장음표시 사용
251쪽
Par Mulier quaedam fide digna iurauit mihi, di qua
sequuntur: idcl: uρl plebeoi u haut mediocri, nedum eruditorum cachino. Idem Averroes secundo Me-ibeororuce diise demonstratione numeris omnjbus
absoluta cquam demonstrationem 1 mpliciter nuncupat ostendisse, regionem aequinoctia:i sublestam esse prorsus, ob grandem caloris excessum, inhabitabilem quum alioquin eandem regionem n lita tempestate, maliis illuc ultro se conserentibus arq; lucri gratia peregrinantibus,plane salubrem atq; remperatam multis in locis di agnoscamus experiamur. dic obsecro, quid prohibet, quo minus idem ballucinari post una cum Alexandro Aphrodissio, quantibet eruditismo praesertim in hoc tam docili
de animae rationalis immortalitate quaesto praecipuEquum inter eo emsummos Philo1ophos, in hac quaestione parum conueniat ' Ergo quum experientia testetur apientes, etia ob alicuius ratiocinii particularis in scitiam quippequi sophisma nonnunqua . ex utientes cune contra suam is brum consuetudinem) demonstrationem perfectam esse putant: quuc stet inquam qua loq: sapientes ballucinari , propterea licet .alexander e medio tollat immortalitatem intellectus, haud negare debemus, quod cunctis pom est euidens e nempe particularem quelibet secundum natura. uel ab infantia statim immortalitatem adpetere rhoc est, limerenitam non sopium immortalem, usramara immortalibus dignam atq;
252쪽
atti: felicem v idelicet innoxiam ct ab omn: bus doloribus immunc m equod quum ration corporeis uinculis praepedriae nequeat accidere, neq; tamen id in- easum de oderare queat, nec saris consequitur,animam aliquando rationalcm a corpore solutum iri, a c immorta i uitas ruentem, ab omni noxa futuram prorsus immuncm.
O TE VI RUS alia demonstratione
signi, quod intollectus humanus sit incorruptibilis, ultro dari mihi uelim quod supra uel apud omnes Philosophos in cori 1Ν esse diximus9 nempe nrbit agerefrustra naturam: dem admitti cupere homines, si non omnes ex aequo, saltem peritos recte edoctos, mul ac probos atq; mediocris iugenii prorsus cupere, rationem imperare sensibus;qu)d uel in bis uidere liceat forsita,qvi maxis neuitiorum coeno merguntur:quod quia cunctis, haud euidens est, inductione uenit probandumst de quo minus inesse uidetur, odi in si ciuxta praeceptiones Aristotelis in Topicisὰ ergo ct de quo magis: sed minus uidetur, quod sccarii atq; alij id genus
253쪽
homines facinorosi atq; pistilentissimi, cupiant rationem dominari sin bus, mul ac idem reflentur. quod tamen ipsi summo stladio deuitare videntur δ' quum alioquin illi,scilicet quotiens eorum mens, emotis tantisper sint.bus colligit seipsam:o fateantur iustum isse pariter at naturale, ut non quodsensus,sed quod ratio rexina rubet, exequamur I adhaece uestigio contra naturam ise praedicant, inferre vim caeteris hominibus. ac su s interea sacinoribus nivendi necessitatem praetexunt, aut aliud aliquid eius generis rergo sequitur omneis ad unu homines, secundum naturam cupere se nsus raracm subhci,
uidelicet una cum caeteris animae uiribus atq; po tentiis. at i=ssabisent uniue,sile corruat unius ablinde particularis insatia su filiostd sinduntur nonulli inq; adeo obstinati, ut nulli unquam cedant rationi. praeterea disperari penitus uel ultimis suppliciis expositi, puta qui feris obtruduntur dilaniandi
aut obtrucandi quovis modo: bcrum certe nonnullos nunquam commissorum poenitet scelerum adeo , ut ex eis quida issutiant se uel maxime discruciari, quotlcns hunc aut illum enecare nequiuerint. itim
qui uentri nimis adurcti sunt, quos uenus plus iuno delectato horum nonnulli adi δ ncn cupiunt irrationales adfeEctus rationi stibii ut etiam prorsus nonnunquam laihmm tur o ing mscant: ubis laris e medio fluctuantis concupiscentis tumultibus, pr unio uel morbi alicuius impetu,nequeunt ampli-
254쪽
amplius sceleratam uitam transigere. Equidem ingenue fateor, ausu se quedam,cu sinio tum prae- cipue morbis ccnfectam, coram iuuenibus Uue non
per iocum ,stii non mediocri mole Ria ac serio cut ibi quidem uisum emisserentem hunc iv modum: si WV xisse futuris in iuuentute, cogitassemne futuru aliquando, ut uenereis destitutus uiribus, cogerer similes delicias deserere ccautius dixisset in auenereis illecebris di siero laborassem utiq; manibus ac pedibus, ut adulteria, stupraue longe plura comitterem . Rursus uidi sinem octogenarium laborarem, qui quum in lecto tremebundus decumberet Od mihi retulit ex adsidentibus quidam accesta mutrice quada puclla, manibus magno Hudio mammas eius tractabat,hunc intelligebam aetate iuueni-Ii perditam omnino uitam duxisse. itaq; inquies: quum multi sint eiusmodi, siequit , haud fecMndum naturam esse, quod cupiant homines rationi sensustina cum caeteris animae potentηssu cio quia quod naturale en homini quatenus homo est ,id necessa -νiὰ cunctis infit hominibus oportet. Grumenimuero multa sunt naturalia, quae mala uiuendi consuetudines non funditus euectuntnr Quod impossibile, esse,uel ratio naturalis ultrosuadeo certe saltem obscurantur, exempli gratia o nemo est qui nesciat bo- iminem esse natura risibilem, quemadmodum onebilem hunc si morbus quissiam melanctiynicus occupauerit dein paucum in uenis admodum habeat san
255쪽
guinem bonum:bunc inquam uidere liceat θd o territum, et ab omni hilaritate penitus alienum ut plane fastius uideatur animal irrisibile. dic sodes ' nun- surd hunc ad erueris propterea non esse r bilem φobsit quia qicauis actu riden ii deditutus sit, nihil secius aptitudinem ridcndi possidet quam tandiu retinet, quandiu speciei suae ccuius adsectio propria risibilitas esse perhibetur9 topos cernitur. Ita nimiruobstinati disperatiq; , adhaec omnes qui ob diuturna
male uiuendi consuletudinem eo prauitatis uenere,ut
non sublata quide, at certὰ p urimum obscurata strationa is poteria, cupiunt rationi sensum anteire. porto secundum naturam Sud minimefueris,sed a mala cosuerusrne praeter naturam ina clumradedulget adhuc in mente qumlibet deprauata, ad benὰ
iudicandum atq; di ederandum, non aflus saltem aptitudo scu potentia cuius quaena rei uel illud euidentissem fuerit argumetum. quddu uel id geuus
alii, praeter naturam cupientes rationi sensum imperare semel erudiamur, ac doceantur, quam errenta recto tram te, tandem euicti rationibus, et:a si surrint omnium hominum ignari, mulac omnium impii smi Mundi m iuquam euisti rationibus uelut a natura edocti smailoe coam,fatemur ultrose facere iudicareq; perperam, atq; fecundum naturam esse, ut ratio naturalis si nDi legem praesiribat, cui siensus ipse pareat et quanquam interea subnt clunt corum
256쪽
sequi, fimul ac rationem feUbus Abigere, contra maturam. caetervm hisce sunt uis, qcie rimanductionem si fissime probauimus enempe cunctos honos res,si non actu, alte aptitudine ac secundum naturam adpetere summis uotis . ut rario iubeat oe -- peret, pcnsus uero tanquam seruus minime contra dominum atqi regem huius urbis intellectum obstrepat , sed ei potius obediar : praeterea supposita eius enuntiationἰs vcritate, quam omnes naturales passim admittunt, s ilice t nil frustra naturam ipsem motiri ob e duobus inquam sitippo sitis, hunc in modum rexo demonii rationi mo Omnis hcmo secundum na- auram cupit , Isinsum una cum caeteris animosfacul- ratibus subiici rationali potentiae, neq; ram QMn- quam licet hic consequire o necesse est alium esse Iocum, in quo id, quod latopere ccundu natura cupit, viliquando consequatur, at hoc contingere nequit in hac uita mortali cquod pater9 igitur corrupto corpo Te t Uequetur illud idem . ergo Anima rationalis immortalis, alioquin contra supposita, natura indidisse frustra rationali facultati tam grande dit 'derium imperandisin bus, omnino vel inuiti cogemur fateri . Caeterlim homines natura cupere uim ratioc
matrit e imperare, uel illud Quod Iuprad:ctum incert spme declarat, quod etiam omnium siet stissimi idipsum ultr) concupiscunt.
257쪽
Theoricam ordinariam in Gymnasio Ticinensi publice
. De Humano Intellectu Liber QMartus. RATIONAM SUBIICI SENII
bus esse praeter naturam scaput Primum.
bro demonRrationes attuliamus in medium, quibus humanum intellectum ab interim uindicari posse confidimus . Nunc eas bubmouere dubitationes operienectum esse duximus, quae maxime negotium facessere videbanture inuitulo nostrosmul ac eorum obiecta diluere,quae cum unitatis intellectus inuentores , tum praecipuo corruptionis eiuslem ct fautores oe assertores commenti sunt. Diximus ante, dum septimam eriger
mus demonstrationsm, id quod plerisiq; tantum inest. haudquaquam esse naturale sed id injuper exigi penitus, ut illud idem, eisdem quoq: semper insit. Hina uel illlud optimo iure cori clarium minime poeniten
258쪽
dum inferre liceat. nempe rationem subhcifens bus: quanquam id hominbus it Dum si plerisq;,tamen essem inesse praeter naturam; quod uidelicet id DF
dem perpetuo non insit, quin potius suum contrarim quod naturale est9 nonnuqua emicat, viresq; suas exerit o sicilicet ad quas in lucem proferendas cnarura dictante quam cosuetudo uitiaratὰ aptum atq; propcnsium cst humanum genufridue non consuetudine, uel natura communi tacui suum contrarium9 non indiuiduali quadam proprietate, quin specifica potius ratione equandoquidi m licet rario. plerunq; suci libat quae hominis aut species est, aut salie speciei uices gerit9 uincere tamen semper cupit. Unde nemine uidere liceat tam prauum, adeoq; corruptis moribus, quem aliquado patratorum scelerum haud poeniteat equanuis partim ob malam cosuetudinem partim ob naturam comunem c uae uidelicet in hominibus materiae uices gerit9 nempe sensebilem facultare, parvo negotis mox ad uomitum redeat atq; relabatur. praeterea cquod mirum εβὼ n minem uideas quantibet prauum, ac uitijs addictum e nullum reperias adeo monstruosium siemur carnisue mancipium, quod se non semper, saltem flaturis horis quia busdam Quotiens uidelicet igniculus ille rationis mi eius opprimitur isen us9 non doleat uicem suam rnon cupiat subsici rationis Uus: non fateatur tandem se delinquere:praeterea qui bonoru uitam haud commendet,quiue iussos, bonos,atq; secundum natis
259쪽
ram uiuentes hominis propria, non admiretur adseonstat eosdem singulis horis, etiam quum de malefactis maxime gloriari uidentur, interius torqueri, atq; cquod praeter naturari em uim pati quod quidem praecipue, praeter id, quod illud idem ill fatentur, etiam uultus ostendit: quand0 tota fecies mutetur in peius, atq; oculi potissimum in omnibus iis Quotiens in malefactis perseuerant,ct habitum c3rrabunto ita mutantur, ut caeteris uel terrorem in-rutiant aspicientibus. Quocirca licet rationem subj- visensibus offendatur in plerisq; , tamen quoniam is .is perpetuo non inest: praeterea quod uel eo tempore, quo id inen, intrinsecus inter se dΓident animis facultates chaud ecus ac in re pablica, quotiens diaues plebeus quis iam, satellitibus undiq; si patui contra Principem suum insurgit et euidenter uexant, aguntue compositum ipsum; hoc est, hominem ueluti iumentum in praeceps, conculcato per uim huiusce uidelicet opificii machinae domino: propterea rationem parere sensibus ira naturale non is, ut etiam toto generest, non modo praeter naturam, uerum etiam cquod magis urget9 ex diametro contra naturam: siquidem quod naturale est coposito, illud idem eui inest, construat, fimul ac quietem ci largitur atq; iocunditatem, modo compositum id agnoscat adhaess non quietem, sed motu suo forsian composito tribuit; certe talem ei motum impertitur,qui uiolentia
omnem o seri polyta arceat a compositio, oe qui
260쪽
nlaxime conducat ad eius conseruationem atq; salis rem, quod nimirum hoc loco quietem adpellare lubet: ut id esse quies cimproprie uidelicet a fullI nen. 9 corpori cuilibet intelligatur, quod ei b num ars rat, quodue semper ei prosit, nunquam
obsito tale inquam eidem corpori naturale fuerit, quod uero contrarium operatur, id profecto contra naturam, aut certe praeter naturam ebe , scilicet ei. cui dudum inest corpori, non difflemnr. Quapropter quum rationem imperare caueris animae facultatibus, homini pacem adferat atq; iocunditatem rpraeterea compositum ipsum incolume feruet odem
uelut in urbe adfabre disposta Quod exemplum in
primu Plato , demum Aristoteles attulit9 cunctarrhe, prout conuenit, ac fecundum naturae legem mnium, quae reperiutur in hoc hominis composito, potentiarum,peragantur equs negare audeas, meruac mrxtum cui ita dixerim9 in hoc hominis domicilio rationis imperium, non esse naturale s quod si id fatemur, quemadmodum certe fateri cogimur, non- . ne protinus oppositum sali esse contra naturam colligitur dies non verisimiliter ac dialectit e, sed necessario ' nam huic enuntiato videlicet; secundum naturam esse, rationem dominarisensibus, simul ac caeteris animae potenti': e uestigio isthae opponitur propositio contradictorie cilicet non dominari sensiburrationem fecundum naturam esse: at ratione subiici