장음표시 사용
221쪽
boemisero corporis erganulo quiescere non posses id est, uere istari: quando laetitia dolori mixta perpetuo deprehendatur, nec quisquam ullo unqua tempore contentus uiuere potuit, cum alioquin bruti certissimis aliquando ignis agnoscantur eige contentar quod uel in plantis atq; rebus inanimatis uidere
liceat scilicet eo modo, quo in hisice rebus quies seu laetitia fingi poten quomodo forsian dixit Auidius Romanus, si non uere, saltem ingenioue uidelicet primum subiectum seu materiam primam, formae coelestisubiectam, se penitus contentam, oe ob id alia minime cquod eius in eodem statu perse ueratia demonssrao adpetere *eciem. His itaq; cuel ti nouae demonstrationis bas)suppositis, ita ratiocinor: Quaelibet res perfectionem pro suo captu summa aliquando confiequitur ch non in particulari sutem in specio ergo rationalis animae facultas eandem aliquando consequetur: atqui iuxta supposta nunquam in hac uita finem atq; perfectionem attingit,idq; nec in ruiuiduo nec in specierculus quide rei, uel illud certissmum argumentum fuerit, quod nemo mortalium ullo unquam tempore, uere quietus, hoc en, laetus atq; contentus esse quear:quod omnes
hactenus bomines Quemadmodum floriae testantur9 ad unum perpetuo confessi sunt: ergo curiis
nolis) datur auus animae status ab hac uita mortali. in quo rationalis anima, quietem uelut finem atq;
perscctionem adipiscatuiro ac sc aliquando Quod ei
222쪽
praecipue conenit ps tot ingentia uitae naufragia o ista semel ct contenta esse post, quando uidere liceat bruta quantibet rationis expertia,iucundis mam pro suae naturae captu uitam tra gere. praeterea in stirpibus et in anima caretibus, dein Quod
mirum e 9 in primo informi subiecto simul ac deformi, modo quodam, nobis idem cernere liceat.
defenditur intelles Ius immortalitas. p . XVII. primis ab aduersariis uelut debitum quoddam exigi uelim, quod omnes ad unum Arino telis interpretes ultro fatentur 9 admittunt: nempe species eo digniores censeri, quo persestiores ediderint essectus, operatio quidem cui eorum alia quando uerbis utar)facit cognoscere formam porro compositorum per festorum,qualia sunt animantia,quorum nobilius est homo: praecipuum opus ea cognitio, qua quo praestantior fuerit, eo dignius animal censetur. atqui cognitionis praestantia uidetur ex duobus pendere, quando penes modum cognoscendi co Neretur, aut penes cognitionis is iis perspicuitatem. si quis primum modum attendat, interiores sensus longo interuallo, dignitate sensus exteriores antecellunt, quia species interiorum
223쪽
sen uum, a materia magis diniant: quo fit, ut longe puriores snt speciebus exteriorum sensuum, ac
per consequens, quae illas adprehendunt, recipuun, atq; dijudicant facultates, utpote minus materiales, optimo iure digniores exinimantur:atq; Quod supra dicitum esu interiores inter poterias eae fuerint
excellentiores, quae magis abytrabunt a materia. hinc imaginatio creditur excellenti0r sensu communi, quam deinde cogitatrix nubilitate uincit cogitatricem uero plus quam dis diapason quod in ada-gio σὰ intelligentia superato quando se species, intelleolus quas recipit atq; dijudicat, materiae condictionibus adamussim non exuit Quod mortalitatis animori fautoribus adrideo cer e perducit easdem ad supremum puritatis culmen . itaq; ut semel addi Merticulum regrediar, si modum cognoscendisolum
qui piam attendat, intelliectus operationem anteire sensuum cognitioni uel interiorum, dignitate nemo sanae mentis ibit inscias, quemadmodum qum eodem iure sensus interiores mobilitate uincunt exteriores. Verumenimuero si cognitionis claritate areb
perspicuitatem contempleris, indubie sensus ext riores si non omnes, certe 'uosdam, interioribus dignitate praetuleris, uerbigratiae usus s cum caeteris exterioribus conferatur sensibus, nobtilior uenit existimandus idq; non solis quod plures Aristo- tela relatore primo Methaphames9 rerum disserentias nos cognoscere Iaciat, uerumeriam quod si i
224쪽
nilia comunia multo clarius diiudicent: quinimmὸ propria quoq; fef. bilia quam caeteri sinsus, forsitan certius agnoscit. mq; emm adco persticue sapores lingua dijudicat, ct nasus odores, ac colores uisas discernit. Item si usum auditui contuleris, certius ab oculo colores discerni, quam cb atire soni iudicentur, experieris; quocirca Philosophus inquiens, anteire uisum caeteris se bus, quυd plures rerum disserentias, cum interioribus fen bus, tum intellectui deinceps iudicandas objciat: tacitesimul indicauit eundem uisum, dignitate caeteros excellere fensus, quod chm propria, tum communia sensibilia clarius ac caeteri, certiusve dscernat atq; dijudicet.quod qua huiusce quaesiti dubitatio osse poten, ea precipi fuerit inter uisum auditum di putariorquando non minus objecta propria discernere in deatur auditus, quam usus: sed ut donemus hosce sensus ex aequo proprias species Vncscere:wsus tamen auditum uel hoc uno isincet,quod plures quod dictum es 9 disserentias rerum diludi condas ,superioribus facultatibus ab oculo prcponat. hinc iure Thilosophus admonet, nequaquam audiendam esse Taricne,prdetermitis tanti pers ni bus. itidi m Galanus inclilcar,nempesubscribendu esse rationi, si ncudisentiat ason bus. Ite in libris precipve de placitis Hippocratis oe Platonis, demonstrationis potissmmmccomendat, quae proxime dediscuntur e xyn satis, practi rea uidere liceat proloquia stu dignita- Andae Camis. O res,
225쪽
res non aliunde grandem prae caeteris enuntiacion εbus certitudinem obtinere, quam quod immediais fluxerint a sensu:quodue suam proxime certitudinσab eodem sensu uelut primo fonte claritatis atq; cerritudinis hauserint, atq; perspicuitatem ut cita loquar9 ab eode fonte traxerint, ac tanquam e pr fundo quopiam puteo deduxerint. quam ob rem hisce praemios, nonea tandem hunc in modum eri itur demonstratiorintellectus humanus si prima semel excluseris principia , quae proloquiastu dignitates uocitantureadhinc eas conclusiones quae proxime Bllogiserio demonstrativo deducuntur ab sesdem primis principiis, cum alioquin oe principiorum eorundem ct conclusionum immediate pariter ab isdem initiis deduciIairum. Idem a sensebus ueluti tuo susceperit : Intellectus inquam, si Quae nuperdidia Iuno praetermisseris, in hac uita mortali nil clare discernit, quod experientia patet. adeo diuinEcquemadmodum alia omnia9 uideatur enuntiasseheatus Paulus:nempe quandiu uiuimus, uidere nos
quas per speculum, hoc est, confuse scilicet dum in telligimus, quandoquidem intelligentiWm hic me- thaphorice uisionem adpellet : quod quidem etiam exemplo Philosophorum probare liceat, quos maxime prae caeterisscire nemo mortalia ambigit. nans
malo testatur in pers na Socratis, manifesto nihil firi, scilicet clare simia ac persticue. illud idem tacit. H losophus indicat inquiens, in ratas naturalibus '
226쪽
tibus esse debere nos utplurimum contentos rati elibus probabilibus, quod nimirum plerunq; demonsrationes desint, quod miserabilius esu uiri uel eruditissimi, doctismorum etiam calculo nonnunquam demonstrare se putant, cum alioquin postea nihil collegisse deprehedantur:quod uel unus fuerroes aperte docuit, qui post tam grandes in Posteriora Aristotelis anablica conscriptos commentari os, tandem demonstratione cursuis utar uerbis
dante causam ct esse, hoc est, numeris omnibus absolutaeregiones aequinoctiali subiectas, esse propter nimium aenum inhabitabiles d hoc inquam demon-sratione perfectissima se putat ostendisse, cum alioquin quanplurimis illuc nostra tepestate peregrinationis seu negotiacionis ergo sie conferentibus atqui experietia testetur, alicubi eade climmata penitus ostiendi leperatissima,atq; homines ibidem diutis me uitam producere , redeo unde nuper digressus fueram:Intellectus hic perpauca dignoscit eaq; confuse scilicet fere semper percipit, cum alioquin claram omnium intelligentiam anxie cupiar: ergos de Oeat caeteris anteire acultatibus cognoscentibus, uidelicet caducis atq; interitui obnoxijs: i debeat inquam dignitate illis ipsis Quod aequum e M praestare : idq; non solvim cognoscendi modo, uerumetiam cognitionis claritate o certitudine, cum ab hisce
duabus causis, cognoscendi nobilitas petenda sit: necesse es duri alium animae statum ab hac uita mors ij tala, '
227쪽
ali. in qua non impersecte non consasὸ cognosta rintellectussed Quod Paulus atro a facie ad faciem hoc est, diuincte certour singula, instar oculi perfidict*mi discernat atq; diluauet, intellectas Vita
Q UAE proximo capite retulimus si cu Rigio uidentur opponi quae libro barar o σris primo, capite secunio fripsimus: Ostscientiarum i ut artium nobilitatem seu dignitatem. cum assubiecti nobilitate, tum etia a di licuitate res non autem a certituitne cqasi Meistat elis inter pretes autumantὰ pendere conssanter adfeνuimus. Forro si rem ipsam paulo diligentius perpender mus, illicὰ illis contra set:uis opinio penitus exanimo delabituar . Net . certitudo uel incertitudo pendet, aut ex natura rei cognoscendae, uel a nati ra fue potentia uirtutis, hoc eis, facultatis eian sentis, exempli gratiae rerum ratural umcause coignitus t discites, idq; non a tio m ntis tamariae,
sed quia sensum prorsus effagiunt , sine quo noster intellectus agnoscere quidquam haud potest:quatione nimirum intelligentissuperiores pariter ωn tis nonrae captum excodant. Ais hac certitudo,
228쪽
quae pones rem cognoscendam aut cognitam atteadstur, nequaquam eius rei cognitionem e scit nobilem uel unobilem d alioquin quodsuperius adducts loco monstrauimus, artes mechanicae uel omnium uitissimae, pluribusscientiis digniores uideantur ars
nobiliores. Altera certitudo penes robur arq, virtutem potentiae seu facultatis cognoscentis attendi. tur,atq, haec certitudo medius dius quo maior fuerit, eo praestantior esse uideatur ipsa facul as c ognoscens, verbi gratia . quiuis uel hoc uno Deum Opti. Max. excellere putat, caeterisne praeserendum tacit. non tum quod omnia cognsatsedeo praecipue, quod eadem cemssime discernat, ac cur ita dixerim) intueatur. Item intelligentiae superiores hoc uno praecipue censentur humana mente praestantiores atq: nobiliores, quod quicquid ab eis intelligitar, elarisime. id est. certissime simul ab eisdem cernatur ratio potentiae cognoscentesquὰ perspicaciori praedita fueriut cognitione atq; clariori ed mehercules eaedem omnino dignores ueniunt iudicandae Quam ob rem quotiens certitudinem esserimus nulla peritiis cartes sint anscientiae nihil refert9 adfer re dignitate, de ea certitudine rum disserimus, PAEsocia rerum quarundam esebolet oscilicet quotiens res qNaepiam suapte natura cuiuis etia infantissimones stupidissimo sic obvia est, ut etiam absq; labore percipiatur,atq; cunctis per se sit euidens:hanc por Hartitudinem ad ueramus maximum esse rei pso id tentiae
229쪽
rentiae cuiusuis cognostentis, argumentum: usdeIMeet inter substantias cognoscentes, eas omnino digniores censeri debere, quae uiribus propriis aptaei natae sunr perfectu cognoscere, cum perfectio cognitionis non fossim ex modo cognoscendi, uerumetiam praecipue quod supra dictum est9 ex claritate cer-- titudineue cognitionis petenda sit:adeo quemadmodum inter sensus inter se collatos evenire consueuit. itas substantias intelligentes, a materia separabiales quae animae rationalis est conditio aut allu a separatas,inter se contuleris:ea optimo hιre dignitate praetuleris, quae clarius propria natura simul ac euidentius , hoc est, certius intelligibilia dijudicat adeo natura cunctis adparet, excellentiam operis substantiae nobilitatem ob oculos constituere, quem
admodum haec ad res ipsas certissime dignoscendas aptitudo, nostius opus esse suo contrario, uel omniabas promiscue patet oculus quidem rei uel illud abunde fidem facit, qu)dsolertes seu perspicaces ingenis, scibicet ad exquisitiorem certioremve rerum intelli gentiam aptiores,perfectius ingenium habere, praeterea iudicii perfectioris homines, eodem inreperfectiores adpellare consuevimus. Itaq; quod prox mo capite scriptis prodidimus, si noster intellectus nobilitate sensibus preferri debeat, non solum cognoscendi modo perfectiori Quum a materia magisvib- strabato sita praecipue claritate cognitimis atq; cer
tisu me Quae dubio procul fuerit perfectio lons
230쪽
maestantioofensus aliquadosuperare debet equod eum in hac uita mortali consequi nequeat,quandoquide hic uelut offusus caligine cinuitat atq; cφῶeognostat:omninosequitur, diuersum ab hoc intellectus humani statuoadmitti oportere, qui mortis ulrra fines expacietur .fensus etcnim interiore t quanquam modum cognoscendi pers Lliorem fortiuntur. quando magis a materia species abstrahant, tamen eosdem exterioribus sen bus ignobiliores esse non difflemur scilicet quatenus confuse ac per consequens imperfecte cognosunt, quod uel ex ιδ patet, quoa interiores siensus falluntur sepenumero, exteriores nero modo necessario requisitae codictiones ad n nunquam hallucinari contingit. quod si cogitatrix Minus exterioribus praefertur sensibus, id profectd nequaqua alia ratione feri praecipue putandum est. quam quod imaginem proxime referat intellige tis, nepe quod ipsa quoq; discursus inster una, quotiens uiressuas exerit, particularia copulet atq; consectat.
qua declaratur immortalitas in- , tellectus. Cap. XIX.
Nomassupia citato loco dea strationem adinvenit pulcherrimam ad immortalitatem mullectus demonstrandam e cuiat.