장음표시 사용
101쪽
, actio en corporalis, haec me corpore inesse non, posse certum est et uerbi gratia, ambulare ne pe- , dibus. Itaq; extrinsecus ea uenire impossbile est, nec enim ipsa per se accedere possunt, cum insepa-
, rabilia sint,neq; cum corpore: femen enim excre, mentum alimenti mutati est, mox subdio M- , stat igitur, ut mens sola extrinsecus accedat, eaq;, sola diuinast, nihil enim cum eius actione comm, nicat actio corporalis. Porro fieriem uerborii Ari- Rotelis hactenus explicuimus, ut euidenter cuiuis pateat ac manifenum euadat, Philosophum hoc capite per mentem extrinsecus accedentem, haud potuisse quidquam aliud intelligere, quam rationalem animam: scilicet per quam homo oe est, ac dicitur homo, quidquid comministantur ii, qui iurarunt in Alexandri uerba . Daq; exsuperioribus indubie satis constare arbitror, Aristotelem bili explicare generationem hominis, ac edocere, quo Ordine facustates animae,ad hominissubstantiam consituendam necessariὰ succedant. praeterea patet
ex uerbis Philosophi citatis intellentu tae quo hic edisserio inesse conceptui primum in potentia secundario autem in astu,primo,deniq; tandem transre ad actum fecundum: scilicet ubi disposita fuerint examuom organa corporis, praecipue cerebri prae caeteris, intelligibilibus uidelicerseruientis idolis seu speciebus, adeo constat intellectum, hoc est, animam rationalem, fetu numeris omnibus
102쪽
bus alsoluto atq; in lucem aedito, tanquam actum primum inesse, ac per consequens humaram mentecquam hoc eodem capite supra citatoὰ modo potcntiam intellectualam, modo rationalem adpellat: iuxta Philosophi mentem esse speciem ac formam bominis, qNanlibet extrinsecus accedentem ct immorialemQquanquam haud inficias imus, eandem homnis esse formam, modo longe diuerso, quam syecies corporum corruptibiles, eductae Quod dici solet de potentia materiae. Verum ex isdem citatis Philosophi uerbis una colligitur, Aristotelem haud existimare tum primum, animam rationale incipere atq; oriri, dum femina uel conceptus gignuntur: quin potius eandem inhaec omnia corruptibilia praecedere, quod fortassi Auerroo Quemadmodum ita latius sentimus9 occasionem praestitit foedi,unam inomibus rationalem animam me unum intello
gentia non impediat, quo minus intelligere sit animae rationalis opus proprium. Cap. III. N Vc tempessivum uidetur amouere duis bitationem quandam, quae non mediocrem instituto nonro noxam inferre uidetur, ait
103쪽
. Nilosophus : Quorum principiorum,actio corpri, ratis est, ea sine corpore nusquam consenere que, ant. quare non extrinsecus accedereseu contingere, Ο per consequens nec immortalia eadem esse
possint, cum inseparabilia sint huiusmodi, at quarum actio minime corporalis est, haec absq; corpore esse, ct extrinsecus accedere possunt per se, ac per conssequens incorruptibiliasunt. si intellectus humanus qui hominis oe perfectio e loea-dtus primus ciuxta Philosophi sententiam hoc capito es eiu odi,sequitur igitur eundem incorruptibilem ct esse, per se conceptibus adamussim
absolutis accedere, cum ante conceptus sit, ct eorum simul ac eorundem seminum generationem
praecedat, atq; baec Aristotelis positio est, pariter ac eiusde theorematis seu placiti probatio. Uerum is c e uectigio uidentur ijs opponi, quae tertio de anima libro declarata sunt, ubi nihil absiq; phantas maribus intelles tu intelligere docet. Quocirca quia id opus uere proprium alicuius dicatur, quod ab eo uel absiq; subist ijs extrinsecis obiri potest, qui meratis humanae fuerit opus aliquod propria, quu illud idem cuelis nobis9 a uirtute corporea quoq; pro sciscatur' cur itaq; Philosophus adtionem intelledius corporalem esse negat, quum eandem alibi prorsus a corpore pendere fateatur 'si hanc intellestus aedere atq; obire nequit, ni corporea uirtus ei suppetias ferat et adminiculetur, cur amab0 cre
104쪽
populis actio non fuerit ' sane dixerim hoc in negorio,nequaquam ita corporalem actionem accipi posse Gaemadmodum suppositum e lὰ ab Aristotele,uidelicet ut ea plane corporalis actio dicat nr, quae modo quouis indiget corpore absq; uirtute corporea praecedente feri nequit: quandoquidem boc pacto vel ipsum intelligere,quod esse creditur hominis proprium opus, haud foret eiusdem actio propria,quum necessariὰ praesupponat phantasimata,quae nimirrem intellectus agentis beneficio uniuersam adamussim
exuunt materiem, o species euadunt immateriales
smul ct intelligibiles: acsc profecto Philosophus
inconstans uidebitur,ct pugnantia ex diametro censebitur enuntiasse. ratio sane disscitis est, ct adhuc a nemine Quod sciam ad uiuum explicata. Vertim mea quidem sentemia proprium opus iure dixeris, quod in ipso actu operandi haud quaquam externis eget auxit se quanquam ante quam illud aedat praeire quaedam omnino sit necessarium , quae penitus abalienis uiribus atq; suffragijs originem traxerint rexempli gratia, uidere tangere, audire, nsumma quouis modo sentire: s eo ipso tepore,quosentirest, anima sensualis corpore non uteretur, proprium esset opus animae sensualis, quum alioquin hoc ipsum opus, ni uirtus altrix seu uegetalis praecedat ac opituletur,minime feri queato undesentientia quaevis necessariὐ prius vegetani,hoc est,nutriuntur perpetuo singultus momentis,quam nutritionem rursus actio
105쪽
actio praecedit, hoc est, ad nutritione, materiae praeparatio. praeterea temportibus is materia praescriptis augemur, ac sepenumero generant: ades uegetalis
potetia nutriendo me rorum temperiem adseruar, quam alioquingenerationi prius acceptam,sentie
ria corpora referunt: me qua temperie scilicet exacta,uniq; sensui congruasentiendi uis euanescit Ointerit; neq; tamen supposito, quod eo tempore quo sensatiosi,quod sensualis uis corpore non utatAr,iure diceressentire non esse proprium opus animae sensualis. quam ob rem ut rei cuiuspiam actio propria
censeri debeat, abunde si sitiat, s uidelicet in ipso operandi actu suffragiis haud egeat alienis o sed res
ipsa quae operatur, per se vitres suas exerat, nullo penitu r scilicet alterius generis Iuppetias ferente. proindes feri posset, ut uegetalis facultas tantisper immota ubsisteret, quavis actione destitueretur,aut saltem Quod aliquando contingit in morbis9 parum ageret eo tempore,ct interea nihilsecius sensualis facultas probe suo munere fungeretur: idue suapte natura uel alienis subsidijs destituta,nec uteretur penitus opera corporis, Icilicet eo ipse saltem, quo operatur tempore : mehercules illud ipsium opus, proprium optimo iure sensualis animae censeri deberet. ita mediusfidius de rationali anima intellectuq; dicendum arbitror, is etenim 'anta ara requirit, atq; poposcit tanquam materiam ,ex qua trabi species debeant intelligibiles.sed tamen ubi semel agens inteli
106쪽
intellectus, eadem phantasmata condictionibus materiae penitus spoliauerit Quae sua est uis atq; potentiaὰ tum primum incipit opus intelligendio nempe dum eraspecies ab agente intellectu factas intelligibiles, utpote materiae condi monum expertes, intellectus possibilis recipit o quippequae iam suae natu rae quadantenus euaserunt f miles ac mul recipiendodiudicat, quae quide actio nil aliud plane fuerit, quam intelligere oneq; enim ipsum intelligere fit,
quum agens intellectus sua uirtute, diuini luminis instar, a phantasematibus materiae fecem abradit, ac tenebras arcet,excludit, atq; exterminat: quin potius eo ipso tempore fi ipsum intelligere, quoscilicet intellectus possibilis,lpecies ipsas immateriales atq;
vitelligibiles, suscipit,et cernit, ac velut intuetur: atq; hoc in ipso opere quod intelligere uocitatur,minime suffragiis utitur alienis, at suapte natura solus id molitur O agit. propterea quum anima rationa iis talia per seipsam aedat promatq; opera, ct eii fidem dubio procul actiones fuerint, oe propris, ueopera propria: quo fit, ut a corpore separari queat, tibi semel corpori fuerit copulata, adhaec prius quam adnectatur corpori, cum ante corpus ipsum sit: per se, hoc est, suapte natura ,suus uiribus corpori p9ten accedere extrinsecus. porro uirtutes siue facultates anima , quae corpori contingunt cur Philosophi uerbis utar9 cum ante non fuerint . hae clitante corpus haud fuerant, nec ob id extrinsecus accedera
107쪽
conceptui nequiuerunt, quod a corpore ni instep rabiles: ob eandem rationem, neq; post interitum occasumue corporis superesse possunt, adeo non solum aliarum animae facultatum actiones, ut siue facultates praecedant necessario postulant , fedo in ipsisfun tionibus suis, eaedem facultates ali nis egent suffragi se quo fit, ut suae actiones propria faculratum earum minime Int: nempe Aege- talis atq; fensualis, sed eidem ct corpori comm nes , quado uel eo ipso tempore quo agunt atq; operantur, Organs cogantur uti corporeo, exempli gratia osentire nequeas ,siue is sensus interior sit seu exterior, ni praeno tibi fuerit organum, quo in ea utaris functione d smiliter nec ali nec augeri possis absq; corpore, multo minus gignere. Caeterum nes mouere ne organo , puta sine cruribus ambulare. intelligere tamen, urbabri; phantomatibus liceat
idq: no absolute quide atq; mpliciter, quandoquid: actu intelligendi Quod supradicta e V phalasmata necessario praecedunt: sed eo ipsio tempore, quo quis inteἶligit , hoc vi, in ipsa iun tionesve intelligendi
actu, rationalis facultas nec organo corpores, neq; phantasmatibus indiget. porro germana hanc Ari- sotelis hoc loco fuissesent etiam, quam hic retulimus, uel AriRoteles ipsi citato capite testatur inquiens: , Quorum enim principiorum actio est corporalis,
, haec sine corpore ines e non posse cerrum est, uerbi, gratia: ambulare sine pedibus. itas extrinsecus
108쪽
ed uenire impossibile est: nec enim ipsa perse ac- , cedere possunt,cum inseparabilia snt,neq; cum cor, pore, semen enim excrementum alimenti mutatis, hoc ille. ex quibus manis sto liquet,eum aflionem intelligere corporalem, qualem ad uiuum depinximus,quam ob rem Philosophus extemplo sub- , intulit: R eslat igitur ut mens sola extrinsecus acinis cedat, eaq; sola diuinast, nihil enim cri eius aflio, ne communicat actio corporalis, perinde ac siit a loqueretur e Quanuis utatur opera phalasmatum ipsum intelligere, ante quam fato tamen quoniam. ipsa intelligendi actio dum fit, nec corpore nec corporeae uirtutis utitur opera, quinimmo per se solus intellectus actionem hanc promit: idcirco minime corporalis operatio uenit adpellanda ,sied intellestus utiq; proprium opus ceseri debet: quo M. . ut ante conceptum atq; femina, rationalem anima adesse omnino iudicandu sit, ct extrinsecus eidem conceptui ipsam accedere persa, cum separabilis sit per propriam naturam , cq; a corruptione corporis immunem supernitemue permanere. Ex
109쪽
Sancti Thome detegitur. Cap. IIII.
s A lac TVS Thomas recte quidem ait, mis
cessariam obiecti dependetiam,minime dum intelligimus impedire,quo minus intelligere proprium animae rationalis opus sit: uerum abundesissicere, quod organo dum intelligit animus haud ut tur corporeo: proinde quanuis antelligentia necese sario requirat phantasmata, quia tamen eis indiget tanquam obiecto, neq; dum fit, ullatenus organo corporis utitur; idcirco propriam opus anime rationalis ipsum utiq; fuerit intelligere. Quorsu haec s rectὸ quidem hic sanctus Τbomas adseuerat, solam obiecti dependentiam impedire non posse,quin opus aliquod dicatur esse proprium o Verum se huic dependentiae perseuerantia accedat, necessario Quod minime sanctus Thomas aduertisse uideturo proprium eius f cultatis minime fuerit opus, exempli gratia os pharasmatum 'opera non solἶm indigeat intellectus antὸ quam intelligat,uerum etiam eorundem prasentiam necessam requirat, uel es ipsis tempore,quo actu intelligit o sane tum mea quidem sententia Quicquid hoc loco comminiscatur sanctus ThomasP intelligere nequaquam opus animae rationalis proprium fuerit, quanuis nullo prorsus utatur organo corporeo r
quidem illud uere propries dicitur esse rei cuius
110쪽
piam opus proprium, quod ab eadem uel absis sus
fragiis alienis obiri potest. Quam ob rem opera phata matum egemus quidem ante quam intelligamus, uelut obiecto scilicet, unde si ragiis intellectus agentis elici queanispecies intelligibilesdat ubi species eaede inde fuerint eductae mul ac in intellectu possbiliram actu recipiuntur, quo tempore nimirum ipso sit intelligere,seu ipsa cur ita loquar9 intellectis reo ipse inquam tempore Quodsupra libro primo, dum caput tertium secundi libri degeneratione animaliuexplicaremus, fuse satis ostendimusὰ haud amplius Opera phantasmatum eget intellectus e quo fit, ut iure tunc ipsum intelligere proprium opus animae rationalis dici queat o adeo non susscit in operando, ut opus propria esse dicatur, organi corporis absentiarquinetiam oportet, ut eo tempore saltem, quo ipsa
promitur operatio rationalis animae propria, ut a nullo corporis obiecto nullaq; uirtute corporea,tanquam ab obiecto pendeat. alioquin euitare nequeas,
quin opus istud,quod est intelligere, prorsus non dicatur esse corporeum. At inquies os semel istud admittamus, omninosiequitur, exteriores sensus baud ba-ιere proprium opus, quando non nisi praesentibus obiectis obire muniasua consueuerint. Verumenim--rdsensuum exteriorum organa, quanquam specie ninguntur a proni is eorum obiectis,genere tamen conueniunt, quum utrunq; sensibile corpus sit .