장음표시 사용
611쪽
s Theoremata practica fabricandis argutias. Cap. XX. tiam supplere debeat, ut si dicas: MoRs IN GEMMA: reliquis verbis omissis, atque adeo enthymema tuum brevi dicto posses concludere in hunc modum: Hem , quid optabilem mortem faciati Mors in ιemma. Aut quod multo argutius est, diffusior dicendi occasio de pluribus . remotis de curiosis rebus ex uaemate captatur, eaeque postea in compendium contractae uno veluti allusionis ictu exhibentur, qui omnes illas res in mentem revocet, Diffusior ratiocinatio sit his: Apis in electro itaqueara est, quod ad arborci illa accesserit, in quas Nympha Phaetontis sorores conversa fuerant. En quot res a themate remotae r At omnes illas brevi S celeri allusione innuere dc complecti potes: aris, cur in Ham apiculam fau lenta arbor implicuit 'formina erat. Et generatim arguta dicta, quae ad Laconismum pertinent, sunt illa, quae nonnisi aliis verbis, Ic quidem pluribus quam ipsum est dictum explicari possunt. Veluti illud Martialis in frequentia Romae incem dia. Thema erat: Roma ste timentibus vexatur incendiis. Animadversio metaphorica: ulcanus populum Martis hostis sui fervenissin incem His vexat. Hinc natum eu enthymema patheticum:
Jam precor obsitos nostra, Vulcane, quereia Parce sumus Martis turba: sed se Veneri
Cuius haec est sententiar Placatus sit sanrim, Vulcane , utut enime artu fimus populin, quem ob adulterium odisti ab munea ι aismen ortum quoque ducimus, qui filius es Veneris, quam tenerὲ amas, licet adultera sis. En quam multa qVam paucis i Sic nomnunquam Verbulo integrum enthymema continetur, ut ostendi supra in argutiis ex Archetypo & verbo mixtis. Quare transeamus ad aliam figuram.
DATO THEMATE URBANUM ENTHYMEMA EX ORPOSITIS CONCINNARE.
Nullum est thema adeo sterile, cujus singula obiecta non pIures eiusmodi complectantur notiones, in quibus peregrini sint respectus
oppositiones, ad enthymemata arguta concinnanda idoneae. Iria hoc themate Apis IN ELEcTRO MORITuR quantam copiam ex coli ctione illa ante a nobis facta hauries Z Quod Apis in cera vivat,ingen ma moriatur. QVod mel raptura, a visco rapiatur. QVOd sit mortua erimmortalis. Quod conclusast ct vidiatur. Quod is volans ct captiva.
612쪽
inod electrum sit liqvidum stupic inod humor sit
hod vitam Moerat S pretium Haec omnia sunt contraposita, quib' superstrui possunt animadversiones aenigmaticae ct argutae.V
luti: me acet , non jacet , in iapide non lapide , mus non elaesa , volae cris non voburu , rapta dum rapit. Unde fluunt enthymemata arguta ictis Iare vivat, quia periit. Lateret, ni relateret. Aut: avara volueris in cera vivit , in gemma moritur , quia nee et avarum meliorem esse
mortara- , quam vivum. Simile est hoc Martialis: Vis dicam male eum
sis tibi , Mne ' Bene est. Et Plinius postquam exaggeraverat annonae ubertatem ex AEgypto Romanis subminam eo anno, quo Nilus aquis desectius agros non inundaverat , infert: Itaque inopia mi ubertatis eatis fuit. Sed alia est non minus peregrina oppositionis ratio, rete speciem habet elench i , ut in dicto illo Antigonae ad patrem coecum et Si vivis antecedo: si moreris , sequor. Sed de hoc genere oppositorum suo loco satis dictum est. Desinamus igitur hic.
STATUTO THEMATE ARGUTUM ENTH E. MA DECEPTIONE CONCLUDERE.
Huius rei artificium tale est, ut thema eum in modum exponatur, ne finis respondeat exspectationi auditoris de initio conceptae. Ut si rem videaris exaggeraturus , extenues e laudaturus , vituperes: excusaturus accuses; de similia inexspectata, de quibus ante diximus. Deceptis igitur requirit aliquam oppossionem inter duas res ira expolitam , ut postrema non sbium sit inexspectata, sedcxspectationi contraria, seu ex orationis filo, seu epitheto adjecto. Sit, Ma nostrum: Ams IN ELECTRO MORTuA. Observare hic potes duo contraria objecta ELECTRuM gemmam pretiosam, dc APEM vermem vilissem. Thema igitur sic explicari potest, ut auditoris exspectario prioris objecti splendore concitata , posterioris vilitate praeter opinionem decipiatur. Utr gemmeo in sepulchro mendide conditur magni us VERMis. Unde enthymema hoc deducitur: Regaleτ igitur Praefica stlendidas inferias condecorent funesto RISu. Aut: Ergo veneraremisci istos viator dc Coruspu E. Hoc modo Martialis thema , quod sibi proposuerat: MAGNA PLuvIA: PARvA VINDEMIA CORAMi: extendit
hoc arguto enthymemate: Vindemiarum non ubivis proventus cessavit Ovidi, pluvia pro trandiae centum coramus Deit AMPHORAS Α-
613쪽
Theore ala prae7kafabricandis argutim Cap. 6.. Eodem modo ut diximus ) loco enthymematum fiunt induactiones argutae. LIt si diceres: citia in Pyramide jacet Regina:
νnores in nousiao Rex Atius et superba in mois Hadrianm Caesare adde avarium miraculum εἶ gemmeo in sepulchro VERAMIClILUS. Similli. inductione thema illud supra memoratum: ORNATus INCEDIT PO DACRiCus explicari posset itar Ide incedebat elegantissimo instinumu om
marm gemmatam capite gestans galeam: cosio auream torqvem: pectore
triplicem uricam: laeva fulgentem estpeum: dextra argenteam lanceam spedi purpuream POD RAM. Hujus generis argutias adamavit Anacreon, ut haec ad reprehendendum.' Taurum natura docet ferire cornu: Equum jactare calces, leporem valere cursu, isonem dentescet ire, te vera ItasAmsa. Et haec altera in laudem: Muci μsaxumve Dest, Pandion in avem: ego mutari veltim in CALCEUM, tuos ut peri
oscularer. Sed de his alio loco egimus. Jam singula genera urbanorum enthymematum separatiavistini explicata: ostendam nunc duplicem rationem exercendi ingenii duorum theorematum beneficio,in quibus jucunditas cum iactilitate certat. Primum sit hoc.
PROPOSITuM THEMA PER SINGULA FIGURARUM GENERA ALITER ATQUE ALITER ENTHYMEMATICE
Rhetores Romanos in scholis declamatoriis hoc exercitationis genere usia esse legimus ut diuum aliquod argutum ingeniose per omnes clictoricas figuras variarent. Sic Suetonius de claris. Rhetoribus: praeclare Heta, inquit, per OMNEs FIGuRAs, per easia ct - νο-οι ALITER A LE ALITER exponere, ct narrationes tum breviter ct presse, tum latius ct uberius explicare eonfieverami. Sufficeret quidem nuicitheoremati illustrando omnia illa exempla hic collum re, quae de Ape in electro sub suo quodque genere proposuimus, in quibus unum thema per omnes formas enthymematum urbanorum versavimus. Sed majoris copiae causa aliud exemplum de p. aup re eodemque stuperbo, qvi ut dives haberetur apud eos, qui ipsum ignorabant, digitis Ar vestibus gemmas adulterinas gestabat, proponam. Ista enim hominis vanitas multam ridendi materiam fiangerebat iis qui hominem propius norant. Dabo itaque siecundum
singula genera hactenus proposita specimen aliquod talium in super ham hominis pauperinlini. Ex
614쪽
Neoremara prasica fabricandu argutia . cis. X VEx Metaphora proportionis copiam illam gemmarum Vocarunt quidam GEMMARuM GRANDINEM. Dixerunt igitur: hoc ipsofame peris, quodUmmis famem tegis. Tam enim crebra G E AfMARUM GRANDO vineas tibia egetes omneu decussit. Alii stiperbiam vocantes FuMUM dicebant: mirum est, cum domi tibisculus non aris deat , te tamen esse FUMOSUM. Alii Metaphora Attributionis gemmas dixerunt LAPIDEs , genus scilicet pro specie. Afiramur tecum tot lapides geras.domo carere. Et alii: plus edores, spem digito gestar ANNULUIM,pedibus gesta dodi di non adeo orrires, etiar 'si alterim esseramancipium.
Alii Homonymia Metaphora in voce HUMILITAS ludentes, quae 5 virtutem, dc tenuem vitae sortem significat; dixerunt: N. in tanta quidem HUMILITATE HUMILIS esse didicisti. Et alius alludens notis MACRI S CRASSI nominibus alterius quidem Graeci Poetae, alterius divitis Romani civis r Quod Poetica imitatione verim , quam vero τυυμ vG conficias: MACRO o similior, quam CRASSO. Ex H ο'pos alius hanc imaginem expressit: Regis ea eri
milis es, nam gemmis ornaris, nihil eris. . Et alius, qui vestium gem-m, , Orisque Avaiorem stectat et Ceream re magnificentia fatetur imagia
Ex Hyperboler prudenter te omnibus Indi Ganguqetu. viis bus oneras , ne jejuniis vacuum ventus iaripia . Et alius: Stetitarum namerum gemmis aeqvaποῦ itaque caelum possides, de teris
Laeonisin. inr ατῶν re mortalium securior ρ tot opibus foris pons, domi furem non times. Et alii eundem sensium aluter e licarunt, obserrantes enim pavonem symbolum esse superi his,'in motacillam paupertatis, quoniam nonutitur proprio nido,duinunt: Video quidsis: foris pavo, domi motacin. Hsta fantini o Mercurii easiere artem videris, nam Lues δε- , seuperbiam se pauper arem , hane invia, istam opi ius conciliasti. Itemr Eis miser es, qui paupertarem invidiae , d viri σου erarioni obnoxias feci , ψ nec opes tibi , nec paη- ἔπι- esse utilis vidca1 r. . - Deceis
615쪽
. μι Theoremata practis. cap. XX. Deceprio est in hoc lusur uregium te gemmarum artificem es minime miror, eum arrium omnium magistram domi habeas FAMEM. Et aliter: χνod tam magnifice ornaris, aurifodinas venire includere re facile credo. nam i a cutis aurea est. Quod si ex eiusmodi DICTIS conficere velles EPIGRAMRMTA in hunc modum ea concludere liceret. Ex Metaphora ProponisnisTLIMOREM pro superbia usurpans, dicere potes:
Pauper es ac TUMIDUS. Non colle mirori inans Improba qui ventosarciat exta, tumet.
Ex metaphora Attroutionis loco paupertatis BREVE TUGUR . UM ponest a
Superbiam a vi maximam appetiat tuam :Peccat. Tugurio tota cum lateat brevi.
Non esse mayor hs h itio potes.
Fammonνmia observabis tam divitias quam causam appellari TIONEM unde hoc enthymema r
stida tam crebris oneras cur pallia gemmis Non est hoc ut agas, usta tibi RATIO
Secundum 'po'psn imaginem suppeditabunt UTRES ULYSsta
x 'perbole accipies proverbium illiadi TANGERE COELuM digito, quod de beato dc divite dicitur. .
Summa putat DIGITO se TANGERESIDERA; credo Nam quod humi tangat, nil habet issesuum.
616쪽
Neoremata protea argutus. op. XX. Hori laconisino poteris alludere ad BAUCIDEM pauperem foeminam, quae Iovi ad coenam vocato labas apposuis in sertur.
Ex Ovasitisne consideres duo contraria Esse PAUPEREM iv ostentare UIUITIAS.
ver divitias tibi μνου, Zoile : veram pauperiem faciunt ba tibi divitia.
Ex Deceptione insero dicitias ejus esse SOMNIA.
Multa tibi res, multa doma , mensa est tibi
Lem etiam multi: SOMNIA M ULTA FACIS.
AIterum theorema non minus est di iucundum, dc varium dc ingenio excitando argutisque sententiis locupletando conducibile, quod tale est r
PROPOSITUM THEMA UNUM SINGULA PER CAU. . SARUM GENERA FINESQUE RHETORICOS ENTHYMA MATICE VARIARE.
Praestamus id in eodem themate ludentes nunc rationibus exivibus aliquid infertur, nunc consecutionibus ex themate ded iis, nunc acutis animadVersionibus, nunc ad stuporem exaggerantes, nunc imminuentes dc deprimentes, nunc Radentes, nunc revocantes, nunc incusantes, nunc excusantes, nunc documenta vitae frugifera ex themate cruentes, nunc affectum amoris, odit, misericordiae, indignationis, invidiae, commoventes variatis simul dicendi sormis dc periodis ita, ut thema semper sit idem, sed argu- . menta diversia. Sit theman MAGDALENA CHRisTuM AMAT VEHEMENTER, FIusQVE PEDEs LAC Mis LAvo. Hoc thema primum revocabis ad mu, Cccc r
617쪽
s Theoremata practica fabricandis argutiis. mp. XI:xam ct aenigmaticam quasi antinadversionem , hoc modor MAGDALENAE OcuLI AMORE ARDENT ET LACRYMis MANANT. Ubi st tim animadvertis con nZtionem duarum rerum, quae inter se contrariae sint, in quibus adeo latet copiosa staturigo propositionum ci cnthymematum argutorum cujuscunqVe generiS, Moratorum spatheticorum, logicorum. Et cum sit materia civilis ad tria causarum genera eam reterre licet. Primum itaque debes tibi copiam par re notionum, quae in ramor his rebus reconditae sunt: AMORE,
LACRYMis, IGNE, dc COELO, Quam copiam nullo negotio parabis indicibus illis, quas dixi categoricis ordine percursis. Inde nunc his nunc istis consideratis ac inter se aptis S colligatis aut divisis existent admirabiles dissertationes in hunc modum.
ciuidhoc prodigii 3 Aqua orsamma discordes olim rivales o.
cordes modo conrubernales,in Magdalena oculis convivans' mge reflebilis meretrix Magdalena, pedes sos ne via aduras veI . mergas. Factor jam arserat, nsammis undaου exsiccasser: ad erar, nisi uoda reperasser incendium. O providam extremis periculis na- . surami fontem anhelas viator e Ad Magdalena oculos diverte:
frigidam propinant. Pastor ignem quaris ' d eosdem oculos, iuvene, ferulam inflammisis: unis in oculis fontem habeι Ofacem ac ne dein utilitati miraculum ex aqua ignem elicies, aquam ex igne. Ecquid vernaculi fontis naruram Dodona venis duo praemortuamfacem algentibus undis incendentem Z Guae distina in oculis gemelus habes Dodona fontes. A dieram Iovis neo in monte impunisa cum nivibus incendia coLudere,fidem a
fruit obvioso monti Iagdalena oculus. Haec defuit portent appendix , ut rivuli flammis flamma rivulis aleretur. At . rem
delis amori Ruid oculos isos gemino supplicio igni se .nda μ
scrucias ' sevitiam excuse: perearant profana lumina, limina pectoris: algida olim in Deum, ardentia in mortales: nunc aia terno miraculo impium algorem sacra flamma, impurum ardo
618쪽
Hi fanum igni se aqua flumine tu in ac flamine. Virasi: a.
quarum sitia Venus cum fio flammarum aurore ruis ex oculuprocus exulans, imo ipsis in oculis flammeam suis undam experiuntur ultricem. Periis vesana voluptas: cuιpshum. dolor parentarurus ardorem in oculis robum, sacra ιrrorat asergine. Vel sacrisi culin amor in ara divinorum pedum operaturin acer ram ιn oculis gestat o phialam. An forte geminus in ocia. I. ctatur amor' nu . igni sis impurus amor excoqui uro parsia pura sese emergis ex unda. Falgor, nova nupta Magdalena νha lamum a 'iratusimum ingreditur, confveta novarum nuptarum cerne parerga, ignem se aqυam in limine: civis ipse Paran misphus amor geminas agitar lampadas oculos , qυi amor. lychnum Iare marum aquis enurytant. I modo, vince amorem , se potes , minare flammas, quis mergitur. C in vas ingere, flamm. in . natat. Mergum dixeris in igne , Draustam in aquis vivere . aris , ecqυu inimica elementa paciscaror concinet ' Dicam rexhaustum fuerar flustriis pectus, ne prorsuν inanescat, decidua
undis flamma conjungitur. Nga jam omnium rerum posiente
esse amorem, qui flammis undaου ima summis conciliar , ct immi. sa elementa sermisiens summis ima conjungit , or ad antiquum
chaos agdalena mutiebrem mundum revocat , rursum dis μνῶν natura primordιὰ ex aqua or igni mundiorem mundum imsaurat. Salvete sculi largitores aestuosorum fontium. Vos ergo
debiles morbii adisa vaporaria Leucadio fontes lubriora balinneator amor accersit: Venite. Olim molesis ignibin perculsa a nimum tuesta EIIno se templo devovebanr, amorem rogatura , i gelida lampadam aqua perfundit. Huc vota amentes aman. res orabitis. Amorem assicite flammaae umbria opprimentem. -- para Venus aquis inuara aquis praefocatur e far U. Damon igni
um hostes igniculi istius favistam paver. Cave fontem hunc tur
hes , ne ultrices stammas experiare. Cave mmo Vprimas, mergaris. inrumi cave, alterius praestrio alterum τιvit elementum. Cccca . Sed
619쪽
Theoremara practica fabricando a πιιιι Cap. a X. Sed nullus finis foret, si haec persequi liberet..Atque animavi versio illa, cui ratiocinatio innitebatur, erat fere poetica dc lusius ex iasbia metaphora Proportionis nascebantur; quod si gravius sit themat& solidius,profundiores quoquo dc severiores evadent argutiae. En . aliud igitur exemplum in Callimachum Atheniensem , qui pugna Marathonia praeliando occisus erectus constitit. Quod robur paten ipsius in senatu exaggerat. Thema est: Callimachm in acie occiditur est rectus manet. Animadversio in opposiιione admirabili invenitur tMo Tuus STAT. Ratiocinatio haec est:
Hoc qυem videm Athenienses sanguine victariam vobis peperi. Nemo vinera fitii meiqvarat: Ac sterit cum pugnavit.
Dubιro an moriendo vicerit, an vincendo si mortuus. Mors certe non interrupit viMoriam, sed continuavit. Eu vicit , semel Xerxem, iterum nataram, misti vulnera perrulit ,plura optavis.
Totam Asiam sustinuit, nee recissit. Mortum esse seri . Avod pomit mori culpa narura est, quod non cecidit, laus est unus. Rerum natura, tecum mihi reses: cur aur caelestem filio meo an mum dedisti, aut morsale corpus. Moriantur qυi mortem rimere
possunt. in Age nec eadere potuit, nec vinci, er debuit mori. Is oorpus non reliquit sed ab eo relictin est. Primm est, qui natura cessit, is de narura triumphavir. Primus qui vivus vicit , smortuus non jacuis: primus qui virtutis documenta pos oblinum dedis, qui vira Parium ipsa morte extendit. χvo honora digninvobu Arhenienses videturr quo praemior nam si fortiter in bes. D cadere laus es: isse se forriter fecit, o non cecidit. .maria tu an monem rimuerit' ne siensis quidem. Sepulchram ambire debeam nescio , an recusare. Urinam loqui post mortem Castim che posses, stur porusi vincere t resonderes hoe modo. Pro δε-
pulchro x rhenienses , memoriam mei mando. Pudet jacere inrer reliquos, quorum multi ante mortem, omnes in morre cecidere, nemo post morum sterit. Abstine manam quicunque es: ne cruodelior sis ipso hoste, qui occidere potuit, non poruit movere. N mo mihi tuam erigat, suocis hoc eadaver. Vos Barbaros virtute Diuitiaco by Coosl
620쪽
Nere aera practisa foris--- cp. XX. tu re viri , ego socios exemplo. Cur torperis manus, cur non pu gnatu ampli- ρ an rimetis, ne quu non creditum sit e Ego vos, Me metu libero. Non minuου creden/ posteri pugnasse mortuum,
Nunc alia quaedam theoremata proponam ex eadem radice diversimode prognata , in quibus pari cum aucunditate dc fructu inge.
Lepidissimum est hoc scripti genus. Sicuti enim, qVae acu pin. guntur , gemmis interpositis nitidiora fiunt: sic narrat ut Tullius
loquitur interpuncta sermonsitu, festivitatem habet. Majorem vero, cui vividae argutiae interponuntur, nunc animadversiones admirabiles, nunc morati sermones, nunc teneri affectus, ut diximus. Sic igitur narrando ad Varias res progressus ex quacunque re thema, &ex themate animadVersionem elicere poteris, cui ingeniosam ratio nem vel consecutionem subjicias. Exemplum cum Pienum desidia, meum suppeditabo, quod totum narrationis interpunctae, qualem
proposivi, speciem S ibrmam servat.
ronis Claudii Caesaris execrabiism hsoriam calamo persequar. Par enim est calamis trajiciatur, quos gladio acuit. Hic interprivmtos optimuου, inter Principe1 presimus, ab aecepto imperio repente pristinam mirtutum oeciem pudenda labe maculavit. Depressit illum fortunata , dum erexit: regno plane dignum , nisi regnasset. areris is ante moribus ad omnem postmodum crudelitatem conca it. Ut corallium imduruit cum purpura rubuit. Ante victor ac triumphalis tum marci ser soluim ingentem gloriam bestorum otio lustrisi confecit. Itaque duin.
laurum acquisivit regiam, palmam amisit popularem. etiam persticarissimi ac providi vir ingenii sub honoribus imperii obstupiduia meruit re insarius. Regiae Vitae uturam meritus, ut male sanum caput alligaret. Quod injecto ψademate fortuna fregit. Sola amplificandis adibus ac pomariis occupata mam Eest. ItaqVe domum augustam fe in , angustam urbem. At o Cassarea familia infelix pudor I Exiguas
licet clade cruentum gla um e Mura enu , nisi eundem maternis in viasceribus mergeret. Vipera erat, matris uterum rupit. Nec satis Insum in sanguine: egregiam urbem Patriam orbis terrarum caput ingestis flaminmis aviuvit m aboleret. Decore nimirum matri parentaturus patriam