장음표시 사용
71쪽
Classensis locupletissime coronaretur . Blon
dua vcro, & Leander, si Ortello t) ere-cimus , & Rubeus quoque, si Ortelio, &Ferratio χὶ , Caesaream fuisse , aiunt,
ubi nune S. Maria in Porrι eo , nimirum S. Maria in Portu s in Portico enim apud Leandrum eth per errorem , quem Orie
nuerunt. De Caesarea autem Cellarius mentionem non secit, quod viderim. ii. Nunc quando de Classenti portu,& de oppidis duobus quae in littore erant ad eum portum attinente , satis dictumeli; de fluminibus quae ad. idem littus pertinebant , nonnulla adjiciamus . De Sapiautem & de Roncho , & de fossa a Pado in portum illum producta , eum latis jam videamur dixisse reliquum eii, ut
de aliis qui in eo littore ponuntur, amni huc verba faciamus . Et pontem quidem in littore illo fuisse a pluribus memoratum Scriptoribus, certum est . Eorum pri-
inus eii Cassiodorus 33 , qui Odoacrem
cum Erulis Ravenna egressum nosi urnis horis ad pontem Candidum a Theodericomemorabili certamine superatum esse , tradidit . Sed Iornandes ) etsi post illum
scripsit ; eum tamen pontem fuisse ante annos atoginta , idest initio se uti V. indicavit , cum Alaricum nullo penitus οἷ- flente , ad pontem, ait , applicuisse Candi.
Aiam , qui tertio milliario ab urbe aberat Ravennae . De eodem ponte. utrumque i cutum esse , non videtur dubitandum ob aliquam nominis varietatem , Libariorum enim culpa factum cst , ut aliis in exemplis aliter legamus , ut & Candiditim tu Cassiodoro , & Conssiniani in Jornande. Certe Rubeus qui hane scripturae v
rietatem animadvertit . eundem esse pontem , non dubitavit, inter Ravennam,
Classem oppidum . Blondus autem 83 de
iisdem rebus loquens , eundem locum de si .snaverat. Halaricum videlicet Ravennam
ιnter , or Classem oppidum in loco φui dicitur Candianum, consedise, pariterque 9
Thenderieum in patentibus Candiani eam. pis his praelio Odoacrem stiperasse, & pa lo ante, Theoderici eastra secundiam littus
ad orientalem plagam fuisse in loeo ι Cana citano est , eratque itine nomen . Et lane uel nune idem nomen servat locus, & faeis culo saltern IX. haud aliter vocatum esse,
ex Agnello io constat, qui Theoderi
cum memorat in campo, quι vocatur Can
mos quosdam , scribentes ex vitioso aliquo Blondi exemplari Cardiano pro Candiano.Quae cum ita sint; facile ego quidem Cliseverio ci dabo, Calliodorum quoque scri psisse Candianum , Jornandem autem Canindiani . Sed non propterea aut illi , aut aliis continuo assentiar , Candianum suisse fluvium, indeque Pontem, & Portum , &Campum Candiani dictum . Nam Camdianum ut est , sic Bion to audi Ore , etiam erat, non fluvius, sed locus: quem autem ea um vulgo dicimus aut Padi, aut Tiberis, aut alterius fluminis Portum vero saepius a loco, & pontem quoque aliquando nominamus . Itaque & quod ex portu
Classenii supererat , Candiani portum, &pontem qui aut Sapi , aut Roncho , aut Auguliae Fossae prope Classem esset imp situs , Candiani pontem dicere potuerunt. ii. At enim Rutatis hodie ae vad Classem , inquit Cluverius siue) vulgo vocatur Caudiano , aquis copiosissimis , non tam e fonte suo , quam e circumjectis paludibus colle tis , in portum Augusti defluens. Pedimirum esset , si portus Augusti , quem Blondi temporibus jam nullum fuisse , vidimus i6ὶ , centesimo & quinquagesimo post anno iterum per te extitisset , ut vi deri a Cluverio posset, itemque cum Blon-dus i ) ρarva Candiani sive vultis , mve sum Uia esse , dixerit , in eamque
vallem influere parvor torrentes , Avelam
utim appellatos ,. holque parvos esse , --ander 3I Italia
72쪽
quicunque viderunt . summa , ut in re evidentissima , eonsensione assirmaverint; Cluverium tamen ibi flumen aquιν eopio
fosnus conspexisse . Quid ὶ quod Avera,
sive ut vulgo appellitant, Avesa illue non pervenit . Descendens enim ex agro Berti norienti aentaliam quidem viam , ut re
diserte tradit , intersecat , Forum Popilii ad orientem solem perifringensi inde veroetntra atque ipsi docuere , ne pallus quidem ter mille emensa , in Ronelium in fluit duodecim , minimum pass. mill . supra Candianum , ut vel melius a Corin
ditur , qui tamen & ipse in Ronchum, sed paulo inferius , immittit. Male igitur hae etiam de causa quis credat Paulo Merulae 'lie oram. illam maritimam dein scribendi , Candiani Ampis, nune Paludis, Clitim sequitur . In A Torrens est Mesa ,
Unde vero Blondi errorem extitisse , dicemus ' Ex eo fortasse, quod de duobus parvis torrentibus quos in Candiani vallem videbat infuere, eum alterum Avellam ab accolis vocari , audiret , hune, nominis si litudine , ut fit , deceptus, haud alium esse, quam notam sibi in aemilia via Ave iam exiit imaverit . Ravennatem Rubeum
9 audiamus . Candiani palus , inquit,
sensem ina quoque in continentem degenerat . Quanquam enim B. nus , o AveLD , seu , in Munt, Brianel , parvi toris rentes , aliquot aliis tu se exceptis torrent, ιas , in hane confluant , ct vicini in eam
paἰus reliqua es , qua in dies minuitur, semperque magis minuta et t. Quia certe, si copiosissime, ut brevi post Rubeum tem l ore scripsit Cluverius , per eam aqua de uerent, non facile aecidere potuisset. Uides praeterea , nullunt .ah Rubeo Candianum fluvium , qui illae transeat , memin
sed B. vanum tantummodo . & Emanet Iam . Quin hanc animadvertes a Coronei lio Fοβο, illum Gndoris nominari; qua quam Maginus ii , qui ex parte aquarum utriusque Candianum fecit; omnibus f litteram . quasi fluvii essent , adscripsit. Sed eum Bevanus ipse torrens sit parvulus; quid Bevanellam esse, credes 13. Verum cum littera illa I , a Ma-pino adscripta . facile imposuerit Ioanni Harduino Viro quidem Eruditissimo , sed regionum harum non satis perito, ut cum Plinium cir explicaturus, quaereret 13 ,
uis poli Sapim verius occidentem talem luvius proxime sequatur , apud Maginum autem sorte videret proximum a Sapi Be- vanum pro fluvio propositum'; scribere non dubitaverit mis est Betanσ . Quam ejus opinionem cum ab recent illimis Seriptoribus reserri , videam ; non expendi; erae pretium esse , duco , ut tibi quod aeque ac mihi, nec semel, perspectum fuerit , ad memoriam revocem . Scilicet Be- vanus ex agro Bertinoriensi , non secutatque Avesa , Ortus , sed hac angustior,& plerumque etiam siccior , minorique ponticulo obductus qua λmiliam steat viam , scrobis potius paulo grandioris, quam torrentis in modum , se offert iis qui Foro Popilii a tergo relicto , Caesenam verius contendunt ; ut nisi quis admoneatur , ne attendat quidem ; tantum absit, ut a Plinio qui Ave iam proximam, aliquanto maiorem neglexerit, pro eo fluamine propositum censeat , quod Utentis nomine apud Livium a Boiis Senones dividebat .i4. Igitur si Bex anus, & multo magis, ni consequitur , Bevanella parvi adeo torrentes , neque tamen a Blondo, Leandro, Rubeo sunt omissi; quanto minus fluvium,
siquis suisset , copiosessimis aquis Candia. num eodem in littore praetermisissem l Et tamen , si Cluverium si audimus , ibi
praeter Candianum , t uvius erat insuper,& est alter , neque is mediocris. In Camdianum , inquit,'confluebat Badrinus amnisἰ
73쪽
qui O' ipse tiίerrimis aquis , Classem monasterium prae itiens , υulgo nune adpellatur Fossato grande ; atque in ostiam Candiam protinus ιnsa Classem influit . Ego vero,s sorte hujus fossae sub alio nomine illi
meminerint quos modo nominavi. quantu,
la fuerit , iam dixi . Sin alia , ut apud Magnum ci res eli , hoc ipsum , quod
ab illis omitia est , non antiquam esse, ostendit , aut si sorte antiqua , minoris quam duo torrentes quos nominarunt , faciendam . At enim ant qua res eii, inquit Cluverius . In ea enim fossa , sive potius in eo amne , quem Badrinum tune appellabant , circa annum 38o. Di inuisus classe cum Langobardis confligens .magno adiumento suit ..ut hi ex Classensi oppido pellerentur .. Quod ex Paulo Diaeono a conitare , ait , di praesertim ex Dro Iulfi epitaphio,
Inde etiam, retinet dum Classem frau-ὐ Faroaldus, Zndicet tit Classem , classibus arma parat . Puppιbus exiguis decertans amne Ba. nos
Lardorum innumeras vicit π ipse
pro vero quidem Cluverius conrenderet, si Langobardoram . qui tunc Classem Oppis dum retinebant , vires nulla alia pugna
frangi potuissent , nisi quae in amne fieret prope illud oppidum fluente . Sed cum fluvii qui in ea vicinia sent nori . alio
Omnes nomine , quλm Badrini , vocaruntur, alios autem comministi, ut est a me
Oilensum , non liceat ; mihi sane ex quo illud epitaphium legi , eertum suis , non prope Classem id numeir , sed diversa iapartu esse querendum. I s. Itaque in mentem veniebat qua re-re , an pro Badrino legendum esset Burr no, an Eoiuncor ut si primum legerem
Asconis Fossam intelligerem , Cuam Poeta qua Butrium olim a praeterfluebat . amnem Butrinum votasset ; nam & Butrii ineolas Biarinos esse dictos ex Stephani Epitome ostendit Cluverius r sin B Anco legerem, ipsum intelligerum Padum,
eo quoque nomine , ut apud Plinium ue
est , appellatum . . Verum eum Aultorem quaererem , quo alterutram coniecturam firmarem . in Blandi 6 locum incidi. quo. simul Dioctulfi lii uis . Suevi ducis,nem ipse Dotrulam appellitat , navalem lam pugnam cum Feroaldo , & Long bardis describit , simul flumen indicat in
quo pugnatum ; unde veriorem elicere illius coniecturam nominis proclive et . Na rat enim , DOtrulam , cum Brex illo oppis do , quod suis conservaverat copiis, secun do Pado classem duceret , & ad Spanetia cum huius ostium properaret , obvium ha buisse sua cum classe Feroaldum, qua tunc Vatrenus amnis in Padum influebat. Qui cum se ad Uatrent Oilium continens, quinti die praelio decertaret , hoc multo superior , quod dromonibus vehebatur , com
repulsumque rimat dum mari ad Classense oppidum , euius deinde facta est deditio, persecutus eli. Sed & Rubaus de hoe
duce verba faciens qui auxilium tulit Zmaragdo Exarcho . Classis oppidum oblidinisti . & mox navibus qua mari alluebatur, admotis recuperanti, navale illius praelium cum Longobardis attingit ad Spineticum
Padi ostium t quanquam epitaphium longe aliter se habens producit , in quo nulla numinis mentio est , mire hic variantibus Pauli Diaeoni eodicibus , ut alii habeant sicut Rubeus protulit, in aliis pro Bia inolegatur manifesto errore Bran Hus . . lii autem quos Lindenbrogii editio tepraesentat, ita omnino habeant . ni supra cum Clu- verio descripsimus . Uerum quando in ne
minem incidi qui hoc tempore aiat id se epitaphium vidisse , quod Ravennae olim ante limina Templi S. Uitalis positum suerat . ut quid revera in eo legatur , scire possimus alterutrum , si vis uamas . aut nullam in eo suminis suisse menti nem , seque non exit Cluverio causa , ut hine amnem comminiscatur Badrinum , qui in Candianum influeret . aut reverata eo epitaphio fuisse , ut Cluverius p nit , amne Badrano , sicque tam ex Bion -
74쪽
di , quam ex Rubel narratione longe alibi id flumen statuemus , legentes videlicet, aut certe ob facilem apud Ueteres V in B , T in D . E in I mutationem intelligentes amne Vatrem . Quod facientes , simul quandam Cluveri t suspicionem magis infirmari , animadvertemuς . Cum enim in antiqua Tabula Itineraria Sater-ntis legatur pro Varrenus ς hanc in Plinio et vocem eorruptam suspicabatur, idque eo magis quod vel nunc Itali Uatrenum
appellamus Santono . Sed quaecunque cauissa suerit, cur in ea Tabula legatur Saur-nus , quod sorte ab recentiore manu eit; certe fi UI. saeculo , ut latine Vatrenum scriberent , Badrinrim scribebant; num Saternum , an Vatrenum illa haberent, quihus tum niebantur , id est vetus istima, Plinii exemplaria , manifestum est . Clu- verius tamen ipse eam sibi suspieionem magna ex parte exemerat Martialis versibus : quos quoniam ea explicatione illustravit , quar ad propositam Blondi narrationem tuendam fortasse conducat , nos quoque hoc loco recensebimus. i 6. In eo libro quem Martialis in Gal. lia nostra Togata ab se scriptum fuisse. ,
diserte monet ', indeque , idest Foro Cornelii ubi scripserat , Romam mi
sum . ut plura sunt quae ad urbem Rauen.
fuerat eo tempore , sic quoque Epigramma est , quod , si non iecus ae Clu-
verius , legamus , viam ollendat per quam Poeta ex Foro metiens agro traulibat Ravennam . Nautas enim quibus utebatur, dicit Vatreno , Eridanoque pigriores,
Quorum per Nada tarda navigantes, Lentos figerent ad celeuma remos,& sicuti mox pergit,' tam placidas vagi per undas
Verum quidem est , vitiatos esse in his
versibus antiquos codices, praesertim autem pro Vatreno , Errdanoque habere Veterno, resinaque . Sed verum quoque est , verba hae metro ipli, nedum lenient lae repugna-- , cui certe illa etiam repugnant , quae
fuerant , Veientone , asiusque , haud ani madvertentes, sequi haec Quorum per vada tarda natasantes p tiam quod in eodicibus quibusdam si tofum legatur, non Quorum lie neque sententia perspicua eli, & in eo quem ante oculos habeo, vetullo, & manu exarato libro planisti me scriptum ei
Zιomm . illud vero animadverterunt alii, qui aut Alemoque , Sapique, aut Aternoque, Vitique maluerunt . Sed ut bene fluviorum nomina victrunt hic esse reponenda ; sie illud non bene , quod illi neque omnes sunt navigabiles , re siqui sint ,
non uno tamen , ut Epigramma requirit, eodemque die sunt navigabiles propter immanem inter Aternum , & alterutrum reliquorum dii antiam , denique liquando ob auctam aquarum copiam navigabiles sint, non tardo , lentoque sunt motu, nec tam placida lenitate . Florum autem omnium
cum objiei nihil pollit iis qui eum Cluverio rescribendum censeant Vacreno , Didandoque , imo iidem illis quoque adjuventur codicibus , in quibus Varro , adtritrina , aut Vaterno legebatur ; cur non propositam' lectionem sequamur eonve nientem praesertim locis in quibus tune versabatur Martialis , neque , ob veloci rem , sicuti verentur aliqui , Vatrent, aut Eridani cursum . Epigrammatis sententiae repupnantem . Neque enim Martialis priptus Forum Cornelii navem conscenderit, neeelse est , ubi Uatrent aqua concitatiore sertur motu , quippe quae montibus unde is amnis descendit , adhuc propinquior. eoque minus ut plurimum alta eii ; ledi ullo infra illud Forum interiecto spatio, ubi videlicet tum lentior , tum altior esset . Neque Eridani vox hie ferme aliter accipienda est atque Epistola Ill. ρὶ ex potuimus , ubi de Auguila Fossa verba secimus , id eil de primo illo Padi alveo
Ravennam ducto quem Liuiprandi temporibus, quemadmodum ibi cio. dictum eli, etiamtum se designabant . ut Ottonem I. scripserit per Eridani alvatim Ravennam usque pervemsse . Nec tamen Padusae quinque nomine indicare destiterant , quam Κ a Val-
75쪽
Valgius . ut Cluverius ait , non alia ae Martialis in isto Epigrammate, voce usus, placidam vocabat. 7. Igitur cum ex Martialis versibus ita ut legendi videntur , lectis , explicatisque intelligatur, olim per Vatrenum lintribus,& scaphis navigari consuaville; mirum accidere non debet , si eo in fluvio Dotrulae milites . eiusmodi naviculis impoliti , adversus Longobardos pugnaverint , eosque in fugam coniecerint , ut a Blondo i narratum est . Qu3d ii arte id minus verisimile videatur propterea quia dromones quibus Longobardos invectos dixit, Vatrenum subire non potuerint ; aut lic intellia gas in Uatreno pugnatum , ut in hujus ollio, ubi ob Padi coni luxum altiore; aquae
erant , maiores naves constiterint, aut etiam Uatrent nomine dictum accipies, ipsum Spineticum Padi ostium , quod nunc Primarium voci tanto; ut ibi praelium conse
tum sit , ubi Rubeus Σ indicavit . Pliniux sane, ut alias vidimus, postquam Augustae Fossae ostium proposuerat , aliae
Padi ostia ordine recensens . proxιmum imae ostium , inquit, magnitudinem portus habet , qu/ Vatrevi dicitur , & mox , quasi eius nominis rationem prolaturus , haec sub icit . Auset iba Padum mirentis amnis ex Forocorneliensi amo . Milicet haee eau sitit, cur post Vitim, & Anemonem, proximum ex non minoribus quidem fluviis
Uatrenum superiore capite non memoraverit , Quippe non eo quo illi , sed in Padum innuentem . In hunc autem ad illud ipsum ollium influxisse , Nondus quudem ob ea Plinii verba non dubitabat ; ut sς minus eius narratio ab Rubeluarratione distaret ἱ quisquam iso trita
sem , m Padum habere , Z iniolum averulata . Sed me illa qu.e alibi 6 indicata
est , causa credere omnino cogit , inter
Spineticum Padi ostium confluxum Uatrent, intervallum aliquod fuisse iam Plinii tempore , qui ubi illa scripst , & Padum seripsit A tilia fossa Ravennam trahi ς ut quod dixit ibι , non in ostio significare censeam . sed propius ostium quam Munc putemus. Et in ostium quidem ipsum longe antiquissimis temporibus influxisse
Uatrenum , eoque nomen Vatreκι portus attulit se . non negaverim, qui advecto u
veum sibi temper ulteriores ripas in mare produxisse , eoque ostium a Vatreni confluente abduxisse facile existimem . Sed &Vatrenum ab ostio recessisse ipsum qu que , putaverim , sive obitaculo aliquo citatem , sibi viam superius m Padi alveum
paraverit, sive homines fecerint: qui nunc contra ut inferius confluat , effecerunt . Cum enim Blandi aedo tantum a Padi oflio distaret , quantum paulo ante dictumeli nee Magini ὶ aetate is mutatus es set conflaxus locus ; nunc certe cum pereum . Padi alveum superioribus mensibus navigaremus , oitium.quo annis proximis Uatrenus in Padum influxerat , multo inserius quam in Tabula Magini , fuisse via dimus , novum autem qgo nune insuit , vel inferius aliquantoe apertum spectavimus. Sed de antiquo Vatrent portu haec attigi sese satis sit . Jam vero de portu Ravenda. te scribendum est . Quod proximi et Litteris iaciemus. Vale.
76쪽
BAdrinus amnis , quem C tu verius Classenii oppido proximum credidit , nos autem in extremo ad ollium Spineticum Padi alveo , aut in Uatreno flumine , illuc, aut non multo superius influente agno. scendum esse, otiundimus , a Classensi lititore , ia ab huic proxima Ravenna nos ad di .ersam omnino plagam abdaxit. Quamobrem iuvat de eo primum littore verba facere quod ab illo Padi alveo Ravennam versus se extendens , stagna atque ae iluvia ex ea quidem parte a mari dividebat; ut denique in portu Ravennate , inter Clabsense , &. hoc littus comprehenso seribendi
a. Pauca autem de hoc littore nobis attingere.licebit pronterea quod illa quae in ipso, aut prope ipsum fuerunt, sere omnia a nobis sunt antea considerata , Butrium videlicet , de quo coniecturam proposuimus
nostram ci)., & Augusta Fossa de qua bene multa ad te seriosimus t 1 . simul de Coriandri Campo, & de stadio Tabulae 3 ab Agnello memoratis , verba facientes. Reliquum eit igitur, ut de Theoderici Palatio , & de fide S. Mariae ad Blachernas nonnulla seribamus eo diligentius , quod utriusqua loci eognitio videri potest utilis ad ea quae de portu sequun-aur, accuratius disquirenda.
3. Vir Doctissimus a quo Agnelli primam editionem habemus . ser sit ,
Eeelesiam T. Maria ais Blaehemas extra Rawnna rimaritim fulse eo loci, ubi eum Faunum non admodum ingens Odoareis
regis extitisses , Palatioli vicabulum usr in recentiora tempora perduraυἰt ita sunt , satis est alterius novi Ielamim , ut amborum sciatam . Uerum si ea perlegantur quae de utroque scripta sunt ab Agnelio , qui , ut alias dixi, Abbas fuit, & quidem, ut mox confirmabitur , S. Mariae ad Blachernas; vereor , ne aliud alio loco suisse , opinemur . De eo
enim palatio haee tradidit 6 abii, ad
Ariminum , oe venit exinde eum Dromoni bus in Portu Lione , ubi postea palatιum modieum aedificare iussit in Insula non limge a liuore Maris , tibi nune Monasteraum S. Mariae esa videtur infra balneum non tiuge ab Rauenna millιario VI. Quae etsi de Odoacre dicta esse , scripturam magis quam sententiam attendentibus videri possunt ; tamen de Theoderico accipienda es.se , adeo certum est, ut non Blondus min
Editor io) , quali eorum oblitus quae supra posuerat . De Templo autem S. Mariae ad Blachernas haec ab Agnello in dicata sunt ti . Dum in monasterio meo Beati semper Hrginis Mariae , quae vocatur ad Elachernas , residerem , quod es fundatum non longe a Guandelaria . Coninser, quaeso , utrumque locum , & num de uno eodemque Monasterio loquatur, existima. Huc adde. alterum ipsius locum in . Exarchus quotidie concurrebar ad Monos rium S. Mariae . quod vocatur ad Blachernas.
Nonne quotidiana haec ventitatio suburbanum potius indicat Templum , quam disi situm pluribus passuum millibus Non naidem confirmatur quadan tenus ipse Blachernarum nomine quo Graeci hoe Templum vocabant ad illius exemplum , quod, ut apud Procopium aliosque legisla videor, prope moenia Constantinopolis in littora maris Iullinianus Deiparae extruxerat e loco
. in Praefat. n. Io. ssa Epist. III. n. 7. 3 L b. Pontis. P. r. in Vita s. Io. I. e. 3. 'I His . Dec. 1. l. mRav. i. 3. sH in Adnot. ad Itinerari ab Urbe Mediolanum.
77쪽
i deo quem Blaebernas dicebant. Denique idem olfendunt antiqui de Agnella rem ipsius libro praefixi.
Talis o iste sedens tectis nimiumque superbis si e Genitor procerus cust sibi iure
Sede suburbanis Ravennae , qua Tori.
Antiquo Blachema locis de nomine. I ructa , In Genitricir honore Dei , Dominique
Quos ad versus sicilius intelligendos vide, an faciant quae Agnellus post primum illum quem produximus, locum , in quo sermo est de Theoderici palatio , continuo subjecit . Et nunc in myiris temporibus tradictum palatium fervos meos demolire, se , o Ravennam perduxi in adimis
domres mea, quam a fundam/nris adimavi iure materno. Rescriberem seriasse paterno,nt secundi versus scriptura , & lex carminis indieant. Viderem quoque , num vox proxima , quae tertio in versu prima est,
Seri , an AEde legenda sit. Uaec, inquam,
facerem , nis incertum mihi esset , ad idem , an ad aliud aedificium Agnelli verisba , & versus illi spectarem . Sed quocunque spe flent ; ii sane versus Blachernarum locum Itiburbanum fuisse . Dllendum . a. Veruntamen Eruditissimum Agnelli Editorem ista fortasse illius rerba perm verunt , ut S. Mariam de Palatiolo , &S. Mariam ad Blachernas idem Monaste. rium fitisse, crederet, quod Agnelio , nisi Abbas illius suisset , ut certe huius luit, non facile licu stet . quod restabat de proximo Theoderici palatio demoliri. ejusque rvderibus uti ad propriam domum aedifieandam . Itaque S. Mariam de Palati olo,
quam faeculo X. fuisse iuris , scripsit i ,
-batis S. Pauli de Urbe . nunc autem ia) 5. Vitalis Comensium Monaserio uni. ωm haud magno spatio R enna digianum ,'non dubitavit 'isse S. Mariam ad Plachernas , idque haud obscure ex Johan. nis Angeloptis Vita indicasse Agnellum
ipsum cap. 3. Sed quod as illam palatii
demoliendi facultatem attinet , eam potu tab is qui tum Ravenna imperitabant ,
obtinere: quod vero ad illum quo nititur.
Agnelli locum ; relegetis ; idem enim est quem primo loco 3) produxi ; dc non longe quidem ab Ravenna fuisse illud S.
Mariae Monasterium , videbis , milliarm tamen VI. nu .n ergo suburbano , ut illud S. Mariae ad Blae hernas fuisse', ostendimus , erat loco At tu duplex sorsan mendum in iis Agnelli verbis latere , suspicaberis , alterum ubi legimus infra baianeum fortassis pro eo quod scriptum fuerir, in machonis , alterum is numero illo VI. qui multo minor fortasse fuerit ab Agnello adscriptus, nimirum IV. Neque tamen, numerum vel ad hune modum rescribe eo , efficeres , ut S. Maria in Palatiolo eadem fuisset quae S Maria ad Blacheranas. Quid irat inquies . Nempe quia P latiolum non est suburbanum . Neque enim magna attentione digna sunt quae de ipsis apud recentiis mos quosdam Scriptores leguntur , hoc est se ea latiolum nune esseis Ravennae suburbium ingenti amplitudio ne se quod ita cum vero convenit . ut
eum do ipso quod modo dixerant se Caesaream' , Classem & Palatio tum bellorum se iniuriis esse deliructa. is Palatiolum qui dem de illuctum suit, sed non ab hollibus, idque Agnelli tempore , ut paulo ante dictum est e & Templum quoque S. Mariae in Palatiori . ipsum quidem vi belli , dirutum fuisse a Piccinino, ex Hieronymo Fabbri 3ὶ discimus , tune videlicet cum ille anno I 4 8. in eam insulam quam a
tiolam vocant , Iransivit ea ratione quam
hie . & nondus exposuere . Sed loci
tamen ubi illa in Insula ea esset lacrast des , ita adhuc memoria superest , ut Corone litus 8 hane diserte adscripto n mine S. Maria is Palamoti desgnaverit quarto circiter ab Ravenna lapide . Is itur etsi in propositis Agnelli verbis pro inlit m VI. facili errore in unius sigiae tra0 sitione legendum , ut supra dixi , crederes IV. , non tamen conficeres , aedem hanc adeo suburbanam fuisse . ut suilla alteram S. Ma
78쪽
s. Mariae ad Blacher a , ostensum est. I. Nunc ut tutelligas , quantum huius utriusvue meis locum novisse prosit ad ea quae ce portu Ravennate disquirenda ra- sani ; ille eit a nobis locus Agnelli i Proserendas, cuius particulas quasdam Epistolia superioribus ca) consideravimus. Sintrusa, inquit , Iιttora . per omnes vigilia portus . Sarxena extubet, Cei via Mu ris ad noras Papιa armis Flavia . Insiet, qua curva Vocatur , . Gyena . Popilienses
viri adhaereant Sapis ponti juxta conse dunt Iluctus marinos . Coloni decumani nolentur iuxta portus Candiani . Livienis accolae injient in littore euris .. Pedente vetere amne easra Faventina scrutentur potichemum portum, O Eridani Ora . Cον-neliensis aeses luseres Coriandri eampos oetica omnia circa phalanges armata . Eon nienses transmisso Eridano parte Lionis se vent. Hac est locus universus et in quo ut evidens e l , littora de quibus agimus , omnesque portus eodem ordine quem secuti hactenus sumus ,'eommemorari ; sic αmenda et se , complura . manifestum et . Et horum quidem aliqua tolli posse , pro pemodum despero . Nonnulla tamen egregie sustulit Cl. Nesse lingius . qui ut probabiliter , sicut alibi dHum est,
rescripsit Sarrana exeubes Cerviae , sc optime emendavit quod sequitur, legens videlicet AEquoras ad Novas Papia armis Flavia . Ouibus tamen cum verbis continua. rem ipje instet, qua curva vocatur , Caese na . Sic enim ti sententia absolvitur , &ab suis ad unctis cognominibus Caesena
nunc vacaret a proposito longius divertere: quam O arent nec quaer m hic M , quis locus ille esset ad Ninas dictus . Sequuntur
illa quae eum de Sapi, & Galfensi portu,& Candiano scriberem satis iam attigi : & probabiliter a Wesse lingio leguntur Popilienses tari adhaereant Sapis porrui, iuxtaque consendam fluctus marinos. Colo ni decumani spectilentur iuxta portus Camdiani . In his tamen vocibus , quas mini
me ille explicat , Cotini detumani iube Iemendum . suspicor et quas ego antequam vitiarentur, ut sit . Micribentium inscitia aut incuria, ad incolas Comaesi attinuisse, ex eo coniecerim, quod, si illas excipias, non facile alitas invenias in hoc univero Agnelli loco , quae ad eos spectare potuerint; spectasse autem.aliquas, apparet ex Bion di
ii lectione, qui . Ravennatum adiutores in eo ipso periculo de quo Agnellus hic
loquitur, memorantes, magno omnes consensu Comaesenses diserte connumerant . Quin Blondus apertissime ostendit, se hutiequem consideramus , Agnelli locum in liqnominandis esse secutum. Haec enim , inquit , descriptio ab Agnelio , quι propim uus illis temporibus fuit, accuratissime fa-fla . magnam ostendit fluvio m , popul
rum ,.ta' locorum regionis mutatuuem . Cervienses enim, oe Comacis es, nunc pene nulli, copiosa fuerunt manus. mae cum de Cervientibus etiam lego , Cerviamque a tribus praeterea quos laudavi , Historicis
intat e s quae Ravennatibus auxilio sue runt , civit tes primo pariter loco mem ratam animadverto; facile adducor ut ere-dam . aliquid ibi deesse, ubi supra Gesta- lingius legit, Sarxena excubes Cenina, pr babiliter quidem , ut dixi , si alios quam eodices ab Doctii limo Editore Agnelli re. praesentatos, non spectemus . Sed Historici illi aliter scriptis, & fidelioribus , ut puta, codicibus utebantur. Quos inter is , sicile vetustissimas, suit quem perlegi sie , 5, quae
e re sua essent , inde excerpsisse videtur
Rubrus cra) , & quem postra questus est,
superioribus annis ab Razen n. Archiepisco patus Biblιotheea fiablatum, nAllibi in υeni-ra . Quae de nostratibus proxima sunt apud Agnellum , Iiυιenses accola instent intritore euris, nec sielingio , nec mihi
ea esse videntur, ut mutationem requirant.
Secus quae de Faventinis sequuntur . Haec ille ita rescribenda esse , censuit , Beden-
rem veterem Utentem amnem chira Famen
tina sirutentur . Quae mi de Roncho dicta
79쪽
accipias ; possim Brtasse non improbare: non posissim autem, si de Montono, ut fusius alibi ci inclinatum est. Hpelenus
haec , quae , ut vides , ad littus attinent quod superiore Epitiola spectavimus r ideo autem hie attigimus , ut luculentius appareret , eodem quo nos , ordine Agnelluml, ne ad diversam plagam transiliasse ; ab ea
autem per littus alterum ad Ravennatem demum portum venisse . Attendas igitur qu.e porro adjecit de littore hoe altero; ea enim sunt quae ad portus,attinent reliquos,
& ad quae recte intelligenda utile est novi a ubi duae illae essent ades sacrae . S. Mariae ab Isanchernas , de S. Mariae in
Palatiolo. 6. Ea autem ad hune moJum legenda esse, censuit Uesselingius. Pos, Salernum portum , Eridanι ora Corneliensis aries lutiret . Coriandri campos , o loca omnia eirca phalanges armata , Bononienses GL dano transmisso portum Lonis fervent. Mihi vero magis placeret , si inter duas illas voces circa . & phalanges maiori disti alti,nis nota interposita , minori autem inter
Iusret , & Griandri , aciei Corneliensi praeter Uatrent portum , & Augustae FOLis initium 'Iustrandos insuper daremus in
proximo littore Coriandri campos, & loca omnia circa ; phalangibus autem Bononiens-bus, trans Augustam Fossam traductis , lo.
cum praecipuae curae servandum assignaremus, portum Ravennatem . Sed inesse lingius , cui Saternum , id est Vatrent portum primo quidem placuerat hie legere pro Lachernum, Ualuit postea Euchernum restri. re , sive maehernarum , qui videlicet portus cognomen traxit set a Sacrario Virginis Mariae ad Blachemas . Et negari quidem non potest , sic minus a voce quae legebatur, Lachemam recessiste. Sed ut Vatrenus,
seu Vatrent portus notissimus est a γ ; se
Blachermis omnino ignotus : qui si quis sint , eum haud minus ouam Blachernae ,
suburbanus fuerit; non videtur a portu Ra. Vennate aut diversus suisse , aut longe ab. sui sie , ut puta s sorte eas Fossae Au iustae oras quae Ravennam attingebant, usu dumtaxat spectato , portum vocassent minus
propria signifieatione . sed vulgari eonsae
tudine , ut nune Romani ripas Tiberis duobus in Urbe locis portus vocitant. VLdes quo descendam , ut ratione aliqua tuear Uiti Clarissimi cogitatum . Namque ab Ravennate portu. ut proposita requirit pia titio , non diversiam fuisse qui crederem .
eum alterum Blachernum portum, alterum autem portum Leonis in ista una, eadem que enumeratione dictum ab Agnello viderem . & aiterius caelodiam Corneliensibus , alterius Banoniensibus assignata mi Non puto autem , a te aliud ex me requiri , ut portum Leonis eundem ae portum Raveain narem fuisse, ostendam'. Satis id ex Rubeo , cum Agnelio , aliisque Historicis colislato, omnibus , tibique in primis essa ma- nilei jum , censeo . Nosti enim , Rubeum 3
ubi Odoacrem narrat a Theoderico Ravennae oblessum , hunc scribere Arimino naves al quot erigieltis mcinitas , Dromones Graeci vocant , advehi in Raetinnatem pomtum imperaυι se . quo ab es etiam parte o fidio acrius ι nitrueretur . Hoc autem illud
ipsum est quod Aenellus , ut initio diximus de Theoderi eo narravit ἔ σabιit ad Ariminum, inquit venit exinde eum Dromonibus in Portu Lione . Neque obstant quae eontinuo subie eit . ubi postea palatιum modicum aedificare 1usit in I tila non longe a littore marιs, ubi nunc Monasterium S. Mariae esse videtur infra
ri. Nam eis his a nobis de Platiori . &de aede S. Mariae in Palatiolo ita ut par erat , explicata sunt utrumque autem multo majori ab Ravenna intervallo dii fare , ostensum eii , quam tune portus
Ravennas distare posset; tamen illa Asnelli vox ubi si quod a primo videtur , sugni scaret, in ipso portu indicaret Misse palatium aedincatum , quod nee veri simile esset , & Agnello repugnaret ibidem in Insula aedificatum dicenti. quam Rubeus 6 describit, ubi etiam , ut dictum est .
7. Sed quoniam Vir Cl. Agnelli Editor 8 ad proposia illius verba adnotavit , loci faciem adeo immutatam esse
80쪽
diseillimeleenseti post , uti Palatium
Theodorici , Portu is Leenιs fuerit ; me quoque iuvat admonere , non illum ipsum locum in quo utrumque suit , digito indicari nune polle ; lad tamen satis esse , si palatium prope aedem S. Mariae in Palatiolo suisse dicitur , Portus autem Leonis ibi, ubi tunc Ravennae erat portus: quem urbi proximum suis Iu existimo Theoderici temporibus , nec fortas Ie ita procul ab eius Mausolaeo , Rotunda nunc vocitato , si in
verbis quidem Agnelli, alias a a nobis de eo productis , quod ipse aeu care iussit' extra portas Artemetoras , qtiod qtie hodie vocamus ad Farum , si , inquam , duo illa ultima ve ba ad Farum' sile accipienda credis, quasi turrim quandam Phaleam significarent . Utcunque id est'; satis , ut dixi,
in praesentia est.. Portum . Leonis illum tunc suisse , ex quo iano urbs , alioquin undiqpe obsessa , advectam mari annonam accipere potuisset , nisi dromonibus suillet
clausus . Itaque Blondus r quanta id factu tu rerum in urbe penuria consecuta sit, narrat, simulque Ravennatem portum tunc portellionem fui illa dieitim , nam apud Cloffem urbem tunc erat major portus; ut alud Agnei. um , quem in ea narrrione auctorem laudat , non legille Portu Lione , aut par:e L. onis, vitiato ibi,' ut opinor, codice , videatur : quanquam unde id Lionis nomen provenerit , & num tuto nunc rescribatur Leonis , pro certo dicere non amsim . Vides interim , unde Blondus Porteblionem tunc appellatum crediderit : quod, aut Portilii nomen, ab illo acceptum Lean
Sed Paulus Merula 6 cum Ravennatemporium affirmat vel nunc Portellionem vulgo dicι - ραοd Classensi iIis multo minor, aque vera tradit, ac cum ibidem, Sidonii
verbis abusus , alibi a nobis deseriptis, Clallensem iuilla, ait , veterem portum , novum autem hunc Ravennatem; quali vero hie ante Classensem, si non tantis clatii bus , at alicui certe stationem, ut In
aliis posui Litteris 8 , non praebuisset. Morg. Oposc. Pars III.
8. Cum vero hune Ravennatem por tum dico ; cave , aliter a me d:ctum eredas , ac paulo ante declaravi . Qua utinam deela ratione Cluverius cy) , aliique usi elsent , qui cum de vetere loquuntur Ravennae portu , ibi videntur ubi sequioribus suit saeculis , indicare , quasi tune obliti elsent , eam urbem primum inter marinas undas , & aestuaria conditam , a mari autem deinde magi magisque recedente remotam, portum prima propiorem , mox semper magis atque magis dissitum habuit se . Nam quodcunque tuerit tempus quo Ravenna esse corpit , & quicunque populi qui eam condiderint , quarum controuersiarum neutram hic a me agitari , necesse est ; illud certe inter omnes constat , antiquis limis conditam suille temporibus: locus autem in quo, condita est, in mediis undis videliceti, caenosoque fundo , ac rerum omnium Nerio,
quemadmodum Tondiuius io) loquitur, ut necessitatis potius fuisse videtur , ouam et Itonis , ita conditores significat , libertatis , ac vitae amore impulsos , cum cederent numero sive Etruscorum , sive novi
alicujus populi , suas in sedes irruentis . illuc contigisse , ibique tutam sibi sedem paravi illa qua parvae insulae inter undas nonnihil exi labant ; siquidem vel Procopii
Oὶ tempore animadverto , Ravennam etiamtum Aementer edιto sitam fuisse t co . Qualis autem primis temporibus suis. set , ex ea licet descriptione conjicere , quae Tiberii. aeuo edita est . Intra paludes, inquit Strabo ciαὶ , urbs maxima Ravenna posita eji : tota ligneis cimpadia edisi. ciis , aquis dissuo, pontitusque , ac lem
bis peragνata . Cum a mari sunt inu Ia tiones , non mediocrem accipit maris par
rem . Quod si vel tunc erat ad istum m dum ; lane intelligis , haud in eo laudandum i esse Cluverium cirὶ , quod in Tabula qua Umbriae Auti tis. Descriptιonem proposuit, terrae aliqv.d inter Ravennam ,& mare interiectae appinxit . Seriuς omnino hoc accidit, ut Sidonii, Procopii, Jor nanctis descriptiones ollendunt . Sidonius L enim,