장음표시 사용
261쪽
perare sensibus dergo rationem sab ci sensibus, comis tradictoria fuerit eius Quo a Ignificari in quanuis non secundum uocem quae est rationem fenfbus imperare. porro quum lex naturae doceat ccui Logicae praeceptiones ultro subscribuntὰ cot radictorias enistiaciones, nusquam rudi posse mal uera: cmου condictiones omnes adsent ad contradictionem rc quisitae, de quibus ex professo nimirum in Elen bis agit Aristor las9 si uerum est naturale esse , raticnim dominari sensibus, una cum caeteris animae facultatibus o utiq; rationemsubiici sensibus simul ac caeteris animae potentiis cquod eius contradictoriae nimiarum aequipolleat Psalsa necessario fuerit γ ergo non dominari sensibus rationem, sevcquod prorsus idem Ui9 subiici ensibus eadem, ac caeteris animae acu tatibus , ue partibus Quomodocunq; libeat adpetitaro naturale uel fecundum naturam minime fu ritosed id necessario contra naturam esse, aut saltem proer naturam, ex superioribus necessario . milac euidenter colligitur.
st, rationi sensum reluctari declar tur. Cap. I I.
AT instabis rursus si praeter naturam est
rationi sensum imperare. cur non pleruρος
sensus rationi subiicitur 'sane docilis en
262쪽
hic nodus, siquidem omne quod est, a natura. uel ab arte, uel a casu feri dicitur : At id quod dicimus r rionem subi ci potentijs inferioribus animae, non ena natura QMdsupra fatis superq: probatum arbi eroo nec ab arte . quandoquidem iubaliquo minin δeontineatur habituum humare e mentis relinquitur igitur, ut a casu uel a forinna profici fiatur. Atqui Philosiopbus in pilaseis ea tantum a casu uel ὰ fortuna esse docuit, quae raro contingunte a natura nerὰ pedere censet, qκaecunq; uel se per, uel a dirimam eueniunt. itaq; quod rario fere semper sensebus pareat, cum id in pluribus euen:at, a casu vel a fortuna proficisci minime poterit. sane his altius exordie dum es. Inter fristote is interpretes in dubium voeari solet, num plures in uno corpore species esse posset. Equidem Quod Avicennae plurimum adris erediderim utriusq; sectae I Flos bos, paruo negorio posse conciliari. siquide plures in uno corpore speetesseu for mas coire posse, cum ratio, thm experientia conuincit, usi unius hominis exemplo. cui motrirem, altricem, sin tricemue facultate minesse, nemo
prorsus ambigitoquae potentiae cum substantiae fret. necessario materiae uel species set oportet, quando quidem eas facultates minime compositassubstantinesse satis pateat. s eas impendio formas esse dixeris, quod multis corporibus oe nomen oe dignitionem
impertiantur . sicut altrix potentia plantis, o an
mantibus sensibilis diu homine dediti. cui dubio pro- . iiij cci
263쪽
viil eaedem insitient, nIq: tamen ab eisdsm, hominis
nomen atq; ratio disumitur, num hominis species, aut materia dici debeant, tam per haret animus, at id dubitationem omnem eliminat excluditue . quod
idem esse materiam simul ac speciom, non respectu quidem eiusdem, sed ratione diuersorum, nullum penitus est inconuenienseadeo uegetatrix urrbi gratiacquod uel in tra flatu nostro de sacramento ordinis adnotavimus9 quae plantarum est forma 1pecies ani mantium oecitur, ct sensilis facultas, species animaliaιm simul ac hominis materia ιβ : adhaec elementorum formas, quotiens ad corporum generationem concurrunt, materias esci ratio suadet. hinc nimirum emersi illa distinctio, nempe materierum aliam
esse primam cquae passim informis esse perhibetur,
quaeue unica censietur in omnibus 9 aliam uerὰ fecundam, quae multiplex εβ adi ὁ, ut tot pcne ni fecunia materiae, quot sunt species. Proinde quum haesurculiates atq; a is id genus multae. necissario materiae fecundae snt aut lyecies, ct per consequens naturae :quaecunq: proficis utur ab eis operatrones, ea dubio procul a natura fuerint, atq: secvndum naturam. porro fieri porist, ut idem opus, unius re1pectu naturalis sit, alteri uero collatus praeter naturam, uerbi gratia: manu prosicio lapidem in supremum
aera, hic sane motus manui tanquam scit nil causae naturali collatus, utiq; naturalis esse centietur ruerum motus idem eatenus contra naturam esse iudica
264쪽
tur, quatenus is in lapide; siquidem pro scere qui piam quocunq, uoluntas iusserit, id sauὰ manui naturale illo quanquis in lapidi s u graui cuipiam alii
corpori, et porri r naturam est oe contra naturam, scilicet ut in sublime tendat. Eadem ratione soluitur grandis illa medicorum dubitatio:uidelicet num nomiti s, naturalis motus sit, aut proer natura zex qua pauci bactinus cmerserunt,quando Galenus dicat , modo uomitum ex toto genere praeter natu ram est, modo lettetur eundem ab expultrice feri facultate, quam natura esse nemo distitetur, quin potius illud idem quiuis constanter adseuerat: ea ac inqua ratione tollitur obiictu stud inlane, quia uomitus res ecla materis, quas oras pe Pitur ab expultrice facultate, praeter natura isto tum quod ipsam quoq; materiam praeter naturam esse conflet et corpori noxiam diis prata ipue,quoniam 'apte natura grauis ist, ct graui repugnat frrisusum, atq; peros expelli: quandoquidem ipsa suapte Jonte reperet, utpote grauis, ad intestina, ni uirtus superior expultrix ei uiolentiam inferrct. porrosi cui motus idem quatenus a uirtute proficisiitur expultrice, quae species est fruforma, nata.rrlis est: et quatenus inest corpori graui, praeter natura esse dicitur: itast, ut ιιι plures naturae particulares ni in uno co-
265쪽
uigesimotertio , iuxta sectioncm Averrois, si s is
prodidit :nempe moueri corpus ab anima quandos contra naturam eiu I m corporis, siquidem animantium corpora maiorem in se molem ele me torvm gratisvim continent, quam ignis oe aeris: propterea ne- icessario feruntur deorsum, oe grauia sunt, quod lex naturae sinciuerit iusserisue, prodire motum in muxto quolibet ab elemento dominante, quoniam et mentum illud dominans, in mixto speciei uices gerit. Itas corpus animalis Ugraae, ipsa uero anima fecundum naturam cnon corporio sed propriam , as quantibet posivionis disserentiam mouet:hoc est,sum sum, deorsum, dextrorsministrorsum, ante re retro. uerum quotiens animal bene valet, ac robustum est, quoniam anima tunc magnum in corpus dom nium obtinet,ob id corpus non reluctatur euidenter animae apropterea sicundum omnem positionis d=remiam,permitisse circundu Datq; hic motus quaquam contra nar uram solius corporis en, nihils eius ci animae, toti composito naturalis est. Aequotiens obfenium aut morbum, corpus imbecillum redditur, ac tremit sane tum ex aequo pene cum anima rude corpus dimicat, ac deuictoria cotendit; inde fit, ut trahente deorsum mole corporis, idne qua s uiribus aequis cotra uiribus animae ursum pro uirili sua corpus erigentibus atq; pugnantibus d indefe
266쪽
do vacillenti. hinc magnas Galenus libro defmpto-nratum causis Dudo tremore, neqi naturale morum neq; praeter naturam, sed ex uisisq; mixtum adferuus ilicet quia partim ab anima,partim a c orpore, cum ea scilicet aequis pcne utribus pugnante, proce dit. Caeterum se composivum 63 imbecillitatis ueniat, tit anima nullo pacto perferre amplius ,suit:nereue
corporis pondus nequcat, corporis uidi stet uiribus, animae uirtutem ac robur longo intervallo superantibus Irum languidum iacet an malι ac non imbecillὸ tantum csicut in trem ire Psed iam m0rbosium adpel-ἰatιιr. Atq;:m0tus hic, graMitate corporis deorsum contra subleuantem an imam trahente i quanquam praeter naturam est an .ma', naturalis tamen utiq;
fuerit corpori rcur igitur absolute simpliciteri e praeter naturam eo disitur ' an quia quotiens de specie particulari quapiam dsputatur sue corporis ciuiuspiam, haud rei curusvis natura quaeritur sed eius precipue, cuius gratia disputatio furi suscepta. Etenim quodvis mixtum cuius natAra qua tur ex prs- fesso par eis instimo pugnantes includit, ex quibus conflatum est, quae corporum sibiunarium. qualiae unq; producantur est condictio. Tlas porro pari naturam primaris nequaquam inquirmus, quin potius per accidens ac secondariὰ: eatenus si ilicet, quatenus ad composti totius Peciem internoscendam
267쪽
dum naturam imperare declaratur prat rea rationi sensum obluctari, nequa-- quam esse praeter naturam penitus, Oncnditur . .
QVAM ρb rem si partis composes parti
cularis natura ,speciesue particular illius propria, totius compositi speciem turbauerit, eiq; adversetur:profecto pugnam illam iure dixeris esse praeter naturam, idue simpliciter ci absq; adiuncto : quia licet Oxompli gratia9 naturale siecorpori, ratione dominantiu elementorum ferri deorsum; baui tamen eidem corpori scilicet ccum bacadpendico cum anima connexo, illud idem natura-ιe fuerit , sed praeter naturam. Quam ob rem cs pus se persie conf3deretur ut ab anima st paratum, utiq; species eius eo casu fuerit elementum dominas, aut aliquid aliud similesn autem corpus ipsum spe culeris, ut compositi huius cquod animal adpeli tur9 pars est, mehercules eius speciem minime diu ris elementum esse dominans, neq; simile quidpiam aliud,quin potius animam eius essespecie enκntiabis adeo quod prius in imperfecto corpore consueuerat esse forma Quod ei mixto tunc haud inesset facul tas nobiliorὰ nunc ob speciei nobilioris mafientiam. quam imperare iussu cs, materiae vices gerit. AtyCap. III
268쪽
hoc naturae lex iubet, naturae inquam non particu-ἐaris rei cujusvis, qua potius oppositum distat: sed tiniueisalis, quae quidem univer salis natura, quemadmodum suopte ingenio nobilior est atq; pra stan-rior speciebus, seu naturis particularibus:ita nimirueisdem fortior is, atq; poterior radco nobilitatis atq; dignitatis reru, cum naturalium tum etiam diuinarum, socia semper aut saltem in naturalibus, ut pluxinium esse solet uis, robur, atq; potentia, alioquina casu res forem eiusmodi, non autem prouidentia. Nanq; quum dignius imperare minus digno natu-ole sit, ac per consequens iustum, oe ob id quoq; rationi nostrae, utpote naturali rei congruum atq; conmeniens o quum dignius inquam imperare minus
digno iussumsit Quod alias probauimus9cta natura pendeat: ut itim quoq; praestare possit, quod debet, ct ad quod prope Uum est, ab eadem natura suscepit: quae frustra pros clo sicut aliis in rebus.
ita perfectis in mixtis eorumue formis perfectiori-hus,dignitate atq; praestantia cqua caeteris eiusdem compositi speciebus materiae uicariis, ae ob id sibi subiectis anteiretὰ indidisset, ni uires atq, porcntia paviter eisdem condonas te quibus scilicet uiribus,infe-νioribus illis quod eam dignitatem praeflam iamisenaturae decet9 illud idem quod decet, exequi potuis set. Quam ob rem in hisce mixtis sublunaribus quanto magis quidpiam compositum eji, tanto perfectius esse deprebenditur o quum alioquin in th, quae supra
269쪽
spheram ignis cir uiguntur, quiduis ιδ perscctius esst doceatur, quo fmplii ius mini sue ccmp seu extiterit equod in intelligentiis potismum adparet, quaru prima Quae Deus Pua compositionis expirs csse creditur, ut octus pur1' iis exstimetur, ab omnip0retia penitus immunis. radio an mixta corrup ibi ita, quae quo simpliciora fuerint, ut elementa quatuordaer, aqua, ignis,ac terra id mpos cliora sui: iuves c dictante tomuni sublunarium lege mixtoi H, atq; natura pariter communi. isthaec nanq, suerint fimplicissima, ex una solum ccinabunt forma
atq; ex unica materia; quae primi mi cunctorum generabilium est subiictum,ct materia prima nuncupatur ocul lege pramo prascribit Omplicium elementorum forma, uelut eius regina , curus ligi primum illud subicctum pa=ere cogitur: catera uenu . quae non proxime stu immediate consant tir cxprimis elementorum formis, primaq; injormi materia oed ex quatuor elemcntis oscilicet corporibus primis atq; simplicissimis, tanquam ex propria materia proxime fiunt, atq, ex alia s e te seu forma,eb ea quasverat elementorum 1 replictu totae diuersae in hac secunda compositone, non primum informe subiectae fit propria proximaq; mixti materra, quin potius
quatuor simplicium corporum flectes,quanquam Galanus complexionem putat esse formam: ad ὀ quae prius formae sinplicium jueroni , pcnea corporum compositorum ei ιiuntur materia proxima:qua qui
270쪽
dem materia, cum informis m,rme sit , quemadmodum prima composiorum corporum remotaq; materia, s d formata nillilominus nouae c ompositissi macollata, instar informis materiae intibi' tur eid mmuae mixti formae cuius imperio subditur, ct ab ea leges, uelut a domina suscipit. Veri minter clisequium primae fecundaeq. materiae, quod utraq; suae
speciei reginae prasat quod naturale ilistumqή est9 illud discriminis intercidit, quod primu informe subiectum , primae s licium corporum speciei nec Jamo pareat equado nihil habeat intrinsecum, quod illud impediat, quo minus reginae suae speciei lax:bus
obtemperet secundum uero subiectum atq; materia secunda, quum mplex minime fit, quemadmodum informis illa prima materia:sed ex complexione quatuor qualitatum inuicem pugnantium constitutumst, per consequens, παter ea q-tadtint forinsecus, hostes insuper intrinseci metat imped:unt Me, quominus obsequatur imperio 1peciei. Itaq; certamen internum, quod dissidentium quatxor inter se qualitatum conexus parturit, siecundam hanc materiam arcet ab imperio speciei dom inae, curus alioquin renetur obtemperare legibus,ct inseruire libenter cutita loquar9 ac quotiens in cfecunda materia tum speciesua domina praelium init, eis contra compostilege Quam eius forma sanciaita reluctatur, sei praeter naturamenon quantibet sed praeter natura illius mixti naturalis, cuius ea secunda materia portio ist.