장음표시 사용
251쪽
De Fluris patheticu. cap. dens iugam : mris. omni a feliciter cedant, inquit, multum tamen nomini Spartantaetractaran est , quoddeliberavimm an fugeremm. At eadem haec argutia, manu mortua veluti projecta, impetum magis virilem acquisivit, inter manus Gabii Sabini: Tum ea cumbet viaro fugisse: Spartano etiam deliberasse. At Fusicus Arellius patheticam id est amentum adjunxit sententiae: Pudeat conssii nostri, pudeat, etiamsi non fugi/-u , deliberasse an fugeremus. Idem de inscriptionibus dico, quarum quaedam sunt quasi mortuae, ut marmor sensus expers plane loqui videatur: quaedam ita vividae ut hi maria more agnoscas animam dicentis. Si tumuli inscription eiusmodi legeres: Glenna verecunda Cueus matri sua bene merenti, e Iam Drvia da mors rapuit. Laudanda quidem esset illa ab elegantia: at magis jaceret inscriptio, quam ipsa Gigenna. inantum excitata est ibi exclamatione cui inest Apostrophel
GIGENNAE VERECUNDAE CAIUS CASSIus MATRI SUAE BENE MERENTI.HEU MORS INVIDAlNec spernenda eriam esset haec: Anima Coa Oppia felicis Afriaris dalcissima Aulm Niconius ct Sextus Niconius filii eo ordine, trina ura permiserit, secuturi. Pulchra arte, at motu caret. Nunc accipe eandem forma pathetica, qVae salutationem habet , excit
VALE ANIMA CAJAE OPPIAE FELICIS. NOS EO ORDINE QSO NATURA PERMISERIT TE SEQVEMUR. VALE MATER DULCISSIMA.AUL. NI CONIUS. ET SEXT. NI CONIUS
FILII. Maxime vivida quoque est illa, quam supra laudabam, sed Intem rogatione detracta, quae inter figuras maximam commovendi vim habet, animam ipsi adimes.
Ex paucis his exemplis cognoscere incipies novum genus figu-
252쪽
De Figuris Pathetisis. Cap. V. aurarum, usu magis quam nomine aut origine sita cognitum. In Romanis certe scholis, postremis iugitivae eloquentiae asylis , in quibus maxima Latini Graecique orbis ingenia certabant , nullum audistes acumen, nisi vividis hisce modis exsplendescens. Ut videre est ii controversiis Quintiliani S iis quas Seneca compilavit, a quo communi vocabulo appellantur COLORES Cicero nunc GES FUS ainpellat orationis, quasi qui vitam arguant: nunc FORMAS SE TENTIARUM , in quibus praecipuum Demosthenis artificium, a que illud ipsi proprium, fulgurare, tonare, permiscere Gaaeciam,
mirabatur: quodnisus ab eo locus sine conformatione sententia diceretum.
uin ideo ibe Cicero vocatus fuit Romanus Demosthenes, qV niam is primus e Graecia in rc tra attulit formas has efficaces 5 pe netrantes , quibus Verrem eiusque divitias dejecit, Catilinam cou que gratiam superavit, Antonium c usque fautores oppugnavit, ita ut non periodcs de subselliis recit:iae, ted fulmina e nubibus projicere videretur. Sine dubio is hoc nomen ab Oraculo nostio accepit, quod in fragmento POEtices ternporum voracitati subtracto eas V cat '. FORMAS DICENDI ad histrionicam pertinentes: ubi non intelligit gurin harmonicaι, quas alibi vocat figuras dicendi: nec ingeniosas ct argutas figuras , sed formas explicandi sententiam Circa diapathetice figuratam , ut exemplis modo allatis intelligitur. Atque ctionem ideo ad histrionicam eas refert, quoniam orationem reddunt pathe- unum escam , de sic quodammodo Tragicam dc theatralem. Hinc in Rhe. quidemtoricis distinguit stilum 8o. 'pocritierem ab historico. Hic enita specul in pagina montia sententiam veluti mortuam dictione plana &sm- tionisg plici repraesentat: At h pocriticus formis hisce patheticis Scon. tentiosis animatus,non Verbatantum auribus,aut menti sententiam, sed animum dicentis auditoris animo imprimit. Sed de hiice figu- delicetati adeo vegetis ci efficacibus si quaeras, quod sit summum earum usim, Pod sentis S q ae species: non satis sacient quotquot etiam consuliteris ροωε ad autores. Praetereo nunc Scriptorcs minorum gentium , qui alios histrion
ex cribentes paucas quasdam ct satis tritas indicant , veluti ea clama- cAmpertionem , interrogationem,prosopoporiam, hosti ophen , , ct paucas iis te. .
253쪽
ai De Flarris Patiatico. '. V alias nec ab harmonicis S ingeniosis figuris eas disternentes,&grarcis vocabulis obvelantes , tanquam noster ager ejusmodi flores pro ferre nequiret. Cicero ipse in tertio de Oratore, & Oratore posmcto, contra muloquentiae imaginem exhibens, illic fere quinquaginta, hic triginta formas dicendi contentiosas dc patheticas Enumerat, certum earum numerum iniri posse desperans, multas ivi tantum accumulans Qntibus non reclusis: quod est mn philosb- phari sed divinare. Nihilominus recitabo totum illum locum cxoratore persino, quem quilibet orator civilis de sacer in museo suo affixum imo in memoriae palimpsesto impressum circumferri deberet. Sic Me dicet, quem expetimus: Ut versusape multis modis eandem or unam rem. Et haereat in eadem commoretur senten-ria. Saepe ur exrenuet aliqvId. Saepe ut irrideat. Ut declinet apro
posito desectat sententiam. Ut proponat, quid di Iurin sic Ut
cum transegerit jam aliquid definiat. in seipse revocet. Ut quod
dixis iteret. Ut argumentum raIione concludat. Ur inrerroga
do urgeat. in rumin quasi ad interrogarasia resondear. in con-rra ac dicar accipi ac sen/ιri volit. Ut addubuer quid porim aut quomodo dicat. Ut dividat in partes. Ut aliquid re quae aenegligat. Ur anrepramuniat. Ut in eo im, in quo reprehendi- ur , culpam in adversarium conferat. Ut sate eum iis qui audianν nonnunqvam etiam cum adversario quasi deliberet. Ut hominum sermones moress describat. Ut mura quadam eloquentia inducanin as eo quod agior avertat animos. in spe in hilaritatem ri- ρι converrar. in ante occupet, quod puter opponi. in comparet ilirudines. Ut utatur exemplis. Ut alsiud adii reuaeens Hisseniat. in inrer Laiorem coercear. in aliquid ruicere se diacan in denuntio avid caveant. Arisberius quidaudeat. An ira- ρ. rur etiam. objurget aliquando: ut deprecetin. Visupplicerint medearur. Pr . proposito declinet aliquantulum. Vt optet. Fit execretur. n fiat iis apudqvos diere familiaris. Hic idem inspersas vides consuseplar ascarum, Pas qVa a
254쪽
rimus patheticas figuras, puta Irrisionem, Execrauionem , Ironiam , Correctionem , dubitationem, prosepopoeiam, S aliaS cum partibus orationis, S multis figuris harmonicis dc ingeniosis in unum fasciculum compactas. At quid Ciceronem dicoὸ Aristotelis ipse non satishmc dothinam explicuit, dc in hac unaparte oraculum illud obm tuisse videtur.4 In loco enim poetices supra laudato sex figuras 8u
enumerans: Imper D preco, narrationem, minas, interrogarionem
responsionem reliquas τὼ ET COETERA involvit, Δ veluti bopia suo
se atramento abscondit. Neque tamen non illo ct coetera rem O mnem tacens expressit, ut scilicet ingenio tuo sex illas figurarum species expendens, ad genis cui subjacent deferaris, eoque reperto definitionem veram scientiae matrem conficias. AtqVe sic j paucae illae di 'retia, quas ipse nominavit te deducent ad Omnes alias, qVM ipse tacuit. lam vero jussa, precta, narratio, mina, inter-' '. rogatio, responsio, non ut sententiae, sed ut formae exprimentes senten' itiam consideratae, quaestat, quid significant Z formas certe quibus ' animi nostii mutationes indicantur, quas ille subit, ut eaedem alio no animo imprimantur. Quod si igitur diceres: Iustitia submistendi V 9 fascessimi, cpria virtutum regina ene sententia quidem estet, eaque ob metaphoram ingeniosa Sob membrorum aequalitatem aliquantulum harmonicar sed quantum ad formam enuntiandi aliique imprimendi, est expositio historica languens oc mortua. Hanc itaque poteris animare sex illis contentiosis modis, quibus animi motus exprimitur, nunc IMPERAND O: Jubeo te ustitias cisubmit- 'rare , virtutum enim regina ei I. Nunc ORANDO: sedis ustitia submitte fasici, cum virtutum regina fit. Nunc NARRAADO : Mugisa narro: justitia submittendi sint fasci , virtutum reginae. MINANDO Pla tibi, nisi virtutum regina fasceν submittis. INTERROGANDO Jγd 'fas νne justitia minime submit G cum sit regina virititum Z Deni 'ue die R PONDENDO: Si arvoris cur justitia submittendi Iintfasces
brevi respondeo: virtutum regina eis.
Figuras igitur nihil aliud esse dico nisi FORMAS UOTUM ALIQUEM ANIMI EXPRIMENTES, quas adeo generali nomine patheticas appellare visum est, modo quo autornoster in i . de a. de anima passones vocat non silum fecim, sed etiam imaginat ouema micac Ium, 2 Omnem anima operationem. Quot igitur sitnt
255쪽
De Flauris Patiaristi. Cap. IV. animi motus, tot erunt specificae disterentiae harum figuraruina contentiosarum: in quibus est causarum victoria, animorum truumphus, argumentorum, Epigrammatum, argutiarum, inscriptionum de cuiusque orationis anima. Hinc autor noster de Interia pret. Lib. I. c. . enuntiationem silmplicem, quae verum aut falsum
significat, sciam ad Logicum spectare dicit: ut qVantum ad vim
tivam, interrogatisam, deprecativam imperati mdc ejusmodi alias adoratoriam artem, inqVit, aut 'o illarum consideratio pertinet. Est
igitur igitur hic proprius de iis agendi locus. Cum vero duas a nimus complectatur facultates APPREHENSIVAM S APPETI TIUAM: etiam tota massa harum figurarum in duo summa genera diducitur, quorum alterum motus apprehensionis, alterum apis petitus motus inprimit. Et ab his complicatis, radicibus rursus totidem rami specierum inferiorum desicendunt, qVot in utraque facultate philolbphia numerat motuum disterentias. Primus actus apprehensionis est cognoscere objectum cui contrarium est ignoratre. Illud cognitum alteri monstratur, narratur , pracipitur, a matur munegatur. Quo Icicietur Ironia, qVae affirmat negando, aut negadoamrmando. Reticentia, qVae assa ad tacendo usurandum quod est affirmatio religiosa, testimonium , quod est astiirmationis confirma tio. Cognitionem sequitur consid rario mater pulcherrimarum tig
rarum. Hinc enim descendunt parenthesis, corremos repetitio, arim ratio, exclamatio, extenuatio. Objectum absenSparit recordationem
rerum praeterituum, & praesagium futurarum. Objectum dubium sori nat dubitationem, inquisitionem, intermationem responsionem , im 'terpretationem, tacitam objectionem 2 siustentationem. Circa obiecta non existentia occupantu Utio, imaginatio expressio prosopopoeia, Apostrophe. DeniqVe cognitio, qVae aliunde pendet, producit argumentationem conclusionem, epiphonema ct compendium. In quibus mentis motionibus non consideratur ut dixi, rationis natura sed exprimendi sorma.
Ex facultate APPETENTE nascuntur figurae, quae indicantactus volantatis ct assectuum. In Voluntate nihil decernente estpretaplexseri, in decernente est approbatio, deliberatio, imperium, admoniatis, di asio, observium. In affectibus eius facultatis, quam concupiascibilem dicimus, numerantur blanditia, salutatior veneratio, apprecatior
256쪽
eatis , irrisio, execratiis 1 porro de derium, ι-- vocatιν, voram, petitios si mavis offerario, cammen o ceincessis, gratiarumsaetio', repulis ex illatio, iactantia, arulatio, plausu, e- uatis, tristitia, equiatio, exprobrutilo mite a. In assinibus iacultatis irascibilis stat spes , destera io, timor , eurecundia , auiacia , im'. dentia ir--uia, inridia, mina, sin riminan .etudo seu misericordia, eos sis o de ruinis. Ad has revocavi posse existimo omnes eius- modi sirinas , quae motimi vel momu vel assedis Q Urimunt. quidem dc si maximam partem a Rhetoribus, nec nominatae nec
cognitae 'erint, nihilominus onmessant quoniam oratio hi , -nione quotidiano &Jcommuni abducunt. Unde etiam suum: iqis nomen potoris imponere,ex modo dictismum. tionibus animi humani derivatum. Cujuslibet ero speciei. emplum aliquod ineram; ut quotupliciter insci iptio aliqua path tice figurari possit, intelligas.., limum igitur figura COGNITIONIS am dc latine cum A C.,-his. Muec graece νεῖα licet dicere , intelligo hic omnem eiusniodi semiam quae aliquemuitelligentiae auisensitum circa obiecta motum .
simpliciter exprimunt, eiusmodi verbis e Penosio, intergo sito,ex μνων, tis, Mia , Udeb. es c. Seneca Tragicuse agnosco , a nosio , --n sciatus.. Cic or nunc Uttalo, nemoem eam iustu ore, qui. c. Virgiliuse Nutres diri is a re durisu eaulum iEα--Et declamator inFlaminium , qui , ut oculos concuburae pasceret, capti. vum hi colirivio' decollari jusserate In eo em Triclinio video Prat --, amata men sarta, caedies. Hac figura singulariter animavit inscriptionem sepulchri fili bater a filio parum amatus. INTELLIGO, UNUM HOC ROGAS,MI NATE,NE ISTHINC EXEAM.
opponitur IGNORATIO ' Sic Cio me N si is o ηα . . dierim. G. Et in Callimachum in mesio occissim nec con ei seMesrit Sepulchrum ambire debeam nescio, an ec are, nemo mihi in m erigati sisseis hoc cadaver. hi inscriprione antiqui monvimenti D SUO: NON AD ME PERTINET. Et in mutum pictorem Miserrimamr
257쪽
guris ingeniosis numeratur. Figuram maxime vividam constitu. it, quae sententiam nostram alienis oculis objicit mrma quadania demonstrante utri , ecce , ad Ice, vide, audi. cte.UVirgili cr , armo discordia eives Perduxit miseros, en queis consevim et L. ne Al amator in eum , Mi infantes suos mutilatat,ut iis me, dicantibus crudelidatem suam publica misericordia sustentaret: μtaremini huic resuos oculos: illi effractos pedes. sim horresistis' Sic se miseretur. Indent ut Mias consciatuisti non Letheos horreat angves. Seneca Philosbphus pulcherrimum dei locum sic figuravit, de alium item advisius delitus mens e Romanae: eum es Ain us concurs πω δε-ritur ε α eo μου os raenum videri putes ventrem, cui tanta tumuθα compararurci ι caveterana ct plena multorum seculorum vindemiis horrea Unum putes vi dere ventrem, cui tot Consulum retianum vina n - ' A ce. σα-
Ηac figura sepulchrum poetae Ennii ainmaturiA PICITE . o. CIVES, SENIS ENNII I INU URNAM. Etesiis recentius: SPECTATE OSTEM: SIC ERITIS.
Narratis. Non multum abit hinc NARRATIO, quae ut monui, non ut . pars orationis consideratur sed ut forma eloquendi animos ad audiendum praeparans. Sic Horatius a Dicam inisu recrara ad ci dictum ore sis. Et rursus id rori ere guis: carm- - mi audita , Musarum Mereris Virginibus pueruli eamo. Abihach a
petitum est initium inscriptionis in duos spoliabs, qui ipsa numiui una nocte incendi cimrtuito absumti erant: GRANDE VULCANI FACINUS ENARRO: AUDI VIATOR AC LUGE Hinc pendet DOCTRINA qvar appellari poterito λααλίαμ si ' Virgilius: Nune dima rasione quod instat conflari pose,paucis adsert Gessi. In inscriptione militis Sertoriani, qui ad rogum ducis sui
se occiderat: UALE, VIATOR, LUI HAEC LEGIS ET MEO DISCE EXEMPLO FIDELlTER SERVIRE. Et in altaris H,
Sequi ur AFFIRMATIO quae dici potest καμααι Non urinilla modo exprimitur. Cicero: Est labor: non nego pericula magna,
258쪽
Germanos dabit: Nam mma cursiolariter o torrens feret , nonis.
HONIAE pulcherrimum est exemplum apud Virgilium in Im nonis orationeau Venerem ur Δε- ampla riser in Tartae 'erii tu-.-Εthoc pudicae Electrae ad matrem in pudicam, quaesorum ipsi intentabat apud Senecam , Ni forteDLI, 1 min, ferrum dee. . . Talis est insin tio in monumento Aim ctonii Pr ei hominis obesi AMPLISSIMUS VIR HICJAC . . A .RETICE quam Graeci vocant. Docan. tum est illiid Ne tuni ad ventos insistentes: Os. 4 sed moto potit rem ne refud .l Et pastoris Virgiliani: Asrimm ct qui rei ais, versa tuentibin hircis.' Et Cornificius: inmiterum praecertario est: deo quod ρὸ purus L mi in mer 'nolo disera, .e cui forte arroeans vid
Inscriptio simulchri Attilae: HIC IACET ATTILA IMINuM FL AGE L L UM: TU NO STI RELIQUA. Et hue spectat illa ridicule mordax: HIC JACET PETRUS BALEARINUS CUJUS VIRTUTES BREVITATIS CAU- - . SA TACEO. . SEiusdem naturie est PRAETERI PI quae omittit dicere,quod dicit. Pulchra est haec Cornificii: Mn dione a seriis peruis aere. Reticem
pis: innsum in eo occupatus, quod rivitatu regna, domos omnium deia tia. peculatus msurra, rapi- -nci tuas omitto. Et in maledica hac im
eriptione i HERODOTUS HISTORIO GRAPHUS HIC JACET NON DICO MENDACEM FUISSE SED,
GRAECUM. Graeci enim habebantur mendacra. α -
IUS JuRANDUM quosve figura est e sicacissima de valde spathetica, praecipue rando auratur per res singulares etiam in
259쪽
ne: PER MANUS MEAS IURO NIL MO TE TUTltri. Non multuni issiimilis est TESTATIO. Cicero: Vos, nomvstatio. tria ae penino , testor, int o me animo ac si ero Publii Sy caus- derfnrire. Seneca: Testor Deorum Numen adversum mihi patriae cis in Vi.rectorem P πων, qu-T toto conditum regno tegis. Ini
de Antipatri Clarissimi Oxatoris: QUANTA SPIRAVI, VENS GRURCIA TESTIS ERIT. , Animad. Nobilissima porro est ANIMADVERSIO Graecis cribin
o. quae in argiamento circumstantiam aliquam singularem considerat , au illud sibi ipsi comparat. Pulaherrinia est haecTullii in Pis erra: Obre i a bono , commendatione 'mo raran tu sonum: hocin a gumentum: .crvarum nitithabebis imo praeter colo madversio. EtSeneca in suas,ia , quae iceronean deterrerine comuitiones ab Antonio oblatas accipiatu Tu ru,; Tussi, in φ Pompeium non sis visereus' Tu illam regam faviter , carmis cresiit Et illa H obae apud Tragicinra : giriaq- - , aincula nuncur idem tua. Et hiscriptis V eius: ILLAE EGO
CLARIS FUERAM PRAELATA PULLIIS HIC HOMON BREVI CONDITA SUM TUMULO. -
260쪽
o figura harmonica , auribusque tantum blanditur. Comissicius: Om
ea: O Et iri inscriptione Lugiae cujusdam forma pernitiosa: NMITAE ABESTE: LIGIA EST i ABESTE NAUTAE. Q s alluditur ad Ligiam Sirena. . . .
nturi, ad MEMORATIONEM paclictio est haec
celebri 4nscript idhe rici ana in hiulierem fames uti: PERPETUAE MEMORIAE FACTIO IMPAMIAE CAura. . .