장음표시 사용
211쪽
euapropter liquido adparet secundum assumptum, videlicet omnia ab omnibus sciri, a veritate penitus
DUO ALIA OBIECTA TOLLUM UT VI . Cap. XII. SUPERI S T, ut rationem aliam cstra n0ν adducta tollamus, quaesiic habete omnes homunes cupiunt in hac mortali inta semper uiuere, ad baec ipsam morte letesian ur 9 abhorrent. idq; secundum naturam. quum id omibus inlis. respondeofalsum esse, quod omnes homines in hoc caen0 m- tam transigeresempsr cupiant, immo prudentes in ultimo senio saltem, cupiunt ex hac uita migrare a discedere ; at cur hoc casu prudentes atq; sapientes
memorem ' plebei passim homines quatilibet ignari,
dolorem mortis tantum formidant, ubi uenerint ad ultimumstnium, non ipsam martem: propterea na turalem m0rtem, quam doloribus uacare rationi consonum est, ultro quiuissiecundMn naturam exoptat.
quod uel hac ratione fulcitur ruulgatissimum est axio ma seu dignitas cunctiis euidens, adeo ut nulla persuasione prorsus egeat . nempe quotiens duorum in lorum,utrunq; nequimus euitare iugiendum id esse quod maius atq; nocentius fuerit ,seu cquod improprie abusiveq; dicisoleo minus malum ex duobus eli
212쪽
xendum cstrat longe peius cst homini perpetuo doloribus uexari discutiariue, quam uita semel excedere. Mors igitur tum homini bona, uel saltem minus mala, fuerit eligenda. dices forstans certo si irem animam uiuere post mortem, utiq; faterer ingenue ρο- tius adpetendam esse mortem quam extremi sinu ui
tam miseram dat quum id dubiam si, praestet esse, quam non esse, idcirco uitam quantibet miseram morti praeferendam putarim. porro id ε nuntiat lini filicet melius est esse miserum quam no esse simpliciter, quod ab eximijs Theologis in dubium uocatur, in ex positione uerborum illorum melius fuisset homini illis natus nunquam fuisset: id enuntiatum inquam, quod melius sit esse miserum quam no est,propterea quod nihil euenire queat pellis,quam non esse rid rursus inqua enutiarum c intelligendum existimarim, quod melius sit absolute simpliciterue toti naturae scilicet uniuersali, quod hoc uel illud singulare strat non melius est ipse sic esse, ut interim miserrimus i. O in magnis cruciatibus lista transigare unde me-bus utiq; 1impliciter fuerit propter gloria dei csu aeuel in damnatis mani stando iustitiam eius memicat o fulget. quod Iudas una cum c ueteris reprobis sit, licet miserrimus, quam non sit .scilicet ob gloria dei manifestandarat ipsi Iuce caetcrisq; reprobis lange praestaret,non esse Iimpliciter, quam in aeternudiscruciari. caeterum quod quidam contra naturam hominis quatenus homo es, malint uiuere miserri-
213쪽
, quamsemel mori :huiusce rei causa est mala consuetudo, quod adsueuerinisauedosensibus,obfurare rationem adeo, ut iam uelut amens facta nesciat , quid bi ipsi uelit. Ergo patet homines omnes siectin-du natura adfectos, in extremo senio saltem, adpetere mortem ocilicet naturalem ab omnibus pene doloribus immunem . Porro quoniam ab initio capitis paulo ante dictu est, omnes homines scire cuperesecundu naturam ora Osforsitan obieceris non deese homines eius ingenii, qui nihil scire cupiant,oe ob id istud, baud esse naturale dejderium, quod omnibus non insitorespondebo tale quidpiam se pr.eter naturam, haudsecus ac seipsum interficere enum essur re quil iam audeat,sui ipsius in natura conseruationis debderium non esse a natara secundum naturam, propterea qu)d nonnulli contra naturam adfecti, suam ipsorum destructionem adfectant i num
rursus immortalitatis defγderium haud esse natur le fateberis, quod nonnulli contra natura aut animorum immortalitatem prorsus e medio tollant, aut
saltem in hac quaestione dubii ni ct ancipites ' Caeterum ne contra nosmet pugnemus, aio interficere se imum , cupere nihilscire , ct alia id genus , contra naturam esse:non absolute quidem atq; simpliciter, sed cum hac adpendice uidelicet, praeter natura eius compositi particularis, cui tale quidpiam insedis gnoscitur.
214쪽
qua probatur immortalitas intellectus. Cap . XIII.
SV PP O SVIMVS tanquam dignitatem
omnibus cospicuam, id esse naturale necessario, quod cum omnibus speciei alicuius indiuiduis, tu βmper inest. huic impresentiarum innixi fondame-to,secunda igni demostrationem adferimus: Omnes homines semper natura opinati sunt unu esse Deum, quod probaturorum quod dei alicuius cultus semper fuerit apud quoslibet, quantunuis barbaros, idq; natura ictanter tum quod ij, qui plureis Deos adorabant, unum tamen aliorum principem, puta Iouem arbitrabantur. Item hodierna die non desunt barbari, qui duos esse putant deos,oe mundi totius imperium esse diuisumeunde dicunt Deum superiorem eoelicolis imperantem,praefecisse quoddam idolumferreu avi, marmo reorv, quod ipsi colunt, tanqua Deutotius terrae,quem alioquin fatetur altero minus dignu O inferiore: ac re vera, sic cum res habeat ita dictante natura, tantum unii colunt Deum, quavis ignoret, quisna ille Deus fit,inferioris naturae patero dominus. Daq; quiuis homo natura colit unum Desi, que adorare cupit in aeternurergo uel naturale oderium homimis irritum e It,ac praeter rationemo remerarium, uel Deum adorabit in aeternum,animi igitur rationalis es incorruptibilisonec prod erit
215쪽
uicquam ea fuga, quod id de 3deris consequamur in specie, qAando successae per generatione semper adsent homines aliqui particulares,qui Deu colant: noprodis inquam isthaee fuga , quoniam particularis homo quilibet adpetit in particulari cultum Dei, non solum in specie, idne in aeternum,hoc est ne terminoac ne : particularia uero quaevis corruptioni sin xia non aipetui natura, ut in perpetuu ac sine fine sint, sied ad tempus tantum puta sectis facultas ct altrix eo usq; permanere fecundum naturam propriam concupiscit, quo usq; non defuerint humidi iblius reliquiae, quod radicate sei substant cum adpellant: quo nimirum absumpto exauctoq; uidelicet
a natura elementari illa communi Qui en caliditas quam ab igne uelut mutuo susceperato quo iu- quam humore sensim atq; paulatim exhausto: naturale compositum, naturabui ipsius corruptionem ita non horret, ut eandem ultro uel adpetat :quasi praenoscat iustum esse, ut quae mutuo tandudum acceperat ab elementoru sphaeris tempore generationis,ali quando persuam ipsius issolutionem, illud idem uniuerstati lubens restituat didq; tum secundum communem elementorum naturam Quae id exigit) ti etiam fecundum suam ipsius naturam propriam,quae cum naturae superiori tanquam dominae seruiat, eius
dem legibus libenter ac suapte sponte pareat, opor
216쪽
TE VIA DEMONSTRAΤIO. Cap. XIIII. HISCE legibus inferioris naturae soluta rationalis anima, praeter linius dei cultum perpetuum oe in particulari, non autem in hecie tantum . praeter inqua speciei cultum, insuper felicitatem adpetit perpetuam malis omnibus Macantem: cumq; hic adpetitus insit omnibus hominibus, mehercle naturalis iudicandus uenit. argumentor igitur c d omnes homines propria ipsorum natura, scilicet qua homines sunt, felicitatem dejderant et in perpetuu cum deo vivere,felicitate ergo semel adsequentur, ne temerarium adpareat naturae hominis deisderium: at id dum anima rationalis corpori connexa eri,assequi non licet Quod experientia te naturὰ separabilis fuerit igitur intellectus humanus a corpore, ac per consequens incorrupi ibilis.
scunt,ct homine pariter. Item homines agnoscunt Deum una cum caeteris ab tractis, modo scilicet eis possibili. Verum inter eam cognitioncm, qua percipit homo Dιum,et qua bruta cognoscit aut
ab eis cognoscitur, hoc intercedit discriminis, quod
217쪽
Deus una cum caeteris abstractis ab homine dignoscitur, quatenus en incorporeus , inui litis, primum ens, fons omnis bonitatis atqr perfectionis,et sempiternus; adhaec ut talis etiam a nobis non solum intelligitur, uerumetiam diligitur, At brutastinuicem ac homines pariter oe agnoscunt o dii gunt tanqua corpora sensibilia, utpotesensuu obiecta delectabilia hinc homo camelum exempli gratia, cognoscit ut obiectum sensus, diligit autem non ut obie tum sensus absolutes d ut obiectum delectabile. sc a catulo uicissim homo diligitur ci adprehenditur, quo modo bruta quoq; st inuicem cognoscunt ac diligunt. bificesuppostis hunc in modum argumetore Anima rationalis diligit Deum cursupradictu σὰ ct agnoscit rergo si cognoscit ac amat eum tanquam incorporeum ct aeternum,necesse en eandem animam esse natura participem immortalitatis oecut ita loquar9 incorporeitatis. etenim quidquid aeternitatem percipit, aeternum est, intellectus h manus est huiusmodi, ergo c. minam facio praeterea libertatem arbitrii, quae iuxta quorundam op nionem, magna uim habere uidetur ad eiusdem intellectus immortalitatem demonstrandam: hanc inquam uel de industria missam facio, quod re uera probabilis tantum atq; dialectica deprehedatur esse ratio, quum demonstrativa tantum hac nobis argumenta prosequi si institutum.
218쪽
gni qua rationalis animae probatur immortalitas. Cap. XVI.
uita natura conflantibus omnibus, Arseo tela relatore, cui demum experientia subscribit: ita mediusfidius natura comparatum eIt, ut corpus naturale quodlibet,ubi nihil defuerit,quod ad eius perfectionem desederari queato praeterea ni-- hil extrinsecus accedat,quod ei noxam infer armatura comparatam est inquam, ut corpus hoc cassu quodlibet quiescat, atq; sic quodamodo contentur fit, uerbigratiaeuideas elementum quodvis, quotiens ei proprios extra sphaerae suae limites peregrinari contin-giis no corrupitur, certe uarijs huc illuc procellis,de ueluti turbinibus agitatur oe fluctuat, donec ad patrios lares cui sic dixerim tandem remeare liceat tubi, si eo quandoq; regredi possit incolumis, uelut inter familiares atq; domesticos, quasi laetus ac tutus quiescit:unde videmus terram esupernis sepenumer o mundi partibus, ad lacum proprium ingenti fragore, quas defctrio quodam illucfestinanter uidemus inquam eandem, ubi iam portum attigerit feriari, quasi nil amplius ei dest, quod adpetere queat tquandoquidem integram eo loco perfectionem adsequatur, scilicet quam suae speciei ferre potest imbecillitas ι ars bic per omnia sccula Aeri militer immota quieα
219쪽
ta quiesceret, non modo secundum totum, uerum- etiam fecudum parteis torius globi sui, vel minimas: per steret inquam in proprio loco terra , uelut sui sede contenta penitus immobilis, ni propter contianuum coeli motum Mementa superiora, ad partes infernas impii a lacesserent eandem, atq; secundum parteis e sede propria dimouerent, quo sic natura comunis mixtorum generationi adposite cosutroq; prospiceret, quod idem plane de caeteris et mentis intelligi iselim. etenim aqua quanquam impura passim in proprias baera ii prebeditur, quod nimirum urinq;
imarηs climsup riorum elementorum, tum inferioris terrae t exposita, quemadmodum ct aer. nihilominus eadem propriam adpetitsphaeram, i luesecundum naturam, ut iis forietur atq; conferuetur. quod
si penitus integra uel in proprio loco servari nequeat, id quicquid est imo modi, aliorum elamentoruiniuriar penitus uenit adscribendue quae cum aquam impuram reddant, in causa sunt, ut eadem quos quiescere nequeat, etiam in propria sphaera. caeterirem ignis globus quanuis fecundum parteis sparsim alicubi ueri militer offendatur purus, uidelicet ea parte periertim, qua coelum tangit , iure quiesceret qua sua sede contentus, et sua specie perfectus:
sed tamen quoniam a uicino collo circvagitur Quae causa mixtionis elementorum en propterea mini me feriatur . quiescerer tamen, nisi turbaretur ab extrinseco. Veris elementis tantisper praetermis
220쪽
si ad composita ueniamus. lapides, metalla,plantae, una cum animantibus omnibus: quoties earum re
rum copia datur, quae suam adamas zm consι ruant atq; tuentur sub tantiam, suo qMaelibet modo contenta permanent, ac nisi turbentur ab extrinseco, quiescunt: unde segetes Quod ait poeta9 laetas intuemur, quotiens soli foecuditas, lina cum aeris rem perie conuenienti coeunt. itidem brutas boni pabuli facultas non desiit, neq; ab aestu, se Ore, uel ab imbribus laedantur, ct bene tractemure laeta lituunt, quod certissmis signis cne drcam conit flurisὰ innotescit, quam quidem laetitiam, hoc loco quietem adnpellacquia licet moueantur, id imitante natura, scilicet ut construenturi, non autem necessitate ducti uiolenter aguntur: siupposito quod supradictu est quod nec ab intrinseco, nec ab extrinseco laedantur. Quorsum haec ' unus homo cexperientia his in ius uoco, ac te Item adduc09 nunquam must contentus, etiam se totum orbem pos deat, ct corpore praeterea anus sit oe integer. proinde Solomon quodlia . erae litterae testantur9 ubi consequutus fuisset, quae cunq; mortalium quispiam concup fere potes: tamen quiescere non potuit, nec esse contentus , p pterea tandem eam ubiq;. decantatam siente iam enuntiauit: uanitas uanitatrim ct Omnia uanitas. quocirca Plato non iniuria protulit , nu quam
fendi uoluptatem dolore uacantem, hoc est .synceram, perinde ac si dixisset humanum intellestum,in hoc