장음표시 사용
171쪽
Aut A est,aut B est, Aut dies est,aut nox est, . r. Atqui A s, Est autem dies, Non igitur B est. Non igitur est nox. et r. Atqui B est, Atqui nox est, Non igitur A est. Non est igitur dies. vir. Atqui A non est, Dies autem non est, Est igitur B. N igitur est,rr ri. B autem non est, Nox autem non est,
Igitur est A. Igitur dies est.
Aut A no est,aut B non est. Avidies no est uin no est v. Atqui A non est, Atqui dies non est, Est igitur B. Nox est igitur. v r. Atqui B non est, Atqui nox non est, Est igitur A. Est igitur dies. vrr. Atqui A est, Atqui dies est, Non est igitur B. Non igitur est nox. viii. Atqui B est, Nox autem est, Non igitur Aest. Non est igitur dies.
Aut A est,aut B non est, Autdies est,aut Lublanx x. Atqui A est, Atqui dies est, Igitur er B. Igitur cr lux sola est. x. B autem non est, Lux autem solis non est, Non litur er A. Igitur nec dies est.
172쪽
DIALEcTIc A. Hyxi. Atqui A non est, Atqui dies non est, Igitur neq; B est. Non igitur lux solaris est, x et r. B autem est, Est autem lux solis, Igitur cr A est. Igitur er dies est.
A non est,aut B est, Nox no est ut umbrarerre illxrri. Α autem non est, Non autem nox est, Igitur neque B. Igitur nec umbra terrae. x am. B autem est, Atqui umbra terrae est, Igitur er A. Igitur er nox est. x v. Atqui A est, Nox autem est, uitum ex B est. Igitur er umbra terrae est. xvi. B autem non est, Atqui umbra terrae non est. Igitur nec A. Neque igitur nox.
Et A est,ta B est, Et uirtus est,eπ honestum est, L Igitur A est, Urtia igitur est, xi. Igitur B est, Honestum igitur est.
Ne A est,nes B est, Nes uirtus est ies bone est,
irr. A igitur non est. Igitur non est uirtus. r. B igitur non est. Igitur non est honestum.
A ego B non est, Vitium est, er Mnestsi non est. v. Α igitur est, . Vitium igitur est, v a. B Cirur non est, Honestum ergo non est. ι s
173쪽
A non est, B est, Viritu non est,er turpe est, uri. A igitur non est, Igitur non eost uirtus. v arr. B igitur est. Turpe igitur est.
mn A e hoe B est, Non π bo est, er irronaler. Atqui A, Atqui est homo, Non igitur 6ὶ B, Non igitur est irrationale.
ar. Atqui est B, Irrationale autem est, . . Non igitW A. Igitur non est homo.
Non A no est,et B no est, Non crynu no est,π aegrotur . sed A non V, sed fanum non est,' non est, Igitur est B. Est igitur aegrotum. r. Sed B non est, sed egrotum non est, A igitur est. Sanum igitur est.
Non Aest. B non est, No est homo, ex roiia2 no Q, v. Atqui est A, Atqui est homo, Est igitur er B. Est igitur Cr rationale,
v r. sed non est B, sed non est rationale, Neque igitur A. Igitur nec bomo.
Non A non est, er B cst, Non et bo no est,cr ronalis, v ir. sed A non est, sed homo non est, uitur neque B. . Igitur neque rationala.
174쪽
DIALEcTIc A. v arr. Atqui est B, Atqui est rationate, Igitur ex A. Igitur er bomo.
Eua copulatina regulae quatuor. r. si ponis antecedens ollis adiunctum.1 i. si ponis adiunctum,tollis antecedens. xi r. si tostis antecedit ponis adiunctum. ii 1 r. si todis adiunctum,ponis quod antecedit.
copulativa tranatiua,er antecedens ex adiunctu ponit.
FORMA ae disiunctivae. Propositionum disunctivarum
amrmativarum sunt sui ante quoque admonuimus quatuor species.Nam aut utraque pars negatione caret, ut, aut dies est, aut nox est, estque haec prima species: aut habet utraque negationem , ut, aut dies non est, aut nox non est: cuius sensus melius depraehendi potest in conditionali,quae rationalis dicitur: per hanc enim examinantur obscurae disiunctivae: ut supra pluribus docuimus , ueluti haec: aut dies non est,aut nox non est, significat priorem aut posteriorem partem tantum esse ueram plures enim una uerae esse non possunt aut prioris partis oppositum per colunctionem Si, consequenti coniunctum hoc autem erit tale,si dies est,nox non est. Hanc autem euidenter ueram esse facile perspiciamus: estque haec secunda rma propositionum disiunctiu rum. Fiunt autem duae hae species ex contrariis immediatis. Tertia sorma α quarta nascuntur ex terminis conuertibialibus , ut, homo & rationale animal, nox & umbra terrae, dies & lux ilaris, quorum alter tantum cum negatione sumitur, si consequens sit tertia serma: ut,homo est,aut rationale animal non est.Si antecedens cum negatione, fit quar' ta serma: ut, dies non est, aut lux solaris e :t. Habent autem& hae Grinae, tertia inquam & quarta, obscuram intelligentiam, proinde examinentur per communem illam regulam, id est,
175쪽
id est, ut antecedentis oppositum per coniunctionem Si,iungatur consequenti: ut, aut homo eit, aut rationale animal noest, hunc habet intellectum: si homo non est, animal rationale non est, quod nunc satis euidens est. Similiter haec in quarta serma: aut dies non est, aut lux solaris est, examinata per canonem sic habet: Si dies est, lux solaris est, quod iam quoque clarius intelligitur. Admonui hoc propterea, ut pueri cernant propositionum huiusmod, uim&naturam,&siqua obscurior incidat, redactam ad communem illum canonem clarius eam explicent, eo ei im ualet hoc artificium. Posuimus aute e regione uoces significati uas, quod ex literis, quae in omnibus propositionibus eaedem sunt, nulla est naturalis discrepatia, aut affinitas,& ut discetes hoc modo percipiant, cuiusmodi uoces in qualibet forma propositionum requirantur. Nascuntur autem ex quatuor hisce formis propositionum disiunctivarum sedecim ratiocinationes, & singulis quaternae: nam propositionis disiunctivae utralibet parte utcunque in assumptione p osita, id est, sine negatione uel cum negatione, sequitur aliquid necessatia conelusione ut huius, aut sanus est, aut aegrotus, antecedens assimi potest affirmanter, sed sanus est, sequitur, igitur non est aegrotus: similiter idem neganter assumitur, sed sanus no eli,quid sequatur manifestum est: sic consequens bifariam assumi po- test, cum negatione & sine negatione. Ad hunc modum ex unaquaque propositione disiunctiva ueniunt quatuor syllogi sint, cum autem formae disiunctivarum sint quatuor, fit ut sedecim eueniant syllogismi, quorum tamen assumptiones& conclusiones saepe conueni uti Verum ex propositionibus conditionalibus per coniunctionem, si, quarum Trapezuntius non meminit, non possent totidem fieri: nam tam antecedens quam cosequens uno saltem modo assumi debet,ut huius: si homo est, animal est, posito antecedente in assumptione, aut sublato colequente aliquid sequitur, sublato autem antecedente aut posito consequente an .ssu tione,nihil sequitur: ut si ambulat, mouetur: duas habet assumptiones consistentes, a positione antecedentis ad positione consequentis, & a sublatione consequentis ad sublationem antecedentis: alii autem duo non consistunt, uidelicet a lubi tione antecedentis, & positione consequentis: ex quo fit, ut
176쪽
e propositionibus quatuor conditionalibus, octo tantum fieri possint conclusiones. Nam de conditionalium proposi- . tionum per particulam, si, sunt etiam quatuor rmae, ut sua pra ostensum est. Verum Trapezuntius supersedit, quod ex
ante gressis facile in telligi queant: si cui tame addere libeat, habet hic unde possit. Erant autem deprauati modi illi apu/Trapezuntium, quod uitium nisi ex uocabulis depraehendi
non poterat. r FORMAE assirmativae copulatiuae.) Huiusmodi oratio nes ratio ei nationum nunquam sunt propositiones, nec in dialectica traditur aliquis modus colligendi ex his: quin etiam carent assumptionibus: nam antecedente aut po sito,
aut sublato, similiter & consequente, ex partium inter se assinitate nihil se uitlix: ut, Scipio & Aphricam P.R. subiecit, dc Numantiam deleui imon habet coniunctionem, quae assum ptionem aliquam resipiciat, neque habent partes inter se ali- suam necem tu dinem,ut si assumeretur, atqui Aphricam subiugauit, aut non subiugauit, non equitur, igitur Numatiam deleuit. Neque orietur ex propositione huiusmodi assumptio. Sunt igitur hic nulli syllogismi, nisi sorte dicamus esse argumentationem a coniunctis ad divisa. μ FORMAE copulatiuae negatiuae.) Hae propositiones constant eisdem terminis quibus propositiones disiuncti uet,& examinantur ad easdem regulas: proinde in his totidem possent fieri syllogi sint quot in disiunctivis, x v i. nimirum: ut, non est dies & nox: sed dies est, non igitur est nox: deindςa eo sitione consequentis, sed nox est,igipur no est dies: tum a sublatione an pecedentis: ut, sed dies non est:& a sublatione consequentis, sed nox non est. Trapezuntius uero con
tentus fuit octo syllogismis, qui sinnuntur tantum a positio. ne antecedentis & consequetis:reliquos octo facile adiicias per earundem partium sublationem.Erunt igitur dc hic propositiones sedecim.
177쪽
geris Conradi y.stus Bithius V M superioribus diebus Mosellani in Disserendι --tionem commentariolis editionem cogitarem,iuuenes
candidissimi, mihi non denegatam se putabam laudabilem istam nostri seculi prarogativam qna singu- lari quadam Gratiarum beneficio cocessa es his, qui quantulumcunque opera in excudendis emendandiss autoruman quam ut me haereditario quodam iure uobis quamplurimum, ne d eam me ιοtum, debere agnoscerem, O gratum potis quam gratificantem οΠendere animum. Nes alienum uideor faeiarvi, ut uobis potissimu hoc genu lucubrationis dedicem, cum tanta earum cu I-ν- Ciuilis studiosi assinitas, ut ipse Tudim Topica Trebatio ue, si a professionis non incelebri uiro conssecrare minime dubitauerit: uel quia pareus user utriusis sudio tantum consecutus es, quantum ipsi nuthra facultatis cir prudentia indidit. Quibus dotibuι ita adminifratfram functionem, ut nescias ciuitasne uniuersu, an ciuia pro se quisque chariorem habeat. verum non est institutum his Soli splendore inferre. Videamus igitur quid ad autores nostros attineat, quorum uterq: utriusque lingua scient imus, uters orato ae philosophu summus. Haudquaqua enim audiamus eas qui id genus commentata tanquam indigna luce non modo asternantur, etiam omnibus conatibus traducere pergunt. Neque 1dalis ar li io, quam
quod non in hoe scripta clamitant, ut ederentur. Quod fortas eserim de Annotationibus, quae in Quintiliani Institutiones, atque Gelli' Noctes manca opera quorundam quibus religio erat, qui quam,quantum sua interesset, interire, quod a tanto uiro esset lue Bratum, umbram ualere iustirunt. Vtcunque illa se habeant, bie tamen longe alia ratio est qua uel ιε λιγcis aliquis colliget, non evi modo aliquando in publicum extrusisru su e. si fata clementiora ha buisset, uerum in Topica quoque atq; argumentationum formas ea.dem vera annexuram fuisse. Nam quid opus erat prooemium progerc, tuo recepta quadam consuet inς τα Heu 3 -- inuentionis,
178쪽
Audio. Atqui sic Apellis quoque venus combureuo erat. Poterant interpriuatas uersari manu .Pulchre hercle narras. Anes quicquas D in re literaria, quod cum paucis prosis,uou idem in usum cedae omnium' Nihil opinor. Porr. valla initituιumfuisse nemo fortassis tui mediocriter in autorum monumentis uersatus negabis, non tam. D alerii ceu suo conscribere Hlo, quam ea quae hae de re a Getastimis utri que lingua quibusquesunt tradit incompendiis cogere. Nam qua prooemii loco ρralint ex Nicephoro integra transtulit. Caterum quinque uocet, praedicamenta , adeoq; ipsas argumentorum Decies, unde quco qu-m ex Arijsotele transata senis Si Topica spectes, an non Ciceronis atque Fabii uerba passim se Userunt ' Orsurus enimia umemorum sedes, Aristotelis diu sionem sequitur, qua aut Ore Piutil. consens mferὸ omnium meruix quem tu Atechnis,quia1 v. sibyime de hisscribi tauqua xem auum aliquem sis quutus. In his prater ea locis ex quibus orator i se argumenta depromit, Ciceronis quidem Topica imit*tus, caterum exemplo quadam ex secundo de Oratore, atque etiam ex quinto Fabii libro mutuatus est, quadam uerὸ aliunde attulit. Postremo eos Iocos qui a personis rebu p ducti, A AG peculiariter assignantur, tantum non integros ex Ciceronis hetoricis trabumpsit, repetitu Mo' Matici . . Minus uatu ex Quintiliano locis. Qua adi titia fortasia, alicui uideri possunt atque nessio unde in contextum irrepsisse. Per nos suum cuique sis iudicium, nobis tamen bis atque ter quod pulchrum. verum paula postgraui laborat vulgata editis,so loco quo rursum ad Ciceronem reuertitur. Nam victu, hocs Edueationa locus induitatur potius quam traoctatur. Nos igitur, ut nec lector Audiosu ρ audetur, neque desidere. ιών aliquid, locum integrum ex Cicerone suis interclusum signis con
textus inseramus. Neque emm adducor ut credam talem centonem a valla e sye Ontextum. Hae ixuenes ornatissimi obiter annotare nolui. fatim nimirum raim digito mon tria se uiam, quam invisis nos ,quas tu hoe adornaueram, tenerra onerare aures. Viae e. Basidea,me eo Iob, Anno M. D. XXIX.
179쪽
Ractaturo digerendi facultatem,primum con stituedum quo nomine uocetur, quid sit,quas habeat partes, quod sit ossicium, quo nomine differat a Rhetoriciti quibus dento; rebus co- Paretur. Principio igitur omnem gifferendi ra, tionem Graeci,ut bonarum discipunarum aliarum omnium, ita & huius inuentores, sua linguauere A in κυ appellauere, quam Fab. Quintil. disputatricε interpretatur. a δαλε-rinem, quod est disputare sue disserere, id est, dicendo eum aliquo de re quapia pugnare.Ex quo colligere est, arte hanc aliud esse nihil, quam stientiam ita differendi, ut tuam sententiam de proposita aliqua quaestione, certa ratione tuearis,& alienam refellas.Nam duas habet partes hic facultas, autore Cicerone in Topicis. Alteram quae ratione exhib argumentorum ad quanque quaestionem pertinentiu inueniendorum, quae quonia certos locos & uelut sedes argu
mentorum commostrat, Manis nominatur, quam partem.
Dialectici cum Rhetoribus communem habet,eam octo libris eruditissime prosequitur Aristoteles, unde Cicero atq;: alii omnes qui hac de re scripsere,mutuati sunt. Estq; admirabilis huius doctrinae usus, modo percipite & co firmate seu ctus .Porro altera, quam iudicaeside Cicer. notat,a Stoicis,aqui olim sibi dialectices primas uedicauere sui in Laertio pa Diatictice. tet peculiariter Dialectice appellata ,sortasse quod hac pa rem proprie a philosophis possessiam rhetores no attigerut Vendicat autem haec sibi iudicium atq; examen omnis quaestionis, dum exploratur ad certas sitas regulas: primit in singulis uocibus quaestionem ingredientibus, qua uim habeat, genusne sit aliquid an species, propriii an diuersium ab alio, hoc x iistipntia an accidens: ite quod habeat genus quoque uox,idq; remotum an proprium: quas species, quae in. cliuidua: quo disserat a eaeteris: quid sibi proprii habeat, quid accidens, ut quaeq; res definitione sit explicanda, ut diuisione ex sua uniuersitate in partes distrahenda:ut denique singulae
180쪽
gulae uoces ad perficiendam argumentatione sint coniungedae, quibus rebus disciplina haec potissimum disserta Rheto Uisiori arica, tum & illo, quod quae orator magnifico orationis splen Dialicti adore molitur, eadem dialecticus breuiter & argute ueluti OG,
p unctis quibusdam colligit, alioqui materia eade est,& Dia
lecticae& Rhetoricae, nimirum omnis res quae in disputatione adducitur, qua causam Aristoteles adfert in Rhetoricis suis ad Theodecten, cur dialecticen rhetorices oemtiuo di . xerit. Postremo conrearada est haec facultas natura, ratione Quibio μυ-&usiu.Nam naturae debetur quod quidam temere ut inquit ratur dialecti AHstoteles nullius artis, sed ingenii beneficio ratiocinatur, ca.& quid in quaq; re probabile sit, statim uiae t.Hac prcceptor
dare non potest,ut nec agricola foecunditatem solo praestat, sed datam uel mediocre augere, ornareq; cultu suo potest. Rationem uero hic vocamus certam artis traditione a prae cepto repetendam. Quanquam D. Augustinus in Consensionum suarum libris gloriatur Dialecticam quam in iudicado positam diximus sine praeceptoris opera sibi perceptam tamen non negligenda est admonitio Ciceronis ad Treba Lib. 2 Llium praescripta, N v L L A M artem literis sine interprete. &σύλ. . sine aliqua exercitatione percipi posse Et Augustino facilius fuerat haec de Dialectica gloriari, quam ipsa lucubrationum suarum facilitate probare: tametsi natura&hoc,& multo maiora potest. Vssem dentu; qui omnium magistrorum praecepta superat, studiosus quisque pro se sibi imperabit, eumq; praeceptoris sedulitaTadiscipulis exigat. Plutarchus inulta Aristo telis uel idec potissimum laundum putat, quod quae artes antehac quam plurimae disseparatae & diuulsae fuerint, . tandem eas certa quadam cognoscedi arte in libros aliquot retulerit. Habes &quod nomen sit huic arti, quidq; sit ipla, quasq; habeat partes, quo differat a caeteris artibus, quibus deniq; rebus confiuiratur. Ex quibus facile est colligere officium dialectici este, non solum dicenda inuenire, uerum etiainuenta sic locare ac indicare, ut quicquid in re aut ueri, aut falsi sit, deptahendas, ut non iniuria Antonius apud Ciceronem de Oratore, & Aristotelem, qui tranque Dialectices partem complexus sit, laudat,& Stoicos qui de inueniendo nihil tradunt,reprqhendat.