장음표시 사용
151쪽
D lia ad vita necessaria sortiel. Unde & Moses s pi' ait, Fac hoc
Deut. II. vel hoc ut bene lit tibi,& longo vivas tepore in terra qua dris dederit tibi. Quod aut no vixerit lio in ista iustitia virtute legis, vita gratiae,patet ex eo quod per Ezechiele ait dominus. Teteri do. Dedi eis praecepta non bona, Jc iudicia in quibus non vivent. De hoc dicta sunt inulta superius.)Que autem re fide est iu/βitia, id est,de iustitia Christi . quae datur per fidem, Dicit
Deute.3o. yte Moses in Deut. Ne dixeris in corde tuo, id est nec cogitare praesumas, Q tis ascendet in coelum, id est, nemo est qui in coelum ascendere poterit. Noli sic cogitare, quoniam Id est Christum deducere. id est, sic aestimare est dicere quod nec Christus ascendit,sicque eum deducis ad inferos sicut & cae- Ε'teros mortuos :& ita plineres ad eos de quibus ait in psalmo, Psal. 87. Posuerut me in lacu inferiori, in tenebrosis & in umbra mortis.sed nec dixeris in corde tuo. Aut quis descendit in abdissum id est in infernum seu lymbum. Oliasi dicas. Nullus descendit. Noli hoc dicere,quia Hoc est Chrsum a mortuis reuocare, id est hoc esset dicere,q, Christus pro hominum liberatione nec mortuus esset,nec ad inferos descendisset. Si enim nullus descendit, opus non fuit Christima mori atque descendere. Haec expositio glossae sumpta ex sanctis doctoribus, Lyrς non placet. Ait enim circa hunc locum,quod ista expositio in nullo concordare videtur cum siriptura Deuteronomi j allegata nec cum l itera sequenti. Ipse ergo exponit hoc modo, Ne dixeris in corde tuo, quis ascendit in coelum , nefatiue: id est Christum deducere id est dicere quod nondum venit in muri
F dum adductus per obedientiam patris. Aut quis descendit in abyssum, negative loquendo , hoc est Christum ex mortuis
reuocare,id est,dicere quod non fuit mortuus neque surrexit. Deut. Io. Hanc expositionem probat per litera sequentem. Quia si comfitearis in ore tuo dominum Iesum venisse inmundii ,&in corde tuo credideris quod deus illum suscitavit 1 mortuis, saluus eris. Haec probatio bona esset,si verba ista immediate iungerentur verbis praedictis. Verum, quoniam interponunturalia verba complura,videlicet. sed quid dicit str ipturaΘPr pe est verbum in ore tuo,& in corde tuo. Hoc est verbum fidei quod praedicamus. Et subditur, Quia si confitearis in ore tuo, M. Ex quo patet insufficientia probationis. Denique quantum capis,melior &verbis Mosi consonantior est ex po-
152쪽
st lo glossae,quam Lyrae. Et ut veritas certius elucescat scien Adum quod Moses haec verba indiacit ad auserendam impossibilitatem & excusationem de obseruantia legis per ipsum
datae.Sic nanque habet transsatio nostra, videlicet transsatio Hieronymi, Mandatum hoc quod ego praecipio tibi, non su- Hiero . pra te est,nec procul positum,nec in cinio situm, ut possis dicere, Quis nostrum valet ascedere in cinium , ut deserat illud rod. 31. ad nos3 neque trans mare potatu .ut dicas, Qui ex nobis trans- Deute. fretare possit mare i sed iuxta est strino vat se in ore tuo S in corde tuo ut facias illum,id est,iam vobis data est lex,& in tabulis scripta digito dei. i.ideo de eius omissione ac tra 'reiasione excusationem non habetis.Dicit itaq; Lyra, quia Deuteronomium figura erat nouae legis, idcirco apostolus iam allegat scripturam hanc figuraliter de noua lege, ad cuius cu- Bstodiam omnes tenentur, videlicet ad excludendum excusationem de praeuaricatione nouae legis.Sed huic obviare videtur quod nunc dicit Apostolus,Molen praeinducta verba dixisse de iustitia fidei. Est ergo pensandum quod scriptura sacra non semper allegatur secundum sensum totalem, perse,ctum,seu integrum, lula in eadem authoritate scripturae multae particulares sententiae includuntur,& ita scriptura talis allegari potest per determinationem ad sententias particulares inclusas. Sic agitur in praesenti. In praedicta enim scriptura in- eluditur secundum intentionem Mosi, aliquem posse in coeluascendere, & in abyssum descendere. sed hoc credere perti-
net ad iustitiam fidei. Ideo bene ait apostolus Mosen ista dic seruisse de iustitia fidei etiam ad literam : quae si quis dixerit Cimpossibilia esse derogat c hristo , qui descendit ad inferos, Lutie xa.& ascendit in coelos,ob id Moses prohibet dicere. Quis ascen- Ass.
dit in coelum34 sed quid dicit scriptura' in Deuteron.de rusti- Deute.3o. tia fidei. Et respondet, Prope es uerbum, id est,sermo salit iis, fideique doctrina, In ore tuo ad loquendum. Et in corde tuo ad credendum. Iam enim deus omnibus obtulit verbum
salutis, Hoc est uerbum fidei quod praedicamin, id est vel bi, mistud.quod teste scriptura prope est tibi in ore & corde. est rean verbum Christi,vel scriptum de Christo, quemadmodu ipse
in Evangelio loquitur , De me ille .s. Moyses scripsit, quod nos Apostoli euangelizamus, dicentes, Quia si confitearis si Christiane seu homo quicunque, in ore suo dominum Iesum
153쪽
Cap.ro. D. DIONYSIUS. CARTHUS IAN.
D esse r:gem Messiam .& filium dei coram hominibus,et iam coram infidelibus,si ratio exigat. Vel si solus es cora deo, Et Dreordo, id est,in intellectu Tuo, qui est fidei subiectum, creact.2. didera fide formata, uria deus pater vel trinitas illum 'scis i tauit a mortuis saluue eru salute perpetua. de qua ait proph Hiere. 3. ta,Vere in domino deo nostro salus Israel. Christus enim te-Hat. O. statur, Q. l. me confessus fuerit cora hominibus confitebor &1. Dan. F. ego eum cora patre meo. Et Ioannes, ra' est qui vincit imi dum, nisi qui credit, quonia leuis est filius deiZet Deinde ostendit Apostolus P vera iustitia habetur & exercetur per fi- EFIIT. dem. corde enim creditur ad ius. tiam, id est, corde credendo - tendit seu prosicit homo ad iustificationis adeptione vel augmentationem. Credendo enim meretur homo peccati remis. Dan. s. E sionem. gratiae infusionem iustitiae exercitationem. Fides at
Roma, . tem inform s disponit ad haec. Fides vero formata id est,charitati unita,auget ac perficit ilia. Per side enim habitat Chri-Act i se stus in cord . bus nostris secundu apostolum. Secundu Lucam quoq;,deus fide purificar corda hominia, Ore aute confessio mad salutem aeterna adipiscendam. Q Da ut dictu est per confesssionein Christi praedictam meretur homo vitam aeternam. uiae. χῖ Consessio quippe oris,est effectus fidei cordis, quemadmoduoratio vocalis effectus est latriae, & elec mosynarum largitio 'M.9- effectus est misericordiae. Docit enim scriptura, nis qui credit in illum,non confundetur. Hoc in fine praecedentis cap.expotaria. 39, tum est. Non enim es disinctio Iudaei ita Graeci, id est, gentilis fidelis,quantum ad consequutionem salutis de gratiet Christi. F In omni enim genere,qui timet deuin operatur iustitia,acc .' plus est deo:apud quem non est personarii acceptio. Ideo omnes generaliter saluantur& iustificantur per fidem. Nam idedominus omnium. ratione generat is dominijHe quo scriptum Hester. 3- est, Domine rex omnipotes in ditione tua cuncta sunt posita.
Didii '. Et alibi Deus coelom,creator aquam,dc dominus totius crea turae. Diues in omnes qui invocant illum, id est,omniu bonoria,
atq; pulchrorum ac desiderabiliu opulentia plenus,sussiciens
ditare omnes Aut intimo cordis affectu eius pietatem impi Ual.i q. rant mo indesinenter ditans huiusmodi. Prope enim est dominus omnibus inuocantabus sum. Omnis enim quicunque iris
uocauerit nomen domini, id est,ipsum dominum nomine designatum, salinc Hii modo in spe Per statim: postmodii in re peri
154쪽
re per gloriam,si tamen perseueranter ac rationabiliter inuo- Αcet. Hoc apud Iobelem enim scriptum est. EDeinceps pro- iobella. Mbars adeptio salutis per intiocatione pristipponit fide. Qv
modo ergo inuocabunt eum, scilicet deu vel Christum . in quo non credid unt Nequaqua, Inuocatio emiis fidem praesupponit,sicut alibi dicit Apostolus, Accedentem ad deum Oportet Hebr. 11. credere. sed videtur obviare, quod ait saluator Samaritane Vos adoratis quod nescitis. Et respondendu 2, Samaritani no Ioan a habuerunt fide,quae est virtus theologica, sicut nec haereticiis discredens in uno articulo fidei, non enim receperunt libros prophetam,propterea nec veraciter adorauerunt,Vnde Chri stus adiecit, Eos qui adorant in spiritu & veritate adorare oportet. Aut quomodo credent ei, scilicet deo, Quem non auririmunt, id est,de quo nihil dictum est eis3 Fides enim est exau- B i. m. ditu. Nam teste philosopho auditus est sensus disciplmae. .
Cu ergo fides non habeatur nisi per reuelatione alterius,oportet ut priinu audiatur, vel per loquutione internam ab ange- Io,vel per loquutionem exteriorem ab hom ine. Quomodo amtem audient sine praedic res id est .anmintiante Loquitur au- tem Apostolus de auditu exteriori per homine. quia hoc mo-
do comuniter adducti sunt homines ad fidem. Nihilominus secundunt Dionysiu quidam gentilium solo angelorum mini Dionysu.
Retio ad fidem conuersi sunt. Q tomodo uero praedicabunt, id est, qua aut horitate vel efficacia praed icationis officium assiument vel exequentur hi,per quos alij conuertendi sunt, Nisi mittanturJ a deo qui det eis os & sapientia,miraculorumque praedicandi praestipponit authoritatem Costici j, ideo oportet ut a deo vel eius vicem gerente praedicator verbi dei mittatur. sicut scriptum est. inum speciosi pedes euangeliizantium pacem, angelirantium bona, id est, valde decori sunt pedes re gressus atque effectus apostolorum praedi Nait'. i. cantium reconciliationem mundi factam per Christum, & U
bona seculi futuri , quae oculus non vidit, nec auris audiuit. Hoc ad literat' dictum est de praedicatione euangelicae legis i. cor-χ. per apostolos,quibus dixit Saluator.In quamcunq; domu in. Hatth.I traueritis, primu dicite,Pax huic domui. Nostra tame transa Esaue, s*.tio continet sic, Quam pulchri super montes pedes annutiantis & praedicantis pace annuntiantis bonu. Ponit enim Esaias singulare loco pluralis. Sed non omnes odediuat Gangelio.
155쪽
D id est, annunciationi nostrae de Christo fidem recipiendo.
a. s 3. Esaias enim dicit.Domine,quus credidit auditui sestror id est .mysteriis Christi,quae ego aliique prophetae a spiritu sancto audiuimus,& aliis audienda proponimusὶ Tanquam dicat.Pauci credent. Hoc tamen ad literam de populo Iudaeorum praedictum est,quoru pauci conuersi sunt. Vnde in Ioane legitur. Dan. u. Cum tanta signa fecisset coram eis Iςsus, noti credebant involae s . eum:vt sermo Esaiae impleretur quem dixit, Domine,quis credidit auditui nostro Ergo fides est Eae auditu tam ea, qtum fide instruitur, quem oportet audire praedicantem , quam eius qui praedicar, quem oportet audiri. Auditus aurem qui Hebr. 4- ad fidem exigitur,est Per verbum chrisi quod venit ad aures corporis,& aperit aures mentis. Nisi enim proponeretur ver E bum dei, non esset auditus fidem dispositive inducens.Ipse vero habitus fidei non est nisi a deo per creationem, Sed dico, interrogando ut magis apte respondeam. Nunquid non audie/runtZ praedicationem Euangelij,qui obedire nolueruntZQ 'HAm.is. si dicat, utique audierunt, quod probat authoritate Platim-stae. Et quidem in omnem terram ludeae. vel in principales plaFINIS. Eas terrae Exivit sonuae eorum, id est,praedicatio apstolorum, Harci. is Et in fines orbis terrae exierunt Verba eorum, quia ubique
praedicauerunt apostoli per seipsos & suos discipulos, ut patet in diuersis legendis & historiis. Ioannes quippe imp. euit Christi ecclesiis Asiam,Petrus Italiam, Andreas Achaia,Ma thius Aethiopiam, Thomas Indiam, Bartholomaeus Armeniam,Paulus totum pene orbem. Hinc enim scriptum est:Papiat 4, F rauit dominus brachium sanctum suum in oculis omni u gen tium. Et . Viderunt omnes termini terrae salutare dei nostri. Deinde ostendit inexcusabilitatem Iudaeorum. Sed dico, quaerendo, Nunquid Israel, id est populus Iudaeorum Non cognouit Christum & eius dominam 3 Probat autem Ap - stolus quod utique cognouerunt. Primus mses, id est,pr phetarum praxipuus,& eius quod iam subditur primus asse
Deute. 32. tor, Dicit in Deut. Ego ad aemulationem uos adducam, in nongentem,in gentem insipientem,in iram uos mittam. Translatio
Hieronymi talis est, Ego prouocabo eos in eo qui non est populus, in gente stulta irritabo illos. Ignis succensus est in Ere, Α . furore meo. Loquitur autem in persona dei, ut sit sensus, Ego ad aemulationem, id est, inuidiam vos Iudaeos adducam, non
156쪽
e Mesenter, sed premissiue: quomodo per prophetam dico, Λ- Propheta cum errauerit,ego dominus decepi propheta illum Ezec t . in non gente id est,gentiles,itas eis inuidebitis cum receperint libros prophetarum ac legis,& in Christu crediderint,ita Esaiae. r. ciat iam diu cernimus adimpletuon gentem insipiente, id est, Isielis. s. idola colente,quod est summastilliitia,&diuinorii cognitionibus destituta. Dicuntur autem gentiles,non gens. Primo quonia tempore suae idololatriae non pertinebant ad deum erant plebs eius.Secundo,quia ob vitς suae vilitate a Iudaeis reputabantur ut canes.Nam Christus asserit, Non est bonu su- Hare. is. mere panem filiorii,&mittere canibus. Et Moses, Proiicietis ea Eod. Q.
canibus.Vbi per canes significantur gentiles. Vel sic, Ego ad aemtilatione,id est. inuidiam contra Ehristia vos induca innogentem.in gente in lipientem, id est . ita ut derelicti a me pro- Bpter vestrain malitia,efficiamini no gens mea,& populus stultus. In iram vos mitta,id est, in indignationem & iracundiam contra Christu & eius discipulos mitti a d mone permittam. Vel . in iram,id est in vindicta iustitiae mear,videlicet in poena vobis a Romanis inflictam mitta vos .effective propter peccata in Christum commissa. Post haec ostendit Apostolus authoritate Esaipe Iudaeorum excaecatione propter tuam contra
Christu pqruersitate Jc senti si illumidationE. Esaias aute au/ UaDe. cf. det, id est, ud ctςr se habet praenuntiando caecitate Iud oruilluminationemq; gentium. Ex qua priminciatione imminebat ei persequutio a Iudaeis sui temporis, imo dc periculii mortis. Et dicit in persona C,risti. inuentus sum per fidem re contemplationem, δε non quaerentibus me. id est, a gentibu* C qui me non requirebant,quousq; misi ad eos apostolos me0s, Sc ita eos misericorditer praeueni, Palam, non petr speciem.
sed p fide illuminata p scripturas & signa Appariti bis,qui mcnon interrogabant, id est,praedictis gentibus,qui non sciicitabantur ab aliis,quomodo possent venire ad me. M Israel astid est,populit Iudaeorum Dieit Esaias cap.praememorato in Ibidem C hristi persona, Tota die, id est,assidue eo tempore,quo inter Iudaeos conuersabar ae docui Expandi manus m s corporales ac spirituales Ad populsi non eredentem cra contradicentem
mihi ingratos,perfidos,atq; blalphemos Iudaeos,quibus varia benehcia spiritualia & corporalia praebui,esurientes alendo, aegros sanando, ignorantes docendo, α tandem in cruce Imias.
157쪽
D pro eoru salute brachia extudedo. EQuia hoc loco dicit apostolus, Israel,seu Iudaeos non cognouisse Christu,considerandii quomodo hoe intelligendum sit. Ouidam igitur dicunt
quod legi speriti sciuerunt eum esse Christum, propter mira- Dan. 3. cula & scripturas. Vnde Nicodemus legi speritus dixit, sci-Hatth.2 mus quia adeo venisti mazister. Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis nisi fuerit deiis cum illo. Ex inuidia ergo auerterunt populum,ne crederent eum esse Christum. Gloisa vero affirmat Iudaeos sic cognouisse, ut nec ratione, nec aut horitate contradicere potuerint. sed non vere cognoue Asid. runt,ita ut menti eorum bene sederet.Thoinas dicit de cuius dicto sepe miratus sum idem dicit Ambrosius, 2 certe nouerunt eum esse Christit in lege promissum ut hominem,sed noE cognouerunt natura eius diu: nam. Verum cum Petrus aposto- lus apertissime dicat.Fratres, scio quia per ignorantia pecca-1.eM.1 stis,uc ut & principes vestri .Et Paulus,Si cognouisset inquit nunquam dominii gloriae crucis a isIent. Christus quoq; pharisaeos redarguit, P eius aduentum non cognouerunt ex vati-Haub.ic. cinio Danielis,qui tempus illud determinauit, Faciem in- Danie.9s quit coeli iudicare nostis, signa aute temporum non potest is. Augusi. Vnde secundum August. diuino moderamine factum est, veprius Christi aduentus esset occultus, quoniam si manifestus fuisset,nemo illii iudicare aut occidere praesumpsisset. Hinc igitur puto Iudaeos sic agnouisse Christum,sicut cognouersit diaboli: qui a principio natiuitatis usque ad horam passionis, nunqua habuerunt certam & stabilem de Christo notitia,sed F coniecturalem,nutante atq; ambiguam. Interdit enim visis aliquibus mirabilibus Christi dixerunt, Scimus quis sis. Et,Iesumtih.8. nli det,quid venisti torquere nos3 Interdii vero visis humilitatibus & poenalitatibus eius, aestimauerunt eu non esse Chri cae.8. stum .Propter quod morte eius procurauerunt.Ita Iudet quandoq; verisimiliter suspicabantur eum esse Christit,ut cum di-Hail. 4. Xerunt,si tu es Christus dic nobis palam. Quandoque autem Dan. io. scandalizabantur in verbis,factis, ac passiombus Chris i. putantes eu non esse Christum.Tande vero,prqualente in uicita, dc sacerdotum ac legisperitora persuasione populum auertente,pene Omnes opinati sunt eum non esse Christum, dicentes Haith.27 concorditer,Sanguis eius super nos & super filios nostros. hi, Si non esset hic malefactor,non tradidisicinus eum.
158쪽
E reprobatione Iudaeorum iam multa comem rauit apostolus,ne ergo ex Iloc gentiles occasio minem acciperent spernendi ac inlultandi Iudaeis, . ostendit apostolus genus Iudaeorum non omnino esse abiectu. Dico ergo per modum interrogatis,
Ut alioru qu stioni respondeam. Nunquid repulit dou populάsurum S N quid omnino abiecit Iudaeos' Absit. Namhero Paulus apostolus istaelitasum natus Ex femine Abraham, de tribu Beniamin. filij Iacob. Non repuIit, id est,non dimisit, sed gratiose vocavit Dein plebem suam Iudaicam quam pr*sciuit per approbationem, id est, quam praedestinauit ad vitam videlicet apostolos & alia multa milia Iudaeoru . Et hoc declarat apostolus per simile,quod contingit sub Helia. An nescitis, id est,scire & considerare debetis, is Helia, id est, de Helia propheta, Quid dicit scriptura,quemadmota interpetilat, id est,ad iudicandum inuocat Deum zelo iustitiae, noaffectu invidiae, Aduersus Israel3 id est,decem tribus idololatriae deditas,dicens, Damine, prophetas tuos occiderunt tempore Achab Sc Iezabel. Quoniam reprehenderunt idololatria eorum: Auaria tuasu sederunt, id est, funditus destruxerunt, ne remanerent loca cultus diuini. Solebant autem siij Israel etiam boni, iminotare in excelsis seu locis sublimibus costructis illic primo altaribus, Et ego relictus sum soliis cultor tuus. Putabat nanq; Helias omnes bonos in Israel fuisse occisos,praesertim prophetasmesciens quomodo Abdias procurator Achab abscondisset centum quinquaginta prophetas in speluncis. Spiritus enim prophetiae,nec semper,neque de omnibus simul illuminat corda prophetarum: quia & donu prophetiae non inest per modum havitus. Vnde cum David dixisset ad Nathan prophetam,quomodo vellet aedificare do-msi domino, statim respondit, Omnia quae sunt in corde tuo
fac. Quod paulo post deus prohibuit. Helisaeus quoque de
muliere Sunamite loquens, Anima eius inquit in amaritudine est, & dominus c lauit me. Propterea dicit ores rius, quod prophete ex magno usu prophetandi,quida dixerunt per spiritum proprium quae putabant se dicere per spiritum prophetia . Hoc tamen de scripturis prophetara veritatai aj nonh
159쪽
Ca. H. . D. DIONYSIVS C ARTHusIA MD no habet:quoniam nihil scripserunt nisi per spiritum sancta,
Et quaerunt animam meam, id est, vitam ineam extinguere quaerunt. Iezabel enim cum luis in im stris quaerebat Heliam occidere. sed quid dicit illi Heliae Diuinum responsum toltcs1.Reg. 12 eius errorc . Deinde ponitur responsio dei, Reliqui mihi, id est,ad gloria nominis mei ab idololatria praeseruaui, septem milia uirorsi. Hoc dicitur, vel quia tot erant determinate, vel ad designandum uniuerstatem bonorum relictoruin . Per septenariu enim uniuersitas,per millenariu vero perfectio desi- Num. i. gnatur. Porro de mulieribus,&hi* qui infra annum vicesimuerant,deum colentibus, non fit mentio secundu consuetudine Hebraeorii. qui nec pueros nec forminas soliti sunt numerare. Hi tamen forsan plures fuerunt,quam viri: maxime,cum scep min soleant esse deuotiores viris, Qui non curuauerunt genua
Uita. sua ame Baal deum Achab&Iezabel. sic ergo in hoc tripore nouae legis,& primi aduentus Christi,seu praedicatio- i. r.c. nis apostolorum,de quo scriptum est. Ecce nunc tempus acceptabile, Reliquiae, id est, aliqui pauci ex multis deo relicti, id est,i deo conseruati, Secundum electionem gratiae, id est, per gratiosam electionem,uel per gratia ex diuina electione procedentem, saluae fa sunt, id est,liberatae,vocatae,& iu- Titum. 3. stificatae per Christu. si autem gratia, id est,si per gratiam salutem hanc consequutae sunt Iam non ex operibus, ad est,non propter merita propria sunt saluatae. Ideo dicit alibi Aposto- ωκ.i. s. lus, Non ex Operibus iustitiae quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam saluos nos fecit. Et Christus.No vos me F elegistis,sed ego elegi vos. Alioquin gratia iam non es gratia, id est,si dicantur saluae factae istae reliquiae per gratiam dc etiapropter merita , tunc gratia non erit gratia, quia non gratis na. . praestatur, sed erit debitum.Dictum est enim supra, Et qui operatur,merces non imputatur secundum gratiam sed secum dum debitum. Quid ergo restat concludendum ex his3 Hoc uuiae. s. utique quod subditur, Quodquoerebat Israel id est,communis& maior pars Iudaeorum, Hoc non es consequintus. scilicet saluationem veram per Christum. Elemo autem id est,praedictae electae reliquiae, Consequuta es gratiam istam . Geteri uero Iudaeoru Excaecati sunt corde, sicut scriptum est, Dedit non inquendo malitiam,sed permittendo eandE. Illis exca eatis Iudaeis, Deusspirita compunctimis, id est,animum inui- , diosum'
160쪽
diosum eos pungentem ex inuidia Christi ac Christi fideli D, Adeditq; eis noc modo oculos interiores Vt non uideant, id est,ratione obtenebratam,ne Christu& eius mysteria intelligant, Et aures cordis, Vt non audiant obedienter praedicationem Euangelii, Vsque in hodierna diem. Haec dictio,vt,tenetur hic consecuti ue,non causaliter.Nostra translatio continet sie, Audite audientes,& nolite intelligere: & videte visio nes,& nolite cognoscere. Excaeca cor populi huius,&c. Et David dicit in Psalmo, Fiat mensa eorum coram ipsis in laques, Val.Cr. id est,mensa Iudaeorum illaqueet eos. Quod de faetiim est .siue per mensam intelligatur sacra scriptura, quam Iudaei carnaliter intelligendo , laqueo daemonum strangulantur. Sive menta,quam Christo crucifixo fecerunt,offerentes ei acetum& fel. Propter quam mensam meruerunt illaqueari.Vnde pret B Iaist
didiis verbis praeposuit David in Christi persona, Et dederiit UUm.68.
in escam meam fel,&c. potest quoque per mensam intelligi corporalis mensa Iudaeorum, quando post Christi ascensionem congregati sunt in Hierusalem,ut pascha celebrarent &epularentur, & antequam egrederentur, a Romanis obsessi sunt. Quaelibet harum mensa facta est eis, Et in captionem,
qua capti sunt ab inuisibilibus ac visibilibus hostibus scilicet
daemonibus quantum ad animam: dc Romanis quantum ad corpora, Et in scandalum, id est, ruinanitae uno peccato in aliud, Et in retributionem illis, aliarum poenarum ipsis in-s ictarum in ultionε sanguinis Christi. Obscurentur oculi eo/rum interiores ne uideant id est.luinine fidei priuentur,ne suum erroia aut Christi veritate intelligant, Et dorsum ei Grum affectum,qui more dorsi onera cordis portat semper in/curua a rectitudine iustitiae atque amore coelestium ad ista terrena . Vel, dorsum eorum semper incurua,id est, seruituti aliorum lubiice eos: sicut iam cernimus factum, quia Iudaei ubiq; serviunt aliis. sic enim in Psalmo habetur, Divertit ab psalm. o. oneribus dorsum eius. Dico ergo, Nunquid sic offenderiit Excaecati Iudaei ut ea reni3 a statu salutis,videlicet,ut ex eorum peccato nulli sequatur utilitas' Absit. Non enim permitteret deus mala, nisi aliqua bona consequerentur ex eo sed
illorum delicto id est, Iud orum obstinatio atq; persidia, Salus ingentibuι id est,occasione salutis gentilibus praebuit: quia Iudaeis praedicationem Christi de apostolorum spernentibus, Ass. I3.