장음표시 사용
161쪽
incorporeus. I tem si donemus illud idem Aristot lis ratiocinium esse demonstrativum, necessario consequitur, communem quoq; sensum atq; memoriam, Uuper oe cogitatricem facultatem esse uires immixtas ct incorporeas e quando pariter oes poten riα,9siensibiles recipiant quaslibet naturas,et agnoscant. Ergo Gecutiunt omnes pene A ristotelis in rerpretes, nempe ratiocinium ii ludo omne recipienso quaesequuntur, demonstrativum esse putantes, quum probabile tantum sit atq; diale licum. ',
ALIAM PHILOSOPHI RATIOncm, qua probatur intellectus immortalitas, dialecticam pariter esse declaratur, batur immortalitas intellectus cum tertio se anima, tum libro secundo de generatione animantium capite tertio se habet: omnis corporea Mirtus utitur o ano corporeo, dum operatur: An ma rationalis haud utitur organo corporeo quotiens intelligit, ergo non est corporsa uirtus humanus intellectus. argumentum cui patet Jen in secunda f-gura. uerum ut admittamus ultro cquod dubio pro-ol admittendum uenit9 tanquam uerum ac omnintas εμidenti maiorcm huiusce ratiocinij proposit non autem demonstrativam. p. XIII 1. ULIUD Aristotelis ratiocinium, quo pro
162쪽
um,nempe uim quantibet corpoream uti necessari dum exerit uires suas, hoc est, dum operatur,organo corporeo dita ratiocinii fecundu eiusdem adsumptum omnino fuerat Aristoteli probandumscilicet intel lectum organo minime dum operatur, uti corporeo,
non aut e cquod illefactitarum pro confesso subjciendu et praecipue cu Plato praeceptor olimsuus, intella flum in cerebro laquam in organo domicilioq; proprio, residere fuerit arbitratus, cuius parteis tuetur Galenus, cum pluribus in locis, tum praecipue ubi de Plato ais ct Hippocratis decretis ex professo disserit: cuius praecipuum argumentum est, quod laeso cerebro cli laesio fuerit satu digna mens exteplo Isditur.quod si cuncta totius corporis membra laedantur, illaesum uero maneat unum cerebrum, siuo nihilosecius probe ratiocinatrix munere fungitur. at inquies, laesio cerebro statim isdi rationem, non immediate, sed ob laesionem uirtutum corporearum, in cerebro residentium, tanquam in arce Iedeq; propria:nempe sensus communis maginatricis uirtutis, praeterea cogitatricis atq; mamoris , quidem omnes hae uirtutes uelut mimstrae deseruitit intellectui. atqui uicissim asseruerabo rationalem uim esse corpoream in cerebro rementem, haudsecus acalij se sus interiores nuper enumeratio adhaec eundem imtellectum esse ueluti sensum quendam interiorem, φ i solis msit hominibus, uelut species eoru propria: Pstd ij magis temperata praediti sint complexione .
163쪽
quam bruta. quodue spiritus habeat tenuiores de Ionge puriores,utpote cum ad cogitandum tum praesertim ad intelligendum adprime necessarios. huic opinioni uidentur ad stipulari, quae Galenus in eo libella, cui titulus es, exhortatio ad bonas arteis, in in tio Hatim scriptis prodidit ad uerba inquiens: An, animalia que dicuntur bruta,prorsus rationis ex- , pertia sint, nundum satis liquet, ubi demum aranearum atq;formicarum exempla subinfert. idem fere colligere liceat ex libris de hastoria animalium, ubi mentionem facit elephantum, qui tantam agendo prae se ferunt prudentiam atq; mihi liceat ita laquo religionem, ut rationis participes esse uideatur. Quam ob rem ratiocinium Aristotelis adductum , quo probatur immortalitas intellectus, dialecticum ess atq; probabile, tantu abest, ut demoriratiuu ceu- seri debeat: quandoquide alteru eius ratiocinii adsuptum, uidelicet tutellectu organo nequaqua uti corporeo, dubia maxime sit et anceps adeo, ut adhuc ns
Hra tepestate cde P sicis pbγfice loquor lis sub iudice Quod aiuno pedeat quide Galen. in libris deplacitis Hippo. et Plato. du Platonis eiusde decreta mordicus tuetur,ualidis ratiociniis cerebru esse memtis humana Queadmodu sensuu interiorpe, neperesus commis, imaginariois cogitatiois et memoriae praecipuu instrumentum esse,smul ac immediat euproximu adstruit: idue tacite nobis indicans, eundamtellectu esse queda sinsu caeteris licet loge purior
164쪽
QUAS VIRES HABEAT EA Philosophi demonstratio, qua docetur Animam actum esse primum organici
corporis, oIIenditur. 'di, Cap. XV.
LIBRI de animassecundo Philosiophus hoe
pacto probat animam esse corporis organici perfectionem ct actum, quam ipse uocat en- delechiam, atq; ita ratiocinature u quo primo uiuimus, sentimus, movemur, ac intelligimus, est hominis endelechiased anima est eiusmodi, ergo correris eadem organici persessio fuerit o actus primus,seuspecies ac forma. Qui locum hunc interpretuntur, aiunt hoc ratiocinium esse demonstrationem propter quid. Atqui parum sui memor Averroeschoc locosaltem9 in commentatione magna , quam edidit in Aristotelis anablica posteriora,scriptum reliquit cidue magno iudic io nempe non omnium quaesitorum esse demonstrationem, sed eorum tantummodo quae naturaliter nobis ignotasunt: adedfuerit una demonstratio uel accommodatissimum ad scientiam rerum abditarum comparandam, instrumentum. si haec uerasunt cur certὸ sunt, quantum iudicio confiequi licero hic6llogismus minime demonyrativus tuerit, tantum abest, ut demonstratio caus seu propter quid Quod demostrandi genus perseerum e V neniat adpellandus ns quod hic col-
165쪽
Ilitur atq; concluditur quaesitum, cunctis uel infantismis, obuium atq; notissimum esse declaratur,scilicet animam organici corporis esse perfectionem cractum. Quotusquisq; enim est, qui uel ab incunabulis propemodum haud intelligat, animae praesenti corpus animantium simul ac plantarum. mueroci operari:dein eiusdem absientia corpus illud idem qualibet organicum, orbari sanctionibus ac propria perfectione ' corpus etenim ct brutoru ct hominu ,
prorsus organicum esse, uel ipse sensius onendit, idue
nemine penitus commonstrante. quanuis enim pueri prorsus ignorent isthaec uocabula nempe speciem,endelecbiam, actum,ct formam tamen abunde rem
ipsam norunt , ilicet inesse plantis uim quandam , qua nutriuntur et augentur, qua uirtute ab eo plantae corpore diuulsa, plantam ipsam arescere, functionibus insuper eisdem,uidelicet cum alimonia tum augumento destitui , atq; ita plantam emori. Rursus ijdem pueri non ambigunt, animantibus praeterat tricem, istem cu in p antis communem: inesse quos
facultatem aliam, quae motum a cfensum edit, cuius abfetia corpas animalis decoloratur et cocidit adeo, ut ex animali, putre cadauer euadat rhas porro uirtutes uidelicet altricem sen bilem,atq; motrice,quitiis uel infantissimus, etia Quod dici solet) ab unguiculis, organici corporis esse persectiones,statim ipso pene senseu iudice digno stit: at quod altrix potentia uel bensualis anima uocitetur, id a nutrice net a par3tibul
166쪽
tibus condi . dein ubi iam adoleuerit infans auapuer,se Philosophiaestudiost sium exerceat,tum demum qui nutritio far in plantis oe avgumentum,ad haec qui sensius ci motus edantur in animalibus, insuper qui generentur cum animalia tum plantae:η- Lec omnia sane pro uiribus expiscantur ab iis, cui
scientias profitentur, o ex ueteru praeterea monu mentis eruunt, 'rum uidelicet rerum intelligetiam. suam ob re nihil noui docere nos Aristoteles utiq; Udeatur, quum animam organici corporis esse perfectionem hoc syllogisemo docet comnes enim hae voces: en lechia,species,actus,ci forma penitus idem sonant quod perfectio9 quandoquidem cunctis in-dscriminatim hominibus id notum fit,nedum disse te. quapropter Du id proponat. quod nulla prorsu eget docentis opera, uidelicet scientifica, quae necessariis haeret ratiociniis sed leuemfortiis duntaxat declarationem expostulet, quando uel absq; laboro diutino sensim usu tandem innotescat, etiam cur diactum ess9 infantissimis hominibus, immo pueris imsis ac propemodum infantibus: sane feri nequit, ut illud idem quaestum naturaliter ignotum sit. ergo si
Mera citato loco praedicat uenoes, mostrativus
minime fuerit hic filuimus. quἱ . n. obsecro quod
. emnibus evidens est demonItraueris ' At inquies:
ergo Philosophus incassum id molitus est,temereq; , hoc est, praeter rationem hanc suscepit prouinciam. . Verumenimuero propostiones prima uel omnibus
167쪽
notissimae, nequaquam omnes axiomatastu dignitates Derint, quas etiam proloquia quidam nominatrquinimmo quasdam ex primo Posteriorum positis-nes adpellari constat, quioesiciistet quanuis omnibus uel pueris, nedum infantissimis hominibus adultis , admodum euidentes sint: haud tamen adeo clarin . sunt. quin adhuc paruam declarationem exposcant adeo, ut uix dostrina dici mereatur, tantum abest , ut demonstratio nuncupari debeat. Accedit, quod quidam Zenonem imitati negantem motu coni dant animam esse corporis ipsammet temperiem, adeoq; non substantiam, sed accidens eande adstruere uideantur. Quocirca nobis ut hanc opinionem forsitan radicitus euelleret, hoc filogi o memoriam eius enunciati refricuit cui sic dixerimὰ unaq; clarius illud idem ob oculos posuit, quo nimirum opini nis nouae falsitas euidentius elucesteret. Verum inflatis forsitan hunc in modum : Ut donemus inua quaesitum esse naturaliter notum, ac demonstratione per consequens haud indigere,nempe corporis organici speciem esse animam,di actum: ita non infici mur ignotum esse nobis naturaliter, eadem animam eiusdem organici corporis actum esse primum:neq;
enim sequitur, si quis percipit animam esse corporis astum, ut demit ille statim agnoscat eandem corporis eiusdem actum esse ocilicet cum hac adpendice primum: quando fieri possit, ut anima corporis o
ganici pbsiciq; forsitan actus iure sicundus dici d
168쪽
beat. Quid ais λ nonne Philosophus actum primum,
potentiam ue facultatem, aut uirtutem quomodocunq; nominare uolueris, nil refert9 ὰ qua prodire solent opera,ac uelut e fonte cui ita loquar 9scaturire, Muncupat y nonne rursus idem, actum operatis sue opus atq; actionem ipsam, ab ipsafacultate manantem. actum fecundu adpellat' amabo quotusquisq; es ins it Me ramsupinα atq; adeo uecors, qui dorm cns animal uiuere dubitet 's puerulum aut etiam infantem interroges, an uiuat quispiam aut dormiat, protinus re onu bit bMnc oppeti se mortem, i iam uero dormire equo it, ut naturaliter, uel nullo
praeceptore suppetias ferente, discrimen inter mor- tuti atq; dormientem Unosicat. Proinde si suspicaretur animam astum esse secundum, hoc est, actionem atq; opus ipsum: profecto mortem oppetiisse uitas
functum, animai dormiens exictimaret,quando fere nullas edat actiones, nullaue sensus iudicio promae opera .' atqui uel profunde dormiens animal,puerulus Ommofortassis etiam infans opinatur animam possedere, animam igitur actum primum esse putat. non autem secundum. Itaq; patet animam esse pissici corporis organicine, non modo simpliciter actu,
uerumetiam actum primum:patet inquam utrunq; nobis esse notum stcundum naturam, quando cunctis indiscriminatim hominibus, atq; puerulis id in- D. Aristoteles autem huius enuntiati quantumuis
noti naturaliter, propterea quod no dignitas sed po-
169쪽
stio it , ac per confiequens declarat ne laui saltem indigent: praeterea fortasss ut examantium animam haud esses bstantiam, quin potius accidensenεpe complexionem atq; corporis temperamentumro opinionem inquam hanc iamosam, quanuis praeter naturam inuectam arceret ex hominum mentibus euelleret, animam esse corporis speciem taces,logismo doculi.
esse non solum incorruptibilem, uerum etiam multiplicem iuxta Philosophi sententiam, apertissme demonHra-
LiβRO primo huius operis elaborauimuy.
ut humanum intellectum a corruptione non solum uindicaremus, uerum etiam multipliacem statueremus, idue iuxta Philosophi siententiam. . Troinde cum nuper in quendam Aristotelis elusedem locum inciderimus, ubi s alias unquam, aperte nobis ossendere uidetur,quid nam boc in negotio planesiensierit, nedu indicare. priusquam huic librosecudosuprema manu imponeremus, operaeprectum esse duxi , hic asscribere, quaecunq; illinc excerpsimus, quo facilius simul ac euidentius unicui b' pareat,q- fuerit eiusde ementia . L.bro Etlacorum decimo, Nilo.
170쪽
IPhilosophus itascriptu reliquit ad uerbum Anaxagoras quoq: non diisitem neq; potentem ali iuruirum, beatsi exictimasse uidetur: quippe qui di xerit miriu mi non futurum, sit multitudini absurdus ineptus quida esse uideatur . Hoc enim ex rebus externis iudicat,propterea quod has tantum sensu percipit. Atq; his rationibus; sap:eium opiniones congruere uidentur. Habent igitur aliquid etiam talia,quod ad facienda fidem ualeat. Verum quoties de iis quaesub actionem cadur,quaeritur ex j actis oe uita ueritas iudicatur. In his n. uis aflionum praecipua consilit. Ita igitur ea quae ante dicita sunt,spestare oportet, ut adfacta utraq; referamus: s cum factis consentiant, probandas , dissentiant et discrepent,ucrbasant habenda. Qui
uero muneribus fungitArmeti consontaneis,et hac, colit, estq; ita animo asst cluseeu probabile est deo, charissemam esse. Nam si Dis immortales cura ba , bent reru humanaru, quemadmddu uerisimile est, , illud quoq; probabile suerit, eos re omniu optima, , sibiq; maxime cognata delectari chaec auid mens, est ijsue qin hanc maxime diligui, plurimi fa-
, ciunt, praemia persoluere gratiamq, referre: ut, pote qui eoru, quae ipses chara sint, curam habeat. . rectasue atq; honestus actiones obeant et exerce, antehaec aure omnia in sapiente inesse maxime no, est obscurti. Est igitur Deo charissimus, eundemq;. beatissimu esse non mile es. Itaq; sapiens hoc mo- δε