장음표시 사용
261쪽
gust. in lib. a. de sermone Domini in monte, e. I et parum a princ. to. Φ. 3 non in sola rerum corporearum
nitore, atque pompa, sed etiam in ipsis sordibus tuoctuosis esse polyd jastantiam , is eo pericula iorem, quod sub nomine ferυitutis Dei deeipit . Et Pnitos. dicit in 4. Ethicor. e. 7. ci . f. to. S.) quod supeνabundantia , inordinatus defectus ad iactantiam
Ad primum ergo dicendum, quod quamvis ipse cultus exterior rion sit a natura ; tamen ad naturalem rationem pertiuet, ut exteriorem cultum moderetur. Et secundum hoc nati sumus hanc virtutem suscipere, quae exteriorem cultum moderatur.
Ad secundum dicendum , quod illi qui in dignitatibus constituuntur, vel etiam Ministri altaris, pretiosioribus vestibiis quam caeteri induuntur , non pro
pter sui Mloriam , sed ad significandam excellentiam sui ministerii, vel cultus divini. & ideo in eis non eli vitiosum . Unde August. dicit in a. de doctrina christiana: ia. in princ to. 3.3 ,, Quisquis sic uti-
,, tur exterioribus rebus, ut metas consuetudinis bo-D MOrum, inter quos versatur, excedat, aut aliquidis significat, aut flagitiosus est; dum scilicet propter
,, delicias, aut ostentationem talibus utitur . . imiliter etiam ex parte defectus contin Rit eme peccatum. Non tamen semper qui vilioribus quam caeteri , venibus utitur, peccat . Si enim hoc facit propter iactantiam, vel superbiam , ut se caeteris praeserat, vitium superstitionis est : Si autem hoc saciat propter macerationem carnis , vel humiliationem spiritus, ad virtutem temperantiae pertinet. Unde August. dicit in lib. 3. de Doctr. Christ. cloe. eit. uuisquis refrictius rebus praetereuntibus utitur, quam se habent mores eorum, cum qtiibus υiυiι, aut temρeratus, aut superstitiosus es . Praecipue autem competit vilibus vestimentis uti his, qui alios & verbo , R exemplo. ad poenitentiam hortantur; sicut fecerunt Prophetae,
de quibus Apostolus ibi loquitur. Unde quaedain glos.cord. Dp. ilitid, Ipse autem Ioann.' dicit Matth. 3. Pui paenitentiam praedicat , habitum poenitentiae
Ad tertium dicendum , quod huiusmodi exterior cultus indicium quoddam est conditionis humanae. Et ideo excessus, & defectus, & medium in talibus reduci pollunt ad virtutem veritatis , quam Philonciae. eit. in a g. ponit circa facta, & dicta, quibus aliquid de statu hominis significatur.
262쪽
QUAEST. CLXIX. ART. II. 23 APPENDIX.
EX articulo habes primo; quomodo per rationem
ostendas, merito insinuatum es e a scripturis,&Ambros. quod circa ornatum exteriorem potest esse virtus, S uitium . A D. Ambros quidem , ut in arg. coni. A scripturis vero per hoc , quod dicitur I sata 3. Auseret Dominus Ornamenta calceamentorum, is & lunulas, & torques, monilia, armillas, mitras, is & discriminalia , σα & erit pro suave odore R ,, tor, pro zona funiculus , Pro crispanti crine catinis vitium , & pro fascia pectorali cilicium. Dem DT . se a. Mulieres in habitu ornato , cum verecundia, is & sobrietate ornantes se; non in tortis crinibus, is aut auro, aut margaritis, vel veste pretiosa, sed is quod decet mulieres promittentes pietatem per op rabona. Item 1. Pet. 3. Mulierum non sit extrinsecusis capillatura, aut circundatio auri, aut vestimentorum ,, cultus . Sic enim aliquando & sanctae mulieresis sperantes in Deo ornabant se . Ex his enim Scripturae elici volunt a scholasticis prudentibus , quod circa exteriorem cultum virtus potest esse , 3e vitium. Secundo vides; quomodo, &c.
AD Seeundum . sic proceditur. Videtur, quod orna tus mulierum non sit sine peccato mortali .. mne enim quod est contra praeceptum divinae legis, est peccatum mortale; Sed ornatus mulierunt est eoniatra praeceptum divinae legis. dicitur enim I. Pet.. 3a auarcim, scilicet mulierum , non sit extrinsecus e putatura , aut circumdatio auri , aut indumenti ve fimentorum etallus. ubi dicit glos . Cypriani: ωὐι. de Habitu Viet. ciri med. Serica, oe purpura induinta Cbrisum Dueere induere non possiti ut ς auro , .m margarisis adoνnatae, m mouilibus, ornamentadime iis , oe corporis perdiderunt et Sed hoc non .fit niti per peccatum mortale .: Eryci ornatus mulimum non potest.esse sine, peccat0 mortali ι - 2. Praeterea . Cyprianus dicit in libro de habitu. Virginum . loci eis. ,, Non virgines tantum, aut
b, viduas, sed di nuptas puto, & omnes Ommno ic
263쪽
D minas admonendas , quod opus Dei , & facturamis eius , & plasma adulterare nullo modo debeant,
se adhibito flavo colore , vel nigro pulvere, vel ruinis bore, aut quolibet lineamenta nativa corrumpenisse te medicamine. Et posea subdit: innus Deo in- ω, ferunt , quando illud quod ille formavit , reso
is mare contendunt. Impugnatio est ista divini opem ris, praevaricatio est veritatis Deum videre non
,, poteris , quando oculi tibi non sunt , quos Deus,. secit , sed quos diabolus tufecit , de inimieo tuom compta , cum illo pariter arsura : is Sed hoc nostdebetur nisi peccato mortali. Ergo ornatus mulieris non est sine peccato mortali. 3. Praeterea. Sicut non congruit mulieri, quod veste virili utatur; ita etiam ei non competit, quod inoris dinato ornatu utatur : Sed primum est peeeatum . dicitur enim Deuter. 22. Non induatur mulier υesse virili, nee vir vese muliebri. Ergo etiam videtur, quod superfluus Ornatus mulierum sit peccatum moris tale. Sed Contra est, quia secundum hoc videretur, quod artifices huiusmodi ornamenta praeparantes mortalis
Respondeo dicendum , quod circa ornamenta mulierum sunt eadem attendenda, quae supra car. praeci eommuniter dicta sunt circa exteriorem cultum &insuper quoddam aliud speciale, quod scit. muliebris cultus viros ad lasciviam provocat , seeundum illud Proverb. 7. Eree mulier occurrit illi ornatu meretr sis praeparata ad decolendas animas . Potest tamen mulier licite operam dare ad hoe quod viro suo placeat , ne per eius contemptum iu adulterium labatur . Unde dicitur I. ad Corinth. 7.
quod mulieν quae nupta ess, cogitat qui sunt mωndi, quomodo placear viro . Et ideo ' mulier eoniugata
ad hor se ornet, ut viro suo placeat, potes Me facere absitae peccato. Ille autem mulieres , quae viros non habent,m nee voliuit habere, vel sunt in statu non habenis di , non possunt absque peccato appetere placereis virorum aspectibus ad concupistendum : quia Meri es dare eis incensivum precandi. Et si quidem haeis intentione se ornant , ut alios provocent ad comis cupiscentiam , mortaliter peccand : si autem ex,, quadam levitate , vel etiam ex quadam vanitatem propter iactantiam quandam, non semper est pec-D catum mortale, sed quandoque veniale . Et eadem ,, ratio quantum ad hoc est de viris. Unde Augiasti
264쪽
,, prium eo. a. a Nolo, ut de ornamentis auri, veI,, vestis praeproperam habeas in prohibendo senten- ,, tiam , nisi in eos qui neque coniugati sunt , neri que coniugari cupientes , cogitare debent quom is do placeant Deo : Illi autem cogitant quae sunt ,, mundi , quomodo placeant vel viri uxoribus, vel ,, mulieres maritis: nisi quod capillos nudare foemis,, nas, quas etiam caput Velare Apostolus jubet, nees, maritatas decet. In quo tamen easu postent aliquae a peccato exeu-sari, quando hoc non fieret ex aliqua vanitate, sed Propter contrariam consuetudinem : quamvis talis consuetudo non sit laudabilia .
Ad primum ergo dicendum , quod, si eut Glos oia. ibidem dicit , mulieres eorum qui in tribtilatione e rant, contemnebant viros ς ω tit aliis placorent , sopuIehre ornabant: quod fieri Apostolus prohibet. Ἀquo etiam easu loquitur Cyprianus: non autem pro hibet, mulieres conjugatas ornari, ut Placeant viris, ne detur eis occasio peccandi eum aliis. Unde Apom I. ad Timoth. a. dieit : Mulierer in habilia ornato, cum verecundia , oe sobrietate ornantes se , non mrortis crinibus, aut auro, aut margaritis , aut Ne
pretiosa . Per quod datur intelligi, quod sobrius, ει moderatus ornatus non prohibetur mulieribus , sed superfluus, & inverecundus, & impudicus. Ad secundum dicendum , quod muIterum fucatio de qua Cyprian. loquitur, est quaedam species fictionis, quae non potest esse sine peceato. Unde August. dicit in Epist. ad Possidium: c qua es 73. anto med. o. a. ,, Fucari pigmentis , quo rubicundior , vel ,, candidior appareat, adulterina fallaeta est ἰ quari non dubito etiam ipsos maritoa se noliae decipi is quibus solis , siniset maritis , permittendae sunt
,, foeminae ornari secundum veniam, non seeundumis imperium . M Non semper tamen talis fucatio est cum peccato mortali , sed solum quando fit propter Iasciviam, vel in Dei contemptum in quibus casibus loquitur Cyprianus . Sciendum tamen, quod liud est fingere pulchritudinem non habitam , 8t liud occultare turpitudinem ex aliqua causa prove nientem , puta aegritudine , vel aliquo huiusmodi. hoc enim est licitum: quia secundum Apostol. I. Corinth. I a. qua ptitamus ignobiliora membra corporis esse, his honorem abundantiorem c-ωndamus. Ad tertium dicendum, quod, sicut dictum est, cammee. cultus exterior debet eompetere conditiori hyrsonae secundum communem consuetudinem . Et
eo de se vitiosum est , quod mulier utatur veste vis
265쪽
Tili, aut e converso: & praecipue quia hoc potest ense causa lasciuiae : ti specialiter prohibetur in lege 'cDeui .eta.)quia Gentiles tali mutatione habitus ut eis bantur ad idololatriae superstitionem . Potest tamen quandoque hoc fieri sine peccato propter aliquam necessitatem , vel causa se occultandi ab holtibus , vel propter desectum alterius vestimenti, vel propter a-
Ad quartum dicendum, quod si qua ars est ad faciendum aliqua opera, quibus homines uti non pota sunt absque peccato , per consequens artifices talia iaciendo peccarent, utpote praebentes directe aliis occasionem peccandi: puta si quis fabricaret idola, vel aliqua ad cultum idololatriae pertinentia. Si qua vero ars sit, cuius operibus homines possunt bene , &male uti, sicut gladii, sagittae, & alia huiusmodi Jusus talium artium non est peccatum d Et hae sola artes sunt dicendae. Unde Chrysost. dicit super Matth. c hom. o. a med. J Eas solum artes vortet vocare , quae necessariorum , γ eorum quae continent υitam et estiam, sunt tributiυ , ω eousiructime . Si tamen operibus alicuius artis ut pluries aliqui male utantur , quamvis de se non sint illicitae , sunt tamen per officium principis a civitate extirpandae secundum documenta Platonis. Quia eruo mulieres licite se possunt ornare , vel ut conservent decentiam sui status , vel etiam aliquid superaridere , ut placeant viris, i consequens est quod artifices talium ornamentorum non peccant in usu talis artis , nisi forte in. veniendo aliqua superflua , & curiosa . Unde Chrysust. dicit super Matth. , cloc. eis. quod etiam ab
arte calceorum , Θ textortim multa abscindere oportet . etenim ad Iuxuriam deduxerunt, necessitatem ejus eorrumpentes, artem arti male commiscentes.
EX artie. habes primo: quomodo per rationem ostendas & in sensu recto intelligas, merito a scripturis fuisse insinuatum , quod ornatus mulierum est, & non est, peccatum mortale . Quod st.. in nuatur per hoc, quod reprehendendo dicitur Prov. r. Considero υeeordem iuvenem. seeumit ilIi mulier oris natu meretricis , praeparata ad eayiendas animas, garrula, Daga, quietis imoatiens. Item per dictum Gen. 38. quod, depositis viduitatis υωibur, Thamar ornavis δε, Θ assumpsit theνmeum . Item per 4. Reg. 9. quod audito ad υeniti Iehu , Jeetabel depinxit Oeulas suos sibio , . ornauis caput suum. Item perdia
266쪽
ctum Isaiae 3. ut adductum fuit in a. I. app. Quod auatem non sit , insinuatur per hoc , quod dicitur Ju-esith io. ipsam ornasse se indumentis jucunditatis suae. Ex quo innuitur, quod tempore illo , quo vir suus vivebat, ornabat se tali cultu. In quo ornatu , licet esset multum splendidus, non est credendum, ipsam Judith coniugatam peccasse mortaliter, sed nec semper venialiter. Secundo vides: quomodo ex iis, &c.
De praeceptis temperantiae , in duos articulos divisa. Postea considerandum est de praeceptis temperatris
Et primo. De praeceptis ipsius temperantiae. Secundo. De praeceptis Partium ejus .
Utrum praecepta temperantiae conυenienter in lege divina tradantur.
AD Primum sic proceditur. Videtur, quod praecepta temperantiae inconvenienter in lege divina tradantur. Fortitudo enim est potior virtus , quam temperantia, ut supra dictum est . q. I I. ar. 8. γI. a. q. 66. M. q. Sed nullum Praeceptum fortitudinis sonitur inter praecepta Decalogi , quae sunt potiora legis praecepta . Ergo inconvenienter inter praecepta Decalogi ponitur prohibitio adulterii , quod contrariatur temperantiae , ut ex supradictis patet. q. I a. a. 8.
'nerea , sed etiam circa delectationem ciborum , &potuum : Sed inter praecepta Decaloui non prohibetur aliquod vitium pertinens ad delectationem ciborum, & potuum , neque etiam pertinens ad aliquam aliam specierra luxuriae. Eryo neque etiam debet poni aliquod praeceptum prohibens adulterium , quod pertinet ad delectationem venereorum.
toris inducere ad virtutes, quam vitia prohibere : ad hoc enim vitia prohibentur, ut virtutum impedimenta tollantur : Sed praecepta Decalogi sunt principaliora in lege divina . Ergo inter praecepta Decalogi
267쪽
magis debuit poni praeceptum aliquod assirmativum directe inducens ad virtutem temperantiae, quam Praeinceptum negativum prohibens adulterium , quod ei directe Opponitur. In contrarium est auctoritas Seripturae. Exod. ao. Respondeo dicendum , quod sicut Apost. dicit I. ad Timoth. i. Finis oraecepti charitas vi ; ad quam dia btas praeceptis inducitur pertinentibus ad dilectionem Dei, & proximi. Et ideo illa praecepta in Decalogo Ponuntur , quae directius ordinantur ad dilectionem Dei, & proximi. Inter uitia autem temperantiae opposita maxime di- Iectioni proximi videtur opponi adulterium , per quod aliquis usurpat sibi rem alienam ς abutendo scilicet uxore proximi. Et ideo inteν praecepta Decalogi praeipue prohibetuν adulterium , non DIum se naum quod opere exercetur , sed etiam seeundum quod eor- de eoneupiscitur . Ad primum ergo dicendum , quod inter species vitiorum, quae opponuntur sortitudini , nulla est quae ita directe contrarietur dilectioni proximi, sicut adulterium , quod est species luxuriae, quae temperantiae contrariatur Et tamen vitium audaciae, quod opponitur fortitudini, quandoque solet esse causa homici. dii , quod inter praecepta Decalogi prohibetur. Dicitur enim Eccles. 8. Cum audace non eas in via, ne forte graυet mala sua in te. Ad secundum dicendum , quod gula non directe opponit iu dilectioni proximi, sicut adulterium, neque etiam aliqua alia species luxuriae. Non enim ta ta fit iniuria patri per stuprum virginis , quae non est eius coniiubio deputata , quanta fit iniuria viro per adulterium uxoris, cujus corporis Potestatem ipse habet, non uxor.
Ad tertium dicendum , quod praecepta Decalogi , ut supra dictum est, c ρω. Iaa. a. I. sunt quaedam umniversalia divinae legis principia. Unde oportet ea esse communia . Non poterant autem aliqua praecepist communia assirmativa de temperantia dari; quia uinsus eius variatur secundum diversa tempora , sicut
Augustin. dicit in libro de bono coniugali, c e. IS. eo. 6. & secundum diversas hominum leges, di co
EX art. habes primor quomodo per rationem mstendas, metito fuisse a Scripturis insinuatum ;quod praecenta temperantiae convenienter in lege di
268쪽
vina dantur. Ut per hoc, quod dicitur Prov. 8. R Eti sunt, &e. secundum quod adducitur , R de con venientia scripturarum omnium sacrarum discurritur
Seeundo vides: quomodo, ex iis, si bene pensentur,& applicentur , doctrina praesens, Sc.
Utrum eonvenienter tradantuν in divina lege praecepta de virtutibus annexis
AD Secundum sie proceditur . Videtur, 'quod i
convenienter tradantur in divina lege praeeepta de virtutibus annexis temperantiae . Praecepta enim
Decalogi , ut dictum est , c ar. praee. ad 3. sunt quaedam universalia principia totius legis divinae Sed superbia in initium omnis peeeati , ut dieitur Eccles io. Ergo inter praecepta Decalogi debuit aliquod poni prohibitivum superbiae.
2. Praeterea. Illa praecepta maxime debent in Decalogo poni , per quae homines maxime inelinantur ad legis impletionem ς quia ista videntur principalia : Sed per humilitatem , per quam homo De subiicitur, maxime videtur homo disponi ad obse vantiam divinae legis. unde obedientia inter gradus humilitatis computatur, ut supra habitum est . c se 16 i. s. 6. J Et idem etiam videtur esse dicendum de mansuetudine, per quam fit, ut homo divinae Seriapturae non contradicat , ut August. dicit in a. de Doelia Christ. c cap. 7. eir. 'inc eo, 3. Ergo videtur, quod de humilitare , & mansuetudine aliqua praecepta in Decalogo poni debuerint. 3. Praeterea. Dictum est, c arn praeci quod adulterium in Decalogo prohibetur , quia contrariatur dilectioni proximi et Sed etiam inordinatio exteriorum motuum, quae contrariatur modestiae, dilectioni proximi opponitur. unde Augustinus dicit in Regula: R. epis . I 9. ein med. eo. a. in omnibur mot
ctum. Ergo videtur , quod etiam huiusmodi inordinatio debuit prohiberi per aliquod praeceptum Decalogi . In contrarium lassicit auctoritas Seripturae. Respondeo dicendum , quod uirtutes temperan tiae annexae dupliciter considerari possunt: Uno modo secundum se. Alio modo secundum suos essectus.
Secundum se quidem non habent directam habitudi
269쪽
nem ad dilectionem Dei. , vel proximi ; sed magis
vespiciunt quandam moderationem eorum , quae ad ipsum hominem pertinent. Quantum autem ad enectus suos, possunt respice. Te dilectionem Dei, vel proximi . Et feeundiam hoe aliqua praeeρta in Decrisgo ponuntur pertinentia ad probibendum effectus vitiorum Ορpositorum temρeransis partibus: Sicut ex ira , quae opponitur mansu tudini, procedit interdum aliquis ad homicidium,c quod in Decalogo prohibetur aut ad subtrahendum debitum honorem parentibus; quod etiam potest exsuperbia provenire, ex qua etiam multi transes redi untur praecepta primae tabulae. Ad primum ergo dicendum , quod superbia est nitium rcccati , sed latens in corde ; cuius etiam inordinatici non perpenditur communiter ab omni hus . Uttile eius prohibitio non debuit poni inter praecepta Decalogi ; quae sunt prima principia per
Ad secundum dicendum , quod praecepta quae per se inducunt ad observantiam,le' is , praesupponuntiam legem. ut de non poliunt este prima legis Praecepta, ut in Decalouo ponantur. Ad tertium dicendum , qtrod in ordinatio exterio. Tum motuum non pertinet ad omen iam proximi s cundum ipsani speciem actus, sicut homicidium , adulterium , furtum , quae in Decalo o prohibentur ; sed solum secundum quod sunt signa interim ris inordiuationis, ut supra dictum est. c. quaes. I 68. a. I. ad i. JAPPENDIX.
EX arti c. habes primo: quomodo per rationem &ostendas , R in sensu recto intelligas , merito insinuatum a scripturis fuisse, quod praecepta de virtutibus annexis partibus temperantiae convenienter in divina lege traduntur. Ut Proverb. 8. Recti sunt , dic. secundum quod habetur supra qu. I 22. art. 2.ώρρen. N qu. 34o. art. I. append. Vide ibi de convenientia saerarum literarum in tradendo , quaecunque tradunt . Tuum est postea applicare ad materiam istam praesentem , sicut & ad alias pro occurrentia , de ibidem dictis , quantum sum cit , & de Cet seeundo vides: quomodo, &c.
270쪽
De Prophetia , in sex artistius divisa. Postquam dictum est de singulis virtutibus, & vitiis , quae pertinent ad omnium hominum conditiones, & status, nunc considerandum est de his, quae specialiter ad aliquos homines pertinent. Invcnitur autem differentia inter homines secundum ea, quae ad habitus, Ractus animae rationalis pertinent, tripliciter . Uno quidem modo , secundum diversas gratias gratis datas : quia, ut dicitur a. ad Corinth.
Ia. Divisones gratiarum sunt . & , alii datur per
Apiritum fermo sapientiae , alii sermo scientia Sc.
Alia vero di flerentia est secundum diversas vitas , aftivam scilicet , & contemplati υam , quae accipiuntur secundum diversa operationum studia . unde &ibidem dicit lar , quod divisones operationum sunt. Aliud enim est studium operationis in Martha , quae solicita erat , oe laborabat circa frequens mini serium; quod pertinet ad vitam activam: Aliud autem est in Maria , quae sedens fectis pedes Domini audiebat verb&m illius ς quod pertinet ad contemplativam , ut habetur Lucae Io. Tertio modo secundum diversitatem ossiciorum , & statuum , prout dicitur
ad Ephes. 4. Et ipse dedit quosdam quidem Uolos, quosdam autem Prophetas, alios veros Euange-Isas , alios autem Pastores, o Doctores; quod pertinet ad diversa ministeria, de quibus dicitur I. ad Corinth. ia. Diυisones ministrationum funt. Est autem attondendum circa gratias gratis datas, de quibus occurrit consideratio Prima , quod quaedam earum pertinent ad cognitionem, quaedam vero ad locuti nem , quaedam vero ad operationem . Omnia
vero quae ad cognitionem pertinent , sub prophetia comprehendi possunt . Nam prophetica revelatio se extendit non solum ad suturos hominum eventus, sed etiam ad res divinas , & quantum ad ea quae proponuntur omnibus credenda , quae pertinent ad fidem , di quantum ad altiora mysteria , quae sunt Perfectorum, qaar pertinent ad sapientiam . Est etiam prophetica revelatio de his quae pertinent ad spirituales substantias, a quibus vel ad bonum, vel ad malum inducimur ; quod pertinet ad discreti nem spirituum . Extendit etiam se ad directionem humanorum actuum ; quod pertinet ad scientiam, ut infra patebit . q. R77. Et ideo primo occurrit considerandum de Prophetia , & de Raptu , qui est quidam Prophetiae gradus.