장음표시 사용
291쪽
De Figuris Ingenioss. Cap. Lrendum traducem, palmi em Vitis propaginem ab arbore in arbor traductatari , sarmentum luxuriantis vitis virgam,culam qua locum serpendo capit vitis, εἴ sic alias partes omnes cum plantarum speciebus sisesbibus domesticu, hortensibin, eampestrum ,
montanis, aquaticis in loca ubi proveniunt veluti viridaria in PLhus nascuntur hortenses, vivaria ubi servanturteneriores, arboreta, erceta,pomaria ctc. cum VerbiS propriis, germinare, alligare, r-- descere, inserere,fructificare, seminare Uro ricare, siderare, carbunculare, deforescere, ct infinitae aliae voces ejus generis. Idem intelligi volo de verbis ad pertinentibus. Nam si ad Categoriam-accedas, habebis primum diiserentias
earum rerum quae progrediuntur veluti homines ambulant , pisces
tranant, serpentes tortuose serpunt equi tolutum incedunt. σα Et m tus obliquos, Ut defectere ab itisere, errare , transversum ire, serpere, varicare, & motus deorsem verius, ut docendere, demittere, praecipiatare, dependere, dejicere, destistare cte. Et sursum, ut ascendere, attollere , salire, erigere, transcendere , arripere, subvo lare , innatare oec. Et motus Veloces, ut rapide, effusis habenis , cstatis Gyris currere , acere , vibrare , jaculari, evanescere se. Et tardos motus, gradu grassatreio incedere , cessare, otiari, remittere , implicari, impingere dc alla eiu
dem generis. In rorum verborum usii tamen ea adhibenda est cautio, ne rariorum sterentia aflectetur, dc quod in dulcibus usu venit, copia fastidium creet. IItut in arbitrio dicentis sit politum eiusmodi verbis orationem reserciret nihilominus dedita opera iis prudens quisqVe abstinebit, ut populo se accommodet di assectati ius opprobrium emimi. Interdum Vero vocibus propriis pulcherrimae constant Inscriptiones, quae interpretem latinae lingvae valde peritum requirunt. veluti haec, quae proposita fuit iis qui minum Serapidis reficiendum conduXerant. Io parieti faciunda marea, quas ante aedem Ser a trans viam rcrvi redemerit praedes dato praediai subsignato duumVirum,
arbitratu. In eo pariete indio ostii lumen aperito- Ex eo pariste antas duas ad mare versum profesto extra parserem , ἐυκ per Glimen robustium imponito. Insuper id erant-rmat udos robustis
proficito extra parietem. Insuper simas pictas ferro a gito. Dsuper
292쪽
De Figuris Ingeni sis. cap. VI.m-uus trabiculas ab n- re voversm invonito inerroistito. In asserato Ueribis abiegnis sindibus operculaque imponito. Ex tigno pedario facito antepagmenta abigis , Cinmatiumque imponito , ferrat plano figio , portulas Ve Viso togularum ordinibin senis quoquo ver . Hic iubinde voces maxime propriae latinorum architectQrum O cumant, de ovibus Vitruvius aut lepinus videndus est. Similes praeseriant moles dc opera publica Gesiam aut civitatum 1 GO C riositatena tuam remitto.
Hactenus de PROPRIIS , nune dicendum de PEREGRINIS
Vocibus , quae sensim nos deducent quo cogitamus, videsicet ad sh-dem argutiarum. Verba peregrina voco qua rci quidem viresiae tran utime de ra postea I scant,sed non Perraria novitatis. Atye his in eloquentiae studio prae propriis nobilior palmatribuitur, qVinniam novitas ut mino ante diximus admirationem, admiratio Voluptatem , VoIuptas plausum parit. 89. Unde sicut sipecies a n bis quotidie visa oculos in se non tantum convcItit, quantum thi ops nocte obscurior ibito productus, ut utrique sint homines: Sic cum aures nostrae vocabulum aliquod mirum sic peregrinum. transmittunt , mens novitate capta stupet & gaudet sucum l
sic novis hic nostris successit hedibiti hostes p
At Voces eiusmodi nec corruptae nec metaphoricae sed PEREGRINAE sitiit cyc. sex generum: videlicet PRISCAE , EXTRANEAE, DERIVATAE, IMMUTATAE, COMPOSITAE dc FICTAE.. PRISCA fiant illa quae quondam apud elegantes Oratores in numero sisere proprisrum ct eommunῖum, at qVod vestimentis accidere videmus, aut oblivione aut satietate in deluetudinem abierunt. Tales erant in Italico idiomate antiquitates Pol hili dc Dantis, de in
Latino avreroneare pro avertere, obscaenarepro ominari , tutinatin promis mus , obstrigilare pro obstare,bovinare pro tergiversari Vocabulum
Romae ad huc rusticae a bove de silico abinante petitum. Nec verba di nomina tantum sed phrases,constructiones, orthographiaest particulae quaedam in quibus seculum Plautinum aut Ennianum Ιi 3 agno-
293쪽
as De Fum is Ingemissis. Cap. VI. agnoscimus: eontempla , imito, eloquo , hic tubar, his tributin osti pro isti, fetu pro 'ta, peco pro ricin, Mec mulier pro huic, alpum pro album, unde nomen traxerunt Alpes nostrae s emper Canae. Non p
re pro non potest, ct esum prem Virgilii, O ei pro i , heis pro hic, liberet pro liberi & alia infinita, in quibus admirari licet potentiam
temporis, quod pro arbitrio numeros confundit, flexiones mutat sexum nominum trans Q at, oc ex Deminis masculina aut hermaphrodita enicit, aut vocem retinens significationem variat, ut in
voce latro, quae olim satellitem principis significabat a Diere, quod latus principi stiparet, hodie raptoribus propria in odium venit rEt similiter parasitio', quod nomen dc ipsum honorificum olim pon-' tificum & Magistratuum astes res significabat, hodie ad contum liam pertinet. Nunc deIVVela vocibus id praecipio, utut cum autoribus suis e vita excessisse videantur, quasdam tamen hodie in vitam non sine Iaude revocari posse, ut ex pimpriis dc communibus, quae olis
4 fuerunt, nunc figuratae dc peregrinae evadant, non minus ac si patrem Ennium aut bilingvem Hermodorum , qui duodecim nabulas e Gnxco in latinum transtulit, ex cineribus resurgere videres. Has igitur interdum orationi tanquam gemmas inseres, quam secundum P si . autorem nostrum eo venerabiliorem dc ampliorem reddune , qvo antiquior videbitur. Cui consentit Romanus Rhetor: δε,-- Prisca linis tiro positis grandior erantiquior oratio sepe videri siet. Dignita-του-M il accedit curiositatis voluptas, quam eX reliquiis antiquitatis cap Numerabi re itemus, si terra effossa forte incidas in rudera quaedam simulacri larem aut colossi de Phidiae aut Lusippi manu, quod certe non commmma lanem lares pulcherrima dc persectissima statua nostrorum temporum , .
iussi, is Sed duae cautiones necessarib in voci ρrsu adhibendae sunt,askaisi. prior est,ut ita sint inusitatae, ut vestigium tame aliquod servent,quo agnokidc intelligi ab Auditore possint, ne Romuli mater interpres adhibenda dc consilenda sit. In hoc genere sale destituobatur Silesia, maximus inquisitor reconditorum verborum. Hic patronus Critilii
294쪽
scis,metuo infid- , IV asilica 'quias hoc , viorficio dc exspu diat tinean scio. Maximi risiis. De alio Oratore proditum est, quod
pauperem equitem Romanum defendens, ut praetorem ad scricordiam commoveret, dixerit: Asemiserum e es Roman- aflauia edit mirere bibit. Praetor, qui nunquam senum harum vocum amdierat cci ct simia, ad eos qui aderant conversus, rogaVit, num. gallice loqueretur. Rilerunt omnes, at adversarius clamabat: βω-go,Prato subveni,.quomam mi nos bovis tor hic demoratur. Etia pius illud suum bovinator clariori voce repetens. omnes in admirationem adduxit, ut capita conferrent de quaererent,quid monstrie set hoc vocabulum bovinator. At iste in cachimos emulus insultans dixit rinnon enim Lucilium legi .
Hic strigosus bovinators ore improbus duro
Tunc Causidicus totus seselesserens d. Jactans: Nasu melim PDurum cst Coecilium lepisti, Wγibus aptanda canim pararis es ex fur ure or scas vis acu. Sic antiqvarius antiqvalium ruit d. utrumque omnes. Necesse itaque est, ut verba prisca aut ex communium affinitat , aut periodi contextu sine interprete .liuelligi p*slint, qV iam ei, qui non intelligit non tam latina sint quam barbara, si contra hubarismus in loco adhibitus fit figurab. Altera cauti est, ut iisdem par e W--, non tanquam 92. --.eibis d tanquam bellariis. Alias ciam vel maximae in dicendo do Rher. e. liciae nauseam creant, caedemqVex qis Cum iuui io adhibita: ι. Idcirco stellis videbantur, abusu in frigus d enerant. . Parciori itaqV ascra
manu spargendae sunt in 930 prosa oratetrum, quam in sulcis pota μι Aleiatarum,cum S alias nimia peregrinitas poesin sapiat. Liberaliori pota iam, si
ro manu in auribus auditorum juvenum de laetorum, qVam tetricO- gida viarum dc fastidio rum, qui quodcunque dulce in bilem convcrtunt. dentur nδQuod in Augusto suo Suetonius notavit, cujus delicatae aures anti- enim Lisqvarios vehementer oderant. Et hac de causa Hrgilius apud in UMLrosiun Senecam multum pretii per sit. . nostra inquit il- lariis sed
minor U, muti o paucioribuι utendum. 3. R b,
295쪽
in pere grinis a decenti minime recedere,
quispiam faciat. eo De Fluris Ingens s. Cap. VI. serram trahentes interposiit , viam in Ennianm ρvuia Fδceret in eo carisine antiqvitatis aliquid. Et denique mordax & querulus Tacutus reprehensis primis orationibus Ciceronis, quod vocibus Enni riis implicatae citent rigidum hoc decretum pronuntiat: Procul a eeantur oblis erat a ct olentia. Nultam At verbum velut rustine infectam.
In summar Res est valde scabrosa & difficilis cui generatim Ρ .
autor noster monet peregrinarum vocum usu limites non excedere, cum ingenii impetus stilum si Ne extra metas esserat.
Jam si ista solarietas in prolixis scriptis adeo necessaria est, qVanto magis erit in parvis Inscriptionibin, expositis ut ducimus malevolentiae dc pestifero amatui invidorum cen2rum Uaim quam hi considerare deberent, inscriptiones esse ingenii nisus m si amnes , argumento de stilo heroicas, nec antiquitatis sint totius 's.) aeternitatis aemulatrices, atque adeo prae reliquis scriptis pruscorum oc peregrinorum verborum capaces. Nihilominus in arbitrio erit paedagogi alicujus sublata proboscide dc cristis erectis in rudi turba jactare sapientiam t haec vox non est usitatae Cicero nune Iam usia est, autoreststipes. Et sic qui audire vellet istas hominum qui quilias voces figuratas de oratione, id est , stellas de coelo tolle
Porro recolendum est, quid Θό. Automoster felicibus ingruniis permiserit, ut interdum leges dicendi pro arbitrio excedere dc decorum servare possint dum violant. Sic multa scripta de industria videbis obscuris italibus involutae quaedam audacibus de mLris metaphoris licentiose contexta, sic ut vitia ipsa fiant orationis virtutes, O me admittantur et in hunc imave modum licebit non sine gratia inscriptiones mirabiles prisco stilo componere, ut lectores fastidiossis oblectes, qualis erat haec, quam in ibntem amorum loco situm conscripsit
296쪽
mmicose hae latebra, dulce concrumantes, D liandienter me scantes hei latura, Persorulentas vertumnes
oculis L cubmaabris delitiom,auribuae concentoruPerenni lubentia dono danunt. Heis ergo pro arbitreris ac vosve Spectato, potato, adquisito.
o lacte mundi primavitas fructa est, feEx
fruitor. Pura Phua puris licento.
At si queo facti in Bacchei Satesses,
. . Nymybarum lymphis nequi obtrectast; ., Olsus θmpharum Nymphis detestabilis. ah, zantistea rami arsbiliter ut Uus: t Inacua pararesere in veo perstiscere,
HocJom farrem, sanctom, omneis sciunto.
Verna EXTERA 9 δ siunt quae ab exteris nationibus mu'ua- ων.
inur. 4ic fieri potest, ut vox aIibi civis dc propria nobis sit pere- POL .e o. grana &Rurata, d barba sinus ut de priscis dixinaus loco insertus Orebomnat elegantia. I us generis multae sunt voces , quas Latini aut Om .is kaknatus aut necessitatis causa ex graecis sontibus derivarunt. Unde Varro qui aurea aetate scripsit: observat Romanos Vestis & suppel- ώ φοῖ- lectiti modestae di necessariae nomina habere propria , dc contrais dis, axis quicquid luxu dc inutili pompa consipicuum esset, graeco Vocabulo Masau . nominari. Sic novo genere vindiciae Graecia Romam delitiis mvertit, quae ferro Graeciam oppresserat. Neque tamen non 8c arti-iun dc scientiarumnomina, Grammatica, Rhetorica Logi , mi vhia, K Potiua,
297쪽
υι De Figaeris IngeniUli. Carp. VI. Pol tisa Politica Gymnastice , Architectaris O ADLrum . nomina CX Graecia cum siuisAutoribus fuerunt tranStata,ut ambiguum sit,utrum
plus boni an mali Romae attulerint trium ai. Nam quoad magnis virtutibus caruit, nec vitiis magnis fuit obruta , inraqVe vero per arcus trium pliales Capitolium subieiunt. At verba ista Exotica, ut de priscis dixi , delicatis auribus erant taedio. Unde Albutium Lucilius convitio notavit, rod Gracm p tius quam Sabinus esset de Cicero non ausiis est dicere Allegoria, dc Tiberius tam acer inimicus erat istarum vocum aliunde petitatum, ut cum nominandum ipsi esset monopolium, veniam prius a Senatu
petierit, tanquam Vocabulum obaeconum esset. Alio tempore cum in Semitus Consulto animadverteret vocem Emblemaciam abat e Tollire istam vocem , graca est. Cum exciperent: Latine non posse reddi, dixit explicate eam circumlocutione, non possum ferre peregrinam vocem. Sic multa vel ba exotica timide scribi ceperunt, quae postea
familiariter pro propriis in usum recepta fuerunt. Graeca vox respondens latinae voci lucerea ab Ennio latinis gratioso donata fuit: lychnorum tu ina bis sex. Lucretius eum secutus est riumina pendentes lychni. Virgilius Lucretium t dependent θ -ὸ Des earibus aureis. Postea suetonius dc Plinius in prosa lychnos splendere fecerunt, ut hodie latinis haec vox adeo sit propria de familiaris, ut nomen lucerna ibrdidum videatur dc plebeium. Idem de Ita. lico sermone tenendum, qui eadem licentia, qua Latini de graecis, voces de latinis furatur. Sic non sine gratia Marinus dixit: Dolei aeque algentile tabcse aptase. Di natura ultrire. Lusinga Can-giato in belua Qvin Boccacius, siquis alius, Orationi amplitudinem additurus, saepe nimis latinigat. At vostre judieis. Cosi fatio initio. Venenifero hato. Cose naturalinente labili. Le persone μω e. Nissio n'asicolla. Et alia infinita, quae imperiti censeses sicli Iastica vocant, cum sint Bio a. Necessitas porro multas nobis v ces una cum artibus ex longinquis regionibus attulit, veluti ex nautica arte: trinchetto, artemone , comina, vorro,porata, or . Ex mulitari : trAciere, aprons, scaramuccia, benet aris, ornaverti seu forrificarioni a corna. Vocabula, quae ut disceret, Italiae nimis magno constiterunt.
Ad hoc genus pertinent verba symbolorum peregrino idioma.
298쪽
te concisia veluti g cum νμέρα hoe est diei donum, in P Cardinatis Farnesii. Et alia multa Gallica, Hispaniea, Germa. nica, quae domi quidem sunt propria de communia sed nobis es rar sma si a magis accepta, sed dum proveibium: A sexa x u, nostra ρίω aliis piacent. inin dc Insci iptionibus seu moti o devimctis seu Elutis insieri interdum possitiit voces alterius lingui, sculium quodam do desectandi studio, ut Martialis fecit, qui cum multis vocabulis Hispanicis Epigramma Latinum aspersisset, lectorem difficilem risit, sic scribens:
Haec tam rotica, delycate lector GRides nominat rideas licebit.
Haec tam rustica malo crvam Britannos.
Seu ut evitetur VOX yropria minus grata, quomodo Flavius Philippus in inscriptione quadam tam pulchro stilo quam argumento λαdido, vilitatem vocis cloaea texit graeca multo nobilioris, utut m ae hanc sequitur pariun sit nobilist x M
cuisum VHinum revocavis. Quin dc in nominibus propriis Romani interdum eruditam peregrinitatem pretem ebant manifestae reprietati. Sic Domitianus puero suo imposuit nomen E--- id est vomu in quem argutus Martiali pulcherrimam Inscriptionem composuit, 'va graeca nomina quatuor anni temporumcinducenS non aliud, nisi quod a vero ducitur, ipsi convenire ostendit r
Si daret Autumni ου mihi nomen Oporinos essem, ς Horridas Bruma sidera Chimerinos. Dictus ab aestivo Tlherinos mihi mense vocarer, Temporacui nomen verna dedere, quis est y
Non minori ornamento Munt orationi verba DERIVATA, quae autor noster vocat 98. caetrua. Sunt ista quae, ut multo ante Kk a innui 3. Rict. Diuitiaco by Cooste
299쪽
Pro,Via innuimus, ab usitato dc proprio Verbo prater consuetudinem at non.' o prae ter rationem & analogiam deflectuntur. Mira est vocis primuct rann tivae lincunditas, ex qua intellectu obstetricante numerosa imo in-iatio solis. numera iamilia Aliorum , nepotum prompotum, agnatorum , cognato ra oratio--2 a tum nascuntur, ex ribus quaedam tanquam legitimae xij euem tolluntur & suscipiuntur, qvaedam tanquam spuriae aut partus momitoni eon strosi inponuntur oc abdicantur. Nomen MBUM vides parer
venis, . Verbum activum ALBARE , S passivum ALBARI, 6 neutrum Asta BESCERE, dc . YLBISSARE, illud urbanum hoc rusticum, Fr quentativa sunt ALBICARE dc ALBICASCERE,alterum ab omni-hus, alterum a Gellio hospitio acceptum. Porro adverbia ALBATIM, ALBE, ALBIDE , ALBATE, ALBENTER Omnia peregrina, ct ALBOSE temerarium. Gerundium)ALBANDO dc ALBESCENDO de supina ALBATUM dc ALBAT I istud legitimum,hoc laurium. Porro adjectiva ALBUS dc ALBIDUS dc participia ver-halia ALBANS, ALBICANS, ALBATOR S ALBABILIS gentilia omnia, excepto ultimo. Et gerundia adjectiva ALBANULIS usiatatum, ALBEFACIENDUS S ALBESCENDUS nec harbara nec domestica. Etiam participia possessiva ALBATTIS, A LBEFACTUS latis nobilia. Et cumulativa ALBOSUS, ALBABUNDUS inusitata. ALBONES dc ALBACES audacia. Prieterea superlativa ALBISSLMu, dc ALBENTISSI MUS digna, quae recipiantur. Comparativa ALBENTIOR&ALBIOR. Illud civile, hoc rusticum. Diminutiva ALBEDLILA, ALBILIUM de ALBULUS nec pro domesticis
adhibita nec pro barbaris explosa, Quin a postromo utut ignobile nomen accepit illustre dc proprium numen ALBULA. Abstracta,
ALBAMENTUM dc ALBATIO non illegitima, dc A LITAS i
300쪽
. De Aginis Ingeniosis. Cap./L ID quot sunt casus istorum nominum verborum flexiones tot sin
vocis primitivae liberi, alii legitimi alii sipurii , alii Oratorii , alii Poetici. alii graves, alii ridiculi. Ex ovo intelligitur quam vastus cssa que ilicite obeundus sit oceanus latinae lingvae, cum barbariet adeo vicina sit clegantia. Neque enim vesa flexionibus obliquorum cusiam rectum tuto poteris colligere. Nam MAOE casse quinto erit et gans in primo non itemr ita ut filiolus sit patre destitutus. Contral ulchra mater veluti SPECIES filios dabit degeneres. Neque enimatine dicitur specierum nec speciebus. Er vox-ARENA a Julio Caelare singulari numero judicata fuit ingenua, in plurali barbara. Alia quae neutra limi singularia , plura mutantur in mares ut COELUM. Sunt, quae in pricterito placent, praesenti displicent, volutioni, O Dior, non odio ora. Et contra quae in praesenti sunt accepta, in praeterito repudiantur, ut Soiso, os. Nec certae leges ali militudine S analogia ducuntur. Quaedam enim recte dc cum laude derivantur , quorum similia reprehenduntur. Nam a Bipo, Bia s derivatur bibax ut a Vivo Vivis vivax. Sed ab illo dicitur bili , non item ab hoc vivom. Et alias glori0usa Gi.oRi A propitiis auribus accipitur: ut τι- ct rissu a UiCTOMA ut insolens exploditur. Ex his colligitur nec Grammaticae praeceptis, nec aurium judicio, nec ulla prudcntiata latina satis discerni a barbaris, 1est lectione indetest. dc accurata O serva dione opus esse. Haec quanquam in universum vera sint, si quis proprii se nis laudem expetat: negari tamen nequit ut supra diximus multa derivata nunquam audita interdum digna csse, quae admittant des rant aur non malevolae , si non ut piopria ct naturalia, saltem ut Ggurata dc peregrina, cum majori gloriae sit ingenio nobili pro autore celebrari quam imitatore. Accius primus protulit haec derivata FRANGEs dc FORT CERE pro faui ct fortem fri, de nova tunc monstra videbantur, post alia ejus seneris induxit Furius Opui scris, Di ESCERE, NOTESCERE , S gemmae videbantur peregrinae , hodie vero ex vocibus Hurati factae sunt propria de commvn . Sed duabus de causis ejusmodi voces inducimus , vel loci causa vel uni. plitudini stilo concili andae. Primam ob cauliun adhuc hodie histriones quid m in Coinc diis Italicis audaces derivationes tanquam Atticum salem adsperis