Benedicti de Spinoza opera, quotquot reperta sunt

171쪽

Nos id omne etiam agere conchimur, quod homines cum Latitia picere imaginamur, et contra id agere Memabimur, quod homines alis uri imaginamur.

DEMONSTRATIO.

Ex eo, quod imaginamur homines aliquid amare vel odio habere, nos idem amabimus vel odio habebimus per Prop. 7. Wus); hoc est per Scho Prop. a. hujus , eo ipso ejus rei praesentia laetabimur vel contristabimur; adeoque per prac Prop. id Omne, quod homines amare sive cum Laetitia aspicere imaginamur, conabimur agere, etc. Q. E. D.

Hic conatus aliquid agendi, et etiam omittendi, ea sola de causa, ut hominibus placeamus, vocatur Ambitio, praesertim quando adeo imPense vulgo placere conamur, ut cum nostro aut alterius damno quaedam agamus vel omittamus alias Humanitas appellari solet. Deinde Laetitiam, qua alterius actionem, qua nos conatus est delectari, imaginamur, Laudem voco Tristitiam vero, qua contra eiusdem actionem aversamur, Vimperium voco .

M uis aliquid egit, quod reliquos Laetitia a cere imaginatur, is Lautio, conmmitante dea fui tanquam causa, incietur; Me feipsum cum Laritia contemplabitur. Si contra aliquid egit, quod reliquos 'sitio incere imaginatur, e ipsum cum Hsitia contra contem obitur.

Qui se reliquos Laetitia vel Tristitia assicere imaginatur, eo ipso per Prop. 7. hujus Laetitia vel Tristitia assicietur. Cum autem homo per Prop. 9 et 3 p. a. sui sit conscius per affectiones, quibus ad agendum determinatur ergo, qui aliquid egit, quod ipse imaginatur reliquos Laetitia assicere, Laetitia cum conscientia sui

B. Intellige hic et in seqq. homines, quos nullo affectu prosequuti sumus. Aliter recti Polit a. Da

172쪽

tanquam causa assicietur, sive seipsum cum Laetitia contemplabitur, et contra Q. E. D.

Cum mor per Schol. Prop. a. hujus fit Laetitia concomitante idea causae externae, et odium ristitia concomitante etiam dea causae externae erit ergo haec Laetitia et Tristitia moris et dii species sed quia mor et odium ad objecta externa reseruntur, ideo hos tactus aliis nominibus significabimus nempe Laetitiam concomitante idea causae externae ' Gloriam, et Tristitiam huic contrariam Pudorem appellabimus: Intellige, quando Laetitia vel Tristitia ex eo oritur, quod homo se laudari vel vituperari credit alias Laetitiam concomitante dea causae externae ' Acquiescentiam in et o Tristitiam vero idem contrariam amitentiam vocabo Deinde quia per Coroll. Prop. 7. p. a fieri potest, ut Laetitia, qua aliquisse reliquos assicere imaginatur, imaginaria tantum sit, et per Pris as hujus unusquisque de se id omne conatur imaginari, quod se Laetitia assicere imaginatur; facile ergo fieri potest, ut gloriosus superbus sit, et se omnibus gratum esse imaginetur, quando omnibus molestus est.

S aliquem imaginamur mare, e cupere, et odio habere aliquid, quod ipsi momus, cupimus, et odio habemus, eo ipso rem constiantius amabimus, etc. Si autem id, quod amamur, eum aversari imaginamur, HI contra, tum animi fluctuationem patiemur.

DEMONSTRATIO.

Ex eo solo, quod aliquem aliquid amare imaginamur, eo ipso idem amabimus per Prop. 7. Wus). t sine hoc nos idem amare supponimus '' accedit ergo mori nova causa, a qua fovetur; atque adeo id, quod amamus, hoc ipso constantius amabimus Deinde ex

Vers Belg. et Camerer internae collata E L Don. Dei. 4. t viti supra Sehoi. a. Prop. . . I, quid sibi velit ea a externa quam in eodem, atque cauatuin, Individuo sedem habere nihil vetat.' Vers Belg. ων ondeseIu dat vij. - Corrigenda Lx Pri supponimur.

173쪽

De Affectibus Iseo, quod aliquem aliquid aversari imaginamur, idem aversabimur per ea em Prop. Λ si supponamus, nos eodem tempore id ipsum amare, eodem ergo tempore hoc idem amabimus et aversabimur, sive νM SMOI. Prop. 7. hujus animi fluctuationem patiemur. Q. E. D.

COROLLARIUM.

IIin: et ex Prop. 28. huius sequitur, unumquemque quantum potest conari, ut unusquisque id, quod ipse amat, amet, et quod ipse odit, odio etiam habeat unde illud PMtae : eremos pariter, pariter metuamus amantes ἰFerreus est, si quis, quod ni alter, amat.

Hic conatus essiciendi, ut unusquisque probet id, quod ipse amat vel odio habet, revera est Ambitio Fid. Schol. Prop. 9. Quo; atque adeo videmus, unumquemque ex natura appetere, ut reliqui ex ipsius ingenio vivant quod dum omnes pariter appetunt, pariter sibi impedimento, et dum omnes ab omnibus laudari seu amari volunt, odio invicem sunt.

PROPOSITIO XXXII.

Si aliquem re aliqua, quo unus olus potiri potest, gaudere imaginamur, conabimur escere, ne ille illa re potiatur.

DEMONSTRATIO.

Ex eo solo, quod aliquem re aliqua gaudere imaginamur per Prop. 27. hujus cum ejusdem I Coro .), rem illam amabimus, eaque gaudere cupiemus. t per nothesin huic Laetitiae obstare imaginamur, quod ille eadem hac re gaudeat '' ergo per Prop. 8. Aufus , ne ille eadem potiatur, conabimur. Q. E. D.

Videmus itaque, cum hominum natura plerumque ita comparatum esse, ut eorum, quibus male est, misereantur, et quibus bene est, invideant, et per Prop. prac., eo majore odio, quo rem, qua

Ovid. Amor. II. 9, mutato versuum ordinα salset, Camereret potiatur.

174쪽

iso thices Pars III. alium potiri imaginantur, magis amant. Videmus deinde, ex actem naturae humanae proprietate, ex qua sequitur, homines esse misericordes, sequi etiam, eosdem esse invidos et ambitiosos. Denique , si ipsam experientiam consulere velimus, ipsam haec Omnia docere experiemur praesertim si ad priores nostrae aetatis annos attenderimus. Nam pueros, quia eorum corpus continuo veluti in aequilibrio est, ex hoc solo ridere vel flere experimur, quod alios ridere vel nere vident; et quicquid praeterea vident alios facere, id imitari statim cupiunt, et omnia denique sibi cupiunt, quibus alios delectari imaginantur nimirum quia rerum imagines, ut diximus, sunt ipsae humani Corporis affectiones, sive modi, quibus Corpus humanum a causis externis assicitur disponiturque ad hoc vel illud agendum.

Cum nobis mium mamus, conamur, quantum post mMs, incere, ut nos contra umet. DEMONSTRATIO

Rem, quam amamus, prae reliquis, quantum possumus, imaginari conamur per Prop. a. Quo Si igitur res nobis sit similis, ipsam prae reliquis Laetitia assicere conabimur per Prop. 9. hujus , sive conabimur, quantum possumus, emcere, ut res amata Laetitia assiciatur concomitante dea nostri, hoc est se Schol. Prop. 3. hujus), ut nos contra amet. Q. E. D.

PROPOSITIO XXXIV.

Quo majori Uectu rem mutuis erga nos Uectam esse imaginamur, eo magis oriabimur. DEMONSTRΛTIO Nos per Prop. pracei conamur, quantum possumuS, ut res amata nos contra amet hoc est se Schol. Prop. a. hujus , ut res amata Laetitia assiciatur concomitante dea nostri. Quo itaque rem amatam majori Laetitia nostra de causa affectam esse imaginamur, eo magis hic conatus juvatur hoc est per Prop. II. hujus cum jus Schol. . eo majore Laetitia assicimur. t cum ex eo laetemur, quod alium nobis similem Laetitia assecimus, tum nosmet cum Laetitia con-

175쪽

De Affectibus. Is Itemplamur per Prop. o. Quo ergo quo majori affectu rem amatam erga nos affectam esse imaginamur, eo majori Laetitia nosmet contemplabimur, sive per Schol. Prop. o. hujus e magis gloriabimur. q. E. D.

Si quis imaginatur rem amatum eodem ei arctiore inculo micitia, is ipse eadem solus potiebatur, alium H Iungere, odio erga ipsam rem amatam uincietur, et illi alteri inuidebis.

quo quis majore amore rem amatam erga se affectam esse imaginatur, eo magis gloriabitur per praceae. Prop.), hoc est per Sch. Prop. 3o hujus laetabitur adeoque per Prop. 8. hujus conabitur, quantum potest, imaginari rem amatam ipsi quam arctissime devinctam; qui quidem conatus sive appetitus fomentatur, si alium idem sibi cupere imaginatur per Prop. I. us . At hic conatus sive appetitus ab ipsius rei amatae imagine concomitante imagine ius, quem res amata sibi jungit, coerceri supponitur ergo per Scho Prop. LI. .us eo ipso Tristitia assicietur, concomitante dea rei amatae tanquam causa, et simul imagine alterius hoc est per Schol. Prop. 3. 40M , odio erga rem amatam assicietur, et simul erga illum alterum per Corol Prop. Is h in , cui propterea per Prop. 3. Quo, si0d re amata delectatur, invidebit Q. E. D.

Ilo Odium erga rem amatam Invidiae junctum Z Upia vocatur, quae proinde nihil aliud est, quam animi fluctuatio orta ex more ei di simul, concomitante idea alterius, cui invidetur. Praeterea h0 0dium erga rem amatam majus erit pro ratione Laetitiae, quatil0typus ex reciproco rei amatae more solebat affici, et etiam proinione affectus, quo erga illum, quem sibi rem amatam jungere 'Maginatur, affectus erat. Nam si eum oderat, eo ipso rem amatam

per Prop. a . hujus odio habebit, quia ipsam id, quod ipse odio habet, Laetitia assicere imaginatur; et etiam per Corosi Prop. s. is ex eo, quod rei amatae imaginem imagini ejus, quem odit, j-gere ogitur Quae ratio plerumque locum habet in Λmore erga

176쪽

rsa Ethices Pars III. Reminam; qui enim imaginatur mulierem, quam amat, alteri sese prostituere, non solum ex eo, quod ipsius appetitus coercetur, Contristabitur, sed etiam, quia rei amatae imaginem pudendis et XCrementis alterius jungere cogitur, eandem aversatur ad quod denique accedit, quod Zelowpus non eodem vultu, quem res amata ei praebcresciebat, ab eadem excipiatur, qua etiam de causa amans contristatur, ut jam ostendam.

PROPOSITIO XXXVI.

Qui rei, quo femel delectatus est, recordiatur, cupis eadem cum iisdem potiri circumstantiis, ac cum prim ipsa delectum est.

Quicquid homo simul cum re, quae ipsum delectavit, vidit, id omne per Prop. Is hujus erit per accidens Laetitiae causa adeoque per Prop. 8. hujus omni eo simul cum re, quae ipsum delectavit, potiri cupiet, sive re cum omnibus iisdem circumstantiis potiri cupiet, ac cum primo eadem delectatus est. Q. E. D.

COROLLΛRIUM. Si itaque unam ex iis circumstantiis deficere compererit, amans contristabitur. DEMONSTRΛTIO. Nam quatenus aliquam circumstantiam deficere comperit, eatenus

aliquid imaginatur, quod ejus rei existentiam secludit. Cum autem ejus rei sive circumstantiae per Prop. prac. sit prae amore cupidus, ergo per Prop. I9. uo, quatenus eandem deficere imaginatur, contristabitur. Q. E. D.

Haec Tristitia, quatenus absentiam eius, quod amamus, respicit, Desiderium Vocatur.

PROPOSITIO XXXVII.

Cupiditas, quae prae Tristitia e Latitia, praeque odio e Amore oritur, eo est major, quo assectus major est.

Tristitia hominis agendi potentiam per Schol. Prop. II. N H

177쪽

De Affectibus. 53 minuit vel coercet, hoc est, per Prop. 7. hujus conatum, quo homo in suo esse perseverare conatur minuit vel OeTcet adeoque per Prop. s. hujus huic conatui est contraria; et quicquid homo Tristitia affectus conatur, est ristitiam amovere. At per Trissiliae Don. quo Tristitia maior est, eo majori parti hominis agendi potentiae necesse est opponi ergo quo major ristitia est, eo maiore agendi potentia conabitur homo contra Tristitiam amovere; hoc est per Schol. Prop. 9. Quo, eo majore cupiditate sive appetitu conabitur Tristitiam amovere. Deinde, quoniam Laetitia per idem Sches. Prop. II huyus hominis agendi potentiam auget vel juvat, facile eadem via demonstratur, quod homo, Laetitia affectus, nihil aliud cupit, quam eandem conservare, idque e majore Cupiditate, quo Laetitia major erit. Denique, quoniam odium et Amor sunt ipsi Laetitiae vel ristitiae affectus, sequitur eodem modo, quod conatus, appetitus, sive Cupiditas, quae prae odio vel Amore oritur, major erit pro ratione dii et Amoris. s. E. D.

Si quis rem maxum odio habere inceperit, ita ut Amor plane aboleatur, eandem majore odio, ex pari uina, prosequetur, quom ipsam nunquam amarisset, et eo mavori, quo Amor antea MoserfueruL

Nam si quis rem, quam amat, odio habere incipit, plures ejus appetitus coercentur, quam si eandem non amavisset Amor namque Laetitia est per ches. Prop. 3. Quo, quam homo, quantum potest per Prop. 8. hujus), conservare conatur idque per idem Schol. rem amatam ut praesentem contemplando, eandemque per Prop. I. ullus Laetitia, quantum potest, assiciendo qui quidem conatus per Prop. praeo. eo est major, quo amor maior est, ut et conatus effciendi, ut res amata ipsum contra amet vid. Prop. 33. hujus . t hi conatus odio erga rem amatam coercentur perio II. Prop. 3. e per Prop. 3. huius ergo amans per Schol. Prop. II. hujus hac etiam de causa Tristitia assicietur, et eo majori, quo Amor major fuerat hoc est, praeter Tristitiam, quae dii fuit causa,

178쪽

alia ex eo oritur, quod rem amavit, et consequente majore Tristitiae affectu rem amatam contemplabitur, hoc est per Scho Prop. 3. vus majori odio prosequetur, quam si eandem non amavisset, et eo majori, quo amor major fuerat. . E. D.

Qui aliquem odio habet, ei malum inferre conabitur, nisi ex eo maius hi malum oriri timeat et contra, qui aliquem amat, et ea emlege benefacere conubitur.

Aliquem odio habere est per Schol. Prop. 3. huius aliquem ut Tristitiae causam imaginari adeoque per Prop. 8. hujus is, qui

aliquem odio habet, eundem amovere vel destruere conabitur. Sed

si inde aliquid tristius, sive quod idem est maius malum sibi timeat,

idque se vitare posse credit, non inserendo ei, quem odit, malum, quod meditabatur, a malo inferendo per eandem Prop. 8. hujus abstinere cupiet idque per Prop. 37. hujus majore Onatu, quam quo tenebatur inferendi malum, qui propterea praevalebit, ut Olebamus. Secundae partis demonstratio eodem modo procedit. Ergo qui aliquem odio habet, etc. s. E. D.

Per bonum hic intelligo omne genus Laetitiae, et quicquid porro ad eandem conducit et praecipue id, quod desiderio, qualecunque illud sit, satisfacit. Per malum autem omne Tristitiae genus, et praecipue id, quod desiderium frustratur. Supra enim in Sehes Prop. 9. hujus ostendimus, nos nihil cupere, quia id bonum esse judicamus, sed contra id bonum vocamus, quod cupimus; et consequenter id, quod aversamur, malum appellamus; quare unusquisque ex suo affectu iidicat seu aestimat, quid bonum, quid malum, quid melius, quid prius, et quid denique optimum, quidve pessimum sit. Sic Avarus argenti copiam optimum, ejus autem inopiam pessimum judicat. Ambitiosus autem nihil aeque ac Gloriam cupit, et contra nihil aeque ac Pudorem reformidat. Invido deinde nihil iucundiusquam alterius infelicitas, et nihil molestius quam aliena felicitas ac sic unusquisque ex suo affectu rem aliquam bonam aut malam, utilem

179쪽

De Affectibus. Issaut inutilem esse judieat. Caeterum hic affectus, quo homo ita disponitur, ut id, quod vult, nolit, vel ut id, quod non vult, Velit, Timor vocatur, qui proinde nihil aliud est, quam metus, quatenus homo ab eodem disponitur ad malum, quod futurum judicat, minorexit dum id. Prop. 8. hujus). Sed si malum, quod timet, Pudor sit, tum Timor appellatur Verecundia. Denique si Cupiditas malum

futurum vitandi coercetur imore alterius mali, ita ut quid potius velit, nesciat, tum Μetus vocatur Consternatio, praecipue si utrumque malum, quod timetur, ex max is sit.

PROPOSITIO XL.

qui se odio haberi ab aliquo imaginatur, nec se ullam odii causam illi dedisse credit, eundem odio contra habuit.

DEMONSTRATIO.

Qui aliquem odio affectum imaginatur, eo ipso etiam odio assicietur per Prop. 7. hujus , hoc est per Schol. Prop. a. hujus , Tristitia concomitante dea causae externae. At ipse per 3pothesin nullam huius Tristitiae causam imaginatur praeter illum, qui ipsum odio habet; ergo ex hoc, quod se odio haberi ab aliquo imaginatur, ristitia afficietur concomitante dea eius, qui ipsum odi habet, sive seridem Sehes. eundem odio habebit Q. E. D.

quod si se justam dii causam praebuisse imaginatur, tum per 8 p. o. hujus et ejusdem Schol. Pudore afficietur sed hoc per Prop. s. hujus raro contingit. Praeterea haec dii reciprocatio oriri etiam potest ex eo, quod odium sequatur conatus malum inserendi ei, qui odio habetur per Prop. 39. Quo Qui igitur se odio haberi 3 aliquo imaginatur, eundem alicujus mali sive ristitiae causam imaginabitur atque adeo ristitia assicietur, seu Metu concomitante idea ejus, qui ipsum dio habet, tanquam causa, hoc est, Odio contra

assicietur, ut supra. COROLLΛRIU I.

Qui, quem amat, odio erga se affectum imaginatur, odio et Amore simul conflictabitur. Nam quatenus imaginatur, ab eodem se

180쪽

im Ethices Pars III. odio haberi, determinatur per Prop. praeced. ad eundem contra odio habendum. per hypothesin ipsum nihilominus amat ergo odio et more simul conflictabitur. COROLLARIUM II. si aliquis imaginatur, ab aliquo, quem antea nullo affectu proseCutus est, malum aliquod prae odio sibi illatum esse, statim idem malum

eidem referre conabitur. DEMONSTRΛTIO.

Qui aliquem odio erga se affectum esse imaginatur, eum contra per praeced. Prop. odio habebit, et per Prop. 26. hujus id omne comminisci conabitur, quod eundem possit Tristitia afficere, atque id eidem per Prop. 39. hujus inserre studebit. t per Dothesin primum, quod huiusmodi imaginatur, est malum sibi illatum ergo idem statim eidem in serre conabitur. s. E. D.

Conatus malum inserendi ei, quem odimus, Ira vocatur conatus autem malum nobis illatum referendi Vindicta appellatur.

Si quis ab aliquo e mari imaginatur, nec e ullam ad id causam dedisse credit quod per Coroll. Prop. s. et per Prop. 6. hujus fieri potest , eundem contra amabit.

DEMONSTRAT I. O.

Haec Propositio eadem via demonstratur ac praecedens. Cuius etiam scholium vide.

Quod si se justam moris causam praebuisse crediderit, gloriabitur per Prop. o. Uus cum ejusdem Schol.); quod quidem per Prop. as hujus frequentius contingit, et cujus contrarium evenire diximus, quando aliquis ab aliquo se odio haberi imaginatur inde Schol. Prop. pracia.). Porro hic reciprocus Amor, et consequenter fer Prop. 39. hujus conatus benefaciendi ei, qui nos amat, quique per eundem Prop. I9. 40uo nobis benefacere conatur, Gratia seu