장음표시 사용
271쪽
tio est. Quocirca quavis ignis simpliciter ut ignis est,
secundum naturam uidelicet; uam operetur, qvsties alia disruit elementa: tamen quatenus est huiuste mixti naturalis pars, eiusfosmaeo iuxta legem naturae communem, cquae portiunculam ignis eadem addixit huic particulari composeuoὰ ueluti mancipjur quatenus inquam hujusce mixti naturalis portio est,idue comunis naturae legis imperio, eatenus particularis eius mixti naturae choc ent, eius formae9 cuius pars is, tenetur obfqui . Proinde ut ad insertatum aliquando redeamus. unde pulchritudine rerumali cli nuper diuus sumus .facultate altricem, m9- tricem, atq3 siensis am, agere quidem fatemar seca dum naturam Mam,absolute leparatimve conbderatam: ustre, uidelicet rationi seipsam opponit, quod
probatur.'silioniam agentia naturalia cum snt; Ο per consequcns uar necessari Θ, adhaec eadi m ratione nihil perperam committantos non seorsum mpliciterue conbieremur, sia sub ea ratione cuerbi gratia) qua paries hominis sunt: sane tunc earum quaelibet dubio procul formae huius compositi hoc tit,
hominis, tanquam riginae mandatis parere tenetur.
Verum quonia in hisce sublunaribus, nihil ufluam absolutum perfect ιmue reperiri poris, ob continualum extrinjecus, trim intrinsecus pugnam: enixe laborandum tit, ut eius tumultus, ilicet quatcnus id fieri potist,rationis iudiciis compes amus. quando na rarum infernarum rasi imbecilliιas ct impersei ctio, ut
272쪽
Aio, ut perpetuo secum pugnent. At Quod mirum
est θ ex ijs dsidijs paratur, c b continuam mixtorum particularium , chm generationem tum corruptis'mem, successiva perseverantialpecierum atq; diuturna salus. Itaq: quod Icnsus ccntra rationcm quid piam moliantur, qrianquam re vera praeter natura est scilicet eius composti,curus species per anthono masam excellentetamne natura dicitur euidelicet collationefacta cum cateris eiusdem compositi partimbus, ncmpe quod suppostum ess9 sub ea ratione
colyderatis, qua commini illius sunt partes :quantiis inquam rationem fieri bus subigi praeter naturast, i um id obediat, quod secundum naturae superis-ris kgem imperare debet: tamen si cons 'derentur animae facultates, non ut compositi 1llius paries cruruit ma sunt, scilicet secunda, secundum quam con-IIaerati0nem ι ompost ormae uxta superioris edi-elum sub eciae cevsetur, quin potius in sie pliciter, o insua ipsorum natura contemplentur e tum merito non iniuriaue dici poterit secundu natura cui licet eius partis per β ινγ rutra vim sen te operari, una cum altrice atq; motrice,quauis praeter inclinatione,instinctu udii tumue rationis id fatopro- ': pter ras rationi sensus reluctari penitus praetcr natura Dret, profecto feri no posset, ut in plerisq; sen
273쪽
sensius praeter rationis edictum agere terat,si id naturale, non est rationi ccui fecundum naturae stuperioris legem parere siensius debet9 uel composito*al- rem en ibili facultati, altrici simul ac motrici natuturale fuerit , idne non ut compositi partes sunt,sed eis absolute simpliciterne coi 3deratis id naturabise muen cnedum naturale9 quanqua ab eo quod ratio dictat, diuersum adpetere uideatur:cuius quidem rei evidentissimum fuerit argumentum, quod bruta rationis expertia, pene contrarium in Ipsis adpetant, eius scilicet, quod in hominibus adpetendum es iubet ratio .
EX SUPERIORIBUS OBIEC ΤΙ dissicilis in arte medica solutio colligitur. Cap . IIII.
AD eμndem modum dilui potest medicorum
quorundam obiectum, uidelicet nunquid dauomitus t exiliente materia Quodjaepenumero contingit9 in infima parte uentricultruel in ipso expulsionis acta. pars inferior ejusdem uentri culi coarctata suapte sponte, uiribus expultricis facultatissursum fertur cum alioquin graue si corpus enunquid inquam contra naturam motus esse uideatur, quod nimirum graue sursum feratur. Atqui motus praeter naturam, a principio pendet extrin-
274쪽
seeo; non 'litem ab intrinseco,qudd patet huiusce in refundi stu partis infernae uentriculi motus, i prin icipio uentris ipsius proficiscitur intrinsecor nempe a
Mentris natura, quando uim uentri cuilibet expultri cem Quemadmodum ci attracticem alteratricem, atq; retentricem dictio procul ex Galeni libris de facultatibus naturalibus inesse conet. Hinc manifestum euadi inesse uentriculo duplicem naturam;quarum altera communis est, atq; uentriculo materialis
uanquam unica deprehenditur in plicibus esse . forma seulpecies9 altera uerd uidelicet facultas expultrix eidem uentriculo propria est formalis, sicut oe aliae tres enumerat aer quarum omniam esciens proxrmum ipsemet uentris forma fuerit, eaq;
no ultima ct simpliciter maximes propria Quaesio Ia proprie. reispecies ensi ita uetris ipsius forma
est,ut eidem communis sit, una cum caeteris partibus animalis: quandoquidem animalium quoque partes taliae, quatuor hisicefacultatibus naturalibus praedistae sint. Ergo quanuis attolli sursum in blimeq: partem uentris inferriorem, praeter naturam sit, non quantibet sed tantsem contra naturam illam, camunem oscilicet quam a simplicibus corporibus Hemetis olim accepit quasi mutuo cut o dixerim ipsie uentriculus:quae quidem communis natura, IN cet in elementis foret secus siue forma nihilominutin neutriculo deprehenditur esse subiectum atq; ma- series quanuis inquam in sublime tolli partem uenti tris
275쪽
eris inferiorem, cdum si uomosὰ ut pote grauem 'esse contra naturam commanem ab elementis accepta , velut ex diametro fateamur: tamen illud idem opus, nempe sursum ferri portionem hanc uentris grauem, dum e munus. eundemue m9tum esse naturalem , ct a natura uentriculi pendere . hoc eR, ὸ facultate ipsius expultrice , nequaquam imus inscias a
Τemperantia in Ethicis in dubium uocatur . Cap. V .
SE D inquies Pbilosophum in Ethicis adsierus
se, temperatum subegisse rationi sensum adeo, ut rationi non solum subiecti fnt, qum etiam nullo pacto cum ea contendant , sed eidem ultro uel absq; pugna obsequantur in omnibus. ibidein addit. continentiam haud esse uirtutem , quin potius uiuis seu motum ad uirtutem ipsam: quoniam in ea scirsus licet minus possit, quam ratio, ct ob id rartim utpote potentiori sensιs idcm subiiciatnr, adhuc tamen pro uirili contendit, atq; tantisper eandem operantem rem0ratur. intemperato autem sensus to ga consiuetudine Quae non amplius est dispo sitio, sed habitu6sc iacet euictus, ut contra rationis imperium ne biscere quidem audeat: undest, ut tempe-
276쪽
vfltus velut subadiis adamussim caeteris anima po rentiis ade0, ut ne latu ungi se quod dici solet9 ab-βedere ab imperio rationis audeant,nedu obstrepero ac reluctari:teperatus inqua praeterea persem ymὸ operatur, ac felix est. Quare dices sorstan, exple-r e posse. potentia rationalem aliquando quod mirifice siecundum natura des rarescilicet ut adamus sim sensis una cum carieris animae facultatibus uae. t ita loqua ditioni , suoq; sub jciat imperio, idq; in hac uita mortali: nempe ubi temperatus euaserit, ac sic abundὸ satisfi eius destirio, quod omnibus inesse hominibus fecudum naturam, scilicet ut ratini sensus adamussim obtemperet qno fit , ut miniis sequatur, naturam incassum homin:bus indidisse de- 'derium qiud, uidelicet ut ratio fen bus examussim imperet, ac caeteris animae partibus atq; potentiis. Verum si licet usquam ab .Qristotele distentire, pri- .inum ut refellere non ausim apertu falsum esse, con-.tinentiam haud esse uirtutem .sed uiam tantum ad . virtutem atq; moram, qnod ipsie forta sis babitum perfectionis in moribus adquisiit longa consuetudine, uirtutem solum intestigat: ac subinde continentiam, non habitum Qui uirtutis genus vi, ct ob is
in eius diisnitione collocari soletὰ sed dispositionem
esse putet rac per consequens continentiam, nominc virtutis indignam existimet, quoniam ad virtutem via non est uirtus: Ut id inquam renuere mordicus usin ausim ta continentiam esse quodammodo uirin:
277쪽
rem, defendi posse crediderim. primo quoniam babatus dbpositio sunt eiusdem speciei, ut ex eodem
Phil sopho colligitur in praedicamelo qualitatis, nec disserunt in sic cur recentiorum uerbis utar nisi secundum magis ci minus. Unde qui discit muscam aut gramaticam , quanquam absolute simpliciterne musicus aut grammaticus dici nequit, quod disso Liussit tantum, babitu nundum habeate si tamen valde progressus fuerit in bisceperitiis aut artibus, licet nundum attingerit)metam, tamen fit habitus aliqua saltem ex parte particeps, et qllodamod0gramaticus aut mi secus dici potestosta continens ubi nomultum absit a perfectione temperati, uirtute praeditus cor es ct dici porcst, ct ipsa pariter continentia quodammodo uirtus adpellariscilicet cum propius ad temperantiae fines accesserit. Secundo continentiam existimarim aliquando, non solum di potionem es, sed habitum, ac per consequens iure uir- . tutem adpellari. 2Xanq; sicut miles quum incipit arma tranare, nundum est miles, at ubi per menses aut annus aliquot armis assueuerit adeo, ut habitu pugnandi comparauerit: tumuere miles nuncupatur, quanuis nundum subegerit inimicum, oe euicerit: ita nimirum qui contra tumultus effrenes irascibilis facultatis, potentiam rationalem exercet, ab initio statum continens dici nequit: at ubi uenerit eo perfectionis logo certamine,ut extemplo singulis pene momentis, ad inendum cum caeteris facultatibus
278쪽
p tum rario propensa sit octo, ursere semper, ct non multo negotio potentias easdem pisundet, atq; suo subdat imperio: quantiis adhucIe tueantur, cum ratione continvo certente quia tamen At plurimum dimicando succumbunt, ct ratio plerunq; triaptat, quae prius subigi consueuerat, merito habitus hoc cinu continentia, uideatur, non autem pura dispositio, quod uel ex eius diffinitione colligi potests, quidem habitus est inueterata dispositio, me Quod Fhilosophus ait9 qualitas deidfrcili mobilis, unde
Seuerjnus Boetius, hunc locum exponens ait: qui ρ- mel aut bis adulterium comittit, hic propterea risues adulter dat ubi longa adulterandi consuetudine repetitis, pluries dispositionibus habjtti contraxerit si Iicet per quem facile in illud idem uitium erumpat ;fanetum adulter dici poteri, eodem iures quispiam aliquotiens ratione suffragante suppetiasse ferente , cumbensibus irascibiliq; potentia: quippe e sepenumero limites rationis egreditur, longiusue quam ratio permittat expaciatur os quis inqua innixus rationi, cu inferioribus potenti s aliquo. tiens vel strenue certamen ineat, continens propterea dici nequit, quia tum dispoistus est, ac deficili potest inde diuelli, ab opere caepto revocari: adeo qui cu sensibus nuper,sed tame leuissim e dimica wt,is pari facilitate posthac isdem fauebit sensibus,
O contra rationem pugnam adgredietur. At ubi mens cum facultatibus1ibi secundum naturamIub-
279쪽
tectis, non ter aut quater tantum secl exempli gratia)centies manum conferurrit: sane tum rations callus cut sc dixerim obducitur,et habitum, utpotσnaturae uicarium induit per quem ad pugnam cum
sensibus 9 propensa est ρο uiplurimum faciliusq;
uincit. adeo tunc etia si facultates inferiores contra mentem atq; rationem, adhuc tanti per de uictoria cotendant,ratio tamen,ut quae iam habitum adqui- fuerit uincendi, semperfere palmam conseqrsitur. Duam ob rem optimo iure continetia uideatur ha-huus dici posse, per consequens nonfulsim ad uirtutem uia, sed ipsamet uirtusfuerit. DV ΒΙΤ.ATIO CONTRA SUPE-
, TZ I statim obsicies uirtutem quema A modum ex Ethicis colligitur9 habitum esse
. quidem: non tamen simpliciter sed cum bacadpendice uidelicet, habitum electitium in mediocritate consistentem. Proinde ut admittam cinquies dici ueram continentiam habitum, nihilominus eandem haud protinus habitum electivum in mediocritate consistentem esse, minime concedendum est, ficte
gradum tam per, Electio praecipue primo q; gratia finis est seeundaris pertinet etiam ad ea, quae sunt ad Inem obinc temperantia propter sie prjus eligi-
280쪽
tur, continentia uero posterilis, ueliιt in ipsam temperantiam ordinara, tanquam in finem per se proprieq; eligilalem. nec absurdum est, unam uirtutemetu aliam Ordinari tanquam in perfectiorem ac fur, quando fortitudinem quoq; simul ac iussiciam,in temperantiam eandem dirrigi cquippe quae uirtutum Omnium exacta quaedam complexio es atq; temperamentum9 nullum prorsus si inconueniens. erit igitur habitus electitsus continentia, at non in mediocritate consistens, inquies: in id ais ' qisanquam irascibilis in continente concupiscibili efacultatis adfectus, adhuc nundum attigerunt mediocritatem, i quas licet uirtus consillitoramen in continente, qui
iam habitu a misit cu supra dictum est9 qui folii
uere c0ηtinens est, ab ea parsi dissant eatq; haec cotinetia uirtus est,sensibus qualibet adhuc aduersantibus rationi, plerunq; tame succubentibus: Et si irascibilis inqua in uero continete co apscibilisve facultatis adfectus, mediocritatem nundum assequiisunt Quod neccis uio uirtus exigit,idue iure quodasus uelut hereditari tame ipsa rationalis potetia, mediocritat e longo certamine i u inferioribus animae parti. bus adquisita clicet no exaclo summis ue laboribus comparata, possidet adeo, ut qAauis adhuc habeat lites atq; dissιdia cusiensibus caeterisue cocupiscentsts operpetuo tame,aut salte fere semper uincat. Accedit, quod in continente uero concupiscentia,fensus,