장음표시 사용
121쪽
constitutas: nempe ex essentia, eodem, altero, statu, o motu :sicut inquam Plato mentem ait essentia, identitatem, acssatum esse e ita mutatis nominibus, Aristoteles ait intellectum agentem vere tantum esse, substantia actum. Rursus Plato materialem atq; uiliorem facultatis rationalis partem, animam adpellauit, ut eam hoc uocabulo seiungeret a mete . hanc inquam Plato dicit alteritatem ac motum esse: quod nimirum utformetur,ct actus euadat, perpe
tuis discin mus agitetur oefluctuet. ita mediusf-dius Aristoteles hanc eandem partem, animam a Platone uocatame intellectum posibilem nuncupat, ac dicit eum, esse quidem separabilem, im xtum, incorporeum,ct impassibilem, curo agens intellestus, sed tamen haud esse a tu ens ,seusubstantiam actuscut dicebat de mente hoc est, de intellectuagente, quin potius asseuerat animam, hoc est, intellectum possibilem, adiu nihil esse , ante quam intelligat, nec aliam esse naturam eius praeter hanc, quod es in potentia. Idcirco enim ea pars facultatis rationalis, scilicet materialis Quae a Platone anima, as Aristotele autem possibilis intelledius dicituro alteritas nuncupatur ac motus a Platone, quia perpetuo disicursibus fatigatur, ut recipiat, ac formetur speciebus intelligibilibus sum sit pura potentia. Rationalis itaq; facultas ex partibus rationalibus assa bre composita, scilicet indisialibiliter Quae omnia per clam ut didium est,a Platone sulfuratus est Ari . Rote-
122쪽
RotelesJ quum caeteris incorruptibilibus ct incorporeis collata, uilior sit isdem, atq; magis composta et 'quippequae inter incorporea, maxime remota censetur ab actu illo otum simplicismo, copositionis cuiuslibet adamusm experter Rationalis inqua facultas ut pote uilior inter incorporeas substat lassiopte ingenio. apteq; natura vergit ciuxta Platonissententia9ad ea,quaesunt omnino coposita,hoc est,materialia,quod nimiru si litudo causi si amoris immortales porro substantiae quanuis essentia differant a corruptabilibus plusquamgenere Quod ingua,quam magno iudicio edidit magnus Averrois in Porpbriorum parapbrasi adnotauita tamen in adpendicibus nonnullis naturam suam insequentibus , sim les esse possunt corrurtibilibus subflant se quomodo dicit Arstoteles in Phasicis, uidelicet entia quislibet etia corruptibilia adsimilari cupere primo enti:
idq; non simpliciter c uod impossibile si fed ac
adpendice, quatenus sua ipsoru natura patitur. Quocircas prima causa primusq; actus omnino fimplicissimus, immo solus plicissimus milis quadante- Mus esse corruptibilibus deprehenditur: quanto magis intellectum humanum, inferioribus Dilam ese
putandum est quam ob rem hic similimus cum sit bi
sce corruptibilibus, sicilicet ea simi litudine,quae inter corruptibilia atq; incorruptibilia potes contingere: delectatur hisce corruptibilibus, ac suapte natura propensus ad eafertur haud secus, acgrauia deor.
123쪽
sum et leuia sursum, ane quemadmodum aer Dlosopho quarto coeli teste9 grauius esse tantisper deprehenditur uel in propria sphera: quum alioquin in ea quiescere debeat: ita profectὼ rationalis anima quanquam immortalis est , ni hilsecius rationecquod supradictum en9similitudinis, quam parrisiquantiet quantitate carentium, multiplex adgregatio partuit orat per ueluti seipsam deseres Quae suae nimiru es imbecillitas naturae deflectit ad corpora corruptibilia tanquagraue quodda podus:idue pars eius discursua, quae Gi Να dicitur a Grecis ci qua
secundu Platonem motus oritur atq; tempus operatur : quum alioquin suprema pars eiusdem ac potior couae νρucr a Graecis adpellatur, a Latinis uerdmens) ad aeterna contemplanda pro uirili totam animae subnantiam erigat, o quod illico praenare nequit : uincente scilicet partium Quae ut ita loquar grauitatem operantur oe inducunt9 multitudine quod inquam illico mens elycere nequit, adsidua iugiq; tum contemplatione , tum orationibus tandem consequitur: quibus precipve non solum impetrat a summo rerum opifice, quod suae deen infirmitati naturae , utpote inter aeterna corruptibiliaue mediam naturam sortitae e sed ab eodem omnium rerum au-ibore smul ac construatore Quippe cui peculiare propriumq; est, entrbus omnibus impertiri, quod descit illud ipsum. quod supplex humilisve mens orando petit, proprio quodam iure uelut hereditario etia
124쪽
extorquetiades Deus t. Max. humitater petenti-- δε quod propriis naturae suae viribus Iolisve const- qui nequeunt, cum alioquin illud idem essentiam sua deceat, o naturae suae conueniat osummus inquam hoc casu rerum omnium conseruator o opifex, cti condonare tenetur,ci cogitur: idue nequaquam in-aelligentiae noktrae fineis egreditur, non miraculum
t quando proprie miraculum id e secenstatur, curus causa penitus homines fugit, ct impossibile iud satursed primae cause rerum omniu, hoc ipsum inesse secundum propriam ipsius naturam. vel omnino rationalis humanaq; ratio dictato quando bonum maxime fui ipsius dissu uum esse imul ac Deum ese summum bonum, notius es ,quam ut demonItrationem requirat.
diligentius expenduntur . e Cap. VII.
AT QUE hoc est nimirum, quod Aristote
les ait,inter animae potentias solam rationalem Quam hic ipse metem adpellat ab eius parte nobiliori nomen desumens extrinsecus Ecce- re corpori. si rationalis facultas haud foret ante conceptum, sed ab efficiente causa, dum gignitur conreptus, educeretur de potetia materiae: nequaquam dixis-
125쪽
dixisset Philosopbus eandem accedere ccrpori orga. nico, quemadmodum haud dicere consuevimus , formam elementarem pura ignisὰ accedere materiae, nec vegetalem aut siensualam potentiam accedere corpori.scilicet quoniam illud proprie dicitur accedere, quod absolutum est, ac per se sub pere potest, ita ut suapte natura possit moueri, seclusio quolibet
extrinseco unde nusquam dixeris, accedere corpor bus accidentia, ni fortassis improprie, quin potius accidentia iure contingere corporibus enuntiaueris, non alitem accedere .ita formae compositorum dum composita generatur, non accedere, quin potius contingere mixtis dicuntur, quod ante corpus haud esse pol int, sed una cu mixto, cuius forma sunt, ab e ciente producantur, ct corpori contingere dicantur seu materiae . Proinde Philosophus de hisce uerba, faciens hoc capite inquit: oes enim potentia prius, haberi, quam actu necesse est Gubditὰ sed aut oes, cotingere cum ante non fuerint necesse en, aut o- , mnes cum ante fuerint: aut partim cum ante non, fuerint, parrim cum ante fuerint:& quae sequvntur . Ecce qui m de his uerba facit, qua ante non fuerunt, statim eas potentias seu species, ait corporibus genitis uel generandis postea contingere. pon- quam uero earum quae ante fuerunt meminit, haud repetit uerbum illud contingere, nec ullo pactosu audiendum est e quopiam eae facultates seu species, proprie dicuntur accedere, non autem contingere.
126쪽
mulo infra usus est alio uocabulo: nempe uenire, , dum ait: itaq; extrinsecus ea ut nire impossibi, te est mox subdit9 nec enim ipsa per se accedere, possun t, cum insieparabilia sint: neq; cum corpo re, c ille. Med patet Ariktotelem indiscriminatim usurpare uocabulum uenire, pro accedere equandoquidem qui uenit, ad eum locum accedit, ad quem Menit oe qui accedit alicui, pariter illuc ire seu uenire dici potect. atqui uideatur emphasim longe maiorem habere uerbu inud uenire,quam accedere, quidem inanimata quaeuis dum suapte natura feruetur aliquo, illuc modo quota scilicet improprie salte iure
dixeris accedere vel ut ita loquar adproquinquare: sed tamen minime dixeris eade uenire, quod nimiruea uenire dicantur, quae non solum illuc natura propria mouentur, uerum etia libero uolutatis arbitrio feninante unde bruta eatenus ad nos uenire dicuntur, quatenus uentedi libertatem habere creduntur, nec aliter,qua ob rem homines utpotesoli rationis copotes ac uerae libertatis, non abusue,sed proprie dicuntur uenire aliquo,et accederer verum libertate destituta, nullatenus proprie loquendo uenire dici queat, multo minus accedere intellectus aute humanus cum ante conceptu fuerit,ubi coceptui nuper formato copulatur, minime dici queat conceptui contingere o quandoquide ingrediatur conceptu, natura uidelicet eunde illuc propensum reddere , idq;, libere : quidem ut terra deorsum, ita rationalis facultas
127쪽
quantibet incorporea ct impasbilis, propria natu-' rafertur in corpus corruptibile. Quocirca ratione similitudinis ob multiplicem partium quanuis rationalium compositionem propensa est adeo, ut illud mirifice diligat o adpetat, acuesue compositionis mole nimiram eundem, uelut grauitate quadam cui ita dixerim illuc trahente, gestiat in corpore
corruptibili quidpiam moliri, idue fortass ut Plato putat Quod rationi consentanon est, quavis demonstrari nequeat θ uisuperiores intelliuentias, agendo sequatur imitetur,ac scis equoq; sphaeram hanc
corruptibilem,hoc est, microco mon a Graecis didIum circum agat, atq; huius organis utens inferiora cognoscat, interim multa promat, instarsupernarumtelligentiarum opera et quanquam intor utrasq; discriminis illud intercidit, quod a superioriblis mentibus quicquid agitur, naturale est: quod autem ab inferiori mente prodit, hoc est, ab humano intelle- diu, utpote cundiarum intelligentiarum impersedlissimo multotiens nequaquam naturale fuerit ,sed ar-tsciale uel praeter naturam, cuius quidem rei fortassis ratio esse potest, quod ob imperfectionem suae naturae, Iun tionibus utrisq; uacare nequeat: nempe cum aflioni, tum praecipue contemplationisuperiores etenim intengentiae quanuis orbes coelestes hircum agant, ac inbernis prospiciant necestatibus γν bus e tam n ne latum unguem cquod dici soletθὰ cotemplatione primi motoris, summiq; rerum omnium
128쪽
nimum opscis abscedunt: adeo ut orbes coelestes, fere sua ponte circulari motu illo mctucantur, quando se non actuum couod plane fuerit intestigentiae propriumὰ saltem passivum motus circularis princiis
pium, id est, ad eum motum inclinatione atq; propensionem in se contineant, tantum abest, ut intelligentiae m trici reluctentur. anima rarronalis porro
quum magna ex parte potentiast, instar tabulae rase, quamminimum actus ac mentis siue cut Aristotelice dixerim9 intellectus agentis habearone uniqκ e primi omnium mplicissim : actus Qui Deus ac ipsa ueritas em contemplationi superesse queat, nedum actioni corporum uacareepraesertim cum haec corruptibilia corpora cin quemscopu anima rationalis omnes pene suas operationes dirigit9 eidem animae mouenti reluctentur,propterea quod expugnantibus adinvicem partibus conflata sint:adeὁ partes humani corporis omnes ocul coe caeterorum animantiumὰ praeter naturam atq; uiolenter moventur perpetuo: siquidem idem mobile respectu dities0rum, partim naturaliter, partim vero praeter
naturam motu cieri, eundem motum numero,naturalem esse fimul ac praeter natura,resbectu Quod suppositum s9 diuersorum: ma nus Galenus o Aristoteles ontauo Phasicoru uige molertio ch bene recoloὰ nequaqua eunt inficias,uerbi gratia brachium utpote motu ab elemento, deorsum fertur secundum naturam,et sursum mouetur ab anima prae Andr.Camu. II ter
129쪽
ter nuturam: adeo motus sursum cruris aut brachii secundum naturam est anima ,sed tamen idem motus utiq; prater naturam corpori fuerit. Ergo rationalis potentia uiolenter quodammodo mouetsi
sphaeram, hoc est, humanum corpus: idq; non immediate,sed interuentu siensiualis facultatis, sibiβ-cundum naturamsubiectae, atq; id agit, uisuperiores intelligentias,ac primum authorem imitetur prM.cipue, scilicet producendo semper aliquid in natura: quanquam mergitur in bisse fabricandis intelligendis, nisi tandem opera sensuum assurgat in Deu, inferioris naturae dominum atq; parentem: quod praecipue mens attentare secundum suam ipsius naturam esceres tenetur. Atquisere temper cprobdolor9 humanus intellectus irretitur hisce materia cuniculis o anfractibus adeo , ut sui ipsius parum
memor, naturalem pulchritudinem exuat, ad quam natura propensus erat, o materiae turpitudinem atq; deformitatem induat, nempe corruptibilia tantum cogitans. quapropter instar laruae Quod Plato
prudenter auguratur) ames licitur,ac uelut ebrius operatur a contra uero ,si dum interuentu phantasematum pecies intelligibiles recipiendo, intelligit in- haec corruptibilia,ct in isdem perpetuo quidpia molitur: scilicet ad hunc finem, ut superiores naturas intelligentes, quae plurimum mentis habet, id est, uictus parum potentiae, siequatur oe earum imite- tur uestigia: dein ubi tanti per easdem imitatus fuerit
130쪽
riscis agendo tum intelligendor tanquam ultro deferes isthaec inferiora tandem supernarum intelligentiarum mera smulacra, deinde totus insuperiores intelligentiasse conuertite demum ab iis in primum authorem erigitur, in quem iιel ab initio semper uelut in scopum collimat ἐμ quem non solum intelligendo, quatenus uidelicet infirmitas naturae nostrae permittit, sed multo magis amando penetrat, ct eidem
uni seruiendo felix euadit. HAVD ESSE PENIΤVS ORIA -- tam actualitate materiam primam,sic per consequens multo magis possbilem intelle ictum ,specie o adium esse, qua libet eidem subiecto pri-
mo persimilem , O- , . . o Renditur. cap. VIII.
TE RI IO de anima testatur Philosophus
intellectum polybilem cquem animam Plato nuncupat9 neq; ullam habere naturam, praeter hanc, quod est in potentia. Hinc interpretes colligunt, eunde idolis intelligibilibus collatum, ecndem habere proportionem, quam materia prima speciebus corruptibilibus coparata nancisitur. Verum probauero subiectum primum informe. nec csse. ηας fui posse cuiuilibet adlualitatis experse ut i