장음표시 사용
181쪽
risorem Commilitonemrve miscueras in is ut studium omnium - esttamrvam exactor istenderes, ct tam am socius relevares. . Et haec
ejusdem Senecae: --anda sunt ista - - solitudo ct stinentia rua nobis facit - - hominum desiderium, haec nostri - - altera aber remedium. Idem judicium faciens de Democrito dc Heraclito, qVorum alter res omnes ridebat, alter res Omnes plangebat: De humano genere plus meretur - - qui ridet illud, o Iam qui luget - - ILD spei bona aliquid relinquit , hic stulte deflet , a corrire desperat. Majoris enim animi est - - qui risim non tenet, quam qui lacrimas. S nora satis est haec Sabellici de Roma loquentis, quia suum quodque membrum habet oppositum: Enim vero populus iste, qui bestam do innumeras vicit genteου, ab innumeris est demum gent in vietus. Nec de usta maudi parte triumphavit cui non triumphandi materiam rependie. Ut di iusis judicare , fueritne isti in prem'is indulgen ior mater Iortu
na , an crudelior noverca in adversis.
Sed in hoc genere gravissima maximeque Enora est ista Pi ci Mirandulae ad Angelum Politianum scribentis periodus, in otiosum eorum laborem, qui Deum in libris quaerunt,dc procul a comese distinent. Viae , mi Angeis , qua nos insania teneat. Plus possumus amare Deum, quam quaerere. Amando plμου proficimus , Waremis plus laboramus: malumus tamen semper a arendo num3 am invenia' re , quam amando possidere, arbod nisi amaremus ,frustra inveniretur.
Nec prosam modo sed oc poesin concinnitates implexae con diunt. Sic in carmine postorali:
. Compulerantέ-Coridon oe Thyrsis in
Thyrsu oves, Coridon disentas lacte esse gas Ambo forentes natibuae, Arcades ambo.
Et in comparatione Veneris cum Cupidine r
probuου He puer, crudelis tuquoque mater: Crudelis mater magis, ampuer improbus iste Improbuου He puer, crudelis tu materi
182쪽
sati, dictum est de Periodo CONClSA. Necessitas postulat ut de SUPINA seu ROTUNDA disserere incipiamus. Tam ut eleganti utriusque coniunctione tertiam speciem magis harmonicam ut dicemus efficias, quam quia rotundar quoque magnus interdum usus est in argutis & magnificis inscriptionibus. ROTUNDAM Vist. 3.
so. voco periodum, quae instar lubrici serpentis eX uno membro Rhet.e. s. numerose continuato S sinuose reflexo componitur. Verum Supinam harmonicus iste semerus non ex membris sibi ex adveris aut aeqVO dicimus . oppositis, ut inconcisa, existit, sed ex tribus aliis virtutibus, qVae qua uno periodum suavem dc pulchre cadentem faciunt quae sunt: SCAN- membro
SIO pedum , PULCHRITUDO verborum , dc ANTITAS e. at.
Et ut postremum primo expediam intelligenti disicipulo ad , cognoscendam OVANTITATEM PERIODICAM issiciet verbu-
Ium ab autore noui o ue i. iachim magnitudinemo e MEDIOCREM. e. plerisisSed mediocritas mensura est, quam Deus in sapientis pectore re- dum a condidit. Quare M. Tullius in oratore illam ad oculum demonstraturus, periodo sphaeram hi tuor hexametris aequalem nec arripiuorem praescribit. Rectius forte stropham oda m Drumum praem onem quantisset, quoniam ut dictum est ab his Thrasymachus nomen sepro exemplum periodi cepit. Sed hoc est periodos acu definire. Et est in 'Vomodo acutis ingeniis una mensura satisfacies 3 quomqdo ad moandem quantitatem conceptus adeo diveriss ex es t nisi ibrio ' ut Procustes ad lecticulum quendam situm miseros hospites applicabat, aliis grandioribus truncans genua, aliis brevioribus eadem fidiculis distrahens Paulo doctius in tertio de Oratore aures au- ditorum mensuram facit brevissimarum, dc Spiritum Oratoris me- ,
tam Iongissimarum periodorum. Modo ne tircuitus aut brevior, assam aures postulente aut longior, c am vires ct anima
patiatur. Satis recte: sed quid de periodis scriptis in historia dic muS QVarum non auris seu oculus auscultator est Non lingua leo charta prono trix Atqui S hutoria sicript liua uater- Valla, suas periodos requirit, multum o. a concionibus popularibus clivola. Autor s3. itaque noster ab altiori radice MEDLOCRI TATEM PERIODICAM repetiit dc demonstravit. Postquam rist. Rhet. enim periodum definiverat: numerosam compositionem, qua perse .
183쪽
1 . Causa formalis argutiarum s I. prineipium habet ac finem , ma nitudinemque MEDIOCREM: subjicit; qua compositis SUAVIS est 6c DILUCIDA. Ilinc s . duas
s. ota. istas voces explicans SUAVITATEM derivat a brevitate , cum Im amis tollectius humanus sententiam assequi gaudeat, non taediosa via Mersidem, nabolicariim locutionum, sed brevi gyro ordinatorum vertorum.. ,hiam Hinc CLARITATEM deducit a compstione numerosa, qVae sentem semper a- tiam suaviter memoriar instillat. Statim itaque ac periodus finit, con-l φυώβ ceptus in memoria resonat atque alius exspectatur. Jam igitur in habere au periodo utrumque conjungas, Ut & Conceptus numero Oratorioditorρm conditus sit & comprehendi atque retineri memoria, qVando te
'rat, eum minatur, possit r haec erit ῬΑNTITAS MEDIOCRIS periodi. semper a- Inde liuolligere potes , MEDIOCRITATEM, quam Philostiphusu Oid noster in periodo requirit, non esse arithmeticam quae brevi versii- termina- Um numero constat, Ied Geometricam, qVae auditoris capacitatimm sit responde . dilucida Ex qua ratiocinatione primum hoc colligitur, periodum ro-
vero quo- tundam qVOqVesiguratam ene, cum numerola compositio eam ex Ariam me- vulgari loqVela eximat. Deinde Epigramma breve,stropham n 'moria fa- ratianam, aut Pindaricam vocari posse periodos poeticas: Cum di nu-eile re 3- merum metricum quantitatem memoriae congruentem habeisnetur. ant. At pendens oratio non item; quoniam utut numerosa sitostv da ss.) proportionem tamen' non servat estque ex tot periodis reve- ciuis, ra composita quot punctis distingui potest. Praeterea, si duobus φνiaperi- verbis argutam sententiam explicares, ut Lacedaemonii Phillippo: iam nu- DIONYSIUS CORINTHImon erit tamen periodus,cum s6. nimia merosa est. brmitas numerum non habeat. Porro dicta ex articulis seu inci Os.) Ar. sis composita, ut illud ab autore nostro laudatum: UENI, DL
;bid. A XI, SUPPLICAM. Et illud Caesisis: UENI VIDI VICIi utut
prolixa nescio qVam concinnitatem praeierant, non magis tamen simi pNost, non est riodi rotunda , cum ne unum qVidem membrum habeant. Poti. dilucida. us sunt tres conceptus, qvi tamen in unum periodi gyrum potu-Os. Ar. issent includi, ut ii Caesar pro rostris ad populum Romanum di Gid. Sed xisset: Tam diligenti dis , Q 'ires tantaque Reip. felicitate Gaianeisi luam expeditionem Britannicamque vobis expedivi , ut nusto fere ten vis. Num poris interjectu venerim , viderim, vicerim. Hinc etiam disces, eam
a brevi dem mediocritaIem periodi, nunc majori nunc minori circuitu membres definiri. Dissiligoo by Corale
184쪽
Flura Harmonisae. Q p. IV. definiri. pandemque tam ad sententiam , qx ae implet periodum sunt, er quam ad capacitatem Auditoris accdmmodandam esse. Quanta odi non ob causam minorem ambitum verborum scriptae quam recitatae periodi requirunt. Cum enim ingenium humanum minus prom- elium e- tum sit figendae de labris fugienti sententiae, quam ei, qVae pagi- nim anis inscripta est: necesse est ut recitatqt auditori circumstan-gunt au-tias numerosius minutatimque designet , quas lector ipse per oti- di orem. um considerare potest. s . Atque e contrario oratoriae istae in gyrum currentes periodi , quae audita mirabiles clamores exci- s.Rhes.;. . tant, videntur agrestes, nec aliam admirationem pariunt, c. a hi quam quomodo tantum admirationis pepererint. Eadem de cau- riri quiala majorem dc numerosiorem tractum requirunt periodi in Exom dem in diis , dum Auditor recens adhuc attentus est , quoniam in fino concioni- memoria fessa atque auribus satiatis , cum Veluti ad numerum Ο bus anguia calluerunt, periodus acutior fieri debet, ct ex ente in acum con-180 intrverti. Sic etiam multitudini majores adhibendae sunt periodi Oratores, quam paucis ct ingeniosis auditorsim: cum illa sit instar hominis ob. aurem bo
lusi ila surdastri, hi vero instar hominum liqvidosblertique auditu. ni eum DatInde his vel signa susticiunt. Istis inclamandum est periodo- a rum Ibno dc magnitudine, cum alteri intellectum in auribus, alteri grestes via aures in intellectu habeant. dentur Qvantum ad SCANSIONEM, quam dicebamus alteram pe- quia con-riodi virtutem: cisi prosa numerum certum non habeat, habe a rioni comtamen certum numerum, civi aures audientis vel uvat vel ostendit, pedibusque non minus ac soror ipsius podiis mensurari potest. Et quanquam auditor se uadere nesciat, nihilominus semina artium mmnium in mente humana sparsit natura, ut hic symirictria aedificii de proportione picturae laetetur, qui pingere nunquam didicit, nec aedificare. Atq' e hoc multo magis in poesi dc musica, qVaruma , cuique insitus est quasi surculus. Hinc pueri nondum Iroidia itincti majorem voluptatem capiunt ex versu numerosis peri cto, quam ex imperiecto, di alpero: dc legentes Catilinariam aut Verrinam naturaliter modum numeri astequuntur, dc periodici cantant; quinci rudes atque indocti in theatro currςntem denumerosam periodum labris apertis sorbent , eius tempora motu . ,
capitis notam dc in fine te erigunt, rident, plaudunt, judices facti ,
185쪽
vulgaris oratio est. n. iccirco
σο. Ar. ibid. Tro eventus, Cujus causam ignorant. Sed quales Squantae idansiones rotunditatem periodo canoram numeremque gratum concilient, si quis ad calculos revocare vellet, praeterquatia quod prosam natura liberam injuria vinculis adstringere videretur sicut pro diam natura servam, etiam operam susciperet dc stultam dc infinitam. Nam has duas solas voces DILI TURNI SILENTII metiri lucet dibrachy, spondeo, duobus iambis ad hunc modum: Dis tu ni - silen - Ηἰ -: aut etiam Anapaesto, Cretico & Jambo Dis rur - nissen - tu aut etiam clibrachy, bacchio de Cretico D -rum nisi - lentii de aliis pluribus, quam quot syllabas habet modis., Qv de igitur ingenium tam ingeniosum foret, quod modum in tot modis atque similitudinem in tanta varietate periodorum currentium instar torrentium reperiret Sed si vel mediocriter quantitates syllabarum tenes sine quibus tantum poteris de harmonia periodica, quantum Midas de l)Ta judicare communem hunc aph risimum tibi praescribo, ut sicut ars aurigae posita est in regendis duobus contrariis instrumentis fenoes imulo, hoc ad tarditatem accelerandam, illo ad celeritatem equorum retardandam: sic ars periodorum ducendarum posita sit in opportuno usu pedum lent rum, qValis est Spondeus, de velocium, qualis est Dactylus Tribrachys es Anapaestus quos heroicos vocant. ino periodus tua , nec moram iaciens nec praecipitata, dc expedita dc gravissimul incedat dic utraque virtute a vulgari do plebeio serinon reced=s harmonice fiat In hunc finem animadvertere debes arcanam nostri autoris obser ationem s8. Jumbum pedem e se prae caeteris mancum d c quasi claudicantem, cum ex duabus in tum syssabis constet, altera brevi, altera langa, atqVe adeo Vc
sum iambicum, qualis est hic t. Beatin i e qui procul negotiis.
Esse de magis quotidianum S minus numerosum ex omnibus meiatro ligatis compositionibus. Hinc apud antiqvos Comicos jam hi familiarissimum atque servilem Davorum dc Tranionum sermm .
nem faciunt quin sy. dc sepe accidit, ut cum solute loqui te in , istimes imprudenti tibi versus Jambicus excidat. . Idem dico Chorco, quem 60. Autor nosteI Trochaeurn vocat utpote di in ossicina
186쪽
Πgura uermaniel. cap. IIII rejusdena proportionis , quanquam contrario habitu ,sabr, chalain, cum alto ex brevi & longa qlter ex longa S brevi compo- - - ris s. siti ut si liceaees: Frante vexeterra ridet, qVale erat metrum ple
bdorum per compita saltantium, unde S hunc pedem autor noster prior. in turbam reiicit. Quod si enim dicas
rabeatis ille qui domisenescit.
Nonne audis sex illos chor i pedes referre prosam trivialem &humi repentem Z Cum spondatus totus rigidus degravis, atque heroicus totus tripudians S ibnoi us oratibnem a communi familiaritate vim dicenti inoniam igitur si periodus tota ex ambis ct choreis texeretur , nimis familiaris esset dc vilis: si ex istis spondaeas: nimis gravis dc taediosa: si ex solis heroicis , nimis saltans & laeta: ideo periodum sic debes regere dc tractare, ut iambi de chorei, sine quidus aeqvalis tenor in oratione servari non potest, suo loco nunc divisi, nunc conjuncti audiantur, atque ubi repere Videntur, ab heroico exciten- G tur , & heroici audacia a spondaei severitate mox temperetur & corurigatur. Verum est in ampla periodo saepius freno quam stimulo , ' utendum esse, spondaeo potius quam heroico,cum una syllaba brevis orationem magis incitet quam quatuor longae sustinent.
m Juno aeternum serpans sub peritin vulnis. ampliora
Insere penultimae voci duas syllabas breves, dc plenum atque sono- rem versum heroicum videbis procederet facere ac
Cum Iuno iternum servanssub pectore vulnω.
Jam igitur rotundiores atque harmonicas Tullii periodos metiaris r duas semper syllabas nisi in heroicum incidas, qui integeris relinquendus coniungens, synaloephas atque caesiuras, cum syllaba aliqua stuperest, conuituens: Et deprehcndes iambos dc choraeos lacere veluti cantum Gregorianum quem Choralem vocant) dc heroicos cantum figuratum, qVi mnestate gravioris numeri ex Spondaeis retardat , ita ut sinumerum ineas sis arium, longe du
h. generalis doctrita adhuc iaciliorisobsi ab antisteressiditur, qui finem tantum clauseiaraxmnos mecim jubet, quoniam reli-
187쪽
qui pedes ab ultimis cincti, auribus non satis attentis sine animadversione elabuntur. 6a. Observat idem etiam rotundam periodus . O. Ar. ex parvis membris necessario Coaleficere, quae quidem non tanquam ibid. -- membra periodi concisae se invicem sustinentia atque resipicientiΡ , me Mau- perfectam mensuram habent, sed successive alterum alteri subjicitem elocu- tur, interpositis brevibus resipirationibus, de tanquam musicis perrianis cussionibus usque ad extremum membrum, quod applausium reliquis omnibus eripit. Jubet igitur unumqVamqVe clausulam numero aliquo Si pulchre cadente pede terminari, ut tandem Omnes suis intervallis varium gratumque rythmum essiciant , non aliter ac numeros a Cymbali intervalla aut varii gestus Pantomimorum vel oculorum vel aurium oblectationem pariunt. Harmonia autem minutarum istarum clausularum pariter lita est, in recto usu tam freni quam ut dextre syllabas ultimas nunc incites nunc cohibeas, ne metam transgrediantur, aut triviali dc plebeia terminatione in terram procidant. Pro exemplo in medium asseram Analysin periodi, quam Romana rostra unqIram audiVerunt, maxime rotundae splendidae, quae sicuti ex pectore laetitia repleto, quod vitam Ro- .vidia ae dederat, Catilinaria factione oppressa, emanavit: sic videtulis periodus in labris Oratoris S Orator in periodo triumphare. Rempubl. inrisci, vitam i omnium vestrum ecce prirnain Iau sulam, quae nondum sensium facit bona, fortunas, conjuges, liberos υ φοι en secundam atque hoc domicilium clarissimi imperiar
en tertiam fortunatissimam , pulcherrimamque urbem: - hodie no die Deorum immortalium summo erga vos amore - laboribus consiliis P periculis , meis - ex flamma atque ferro ac pene ex faucibus fari - ereptam ct vobis conservatam ac restitutam videtis.
inod dignius principium aut concione tanta aut oratori Consule aut Oratorum principe aut nobilis limo atque amplissimo universi theatro reperiri potuit λ Finge nunc Ciceronem cum hoc nuntio in scenam prosiliisse atque in hunc modum clausulas quasi versuum secisse:
Rempublicam, si virites, vitams omnium
Vestrum : bonao fortunas atque conjuges Vesros liberos : atque domicilium. Claris-
188쪽
Clarissimi imperii: fortunati an
Pulcherrimam, urbem vestram: hodierno die Amore summo Numinum immortalium,
Laboribus , consibis, oe pericusis Meis: ab igne, ferro, fati faucibus
R aptam, ais vobis restitutam cernitis.
Nonne tibi viueretur Prologus Davi Terentiani aut Plautini Tranionis, qui ex culina aut ergastulo prodierunt λ Et tamen vides, quam pari a mutatione periodus tam superba abiecta sit atque vuluerit. Compara nunc tingulas clausulas iambicas cum Tullianis , 6 videbis quanta consenantium varietate pes ultimus constitutussi, cum idem procedat ut in Oratore periecto nos admonuit a prioribus pedibus tam varie consertis adeoque harmonice permixtis, ut periodum ex aeqvo amplam dc latantem efficiant. Prima clausula ad vocem usque OMNIUM , versium iambicum producit, verum huic qui succenturiatur spondaeus, habenas tam 'pulchre tenet, ut iambus duobus spondaeis inclutus non possit concidere , quin rigor ipondaeorem a Jamborum mollitie temperatur.
Rempublicam si ites, in TAM QUO H-NLUM- VESTRUM.
Qui duo postremi pedes conjuncti sortirant nobilem illum pedonia JAMBO SPO&D EtIM, quo saepius orator auribus oblectandis periodurn terminat. Bel apparatus REFRIGESCENT; ut vos discerero LABORAVI. INetincteona vi sunt RETARDATI. Altera clausu'la minus sevcraeit, qu mvis enim contumax spondaeus illam sustineat, idem tamen duobus imbellibus choraeis mitigatur.
Bona , fortunas , coniuges LIBEROSQ VESTROS.
. duo pedes similiter coniuncti constituunt pulcherrimum illum pedem CHOR FO-SPONDRUM , qui in metro ejusdem virtutis
est ac Dichoreus canorus rotundarum periodorum terminato a. Sic finit sequentes: Consentibin, erererisi ultor ib. DIMICAR EM.
189쪽
ι sa ' causa formatu arrauiarum, Ad posteritatis memoriam G LORIO SUM: nunquam de se p ε a TD ME SCENT . DAt tertia clausilla cum tripudio incedit ad istum soniim unius tribrachys, duorum iasaborum , ac unius Anapaesti , dc silis modo exultaret, nisi a duobus spondaeis in primo oc quarto loco retin
Atque hoe Domitatum CLARIS - SIMIM - PERII. In cujus fine cernis JAMBO ANAPAESTUM, qvo orator non UrO Periodos si s hisitaris, ut non inulto post: Vmd Diaris cer TALAE- TITIEST; nasi liis rar TACON - DITIO.. Et alibi Sulphis statuam pedestrem ex huem ordinis senten TIA STATUI. Quarta clausula ad Maritatem primae redit in Jambo duobus sponda is cincto desinens: PULCHER - RIMAM- QVRBEM: ubi denuo amplissimus ille IAMBO - SPONDAEUS aures ct harmoniae di venerationis impleta. l. In quinta resbnat DICHOMEUS ille tantopere ab ipsbama-- tus dc frequentatus , ut qVi popularem plausiam vi eXtorqueto. 'm Deorum Immortalium stimmo erga VoSAMORE. Et quanquam usitate DICHOR EUM naici faciata jambo , aut pedibus etiam laetioribus, ut eo promtius decuriat; veluti m his: In L--Haceum La LIVS - CONFEREBAT. si 'eontem SARAT, PERTIMESCIT. Nisi se ad arma CPES ARIS COMTULISSET. Et in hac carboniana, quae dc a vocibus populi de ah ipsius scriptis tantum plausum retulit: Patris dictum sapiens, to meritasfLUCOMPROBAVIT. Hic. tamen ipsi modii re, adhibet duos sponcheos, cui sententia sit valde gravis.. E contrario lexta claustula quippe magis familiaris humilitex
Labori , conseriis, pericuLISQVE - MIesu. Q 4h tori clausula ex jambis dc chorteis contexta plane hunii reperet, nisi interiveniret dactylus CONSILIM qui illam terra imaret. ' Tanto magis severa est septima clausula: quippe quae loquitur de serrae amma, ut periodus ad finem msori circuitu pr . perans venerabilior videatur. Unde non sbium terminum .habet
gravissimum illum JAMBO - SPONIMUM, stipatum ut prima di
190쪽
Me es tibi invenies. ' - - - η. ε . .
Musto gravior atque imperiosior est ultima,quae praemissis comestiua serie se durissamis spondaeis, deniq; verbum primarium ebuta cinat,sbnoro illo CHOR EO SPONDAEO qui iambum sequitur,ut
maiori impetu aures occupans admirationem ocitct & cum admirarione plausium 'unicum at exiguum oratoris praemium: ' Er stra. ct vobis e servatam oresT16 - τAM VIDETIS. Habes numerosiores clausulas quas in periodis suis ut plurimum adhibere Qtet orator ille divinus, in quibus animadvertis varietatem concordem, rotunditatem planam, libertatem devin m , majqsta tem jucundam artificium turale, innumero harmonico sentenistiae accommὀdando. Porro animadvertis quomodo periodus 'semper eadem & semeer a se diversa familiariter incipiat, laetanter progrediatur, & graviter acquiescat, verbo primario in extremum locum reservato, sine quo multum audis, multa admiraris. R nihil intelinis.' tInde idem sic praecepiti Confiniuis Ma Ilis sendi ct dicendi , ins Me tia VERBIS FINIANTUR. ine hae dixe edocti inae S praeceptiones de rot danda p Udo illi domum ingeniis sAviunt, 'quae podiici mem non sunt experistia. M postrema his praeceptio adeo facilis est, ' ut' quilibet, ex vulgo etiam a musis aversius de ista ivjudicare , eademque si v t,
uti possit. Nolo tibi cerebrum itarbare accentuum . ac diust rum doctrina, seu Mutus sit, seu gravis, seu circumflexus , ex quibus ultimus e latinitate hodie relegatus est , dc reliqui duo a Quintili. ano vocantur. Grammaticorum ineptiae'. ac orationis tenebrae, quanquam ct hodie quidam ludi magistri reliquias eorum servent ultimas syllabas harum vocum acuentes: palam, altas, τ ἡόCrebro, , profecto non acoentu siluis, ut adverbia distingvan tur a nominibus, sed etiam tono vqcis praecipitato. Nullum hic notabo accentum nisi in penultima, quae longa est, dc antepenultima polysyllabarum, ut ad propositum hostrum verba SAL 1 AMTin x JACENTIBUS distingvere possimus. Nulli facile adeo ob
Iuta sunt aures, ut discernere nequeat an ne tinna in verbis
laba brevis sit an longa. Quilibet animadvertit discrimen , qVod