Andreae Camutii ... De humano intellectu libri quatuor

151쪽

De Huma Intelle.

piam. in quibus,ne una quide Aristotelem ipsium aeditulisse ,supra probauerim: quando satis superq; mofecisse prorsus iudicare teneatur aequus rerum inflia maior optimo iures rationi conssentanea quod me praestitisse reor9 in medium adduxerim 'si materia prima nequit in natura rerum consistere, ni praeflosit ei suis uiribus forma seus ecies oe actus, uide licet perfectus: quando materia quoq; suum actum quanuis imbecillem possideat, cst ii haec inferiora.'erum a materia separatarum actu, uel separabilium umbrae sint atq; simulacra si primum inquam subiectum propriis uiribus in natura rerum con flere nequite nonne protinus inde coni cere liceat optima ratisne,humanu intellectu utpote materiae mitimis,

suapte sponte actu separatum a corpore corruptibili cnatura quantibet incorruptibilem sub flere non possescilicet congrua intelligentiarum naturae subsilentia : idq; propter imperfecitionem suae naturae cuincente uidelicet acrum potentia, in tora sui substantia9 s cum puperioribus intelligentijs conferatur : 2Nonne protinus inquam inde coni cere liceat humanum intellectitna, modo subPlanis' inrelligentibus congruo es cum intelligentqs superioribus con eratur, subsistere non posse, nisuperior intelligentia quapiam atq; sublimior eam foueat, hoc est, opituletur ei, atq; erat suppetias ' s quae uerisimilia non ceni entur quod alfabre quidam,iuris ciuilis interpretes adnotant9 idcirco ueniunt eliminan

152쪽

Liber Secundu S. 69

da, quod imaginem habeant falsitatis r nonne cdic sodes9 a contrario siensiu scilicet quotiens res maximo caprum nostrum effugiunt obscurissimaese offerunt9 recipienda uenilint rationi consentanea, quod eodem iure ueritatis mulacrum referant,

ueritatem ipsams non examussim ob oculos conIlituunt,saltem ut ita dicam adumbrent '

Quarto textu libri tertii de anima diιxtase- cIione Averrois,quo probatur immortalitas intellectus,minime demonstratiuum esse conuinci- tur . Cap . XIII.

SI nosser intellectus unum agnosceret tantum

genus sensibiliu , cui uisus uel auditus, aut Omnium qualitatum en accidentium praeterea sen blium communium uel propriorum utiq; nihil uetaret, quo minus idem esse pol et una sensibilis natura Despecies determinata, quemadmodum, ut sus, uerbi gratia. quum non omniasin bilia sed colores tantum agnoscat una cum sensibilibus communibus, potest esse natura sen bilis scilicet alterius generis: sed tamen haud csse queat coloratus, quia sc colores minime reciperet, ac per consiquens neq; cognosceret, quod nimirum cognitio quanliis receptionis

153쪽

De Huma. Intelle .

ptionis specierum interuentu generetur. proinde quandiu colore quopiam imbutuses oculus, ac ueluti laruatus,tandiu cognitione destituitur aliorum colorumeunde suitrum oculo uiride superimposueris exempligratia, profecto quicquid intuitus fueris. uiride mox adparebit. porro quod de uisu dicitum est, idem omnino de caeterissensibus intelligi uelim. Uerumenimuerὼ noner intellectus , quia non agnoscierantum unum genus sensibitum , cui particularis quilibet smsus oed omnino capax en totius naturaesensibiis, ac speciem quantiber sensebilem agnoscere

potess,et per coequens reciperernoster inqua intelle

Clus,idcirco non potest esse natura seu species aliqua sen bilis nanq; sicut particularis quilibet sensus carere necessario debet eo genere sensibilium, quod recipere consueuit agnoscere o ita nimirum oportet intelles tum orbatum esse tota natura sensibili, quandoquidem uniuersam indiscriminatim recipere pariter ac dignoscere queat. FHisce la lis fundametis erigitur Aristotelis ratiociniu hoc pastor omne quod recipit, necessario carere debet eius natura quod recipitur, at intelledius humanus est omnium receptiuus

ut aiunt9 specierum sensibilium, ergo no est natura sensibilis quaepia, hinc colligit intellei tu , nulla aliam habere naturam praeter hanc, quod est possibilis, scilicet respeltu formarum omnium siensibitum. Interpretes bic pa sim asseverant, hunc Aristotelis f)llogismum esse demonstrationem propter quid. Ego u

154쪽

Liber Secundus. 7 O

ros licet unicuiq; fari,quicquid sentit ingenue, pro-

babilem hanc rationem existimo, non autem demon strativa. Galenus in libris de temperamentis,ut pe riculum faciat hominis a mussim exacteq; remperare, fingit exactam extremorum duorum mixtura,

nempe glaciei ct aquae feruentissimae: siquidcm in tota natura mel Aristotele teste libro de generatione primo ,simul ac sensu iudice9 nihil reperias glacie frigidius o aqua uero seruentissma quanuis absolute simpliciterue chilicet P lice loquendo9 nequaqua caliditatis extremv naci atur gradum,cum

eadem ignis multo fit calidior : tame quoniam in hac infima mundi parte , quam homines incolunt, nihil offenditur pene, quod nos magis urat, ac aqua diutissme igni maximo exposita atq; feruentissima, quadoquidem cutim nostram paulo minus lacessi corrumpitue nostramsubstantiam, ac ignis ine. propterea Galenus hanc eandem ob oculos posuit, velut extrem quidpiam in calefaciendo, dicitMe complexionem ex aqua feruentissima smul ci glacie, prorsus euadere temperatissimam : quod quidem ex his extremis mixtum atq; temperatum, δε statim admoueatur corpori temperato, nullus omnino sentitur alicuius qualitatis excessiιs, ac sc hoc artificio dignoscitur homo temperatus. Averroes porro scriptum reliquit secundo de anima, temperiem exactam utpote cutis nostrae temperamento Ditimam, aselu di

gnosci, non positive quidem cur ita loquar, sed pr

native r

155쪽

nati ne : si quidem ubi sensur tactus percipere nequea t alicujus qualitatis excelsum, neq: sibi similempsi r recipere temperiem, quando Quod suppositum est θ oporteat omne recipiens, recipiendae speciei nat ura penitus esse destitutum ci orbatum: sa-nς tum Aensus eo casu, non qualitatis excessum,quippequi nullus est: non temperiei milis θeciem, quoniam eandem in se continet cutis nostra. o intus existens idem genere, prohibet cur Aristotelis utar

verbis9 extraneum oe obstruit, id est, felγngit , sed

voluptatem solum eo casu percipit sensus tactus:nepe ratione similitudinis, unde demum ratio colligit, exactam inesse temperiem: hinc glans penis ac proeputium, matricis collum, quotiens se mutuo tangunt c multo magis frictio accedatὰ non caliditatem aut frigiditatem: quum utriusq; membri substan tia temperata sit in qualitatibus octinis I altem , sed μ0luptatem tantum percipiunt, iuue' militudinis

unius ratione. hinc Galenus adnotat in libris de usu partium per pulchre, natura hisice membris reperiem indidisse, smul ac uoluptatem insignem, ut animantia uel in uita rapiantur ad generationem. hinc cor. rotarie n0ui problematis ueritas excutitur uidelicet:

cur duae manus cpraesertim si corpus utriusq; probe temperatum lit9 dum sie mutuo iungunt er amplexantur inuicem, nullius omnino qualitatis sensus emicat, sed uoluptas tantum insignis percipitur,qua una parit exacta qualitatum omnium,scilicet primarum

156쪽

Liber Secundus. Tr

rum temperies, atq; militudo: cui dubio procul acceptam imprimis referre delectationem omnem conuenit, adeo ut in animis quoq; uirorum inter se loquentium , una conceptuum animi similitudo parturiat utrinq; iocunditate. Itaq; patet ex superioribus organu senios tactus cui caetera omnia tacea, quae sub lunae globo continentur9 ct ex primis quatuor elementorum qualitatibus confari, O easdem qualitates nihilo iecius recipere.quod si forsitan obiicias, id Aristotelico filogismo reluctari, quias qualitates elemetorum organo tactus inessent, simul ac eiusdem organi mediosequeretur earundem primarum

qualitatum species baud recipi posse, ac per confie-.quens nec ab eodem sensu tactus agnosci, quado suppositum si, recipicndae rei natura, recipiens qu0dlibet esse denitutu oportere: huic obiecto patet exsu perioribus responsio,nempe quod licet organum tactus minime si orbatum isdem qualitatibus,quarum

species suscipit ct agnoscit, nihilominus caret his equalitatum gradibus, quos recipite adeo tactus Organum ue medium eius caro. uel aliud quidpiam,quotiens caloremfentit aut frigus, baud percipit quenuis caloris aut frigoris gradum, sed eos tantummodo qualitatum earum gradus agnoscit, qui mediam excedunt temperiem cuius quiddem rei uel illud euidens argumentum est, quod exacta duorum extremo -rum inter se pugnantium misicella, quae temperatissma iam euaserit, humanae cuti persinitis,in actiuis

157쪽

Missalte qualitatibus: iudicari nequit asensu tactim. nisi priuatiue, quemadmodum exemplo aquaeseruentissimae simul et glaciei, satis superq; monstrauimus. Hisce iactis eorum, quae dicenda sunt, fundamentis, nihil obstare uideatur , quo minus Ongere post quis iam,humanum intellectum esse uirtutem corpoream'corruptibilem, baud secus ac ipse senseus: quae uidelicet percipiat, non genus quoddam sensibilium determinate, quemadmodum senses.sed indiscriminatim quantibet speciem fen bilem suscipiat, msubinde sensibilium omnium Quod prisci contende

bat semina contineat.Praeterea scuti tactus siensius ex primaru mixtione qualitatu exacte teperatarum adeo,ut adommetriam aequilibriumue redactae sint, emicat: ita suspicari merito quis post intellestum; speciem esse corporis, ex elementis quatuor constitutam: ita tame, ut longe puriua requirat corpus atq;: uehiculum intellectus, quam sensus: quod uel ex eo: probatur, quoniam homines longe plures atq; temperatiores habent spiritus, ac bruta : adhaec inter homines, ij prae caeteris excellenti praediti sunt ingenio, qui temperatiores habent spiritus, una cum t rius corporis uniuersa sub flantia. Quapropter scursensus tactus recipit primarum qualitatum gradus,

temperiem excedentes, cum alioqRin eius organum,

cuius tangibilis facultas forma est ac species, ex , eisdem qualitatibus primis conflatum ars connitu tum sit: ita mehercules humanum intelleolum esse,. corporis

158쪽

Liber secundus. τα

corporis organici speciem, quod ex elementis qui- tuor corruptibilibus costitutum fuerit e humanu imqua intellectum corporis quantibet corruptibilis corruptibilem formam, nihilosecius recipere sensibilespo se formas omnes, iure quis ambigere queat. Pro indes ita dicas rintus adpares prohibet extranelim,

ergo palmus intellectus,s uirtus corporea semel statuatur, baud alias recipere queat formas corpareas: sane reflectam argiιmentu hoc pactor sensus tactus Atiq;corporea virtus est, ergo ratione pari nequit primas qualitates ut pote corporeas uirtutes recipere: idixeris recipere quidem tactu qualitates primas, sied tametsua teperie gradibus d istinctas atq; diuersas adtaec recipere quide species uisium sensibiles ct corruptibiles, cu alioquin ipse quoq; uirtus corporea sit et corruptibilissed tame eas naturas reru siensebiliuatq; corruptibilisi, essespecie distinctas, a uirtute uisiva tum uic sim ad euerabo passuu intellectu,in genere quide cum caeteris omnibus formis corruptibil bus, conuenire,uerum ab usdem omnibus specie ferungi, ob id easde omnes posse recipere. At inquiese ea proportio est intellectus ad totam natura ensebilem, quae en particularis sensus ad unum determinatum genus sensibilium ounde cui uisus coem de . sensibus Mulio caret quodam genere sensibilium,

hoc est, colore, ita nimirum intellectus carere debet

tota natura sensibili mediusfidius huic obiecto proba Mi, probabiliter quoq; forsi an re odere liceat bus

159쪽

De Huma Intelle.

in modum: quilibet sensus particularis utiq; determinatus est ad unum genus sensibilium, quoniam or' gani sui temperamentum minime aptum est ad recipiendum aliud genus sensibilum, exempli gratiar vi sus col0res recipit, quoniam eius organum est perspicuumseu diaphanum. at idem nequeat sapores suscipere, quod id sui temperies organi nonferat. rursus auris sonos percipit, quippe qui aeris interuentu sunt, quum ipsum auditus praecipuum instrumentum,m0do qu0dam aereum t. at quum humidi. aes

non sit csaltem indicio sensusὰ particeps organum auditus, propterea saporumspecies qui non nis h miditatis inter uetu fiunt9 haud potest suscipere. Intellectus porro tale sortitus est organum, quod indiscriminatim quascunq; species recipere potest fen-sbiles: quod scilicet illud idem intellectus proprium

instrumentum, non modo temperatissmumst, ueruetiam tenuislsimum atq; perlucidum: nempe spiritus hominis temperamentum, tisq; non omnes sed olum humani teperamentis irituu purissmi, ratum cocuri ut qui scilicet in ea multiplicium arteriaru texturacqua recte mirabile dicitur cerebruco tingeto et gignuntur,oe geniti perficiuntur. Ergo non est absurdum nec incoueniens quῖd humanus intellectus corporea uirtus sit,quae species omneis sien biles recipere apta si ct idonea. Quam ob rem quum urges inquiens o Ea proportio est intellectus ad naturam ensibilem uniuersam, quae est sensus particularis, ad

unam

160쪽

. Liber secundus: Ty

tinum determitiatum genus fremilium:utiq; libenter hoc adsumptum admitto , at quum inferio unde scut uisus caret quodam genere sensibilum, ita conusnit intellectum tota carere natura sensibit, me gradum tantisperos intelligis intellectum carere t ra natura flensibili, ita, ut ipse nost corporea uirtus, atq; corruptibilis, ane tunc negatur illatio, qua alioquin quaplures Aristotelis interpretes admittunt, immo uelle uidetur illud idem Aristoteleso uerum β' inte2gas,scilicet intellectum oportere specie diuersum ab omnibus alijs siensebilibus naturis esse, cu alioquin ipse si quos uirtus corruptibilis atq; mixto corpori: sic ex eo ad ιmpto liceat inferre,quod intellectus debeat esse natura distinctus a qualibet alia specie corporea. Praeterea si ratio Philosophi demonstrative concluderet, omnino sequeretur,imaginatrice eu phantasticam uim esse perpetuam, im- .mixta, immortalem. illatio probatur eadem Aristotelis demonstratione uidelicet:omne recipiens debet eius carere natura, quod recipitrir, at imaginatio recipit omnes speciessensibiles, igitur eade haud esse potest corporea uirtus atq; sensebilis. hic profecto non datur cui conjci locus fugae, cogimur. n.

fateri, satis esse, quod: imaginatio specie distincta sta caeteris sensebilibus naturis, ut eas recipere queat e porro cum eadem utrobiq; ratio militet, nempe tam in intellectu quam in phantasia,sequitur inde colligi non posse, quod intellectus immixtus si oe