장음표시 사용
51쪽
amussim refert, ut paucis admodum, visq; exanclatis ui x intellibili, ita prorsus ineffabili ct cutsic dixerim9 inenarrabili: collatas inquam inter se adfectiones illas iugiter contemplans,naturalisuo lumine diiudicat, quaenam earum uere proprium subie- Eti sit accidens, quae uero species ac substantia, quod alioquin prius animam latebat, ob grandem accidentis proprii cum specie sue forma similitudinem. ut
.n. qui olastricos pannos aut ex lana c9textos o us
mulac longe clarius discernunt, uidelicet quinam eorum preciosiores, qui uero uiliores sint,si conferatur adinvicem: idq; nimirum interdiu clara luce, quam δε quiuis eoru seorsum nec alijs collatus cernatur manibus tractetur: ita mens adfectiones inuicem collatas citius oe clarius internoscit, quam si distinctasseparatimsngulas intueatur. proinde sicut ratiocinatrix animae facultas quaerit subflantia seu quid est cui more Dialecticorum loquarὰ ac definitionem, non quod is suus proprii sue fit sopus, stuper accidens, cum alioquin arbitretur illud ipsum
quid est,adfectionem siue passonem esse subiecti propriam : ita Philo bus in tertio de anima libro , cucerto sciat intellectum esse potiorem hominis partem saltem aliquo modo9 neq; tamen interea certu habeat, num corruptibilis si an corruptionis expers , mehercle dum in dubio uersatur animus, non Dilum
operationes sue passiones eiusde proprias inquirit. uerumetiam subItantia ct quid se scilicet taηqua passionem
52쪽
passionem Oupra dictum est9 lim quod ei nutum
constet ea incorruptibilem esse, tum quod eius percepta partae aliqua substantiae , facilior parebit aditus ad intelligendum , an mortalis sit uel immortalis.
Accedit quod sicut a priori, sic etiam a posteriori f- Me per effectum, quid est, siue subflantiam subiecti
alicujus, per alium artificem per accidens, id est, extra propriae scientiae cancellos, monstrari per modum adii ctionis eu paissionis, nullum prorsus esse in- coueniens. etenim si medio quopiam naturali sciemtifice demonstrata fuisset immortalitas intellectiis,
quaesitum ipsium quid est anima in Meibaphasicam
in dubie contemplationem rehceremus, quemadm dum de caeteris uidelicet intelligentiu separatis fa- Etum esse constat . Proer ea quum institutum Philosophi naturalis fit, tradere cognitionem corporum naturalium , scilicet omnium praesertim animalium, atq; bominis precipue e in libris qui de gcneratione animantium inseribuntur exactam corporum generationem mul ct compagem ob oculos posuit: animae Merὸ tantum obiter ac ueluti per trasennam meminit, atq, hanc diligentem partium animae ccns3plationem, in libros huic functioni dicatos,quibus titulus est de anima, consultd reiecit. Ergo cur in libris de generatione animatium, de corporibus agit non simpliciter o impromiscue,sed quatenus materiami ac partes animalium, ita nimirum in hisce
de anima libris eatenus de anima disquirit atq; disse-c iij rit,
53쪽
rit, qllatenus eius compositi quod animal adpellarum, o pars est o species. quinetiam in tertio de anima libro non alia ratione scrutatur animae rationalis γoperationes ct substantiam , nis quatenus pars en ue forma, non quidem animalissmpliciter,sed an malis butus, quod homo nuncupatur ,scilicet ut nobis tandem exquisitam relinqueret cunctorum ansemantrismintelligentiam. Quam ob rems de intellestu tantum in eo libro disputat, quatenus est hominis pars,utiq; rationalis animae conoderatio no Metripssica, uel media oed naturalis fuerit necessari): quidem librorum de generatione animantium ac de anima scopus esse videtur, unius animalis atq; omnium eius specierum, praesertim hominis, utpote perfectioris cognitis.
ALIORI M OBIECΤORVM solutio. Cap .XΙ. SI dixeris animam rationalem haud esse forma hominis sed ei tantum adsistere, mul ac deforis accedere, respondebo statim eandem uelis nolis, in homine molirisemper aliquid, atq; eo uti uetustiustrumento rac sic etiam intellectus conf3derabitur. quatenus operatur in homine,ct ad hominem habee relationem: quando constet hominem cognosci non posse, nisi cuncta quae ad hominis actiones quatenus homo
54쪽
homo est, necessario concurrunt, adamussim percipiantur. o cias indagari rationalis animae substantiam in tertio de anima, no quatenus est aliquid
ad hominem necessario pertinens , ne id intrinsecuri sit seu extrinsecum Ued quaeri cognitionem animae rationalis smpliciter o absolute, ct Quod diciDDO in se cons ratu'hoc est eclusa quavis ad aliud quidpiam relatione a tum inflabo, petamue m ibi locum adsignari scilicet ubi Philosophus de intellectu disseruerit quatenus cst hominis pars, aut saltim quatenus est aliquid hominis, hoc est, quatenus ad hominis astiones proprias concurrit. nanq; praeter id,
quod eundem intellectum ad hominem spectare necessario uel sensus pene cliceat enim ita mihi loqui clarioris doctrinae gratia9 declarat, Aristoteles insuper secundo degeneratione animantium Qenera. tionem hominis gillatim explicans r ubi de altrice sensifcaue hominis facultate uerba fecisset, ne quid explicationi partium cum materialium hominis,lum formalium deesset,statim subintulit: Menssola emtrinsecus'aduenit, ct quar sequuntur. quanquam istacstblimi parte tantum hic obiter agit ac perfunctorie, quando primarium eius institutum in hisce libris fuerit , traftare simpliciter a mussimve de iis solum, quae ad corpns spe fiant. Ceterίm agi de intellectu in tertio de anima libro, scilicet ea tantum ratione,qua refertur ad hominem, Aristotelis serba uel in ipso libri limine statim,in ipsis Quod a θ ta C iiij foribus
55쪽
foribus luce meridiana clarius sedunt,inquit enim De parte autem animae qua anima intelligit, sapit, ct reliqua. etenim de anima tota Philosophum disquirere, quatenus ad animal in genere pertinet, uel apud omnes in confesso est, quando definiat ieandem, actum esse primum pusici corporis oe organici. quares totam animam in hisce libris Phila- sophus conoderat, quatenus ad animal pertinet, animalis eiusdem gratia: humanum alitem intelle tum contemplatur, quatenus est pars eiusdem animae totius, ergo sequitur, uelis nolis, eundem intellectum hic eatenus contemplari, quatenus animalis huius, hoc est hominis , aliquid est, ct ad hominem tanquam ad animalis speciem quandam refertur, hoc est, quatenus saltem ad hominis actiones necesse sario concurrit. Hinc Alexander ius a de anima paraphras dicit Aristotelem in tertio de anima dif-quirere de anima, quae continerrir in corpore generabili corruptibili caddo ego hanc adpendicem 'uel operatur saltem aliquid in corpore generabili corruptibili, ct ad eius astiones necessario con- incurrit
56쪽
C με TE f V Mfrestat ut binos aggeres uirors quorundam eruditissimorum demoliamur,primum c habet: secundo P sicorum vigesimo sexto docet Philosophus conf3derari sormas a naturali eatenus tantum, quatenus sunt in materia orationatrix ergo facultas ut pote separabilis oe incorruptibilis haud naturalis mere con γ-derationis uerit. uerum huic obiectosic occurrimus dicentes naturali formas cons rari iuxta Philosopbi sententiam, quatenus sunt in materia caddenda est isthaec adpendix9 uel quatenus operantur in materia: scilicet cui opinorθ quia quidquid operatur in materia, quanuis ab ea separabile si ac incorruptibile , tamen esse modo quoda in materia dicitur,quod uel ex eo probatur , quia Deus sub ea ratione, qua motor est, 'Isitae con) derationis esse cc ,setur, cum alioquin minime species sit in materia sed 'tantis operatur in materia . Secundu obiectum chabet: Res eo modo confiarantur inscientia,quo de niuntur, sed intellectus humanus alis': materia definitur, ergo confderatur absq; materia, ac per consequens eius contemplatio minime naturalis fuerit. primo respondemus intellectum bla minime definiri, sed describi tantum atq: cur ita loquarὰ adumbrari Wr praedicata, quaedam de intellectu eodem prius probata r
57쪽
probata, quod sc ostenditur : d finitur Ne intelle ctus ab Aristotele,quod si immixtus seperabilis,m- corporeus,oe per consequens immortalis. sane pra Δcata elusemodi uel intelligentqs omnibusὰ materia separatis connenire videantur : praeterina quod de eis forte dici posset, quod separabiles dici nequeant , quando iam actu separatasnt: atq; hoc haud oben instituton siro , quirim quod suapte natura siepa rari aptum natum ist a materia,ac in natima rerum ab eiusdemseparatione silperesse e illud idem tu actu separatis genere conueniat oportet, cum utrunq; sit incorporeum mmixtu, corruptionis expers.Ergo praedicatorum milium adgregario Quae humano intellectui competunt9 baud quaqua intellactus elusedem definitio statuenda est, quandoquidem aliis cui dictum essὰ conueniat, quinpotius Syllog morn optimo iure qui praecesserunt,coclusio venit adpellanda. praeterea si donemus ultro passionum eiusmodi collectionem intellectus esse definitionem, haud inde tamen necessario i coequitur Quod aduersarius intenio nempe de intellectu scientiam non esse naturale,quia Philosopbiscopus haud erat hic definire sub- Hatiam 4 materia separabilem uel actu separaram, sed indagare potius,num ea substantia ,scilicet an
ma rationalis aeterna foret aut corruptibilis,o eius definitionem adferre tanquam rei naturalis, uidelicet actionibus naturalis copositi deseruientis . Itaq;
quod hic definitionem materia carentem protulerite: hoe
58쪽
tie est praeter eius innitutum oe per acciden que ad Mum etia octauo carum auscultationum ad calcem demit o definitio uenit adpellada9 primum motorem incorporeum esse mul ac infiniti u goris ct immortalem neq; tamen ob id iune dixeris, ibidem primi motoris contemplationem fineis naturalis egredi confderationis, ct ad alium artificem pertinere. Exsiuperioribus itaq; conflare arbitror, rationalis animae cons erationem ad hominem re ferri , ct consequenter animae scientiam non diu nam aut mediam, sed absolute simpliciters natura- Iemese. proinde de mente humana hoc in libro uerba acturus, ad eius immortalitatem demonstranda mediis utar, a naturalium rerum cumDuctionibus, tum essentia petitis .
ARIS ΤΟΤ ELIs I TELLECΤ Ventis atq; possibilis distrimen,ex principiis a Platone prius inuentis deductumonenditur. Cap. XIII. QVOD aliat Plato docuerat, nempe rath
nalem animam ab omni materia quantu-uis immunem, esse nihilsecius compositam, 'licet ex partibus rationalibus quantitate carentibus d id AriRoteles hk adamussim absoluit, ac pro Uesso subjcere uidetur illud insigne Platonis theo
59쪽
rema . uidelicet sensibjlia corpora, separatarum a materia sbstantiarum esses ulacra. Nanq; sicut uidendo mulacrum altas inu sum, rem quanpiam ad uiuum cui ita loquar9 exprimens atq; Obo u- .los ponens sensim paulatimile deducimur in eiusde inuisae rei cognitione d ita nimiru infrustra dissectis, non cultro quidem aut mucrone , sed per intelligen- . tiam corporibus si milibus: idue si as in parteis essentiales atq; implicissmas, in separatis a materia 'tale quidpiam ossendi mox auguramur. hinc ab initio statim huiusce tertij libri de anima inquit: Viden 'dum est, qui far ipsum intelligere subdit9 si igitures intelligere scutsentire,profect) sicut sensitiuum a sen bili patitur, ita patietur intellectviti ab intelligibili. praeterea quemadmodum sensitiuum Jecies fue formas recipit sensibiles, ct ad eas suscipiendas prius est in potentia , si intellectus 9 species recipit intelligibiles, oe ad eas est in potentia suscipiem das: adhaec scut sentire non es proprie pati is sensi bili cpatitur enim quidpiam a contrario9 quin potius aliquid mile passoni, quemadmodum ante libro secundo monDiratum es e ita nimirum intelligere pati quoddam erit, non absolute quidem atq; impliciter,sied aliquid simile passoni. Item scut sensitiuum omni specie sensibili carere debet suapte natura, prius quam eandem suscipiat, quum omne reci- .piens iuxta naturae legem. necessario recepti natura careate ita nimirum intellectiuu,se formis omn ibus.
60쪽
destitutum intelligibilibus, ad quas suapte natura suscipiendas est in potentia, naturalis ratio dictat. obsecro , sensus haud foret intellectus simulacrum, qui Philosophus ex eius militudine, naturam intellectusci eiusdem operum affabre scruteretur ι qua amabo uia nobis ad id vestiganda aliam natura seuppeditauit ' itaque prorsus eandem obseruat hic methodum idem AriRoteles, dum intellentum agerem inuemgans ait: In omni natura, quae sit aliquando in potentia, quandoq; uero in actu, necesse est ad gnari quidpiam in quocunq; genere, quod si materies, hoc est, in potentia ad omnia,quae sunt illius generis e dein aliud , quod in eodem generest agens,
quod facie do quaelibet, planesie habeat cui ars ad
aterIamrat anima rationalis aliquando est in po-rentia, nonnunquam autem in actu , sequitur igitur in eadem intellectrice facultate miles reperiri disserentias discilicet ut unus omnino detur intellectus,
in quo possint intelligibilia confla recipi , mul ao fieri, qui passim intellectus adpellatur palpuus uepossbilis, de quo mox ab initio libri dictu vir alius uero sit intellectus oportet, qui scilicet intelligibilia potentia, actu intelligibilia queat ocere: atq;
hic intellectus agens nuncupatur, quem Aristote-Ies hoc loco uocat habitum: non quod intellectus agens idemst, quod intellectus in habitu , sed per habitum peciem ct actum intelligit: iuxta quem fens formae rerum babitus dicuntur, hoc es, actus