장음표시 사용
141쪽
per quam caetera, quae sub lunae globo continentiis in potentia esse dicuntur ceatenus enim in potentia esse censientur, quatenus subiecti primi quod mera potentia est, dignoscuntur esse participes9 quan nis primum subiectum inquam minime particeps potentiae dici queat, quinpotius ipsa potentia: nihilominus adhuc actus quidam est ,sed tamen ira imbecillis ct tam exiguus,ut non modo solus subsilere nequeat,et esse cur ita loquar actu actus ruerum et: a pars absit . quin a beat in nihilum radeo beatu Augustinum quodam loco scriptum reliquisse ferunt. se uidelicet admirari uehementer summum rerum
opificem, quod quum ipse perfectissima st entitas cur scholastice dicam interea fecerit aliquid prope
nihil e nempe materiam primam, quam ueri mileest, posse cquod Averroes innuit9 quantitates saltem interminatas parturire, ut uel hoc ipso,quod aliquid agat,actus csse dignoscatur.'proferret. n. ueri militer termino carentes quatitates materia prim si per imaginatione, in natura rerum ipsa tantisper
sola subsistere posset. Hinc primu istud informe subiectum Plotinus diuine malu adpellat, cum alioquin absolute simpliciterne malu iure dici nequear: quod scilicet mali uocabullum non enti simpliciter, propria competat, unde Beatus Augustinus in Solliloqui' peccatum, uidelicet sub ea ratione qua peccatum θ' malum est, absolute smpliciterue,nibit adpellat.
142쪽
Iectum, verum etiam rationalem rotam ani
mae partemscilicet ex agente possbiliue conflatam intellectu, nudam esse potentiam ostenditur, a laec eandem solis naturae suae viribus , prout conuenit, in natura : rerum, consistere non i posse, claratur.
VIM subsistendi subiectum primum sibi ipsi
nequaquam impartiri posse, quod imbecilimur omnium actus sit ,supra satis ostensum arbitror. Quapropter Averroes utiq;scopum in uniuersalisaltem attigisse usus est, intellectu pose bilem adseverans speciem ct actum esse, separabilem, immixtum, o quae sequuntur radhaec eundem ab Aristotele dici puram potentiam , non simpliciter ,sed ressectu specierum fen bilium atq; corruptibibu,quu nullam actu suapte natura possideat, quanqua easdem omneis habet in potentia, quumq; rationale anima ex actu potentias constare manu-ρβὰ pateat. Aliam comenti sumus expositionem, scilicet ut passivus stellectus mera nudatie credatur esse potentia, non solum respectu specierum corruptibilium Quod expraesisse uidetur Averroes uerum etiam collatione facta cum mente,totius eiusdem ani
143쪽
me rationalis nobiliori parte, qua Aristoteles ut supra dictum GP agentem intellectum nuncupat, quandoquidem is quoq; psbili collatus eidem intellectui, plane dicatur actus. Verumenimuero longius hic expaciari lubet in tam lato philosophandi campo, qui uel elingui cuiuis orationem suppeditare queato adeo Decunda atq; liberem ultro promit dicendi copiam in donemus intellectum passivum, Me speciebus corruptibilibus ,seu intellectui agenti
comparetur, puram esse nudamue potentiam e ita non imus inficias rationalem totam facultatem, sit licet ex agente possibiliue conflatam intellectu, nudam potentiam posse nominari,ratione quanuis longe diuersa. Humanus. n. intellectus quanqua propria natura cum incorporeus pro confeso,tum incoctu-ptibilis supponatur a multis peripatheticis, inter aeterna nilnlofectus corruptibiliaq; medius censetur e praeterea taeteris intelligentiis collatus, omnino iudicatur imperfecti climus, quod vel omnes Peripathetici prorsus, una cum Academicis atq; Theologis pariter haud di flentur: adhaec si cum intelligentiis psdem conferatur superioribus, pura quoq; ρο- tentia dici queat, hoc es cui de materia superius exponebamus 9 actus imperfectus: qui quidem imperfectus actus, licet actussi, quia tamen per se nequaquam subsistere potest, actus absiolute uocabulo cen-jetur indignus: quo fit ut non simpliciter actus, sed
cum hac adpendice uidelicet,actus imperfectus iure ueniat
144쪽
niat,adpellatur. Verum humanus intellectusfodire posset persesolus in natura reru consistere Quod de prima materia nequaquam adpareo eo tamen modoscilicet,quo caeterae diuinae subsistunt intelligenti*, nequit in natura rertim consi lere o quod alioquin Amstotelis ad unsi interpretes hactenus Quod sciam9 ne per somnium quidem uiderut . quandoqui dem aliae superiores intelligentiae , vel absq; corpo rum opera subsistunt adeo , ut corpora quoq; saltem corruptibilia, quodammodo detestentur oe abhorreant,ut pote dissimilima suae naturae: acs quaedam Carum, corpora mouent in circulum, nihilominus eisdem corporibus baud essentiam una cum operationibus impertiuntur e adeo minime dixeris coelum seipsum mouere C luanquam intrinsecum obtineat initium motus passuum quin potius ab alio moueri taquam ab extrinseco,uidelicet ab intelligentia. Accedit quod coelestia corpora,quu incorruptibilia sint, absq; labore mouentur, quum interim isthaec corruptibilia, uel animantium mixta c simplicibus enim Iecus est9 ab anima quantumuis eius corporisθe
cie, pr ter naturam eorundem corpori ni moliean
tur quod cum ex Aristotele libro P sicorum octatis,textu uigesmo tertio, tum ex Galeno uel abunde supra citato loco monstratum est. Quam ob rem unus
inter intelligentes substantias intemus humanus, iri corpora pronus suapte natura fertur, ct quodammodo corporeus oecitur , ac per se non sub
145쪽
la natura rerumnon quidem simplicer taboquin Mbilo perfectior materia prima foret, immo nec intelligere, nec aliud quidquam ageret9 sed in natura rerum per se non subsinit, modo scilicet subsistendi perfecto , uidelicet quomodo caeterae submunt intelligentiae. Quapropter intellectus humanus non solum pura potentia en , respectu specierum corruptibilium cur sentire uidetur Averroes9sed praecipue respectu rationeq; caeterarum intelligentiarum. tanq; sicut materia per se nequit in natura reri. subsissereni perficiatur a forma, ct subsistendi uires ab ea consequatur, ita nimirum, humanus intexlectus a corruptibili corpore diuelli nequit: scilicet in quod ob multiplicem partium rationalium compositionem, ratione militudinis propensum est, ct illud adfectat.separari nequit inquam a corpore, ni presso sit ei superior intelligentia, quae suum adium imbecillem noua quadam uirtute communiat, atq; suis uiribus suoq; lumine foueat adeo, ut bifices fragiis adiutus, tandem corpora quaelibet corruptibilia deserere queat, ct eo plane modo subsistere, quo caterae consistunt intelligentiae . Quam ob rem id humano commune fuerit intellectui simul ac subiecto primo, quod sicut materia prima uidelicet ob imbecillitatem actus sui, ut in natura rerum actus sit suffragia speciei poposcit, ac nullo potest alio modo sub serer ita nimirum humanus intellestus,quaquam per se corporibus corruptibilibus haerere potest quia
146쪽
tamen bie essendi modus cur ita loquar9 qualibet ei naturalis cuincente scilicet actu potentia P ratiora possibilis intellestus quatenus es anima, non es r eius animae rationalis praecipuus,cum essendi cliceat enim in rebus mihi tam docilibus e gere nomino tum subsistendi: scilicet quatenus es mentis particeps, ob quam in genere saltem, eius est naturae. cuius esse creduntur intelligentiae sublimiores, qua longe plus mentis quam anima'sunt participes .itaq; praecipuus totius animae rationalis, actu DURendi modus, eidem naturalis saltem ratione mentis , exigit duri corpore corruptibili separetur aliquando, ac per consequens intellectus passivus ni pote pars
eius per se subsistat, quomodo caeterae scilicet submnunt intelligentiae. Quocirca talem suapte natura subsistentiam stimulis mentis adfectat hoc est , intellectus agentis, o adpetit, velut animae toti rationali magis connaturalem inuanuis isthaec intellectus passuifortassis natura peculiaris, seclusa mente, magis haereat corruptibilibus corporibus quanquam connaturalem hunc intelligentiis multis in- generesubsistendi modum,intellectus humanus suapte natura conisequi nequit, vincente scilicet pomtionem agentem intellectu passuo, uel cur more Io-quar Platonico uincente mentem anIma, seu uim cente unitatem multitudine e Licet inquam conn
ruralem hunc intelligentiis omnibus in genere cui licet ratione mentis subsistendi modum intelle-
147쪽
Elus humanus siuapte natura eoUequi nequeat equod id naturae suae nimirum infirmitas prohibeat diamen intellectus idem humanus sublimiori parte suae substantiae quam Plato mentem, Aristoteles autem intellectum agentem nuncupat o quanquam eundem
Iub sistendi modum intelligentiis peculiarem filicet a materia separatum adsequi non potes: illo; alte actu suo quantibet imbecilli, idem illud adfectat anxie, smul ac adpetit, ρο oraret neq; tamen interea te; nerὸ praeterue rationem id adgreditur, quia quod uiribus propriis desierare tantum potest, id ipsum orando tandem, atq; laborando uiribus alienis diuina uidelicet extrinsiecus uirtute suppetias ferente9 confie-quitur: idue non aliter ac primum informe subiectum, quod quum adpet re tantum ualeat, proprῆι uiribus in natura subsilientiam: insuper naturae coelestis beneficio materiam agitantis,adquirit formas. quarum ope radem in natura rerum aliquando sub- sinit. Adeo quod in primu subiecto primaq; materia naturalis adpetitus, idem in anima rationali penitus oratio praestate quand0 prorsus aequum ac secudum natura sit,ut inferi0res naturή prima caul nane scilicet bonorum datorem omniu colant atq; uenerentur, idq; precipuo cquod humanii intelle tum praecipuὶ decet9 cultus genere qui dubio procul est oratior quide ipsium quoq; primu informe subiectum, causam prima, quatenus scilicet eius permittit imbecilli 1as,ueneratrur,ac suo quodam modo suspicit. OBIE-
148쪽
nata tollitur e m dio. Cap. XII.
AT ii re quispiam dubitauerit: Si rationalis
anima, cuius pars esse creditur intellectus passivus, fecundum naturam a corpore corruptibili separabilis esto sequitur eandem propri' uiribus ab eodem aliquando separatum iri, ac per consequens eius parteis omneis, igitur θ' intellectum passivum. cur itaq; cinquies9 adfirmas passivuintellectum haud a corpore corruptibilisieparari posse adeo, ut propria natura proprijsq; uiribus1DUι- flere nequeat in rerum naturaequum alioquin ostensum fuerit iuxta Philosophi sententiam, eundem a corruptibili corpore separabilem esse ' profecto si propriis uiribus propriaq; natura actu separatus a corpore,subsistere non posset, n eq; separabilis dici, . nec esse posset .Vertim huic obiecto ferisitis posse crediderim hunc in moduo Quanqua tota rationalis anima conflatur ex duabus praecipuis partibus, uideliret nobis notis, nempe ex intellectu passius qui ma- teriam refert, ct agente, qui speciei uices gerit ροactus e item quanuis eadem ratione composta si ex potentia ρο actu. nihilominus quum eadem rationa- lis anima, sit omnium intelligentiumsubstantiarum imperfectissima Quod uel unus amor corruptibiliu ostendit9 ob idue corruptibilium incorrtiptibilis mue .
149쪽
mediarpraeterea quum integra rationalis eadem ani ma, f cumsuperioribus intelligentiis conferatAr,qua minimum actus in Da natura pos deat, plurimum uero poteratis . propterea nil mirum , si mole sua cur sic dixerim ac uelut grauitate ruit in preceps, id est, corruptibilibus illabitur corporibus. porro quannis plus in anima rationali possi,materialis pars, crintellectus passuus operando mul ac deprimendo, quam agens, id est, mens ac eiusde animae portio superior erige o tamen non usq; adeosucca it mens hoc est, intellectus agens 9 actus, quin saltem a corpore separationem adpetat: ac nefrustra uideatur lac adpetitus huic naturae inditus, quod id mirifice
cum uniuersalis natura, tum particularis abhorreat, eidem aliquando rationali potentiae, actum utpote debilem, potentiae mole obrutum sortitaesuperiorem aliquam cquaecunq; illa fuerit intelligentia. actu praegnantem atq: foecundam ac potentiae quam minimum habentem, suppetias ferre, rationi consientaneu est equo scilicet b, ces fragiis extrinsiecis adiuta foueatur atq; uires adquirat adeo, ut hisce compedibus quandoq: corporis corruptibilis explicata,per se tandem instar supernarum intelligentiarumsubsistere queat: ac sic ex anima, stu possibili intellectu, hoc est, ex potentia ,semel euadat tota mens , furactus oe intellectus agens: scilicet quatenus id siua ipsius natura permitit ac patitur. ita fit, ut essestsu, tori rationali potentia connaturalem ocilicet quatenus
150쪽
tenus est intelligentia mete praedita9 quanuis afo- Iius natura possibilis seu materialis intellectus diuersum, qui plus potes in tota rationali potentia deprimendo, quam intellectus agens erigendor iit esse fluuin qua quod adpetebat landiu, metis nimiru igniculis urentibus, aliquando consequatur e idve non propriis uiribus, fedfauore potissimis supraemae totius orbis intelligentiae , quam humilibus hominu orationibus1 lecti uel naturalis ratio dictat. Itaq; tande anima rationalis liberata pondere corruptibili nihil nisi diuinum quod eam decet precipueὰ tentat atq; m Iitur. At inquies disthaec ut gratis condonemus,et esse pulctra inuenta fateamur, ita probabilia tantum esse non diffitemur: Nilosophos autem ea follim adstruere deceat, quae demostrationibus fulciri queat. quid ais ' quotus quisque est cobsecro9 qui tam abstrusis in rebus demonstrationem hactenus attulerit' s uerisimilibus adquiescere rationibus conuenit, in causis mixsorum imperfectorum scrutandis nempe grandinum,pluviae,rsris,tonitrui, ometarum,ctaliorum insuper id genus Quod Aristoteles primo Metheororu admonet quanto magis in animae pub-ctantia rationalis vestiganda 8 Philosophus in libris de animalibus scriptum reliquit,expedire prisareq; de rebus sublimibus cum pauca nosse, tum probabiliter ac dialectice,quam cum multa, tum demonstrative de rebus inserioribus examusm percipere equidemonstinationem igitur in ijs omnibus requirat quis