장음표시 사용
281쪽
si Perinde ut here sit vostom ἡ-ltucompares. 'ist
istos sint heri tristes: hilam Asia
Atque ita vulgo locutos esse affirmat Crassus , qui cum Eoum sua laquentem audiret, sibi Naevium dc Plautum loqui videri dixit Successit crudae huic Iuventuti robusta lingvae VIRILITAS,
quae a Gracchorum tempore ad finem usque Tiberii maturuitIn hoe Gulo natura cum sessiuas ostendere velIet, nobilissima ingeni rum exempla uno .tempore edidie, quae quilibet iure admiretur , pauci imitentur, nemo aequet, superare ne arti quidem ipsi com
sitim sit. Tunc pol fis Vir illi, Ovidii dc Horatii ad fastigium
perducta est , dc Parnassus in Capitolium translatus. Tunc facultas orat acumini, Hortensii, Ciceronisi tunc historia Latina Livii , Salustii, Julii Caesaris eo pervenerunt, quo mistra cujus remori EScalamus adspirare contendit. Sed praecipue inter spolia Graeciae
Grammatica Romam delata fuit, cujus h vix nomen auditum sum rat , di quod valde mireris , graeca mancipia Romanorum liberos i tinam lingvam docere coeperunt dc a barbaris barbaries Roma era pulla est. Hinc diligentissime explorata fuit vocum omnium vis simpurae secretae, impropriae emendatae,Plautinus hoatus, ec scemtia Enniana sublata. Unde Virgilium tradunt, cum librum tanti Iegens rin rehenderetur, Mun Qus rogatum respondisse, se exemno gemmM colligere. Inter inqptores autem aures illius seculi Caesarem , ut armis , sic stilo principem inis consentiunt. Is enim rem iis calamistris Eloquentice a latae latinitatem cui Tullius scribit puram dc simplicem dc ex se ornatam amplexus est. Porro amtem ut idem Tullius affirmat mirabili industria dc accurata obsier vatione singulas voces expendit, quin manu triumphas volumina scripsit grammatica , ita ut Caesar solus virgulas Criticorum effuge-
rit, de Brutus ipse acerrimus eius inimicus fassus sit, stilum ipsius immidis ingeniis videri simplicem , at sanis spem omnem imitandi praecidere. Haec igitur est maturitas Latinae linguae. A Tiberii enim
principatu imperio in tyrannidem degenerante virtus pretium suum amittere coepit, dc nunc surori nunc gratiae cedere coacta est, exterorumque turba morum dc lingvae puritatem corrumpere Diuili do by Coral
282쪽
Do Flauia. δε genis A cap. VI. 63 visa est. Et quamvis Lucani , Senecae, Taciti aetate aulicoriim ingeniorum calliditas dc declamandi exercitationes scripta redderent argutiora dc ingeniosiora, neque tamen erant ut ipsi querentes fatentur aeque latina dc emendata, quod animadvertere licuit ex
comparatis Augusti dc Constantini Inscriptionibus. Haec igitur erat cadens dilanguida SENECTUS linguae Latinae, quae cum aliquot sesulis huc illuc esset traducta, quo Caesarum victoriae eam vocabant,dc maxime in Galilam Cisalpinam, ubi sedes
imperatoria erat constitutae tandem Gallis, a quibus loquendi dc umstiendi modos accepit, permixta dc Gothorum, Vandalorum, dc
Longobardorum armis obruta, inter ferrum sic flammas una Cunae.
imperio exstinctii est. Et quamvis erudito hoc seculo ingeniorum quorundam selicitas de diligens m nume opera Sociorum Iesu latLnitatem e morte in vitam revocasse videatur: non est tamen, cur spem ullam Queamus eius ad pristinum vigorem reducendae, Cum ficilius liceat superare cogitatorum acumen, qVam aerare purit
tem dictionis aurei seculi. in inter hanc dc istam latinitatem idem intercedit discrimen,quod inter exemplar dc exemplum,inter ideam de opus ex idea expressum , inter artem dc naturam. Hodierni enim Scriptores eo latinius dicere videntur, quo melius imitantur phr ses habitum &.dialectum Ciceronis, Caeseris S aliorum felici istat aetate ingeniorum. At nec Caesar nec Cicero unquam seipsbs imbrati sum, nec omnes loquendi Ibm ab ipsis adhibitae ad nosperum runt. QVin multi recentiorum , qvo HUpius student exprimere Cuceronem , eo magis in ridiculam affectationem incidunt: quomodo animantium nullum est homini similius, quam simia, sed nullum aeque dem e est oc ridiculum... M rima itaque est Italisa lint , dc moriens peperit lingvam Italicam, matris suae interseruicem. Neque enim haec alia est nisi i tinitas vocibus barbaris dc maxime Gallicis unde etiam articulosoc casuum flexiones mutuata est) contaminata. Hinc primum illud idioma legens Italicum, videris tibi lepidum quendam scholae Iusum cognoscere , quale est philosophicum imium Pol hili, sudiose grandi circumductione descriptum, cuius specimen quoddam tibi exhibebo.
283쪽
- - . Figuris Ingenissis. Cap. VI.
L ινλο ιυπha rire cum popliti consternato se incia fura Iedita riducendo et vola iacunara seri vaso da severegrosissima: D qυale infusa net fonte er di aqua impleta per e-rire alta rabida or angelante bucca, e refrigerare la siccitudine det estuante pecto piu grate ast hora ad me is the ad gr indi Θ- pane dr Gave accadet e che non cus presti te exsectate opertabile aque nesta caveata mano adlabucca aperta eraper approximaris, che in q velis instante audivi uno doris cantare theoado che thamiras thrario Hirmasse per D mis caverni calais e orerchie penetrante , ct ad D inquieto eore tanto Dave Alceo continuo trajecto eum voce non terres,e eum ranea harmo nia cum tanta incredibile noritate eum tanta in et a proporistisne quanto mai spolrelbe imaginare la douecia dera quale multo piu di oblectamento che la potiuncula esserentes mi pre
Nonne videris tibi audire duas in una lingvas' nonne vides ita morore Vocabulo mori latinum dc nasci Italicum idioma Z latianirare barbariem dc barbarietare latinitatem λ haec autem deberet esse pura dc authentica Itali rum lingva,cujus verba ex Latio essena derivata , ad modum vero exterorum inflexa dc declinata. At non eamter rudes populos regnabat es antra nec ea proprietas: rinnon una erat Itali sermonis facies, sicuti nec Graeci eadem dialecto Athenis d. Rhodi utebantur. Quemadmodum enim Italia, hic Galliae, isthic Graeciae, vicina erat: sic Calabri ex Graecorum , de Cisalpini ex Gallorum cons eludine plurimum traxerunt, ut aliter fieri non posset, quia dc illio isti multo corruptius loquerentur , quam Romani dc Hetrusci Italiam mediam incolentes , de ab utraque gente peregrina magno tractu remoti. Cujus rei signum essorismum, quod nec Cisalpini nec Calabri scribere possunt, quo modo loquuntur ob admixtos e vicinis accentus dc cliphthongos. inin ne Romani quidem tam polite loqxuntur ac Thusti, qui disitus dc parsimoniae beneficio melius se a Barbari efenderiant, quam misera Roma omnium exterarum gentium adamata hostis S in si hospes, repetitas ruinis oc mag-entus toties sepulta, quoties
284쪽
De Figkris Ingen/osse. Cap. VI. io instauram,semper plena & semper incolis vacua. Hinc sicut Thu-scia interiora Syllanis usque temporibus Latinis colonis concestas fuit, qui celebrem coloniam ibi condiderunt Faesulas, ex cujus cin ribus urbs Fluentiae hodie Florentiae feliciter emoruit: sic eidem iacilius fuit vestigia Latinis mi tam in copia dc proprietate verborurru quam in pronuntiatione & accentu servare integra. Unde etiam a hodie aspiratio illa gutturis nescio quidpiiii & Quiritium spirati Adhuc melius perspicies quae dico si priscum Italicum Romae compares Italico Florentino. Legeres gestas Nicolai Laurentii suorum temporum Masinielli, qui mira subitaqVe metamorphosi explebis fece Capitolii dominus evasit, dc in illo monte calum ascensui vicurium reperit. Historia non minus argumento ridicula, quam stilo Thomae Forti floccae optimi illorum temporum scriptoris, digni tali patella operculi. Cola da menei fodi vaco lennato. Lopatressos lavernaror halbe nome Rienei: Ia Matre halbe nome Mattalena , ia qualvivea di panni lavare se dae acqua portare. yc.
Iisdem vero temporibus, quibus Roma sic loquebatur cygnus ille Florentinus Franciscus Petrarcha sibito quendore eiusdem hujus Nicolai deceptus, S avidissima novita is sire impulsus ad comtum eundem suis versibus extulit, ad temerarium incoeptum inflamma ut oda quadam, cujus hoc est initium:
Spinuentil. che que e membra reui, Dentro se quaipe egrinando albergasn Signor valoroso, accorto e fa Io.
It dicere possimus Italum Homerum coccum suisse, qui, quem celebraret, non satis cogno uir nisi forte, Graeci Homeri exemplum in hoc quoque secutus est, ut& ipse Margitem aliquem celebraret. Suas itaque vicissitudines S lingva sensit Italica, nugata est INFANS 2b tyrannis, Romana Latinitas stib regibus. Ita Mocipsa Tuscia scriptores illius seculi indignos iudicat, quos lega
mus nedum linitemur, quorum stilus respondet duodecim tabul rum dictioni, usu magis quam arte formatus.
Floruit postea JUVENTUS circa annum M CCC. in Dan-Hli 3 te,
285쪽
- De Tluris Ingenis . Cap. VI. te, Petrarcha, & Boccacio, quos opponere possumus Ennio, cilio & Plautor parentibus quidem latinete lingvae, nondum s is expolitae. Nam quemadmodum isti idiomatis illius ortui pro piores vulgi consuetudinem magis cognitam habebant, ram Gratorum elegantias, eoque latini magis erant, sta non et Zo ornati ac Caesar dc Cicero: sic Dantes glossematis & vocabulis Tuscis sed rancidis valde dc plebeis abundans, ipsis popularibus suis visus est plebeius, qui quod de Ennio dicebamus) gemmas ex ipsius cod. eruendas esse monent. Petrarcha postea utut majori acumino ct accuratione scrips rit, nihilominus ob licentiam poeticam, obrythmum coactum de archaismi reliquias in scriptis eius sparsas, Ca cilio potius quam Uirgilio comparari meretur. Denique Bocca .cius in fictis suis narratiunculis nam in aliis ejus scripssi sermo e- Iocutione vitiatur ) jam Caesari aeqvari posset, nisi propius ad Plautum accederet. Cum enim illic sibi proposuisset incedere, ut idem in Apologia monet) non per arborum rastigia, sed per humiles vatiles: Florentina vulgi dialino stilo tenuissimo id operam dedit, ut sine cura dc arte scribere videretur. Quo igitur puriorem dc sim- Iliciorem linguam Tuscam nobis aperit, eo magis aeruginem dcenriginem prisci idiomatis conspicuam fecit, quam non diu est,cum Tusci populares ejus mordaci censurae pumice eleganter deters runt 1 taleverunt. Sic Magister lingvae a discipciis emendatus est, ut a Cicerone de Caesare Plautus. VIRILEM hinc AETATEM lingvae Italicae illam esse statuo, . quae silperiori seculo coepit dc nunc indies maturescit, digna qVae aureae latini sermonis artati comparetur, quae ex omnibus prioribus
seculis decerpserat FLOREM PULCHERRIMUM.' uodsi enim
timc sub Augusto pacifico, hodie sub tranquillo Pontificum imperio bonas artes Romae felicitas revocavit, quas priorum seculorum tumultus in exilium egerant. Tunc Varro dc Nigidius, hodi Academici Florentini a suina denominati optimis Lexicis leges dederunt lingvae, rythmorum juristititionem Circumscripseruntia, dc exquisita bilance vocabula ponderarunt. Tum Maum plautini dc antiqvar lietae fuligines: φ ειφνon Isbei, heu, maxume s memd-sem, tristin hilarin, hodie absurdus hiaraus Guitionis, dae, questi remae, dc siiliolastica Petrarcha: dc Boccacii glossematas. Disitiroo by Corale
286쪽
FV eris Ingen M. Cap. VI. 2 γ, optima, mirimos eximio , promto, docto, electo e medio stibiatasiant , ct quantum barbarie corruptum erat hodie correctum est. Tunc facundae Oratorum linyae , hodie exquisitae pennae felici simorum Scriptorum dc inprimis eorum , ri ducibus aut purpur his principibus ab epistolis sint , erudita aemulatione eXacutae , mmendatum dc politum cundemque fluidum suavissimumque stilum formant. Sic igitur Tusco recte loqui non artificium amplius est eorum, qui Arnum bibunt: sicuti nec illi, latinos latine ut diximus
Eocuerunt,qui adTiberim lucis auram hauserant.Etcerte ingrammaticis praeceptis lingvae Tuscae quis sagacior duobus Venetis 3 quis in
Epica, in Comica in Tragica pota accuratior quam unus Bergomas,
duo Ferrarienses dc unus Marcanus y Quis in historia politioriquam unus Venetus & Bononiensis unus 3 Quis in Eloquentia valentior quam unus Saraaniensis i Et ne infinitum texam Catalogum, quisita Lyricis &λluta oratione delicatior, quam Marina Siren 3 Quem licet Tusci non inter autores numerent ut Ariostum, in quo vero multae scintilla: stili Boccacii explendescunt: certum tamen est Marinum majori arte de studio siua compositasse, ut qui nunquam Vem tum aut syllabam scriberet, cujus non idoneam rationem posset reddere. Et in universum Bembus pronuntiat exteros rectius plorumque Tusce scribere, quam ipsi Tusci, quoniam hi vulgari te moni innutriti tapius ita scribunt, ut loquuntur: cum lili artem secuti limam adhibeant locutionibus ,& verba singula expendant .
At dices si latina lingua morruat censetur utut multi hodie satu polite st
eleganter latine ibant: cur non morsua eum Boccatio ct Petrarcha via
deatur Italica etiamsi scribendo musti elegantiam retineant ' Respondeo latinae lingvae ignoramus origines. Unde cum autores ejus e
se nobis negatum sit: ibia imitandi gloria nobis relicta est: at Italicae,quae Latinae est filia, inquiri dc examinari possunt, vocer, rasis Haiasti, idque beneficio analo a ct anomalia , ut Caesar in sua lingua secit eiusque ex discipulo Magister evasit. Quae hacienus delima milua attulit mrte ab instituto vid buntur satis aliena, quod lingva haec in universium ab inlisit binremota videatur de exclusa. At non placeat Musis, ut seli Itali ad
eo erga matrem suam ingrati sint, ut inventa siua lingvae tam naturali, tam pulchrae, tam concinnitatis de argutiarum capaci, Credere dubitent.
287쪽
aM Asturis Iu nusis. c, i. 'dubitent. Ronne ovotidie mille sese offerunt occasiones , quibus vel tumbae, vel emblemati, vel statuae, Vel pictum, carmina patrio idiomate inscribi possuntZ inae vero sunt nusmodi carmina nisi a gulae inscriptiones Z Qualis esshaec Marini in fontem Facchini.
O con chegrato cibo, Vis an cortes etci allelati ardenti ri dolci acque algenti. Io ben mi maravigno, Se vivo sei, qualiti rasembri a noi pCome inor mai non bagni t labri tuo Fors non ami i cristavini humori, Ma di Bacco i licori.
Et altera haec limatior de severior sub est te novi Iasionis Christ phori Columbi r
Dove volata ancor non era mai,
Et, si alius eius usius non esset, nonnead Inscript nes pertinent versus pro Oerbo adjiciuntur lingva populari, ut ab iis quoque inedigantur qui ultra vulgus non sapiunt Tales fuerunt allae quanquam limplicior , quas idem Petrarcha supra Lauram explicavit, flammae dc famae suae argumentum. Veluti planta laurι cum hoc dictor L ARBOR GENTIL, CHE FORTE A MAIMOLT' ANNI. Et haec alia in sum si in lum ipsius mortuae:
QVEL SOL, CHE MI MOSTRA ' L CAMIN DRITTO. Et
288쪽
De Fla viris Ingense d. c. p. VI. a illa iuUnus imagia.m, in umbra Amri Perennes aqVas ex urn squam brachiis comprimebat, fundentem , coiitimias suas lacrymas
significaturus IN GESTO STATO SON DONNA PER VOl.
Quae dicta tantopere ipsi placuerunt , ut ea In Odis immortalitate donaverit. Jam vero in ejusmodi inscriptionibus quanta puritas i cproprietas styli adhibenda est, ut invidis morosisque censbribus suta trahas, quod arrodanti Tirones quosdamalto supercilio stipi a laudatas inscriptiones carpere audivi, dc ieciatim adjectivum illud. L. GENTI,tanquam scholam saperet,α articulum J duabus asperis conssinantibus praepositum L RisTALLINi S grininum hiatum
BAGNI ILABRI ct AMI J CRISTA LINI S. phrasin itilam RASSEMBRI ANO I rythmi inopia dictam pro CIRAM
SEMBRL Sic lepores leoni mortuo cutem detrahunt. Et quis non legit irrisiones, satyras, tragicas Apologias, crudeles inimicitias ox eo natas, quod Annibal Carus aliquantulum impegisse videbatur ira lingvam Italicam, in cantu quodam de liliis aureis , qui cens, ii nus tantum n otii exhibuit. In magna dc erudita Insibine civitate reperimus Academicum,qui ingeniosior haberi voluit, bclo
usum esse irimita e se, hoc dictor DENTRO MI STRUUGO ENON VO CH' AGRO IL SAPPIr ad hoc lumen aemulus quidam eius tanquamvrspertilio advolavit, ocreprehendit primum pronomen illud singillare ALTRO pro ΑLTM. Et tertiam illam persbnam sudiunctivi SAPPI pro SAPPIA. Disputabatur causta,
dicebatur, testes ex Boccaesi quinta narratione tertii diei oppon bantur, salibus mordacibus inlucemam illam ludebatur,ec tandem lucerna illa maximum incendium excitavit, P od sine multo sanguine exstingvi non potuit. Sed ut insicriptiones poeticas omittam us, nonne & in Bllata oratione Italicae atque ac Latinae componi possent. Exemplum dabo, quo eques ille Marinius Pontifici orationes suas
dedicans br vi gyro integrum Panegyricum conclusit , in hune
289쪽
Migbore degis Ottimi, a ior de Madimi: Dede Anime fedeli Padre Beatissimo. Custode desta Vena Ecclesiastica Passore de a Greuia Catholica:
i oechiero de a Nave Apostolica. LSimulacro di Dio, Vicario di Christi, Ministro desio Spirito Sanctio. Fontedipruderaba,decchio di bonia Sole di gloria Cultore de a Religione , disensere deda Giustitia: Proteitoine dec Aeta, Domatore de' Rebelli: et Conciliatore di Principi. 3. Di moli immense eratiore assa nifico. . Campione dest Autorita di Piero. Armato didovias ada, Spirituale re Temporasdti cui Imperos termina con se stage: At cui secretero ubbidisce si Mondo,trema Infernosti cui chlami, aprono e serrano it Paradiso. . s. Ad Ombra dei cui provido governo Ver deuia la Pace sorsce'st Abonianna :Ricoverati Virtu,vivono felici iPonsi. s Sotiola cui Ar i&giace rostrato si agone Dal cui pie de e conculcaria st Heresa. IVel valore dei cui . Mag-mmo Nipote, Cardine det Vaticano Cotonna dei t Universo: Oracolo di sema; Mir ο Se colo:
290쪽
Piceolo Testimonio di riverente asset to , sume contutu lastresue fatiche: La demota Penna
Humilmente, Prontamente, Mer mente, i, - Dona, Dedica, Consacra .
ta hoc non dicam studii partuscingenii impetu perspicere Iicet, Wam pulchre conveniant rapia Ἀ-Prosa, acumen or faciluvio. cm puri , tranιiatorum copia dc Vocum proprietas. QPntu cunque sit, solam hanc particulam totius operis instar & volum in compendio esse judico. . . . hiS satis intelligere potuisti, quae sint VERBA PROPRIA, D. ea nimirum, quae optima aetate ab optimis Scriptoribuου ad re Anisi pbj, eo ιι mu Pandebantur: Cui fini vellem ut duo huc Lexica tra sci ibere liceret, alterum Latinum alterum Itali ms non secundum. ννι- literarum elementa disinsita, in quibus quaeras ea qVae iam secundum Categorias, ut de Indice Categoruo iam ut inqVO VO- Omis bis Ces Omnes, nomina, Verba, cujuscunque μυanua, ut Dei, ham
nis, animalium,plantarum, elementorum c. er quantitatis, qualitatis,
relationis , actionu, dc cujusque praedicamenti contineantur. Sic enim narraturus aut descripturus aliquam rem dc in Categoria sua illamonquirens, voces proprias ct selectas tanta cista invenies , ut maiorem laborem iis Qrtiendis quam reperiendis capias. Veluti de laritis vel ba facturus reperies jbi fibras ct capillamenta i quae s uni mi- . nutu simae ct extremae radiculae, solanti e radicibus caudicis suco stentus, bulbos radices rotundas tunicatas ct instar allii fissiles, rumeum aut sipisem, ramos,llyrium, caulem brassicae odum partem sol, tam trunci, cinum truncum inseriorem radici proximum, surcu- iam, germen miliota .ramulum teneriorem qui aptus est ad ins '- Iia , rendum Diqiligod by Coosli