de me pariter veracem credite. a. In do parvis -- man3λειεν -ka s. . quia di--α illis, uua 'inso, mon Disiis vanire , metuebant ne ipsi regno Ofiluchrenrup I ct pauet de in ruto eoram alus exeriss .dmitterentur ι ideo,
inquhe, pluridis locus est, β μα-ἀλ, ῶ δεμῶ, n. Ma id est : si lo- nos esset v bis , aperte hoc ΔΗ - ω-s a ademissem vobis spem inanem . Quia vado parare vobis uerum. nisi ita esset, inquam, dixissem vobis. Nam cum ab in parare vobis io m , fit stra id facerem , nisi multae ibi ematene uini
3. Et si ἐῶν , id est, postqliarti sie sumitur
588쪽
stii, eontimaariit similitudo a nam solent qui prinia in dive sorium venerant caeteris jam adis rimantibus obviam procedere, di eos introduceiare. Venit Ch fistus ad Apostolos per spiritum suum, quo eos implevit, postquam ascendit ad Patrem; vel ibi alludit ad M. od dixerat,
. Ee vari , heliar, sive scire deberetis. quam 'triti ex iis quae si h dixi eae illas illicidine viri abeuntis ad parandum locum, sive ex eo subd devia fieret sermo, oeeasionem arripit Christus itertim docendi Apostolos, non patere ulli viam istutis, sive Deum adiri non posse, nisi per Christum qui filius Dei esset natura. di eum eo mira. Em dicebat υI festis, non tam seirent, quis ut ignorantiam revisitas senilis doceret. s. Dieris ei Thoa s , Donne . nescis. νοωadis, in quem locum abeas. er quomodo postfu-s viam ferire ν qui scilicet eundum sit inhone loeum ignotum. G. Dicit ei Iesua: Ego frum via , qua itur in caelum ad quod aseen-
eo , s' veritas. doctor veti , lux vera animi qua veritas Lemnoscitur, O vita, dator vitae. An notandum singulis horum nominum app
ni articulum , adi me , ψ δε - , ψ γέ, ut in redigamus non quamlib:t viam , aut veritatem , aut viam Christum esse , sed veram detinteam. Ergo eum D. Bernardo dicamus: S Domine νε Ier te r ad te ι via in ea via , veritas ct vνra r via in exempti , verisas in promisso , vita in Damio. Pergit liniui Don,inus: Hemo venis ad Patrem ns per πM. iuxta illud reatum Petrus Judaeos allo paens dicebat, Act. cap. 4. ia. D non es in Aio aliquo salus . Hee enim aliud nomen est subeaelo datum hominibus, in citio oporteat nει sativis feri. Omnes antiqui Patres eerta eredi deis runt , quM omnes thii . antequam Chiis usnatus eri, pth εc sancte vixerunt. id consecuti sint per fidem in Christum ι cpiod Ure te adstruit Leo magnus, sermone s s. cyil cum
dixisset obediendum esse Christo . protinus addit , iuste enim nobir in tae praecepto, qui
raeurrit auxilio 3 ct benigne ιnetrat ad ob dientiam , qvi dueis ad Noreiam. rida merit. DomInaes ipsensiis Dassa est via ι addit inquam I .eo e nisi per christum, non itων ad ch Vsum. . Si eunovit it me, O Patve meum MLque eognovissetis. in hoece de smilibus locis het rodovi non verti orthodoxi haerent ι elim enim Christus quatenus Uethum, unus sit eum Deo Patre suo, quippe natura I iis , cui cognitus Pater, huic non erat ignotus filius imago ejus .c amod estnoseexIs eum 1 nunes id est, brevi agnostetis, spiritu revelante. In Graeco eodieem - ἀ- γπ--ra assis etiam nune nostis eum. et i ' quidam e tres Ialini habeat e
ejus. nam ex pluribus & apertis testimoniis phialonis constat is, x is, Verbum agnitum adaeis petitiotibus pro filio Dei, qui ejus edet imago, di splendor gloriae ejus. Per filium agm-tus est Pater; patuit enim eum vera genetati ne esse pallem qui filium ex se tenitum habeatas. Disti si 'ba pur r Domἰna ostende noMe Patrem, in se it nobis non ultr1 interrogando molesti erimus. Non eapiebat Philippus Deum Patrem in Christo videli posse, quemadmodum ex filio notatur νater, cujus est imago filitis. generans enim generat similem. Ideo ignorantiam Philippi taxat Dominus. s. meis ei Ieμι querendo r Tanto tempore viaiseisin sinu , n eognovimι - nempe me esse veth filium Dei, qui eram apud Patrem , antequam ea fierem. philippo, qui videt me, videt o Patrem. ἐ eoeymia o ἰ , ἐμπινε ἀν .aecem , qui vidit me, vidit de Patrem, euius sum imago. --da ergo in dieiae ostenda nais Patrem, quasi in me non illum cernas tro. PDn eredisἰι, qu a ego in Patre, innato In me est i quia unum natura sumus ν verba qua uis vobis , a me ipse non Aqare , sed a orit re, ut liquet ex operibus, quae per meopetatur, mihi loquenta adstipulans, Par. --tem in me manens 'se faeis spera. ab eo enim
non possum separari. ir: vitur , si nan ereditis, quia ego on Patre , es Patre in me ost λatiriniis propto vera Ipsa eredite. quae adscribi non possunt nisi Deo, ut evincit Dominus adversis Phatisaeos qui horum iaciebant daem nem auctorem. omnia opera Christi dem strabant communionem ejusdem naturae clam Deo Patre. a. Amen, amen dies viaἰιὰ quI medit ἰn me ι
opera quae ego faeia , O ipsa faciat, o maiorabo m s genitivum Graecum pro ablativo quoearent Graeci Desce. Redit oratio unde diis aressa videbatur. eon inlatur Apostolos mae stos de abitu suo. Hisce etiam operibus quae
per me Deus operatus est, vos , rnquit, misurora facietis, quia eta ad Patrεm υati , ii quo pro vobis i meetrabo ut possitis patrare , si
opus sit, majora miraeqla. II. Et quode. que terἰeritis Patrem in nomIne mes , hoc se eiam quod Patrem meum petieritis ; nam P ter per me operatur. mr Hrefertur Pater in
filio , per quem opera illa sariet. i . Si quid
tit, hoc ut madis spem eorum consumet i sis mul signifieat suam ejusdem potestatis eum p
t s. Si dios iris me . mandata mea servatris postquam abiero vultis perseverare in d;le. chione mea. ut iure debetis&prae vobis sertis, ne luctu ostendite amorem, seu obedientia praeceptorum, praesertim praerepti illius de mutua dilestium. t D ego rogisa Patr- , σ aliun
589쪽
P eaeluum , , id est advocatum ,
i seniorem , eonsolatorem dabit vobis , Mr amas votiseum in isternum donis snis. ἀρο- .m, dicebamur qui a reis advocati, pro illis deprecabantur , di agebant causas eorum. Diu est qubd , mi Graecorum non aliter illis sonat quam ιμα ; uni e Syrus interpres v
cem 4 xume reddit RTU's pava iniba. tunc etiam Ia tum ut in Ibatinis Eccleliis leger tur , & caneretur paraclitus , pro paracletus , di quidem penultima brevi pro penultima longa , quia origo nominis ignorabatur ; nam Graecorum vocalis est longa. sed potius rem hocce nomine appellatam consideremus . Dominus promittit alium paractetum , postquam abierit , nempe i I. Spiritum ureismis,
verum Spiritum Dei , ouem a Patre & fi-I o distinctum esse , sed non divisum plurasti tribrarum loca indicant. In hoc ergo poste mo suo sermone sanctae Trinitatis mysterium edocebat Apostolos , nempe in Deo
esse Patrem qui genuit, filium qui genitus sit ,
e Spiritum sanctum . Spiritum , inquit Christus , misndus nem potest accipere , qu non videt eum oculis corporis . 23 re stat eum, quia sola quae carnalia sunt , intellistere p8test, & ideo inon curat de Spiritu sanct', id est, de donis ejus. opes , coenatum delicias , dignitates expetebant , & expectabant a Messa Iudaei , haud solliciti de Spiritu sancto,
di muneribus ejus , quamquam passim scripturae de eo mentionem faciant f sed mentem non advertentes , non eum agnoscebant. mr autem eo noscetis eum , nempe clim in
die Penteeostes vos replebit . suia apud vos manebit , requiescet super vos , O in vobis erit , inhabitabit ι ut patuit miraeulisuae ope tame Spiritu sancto operati sunt Apo-oli.
ig. Hon itaque νε 'inquam vor orphanos, ve-miam ad vos, revertar ὲ morte excitatus. In seme mavi. id est, vel io. nam ut mors ejus, ita ἐκ resurrectio proxima erat. a P. Adhue modiis cum, O niundus me iam non videt, intra breve tempus me sub raham mund γ. Pest r sit rectio. vem suam non aliis quam discipulis inspicuum is praebitit Dominus. vos autem υidetis me , Θι M., videbitis, si verbum illud s. pponatur in si 'tiro secundo ; quod n. il habet praesenti ,
Et vox vietur ιι. non interficient vos inimici ve
stit a timebant enim ne cum Christo in mor. tem raperentur ι sic viventes me videbitis vi
ao. Illo dἰε , sive tempore post resurrectio. nem, cum victor mortis apparebo, 8c praese tim post Pentecosten , vat evnose ἔνι inia ego sum in Patre meo, o vos in me, O ego in v ιἰι. hoe experiemini me & Patrem unum me,
di vos mihi esse conjunctissimos. Sed Iesum Ver-
bum Dei aliter esse in Deo, quam Aphssolo
in Christo, ex eo constat quoa Verbum si sapientia Patris, quae extra Deum esse non potest , ut Apostoli extra Christum sunt , quamquam eum illo caritate & participatione gratiarum eius coniuncti. Quemadmodum non minus persectus est Deus i quia Christianos decet esse persectos seut Deum i ita non ideo Verisbum non ejusdem naturae est ae pater ι quia Christianos qui Deum imitari debent , decet esse unione inter se junctos, ut Pater di ver. bum unum suti t. scilicet christiani debent esse imitatione quod Patet de Verbum sunt nain
ai. Qi hab.ι, id est novit, accepit, manis dasa mea er βνυat ea , ua est quia Bligis me. operibus enim vera dilectio se probat . autem diligit me, diligetur ἁ Parare meo , quia conjuncti sumus, ct ego diligam eum. ne e enim fieri potest ut clim ego sim in Patre di Pater in me, ille diligat quem ego non diligo. Et in nisessabo ei quem diligo me ipsum , familiariter videndum, ut Magdalenae, di quingeniis aliis quibus Jesus visus est post resurrectionem
a r. Dicis H Iudas, non illa Iscariotes. Dom/ne, quid factum est, σι μι, q ii fit, quid acci ait, quia manifestatiartis es nobis re ipsum, O non toti mundo' miratur hoc ludas, quia cum caeteris Judaeis tegnum Clitisti coram et to mundo conspiceum expectabat. quasi dicat: qui hoc si cum & praedixerint Ptopaetae , dctu promiseris hactenus, quod beneficia tua velis toti mundo osset re , di gloriam regni tui manifestare. as. Restondit Iosia i , θ' dixῖι ei r SI tibi dii
gir me, sermonem meum θνυabit, E' Pater meas diliget eiιm, O ad eum veniemus , O mansi
nem apud eum faeteretis. docet Christus quam ob rem omnibus non se man sestet ι nempa quia homines mundam non ipsum diligunt. Non mirum , inquit , s cmnibus ipse me non ostendam, quando di Patri is mos est se non patefacerenis sui amantibus, id est, praecepta sua observantibus: Patris imitator sum , dccum eo mansionem faciemus apud eos qui nos diligunt, dciu s mani sellos siciemus nempe donis. 24.n is diligit me, sermones meos non f rυar. 1nversa oratio pror Qui veto praecepta mea non observant, ut mundani homines, ii me non &ligunt, ae proinde tali honore digni non sunt. Et sermonem quem audistis non est meu τqcii misit me Patris. Non mirum est ait, si MPater non honore eos, qui praecepta mea spe nunt, chin illa ab eo emanent. 21. me loeutus sum vobis ad vos consolandos, apud vos mauens. praesentia corporali ,
adhue vobisium esse , di colloqui licet , suta
indicat se abiturum. 26. Paraetitias .inxem Spiritui sanctκι , ille nempe defensor, consol3tor,
590쪽
mῖttea Pae in nomine meo , ob preces meas , in meam oratiam, ille vos doeebit omnia fureeret υobis omnia qnaeeumqne diaereo vobiς, ἀπιν, quae dixi vobis, & interpretatione egent , line fusiori expositione , quam dare non possum per temporis angustias , nec e pere possetis . Ubi acceperunt Spiritum sanitiini Apostoli, statun apertum est cor eorim
27. Pacem relinquo υοθι a I pacem meam do vobis: non quomoso mundus dat, ego da vobis .
valedico vobis , de opto ut post discessiim eunt prospe in agatis ι nee adinstar hominum verbis inanibus, oe Ἀρὶ adulatotiis; sed ets-cacibus, quae praestant id quod optant. Pacem autem relinquere idem est Hebraeis, quod apud
Latinos vale dieere. Von turbetur et O eor'
sirum , neque Iormidεν ob abitum meum, quippe abeo ut pacem vobis impetrem.
28. Audistis qnia vo dixi vobis : Fiati per mortem , o venio; id est redita , quam ei-tissimε 1 morte redivivus ad υοι. Si diligereis
ειι nis cordat ε 3 amantis enim est amiei bonis fion dolere , sed gaudere , gauderetis utique, conpratularemini, quia vado ad Patrem, exaltandus scilicet de glorificandus . quia Pater maior me est , quatenus homo sum , latione ossicii mei mittens major misso. Alii ergo il- Iud Christi dictum ad humanitatem resetunt sui Augiistinus qui invehitur iri Arianos &Eunomianos , qui putabant ex hoc loco argumenta sumere se posse r Id igitων har siee, eiam christisa Deus sit m homo , loquitur inr homo; O ealumniaris Deo p iue in se eoi, mendat naturam humanam , tu in illo auisa dosormara divinam p insidetis, ingrate , id. onexu minuis eum qui seis re, quia dieia illo quid
factus sir propter re AEqualis enim patri silius
per quem factus est homo, ur minor esset patrefactus: quod nisi fres, quid esset hori. t Alii illud dictum Christi reserunt ad patris αξίωσιν , quoniam videlicet ordine & origine personali Pater praeli filio, ut scribit Hilarius magnus, de plerique ex antiquis sanctis Patribus ι qui
omnes agnoverunt Alium aequalem Patri , nee alterius iubitantiae . Heque enim pro simi erimus opinianibus nationam , ut inquiebat Te tullianus, cap. 7. adversus Hermogenem, qu si quando coguntur Deum ransiteri , tamen cratios Afra illiam volunt. Diυinitas autem Fra dum non habet , ut pate uniea. Dicetis sementia intelligenda est ex scopo quem intuetur . Christus signifieabat suis discipulis post abitum situm, suam de illorum consitionem sole optimam. vobis, inquit, in Patre plus erit piaesidii, quam in mea eorporali praesentia r quia
pater major me est. loquebatur autem ex opianione illorum , qui quamquam eum pro filia Dei haberent, tamen quanta esset ejus digniatas nondum satis advertebant. Christus 'irat nns ho No morte sua eonseeutus est, ut sed ret ad dexteram Dei patris. au. Eι nune d ἰυobis id omne, priusquam stari iste mocru fuerit, eredatis, magis inagisque mihi confidatis. Est enim apertum divinitatis doeumentum praedictio fututorum eontingentium. se. Iam non multa loquam vobiIeum ; temporis enim angustiae abripiunt verba . Mnis
princeps mundi bultis , id est diabolus , per
Iudam , de milites armatos quos impulit ad hoe saeinus . O In me non babet 'tiidquam , scilicet virium de juris ut me Oee dat . vel
in me nihil habet quod culpare possit . Ir. Sed aer cognostat mundus ι ibi est ellipsis, quasi dicat e non morior quia princeps hujus mundi in me aliquid invenit a sed hoc fit uteognoscat mundus quia diligo Parrem , cujus gloriam morte mea asserere volui . O sietis
mandarum dei a mihi Pater, se saeis . Ut pateat quia ejus voluntati me submitto. ibi loquitur Dominus ut homo , & servus Patris . Surgite a mensa , fieri enim potest, ut etiam ante hymnum diatim, haec locutus sit Christus; ὁum adhue mensae accumberent Apostoli. solebant enim sermbnes in aceubitu etiam post eoenam nonnihil proluet. eamus hine ad supplicium , vel obviam iis qui ine ea pluti
sunt . Forsan surrexerunt exituri , dc tame a adhue in eoenaeulo commoratus , dixit c u e