장음표시 사용
171쪽
do beatissimus est futurus. hactenu s ad uerbum Aristoteles, ex quibus luce meridiana clarius elucescit modo qui 'iam attentius singulas Quae nuper adductaesunt in medium sententias perpendate eli denter inquam ex adductis patet, Philosophum omnino putasse, mentem humanam esse non solum immunem a corruptione , iurum etiam multiplicem
quemadmodum oe eiusdem corpora quibus obfirm-gitur, multiplicia ueI ipso sensu iudice dignoscuntur. Frimum etenim Aristoteles loco citato, quotiens dees, quaesub actionem cadunt, quaeritur rexfactis cctuita ueritatem iudicandam admonet, non aute ex, uerbis,cum dicat :Ita igitur ea quae ante dista sint, tacilicet quae ad actiones pertinent9 spe stare opor, ret, ut ad facta uitaq; referamus:oes cum factis, colentian rnobanda, sin disyntiant oe discrepenti, uerbasunt habe . hinc clare liquet,uel Aristote-ile teste simul ac iudice, rationalem facultate cum aeternam esse tum multiplicem, quando constet homines probos: quippe qui non uerbis,std uitaesanctitate factisve preclaris, indicasse nobis intellectum homanum, oe immortalem ebe o multiplicem. Se- , cndo inquit 'Philosophus:Qui uero muneribus fun, gitur mute consentaneis, hanc colit, estq; opti-
, m animo adfectus: eum probabile est Deo chario mum esse Dii boni, si anima foret in omnibus homi nibus unica Quod singit Aueri oes9 qui particularis ho mo qui pia rerum diuinarum humanarumve
172쪽
eontemplationi deditus,simul ac uita probus cisanctus,Deo 'rbarissimus esse potest'qui enim anima propria carerem rationali diligere potes Deus ' Atqui
Deus Hilosopho teno recte uiuentes atq; muneribus fungentes menti consentaneis diligit, ergo particulares homines,particularem habent intellectum, a caeteris hominibus distinctum. Item si Dii immortales Ceodem assertore9 utpote curam habentes re
rum humanaru,cum delectentur mente,tanquam re
mi maxime cognata: si Dij inquam immortales iis, qui mentem maxime diligunt ρο plurimi faciunt, praemia persoluut gratiamue referunt:quodscilicet eoi um, qua ipsis charasunt, curam habeant rectasne atq; honestas actiones obeant atq; exerc eant stuc inquam ira se habent, scilicet quod recte uiuentibus praemia Dij persoluat gratiamue referant equi potest non esse noster intellectus particularis atq; multiplex immortalis 'si non multiplex,sed unus tantum intellectus est in omnibus hominibus,quorsu adtinet huic uel illi praemia persolveres quorsu adtinet rursus eidem gratia referret praetereas praemia datur ijs, qui mente colunt,qui obsecro mente coluere,quam non babea' quae praemia debentur alicui,s nullum eius est meritum ' etenim s noster intelle
ctus en unicus,idem pro cuiusvis particularis organi temperie recte contemplatur aut agit runde gloria Iausq; Quod iustum en9 Ocienti causae debetur, non autem materis, qua tantum recipit profe-
173쪽
cto praemium uni uenit per oluendu intellectui , nomaure hominibus particularibus quippequi in adlionibus, matcriae tantum uices gerunt oe organi, idq; ssemel unica rationalisfacultas i omnibus hominibus statuatur. praeterea subintulit Aristoteles, hominus apientem eu mente cur eius utar verbio colanter
beatissimu. hoc es cui ego quide interpretor felicis simu esse:obsecro quae felicitas esse potes hominis , rationalifacultate propria caretis ' quid mihi prodest animae illius unicae beatitudo, se paulo post futurussam nihil λ quae demetia foret o ristotelis,si nos beatissimos voc 'felicissimos euadere posse speraret aliqua osmul ac nostri nihil ubi siemel ex humanis decesserimusὰ superse prorsus arbitraretur λ dic sodes, quae maior cotradictio fingi, neen ferri potis, qua quod homo mortalissisue cui metuus dicam quod homo propria careat mente, qua superesse possit ab interitu corporis, iis quod idem una sit beatismus PM BAΤUR HUMATII M IN ILLiectum iuxta Philosophi sententiam, tabe- re propriis opus, ac per consequens, a corruptione uindicari. cap. XVII. C
scriptum reliquit : Sed adtiones multa de Iderant eoq; plura maiora, quo maioreι
174쪽
ct clariores. At homo is qui in rerum cognitione uersatur, res eiusmodi ad actionem nihil requirit, quinetiam uere ut dicam, impediunt contemplationem. Sed tamen quia homo est, uitaq; usu cum multis implicatur,ut osscia sequatur,idcirco bis ei opus erit,ut more hominum vitam possit degere. Hanc autem undiq; completam ct ab olutam beatitudinem in actione quadam esse cognitionis Ο conte plationis, hinc etiam perspici potest. Deos enim putamus esse beatissimosoquas tande iis astiones quae osscia tribuemus' Num iustitiae' At nonne ridiculi uidebuntuitis ci res contrahantiet deposita red dant, Geteraq; faciant eiusdem generis ' An fortes dicemus eos, qui res asperas perferant, periculaq; adeant ob eam causam, quia deceat' Num liberales λ At cui largientur λ Absurdum etia uideaturor minimum, aut tale quid habeant. An uero teperantes ' At qui esse posum ' An non laus
sit violenta ct importuna, prauis eos uacare cupiditatibus' Atqui si per omnia actionum ossciorum; genera expaciemur, perexiguam sane laudem, oe Deorum maiestate indignam continere vi
debuntur.Attamen eos uiuere omlnes existimant.
Agere ergo eos putant. Neu enim par est, eos tanquam Endymionem,dormientes facere. Sublata igitur agendi, faciendis ac multo etiam magis ratione, quid tandem uiuenti Deo praeter contemplationem relinquituri Ita Dei prursans beatitudine
175쪽
dine actio in cognitione ct contemplatione coissi , stat, necesse est. Atq; etiam hominum acilio, ut, quaeq; ad hanc proxime accedit, ita est beatissma , Idq; ex eo intelligi potest, quot caeter a animalia, sunt omnia beatitudinis expertia, en huius snt νῆ, neris astione omnino priuata. Nam omnis est Deo, rum beata uita, hominum autem qMatenus in ea, elucet quoddam eius actionis exemplar At ex , caeteris animantium generibus nullum beatitudinc, consequitur, quod cognitionis oe contemplatio , nis nullo modost particeps. Quam ergo late patet. contemplati' tam etiam beatitudo: quo maior, aliquibus inest cognitio o contemplatio, ea am . pliorem beatitudinem coni equuntur, non temeΥς
, o casu,sed cotemplatione. Est enim per se plena
, dignitatis. Ita est in contemplatione beatitudo, Hactentis ad uerbum Aristoteles, Ex quibus patere arbitror eundem omnino uoluisse contempla tionem seu intelligentiam, esse proprium opus inst, telligentiarum immortalium,simul ac idem opus inesse pariter homini, ct per consequens eam homi-: nis portionem, qua contemplatur oe intelligit, a. eorruptione penitus uindicari.
176쪽
Theoricam ordinariam in Gymnasio Ticinensi publice profitentis . De Humano Intellectu Liber Tertius
. incorruptibilem esse humanum intelle- :. ctum, nequaquam demon trare . . , conuincitur. Caput primum. PANCTUS Thomas decem ratrocinia commentus
est, quibus immortalitatem intellectus humani demonstrare se putat cum alioquin rationes tathm uerisimiles sint atq: probabiles, quarii, prima Iic habet. Omnis substantia intellectualis, en incorruptilatis, anima rationalis es eiusmodi, , ergo. re*0udetur non constare iactenus ex ratio- cinis Aristotelicis, rationalem anima intellecti a- . lem esse sub tantia quanquaboc ipso opere, quod intelligere uidetur intellectualis adpellari potest:. Verumenimuero sicut bruta quaplura cui ex st. In .cimv. L ris
177쪽
ria patet animalium) ex operibus quandam pro eferunt rationem ac intelligentiam, cum alioquin nec rationalia nec intelligentia iure tacilicet proprie loquendoὰ dici possint: ita nimirum humanus intellectus quamplurimis tacui Alexandro Aphrod eo eiusue sectatoribus9 Philosophis imago usus est atq; mulacrum intellectualis subitantiae, potius quam intellectualis substantiae cuius quidem rei magnum est argum ntum, quod nihil intellectus noster intelligat, praeter id, quod sensius nostrip issim illi suggerunt atq; subministrant :praeterea dum illud idem , quod ei sensuum suffragiis tributum est, adprehendit, illud idem inquam ob cure percipit oe intelligit: nec tuto quidquam eorum quae cognoscit , bi polliceri potest, ni cum sensatis conueniat. proinde cinqui-ent aduersaru9s noster intellectus uera foret intellectualis substantia, ct clare cerneret quod intelligit, quemadmodum superiores ini elligentis: quippe quibus optimo iure nomen competit intellectualis subnantiae, praeterea dum intelligit, minime susefrag 1s sensuum indigeret. Magnus Galenus in exordio libelli cui titulus est, Exhortatio ad bonas ar- , res, ita scriptum reliquit: An animantia, quae di-
, cuntur bruta, prorsus rationissint expertia , nun-
, dum satis liquet. dein admiranda subnectit 'ultorum brutorum opera, quibus facile quispiam addaci possit. ut eadem esse rationalia atq; intelligentiasfris credat, tantum abest, ut illud idem suspicetur
178쪽
ita nimirum usu uenirequisspiam fortassis credide- .rit:nepe ut dum intellectus humani cognitione pracaeteris, quaesub lunae globo fui operationibus admirandam contemplamur: mox eandem intellectuale esse certo credamus, aut saltem opinemur . quam ob rem isthaec ratio sandii Thomae, quum alteram prα missarum, non dignitatem aut positionem, quin potius demonstratione indigentem , ct nobis incognitam prorsus adsumat: demonRratio minime uenit adpellenda, sied probabilis tantum atq; diales ista ratiocinatio:praesertim cum prima saltem fronte multo uerisimilius atq; probabilius sit, eamsubflantiam, quae cquantum sientus iudicio consequi possumus ct haeret fixa materiae,et ne mole corporea uires suas exerere nequit: probabilius est inquam hanc eandesubstantiam, esse occasui interitus: obnoxia, quam intelle tualem, oe ab omni corruptione prorsus im
s Ec V DA ratio sancti Τbomae, qua
rationalis animae defenditur immortalitas, sic habet: hil ex eo corrumpitur, in quo con , filiisua persedito, at anima rationalis in abItra- citione quadam a corpore perficitur: quando eam
179쪽
oescientia o uirtute perfici connet: ad c si
eundum frientiam tanto magis perficitur, quant Gmagis immaterialia confderato siecundum uirtutinuero quanto magis corporis passiones no sequitur, easq; ratione refrenat, ergo non corrumpitur ex.
hoc, quod a corpore separetur Gubdit Nec dica tur quod animae perfectio, inseparatione confissaei a corpore per operationem, corruptio autem in separatione fecundum esse, quoniam operatio sequi'tur 9 demonstrat se, haec ille. Ad euersionem,' huiusfilogismi supponendum uenit imprimis, Omnem uirtutem ab irabentem ad certum usq; termν num abnrabere, quem praeterire suapte natura proprjsq; uiribus haud potest:exempli gratia, sen us communis s cum exterioribus conferatur sen- bus, abstrahere merito dici queat, quando su- sipiat infe purioremsiensibilis exterioris1peciem. quam in externo sensιs exterioris organo. recepta prius fuerito a materia siquidem abstrahi dicitur. quotiens ab ea separatur, proinde quo magis ab ipsa remouetur seu diuellitur, eo magis abRrahi; dicitur. quaproptersiensibilium imagines insensu comuni recepta, quum minus materiales sint, qisam in organis exteriorum sensuum fuerint, abnracta merito nuncupantur: unde species eaedem ubi a cε muni siensiu ad imaginationem migrauerint, mat riae secem atq; sorditie magis exuunt, quo fit, ut maris abstrabore credatur imaginatrix facultas.
180쪽
quam sensus communis. item species eadem si ab imaginatione ad cogitatricem uirtutem transferatur,
dem ad memoriam: multὰ magis squalore fruue cor. raptibilis materiae spoliatu irhratio naturalis dictat, ac per confiequens maiorem in hisce potentiis ultimis abstractionem ossendi, res ipsa pala loquitur. Quor sum haec η quum omnes hae uirtutes interiores cui suppostum in abstrabant, ct earum unaqueq; certos abstractionissuae limites nanciscatur natura duce,quos singulis facultatibus excedere nefas est:ita
profecto noster intellectus, quum uirtus fit, si non immortalis ,saltem longe purior interioribus sensibus eaequum est, ut idola seu simu lacra rerum sen-sbilium, continua quadam serie asen bus exterioribus, ad interiores siensus peregre profecta. aequum est inquam, ut eaedem imagines, ubi sensem uiliores materiae condictiones exuerint atq; deposuerint, ut agentis intellectus opera quippequi uirtutum atq; facultatum omnium in homine perfectissima em iustum est inquam rursus, ut eiusdem agentis intellectus beneficio, sibaec eadem idola sieu imagines tandem, si penitus a mattriae corrupin bilis labe Duq;
uindicari non pos trut saltem quatenus o agentis intellectus, o materiae corruptibilis infirmitas imbecillitasue permittit, adsi premum puritatis cui men prouehantur. itaq; s ratioJancti I home concluderet , nempe quicquid abstractione perscitur ,