장음표시 사용
291쪽
veteri testamento omnia erant velata,quae in nouo testamento reuelantur,idcirco prohibitio comae modo no obligat. In aliquibus tamen locis fidelium ignominiosum est viro comanutrire, quia per hoc reputaretur e minati & molles. 4 p stolus autem loquitur secundum congruentiam personarum, locorum , ac temporum. Hulier vero si comam nutriat, gloria
esstilli id est laudabile Quonia capilli pro uelamine dati sunt ei. Mulieres enim naturaliter humidae&dispositae sunt ad capitis comam magis quam viri. Idcirco natura dedit eis capillos , pro naturali velamine,max ime quoniam naturaliter c petit mulieri esse pudoratam,& viro iubiectam. Si quis uide/tur contentiosus esse contradicendo nostrae doctrinae. Nos tale consuetudine non habemus videlicet ut simus contentiosi,unde
alibi dicit Apostolus,Noli verbis contendere. Neque ecclesia dei habet hac consuetudine cotendendi.Vel sic, Nos tale co- suetudinem non habemus, hoc est,ego & caeteri Apostoli, a que fideles ex Iudaismo conuersi .non habemus consuetudine talem in orando vel prophetando quale iste contentiosus introducere nititur,scilicet,ut oremus aut prophetemus publice atque solenniter capite cooperto, vel quod mulier non veletur, neque ecclesia dei ex Gentibus congregata, & a nobis conuersa habet consuetudinem talem , idcirco ista responsio sufficere debet contentioso. Vt enim Augustinus affirmat, in his in quibus lacra scriptura nil certum definit, consuetudo populi dei,& instituta maiorum, pro lage habenda sunt. Hoeautem principio obseruari quod dixit de velatione capitis, vel quod dica de celebratione dominicae coenae . In quoruVtroq; peccauerunt Corinthij, ideo cotra cotentiosos utitur Apostolus apostolicae aut horitatis praecepto No lavdans imo vituperans Vos, Quia no in melius sed in deterius couenitis quia ad ecclesiam causa communionis conuenitis no ordinate,ut decet,sed infructuose & v itiose. Quod patet Primum quidem con/uenientibus vobis in ecclesiam dei Audio scissuras esse .i. dissensiones inter vos pro spiritualibus donis. Per hoc insinuatur, quod primum vitium Corinthiorum, tempore conuentionis eorum in ecclesia,erat diffensio, e x qua multa vitia nascebatur. H. autem cogregatio fidelium corporalis in domo dei, nil prodest sine unione spirituali. Oua omnium volutates per charixatem nectuntur, ita ut eadem velint & eadem nolint Et
292쪽
I IN L P I b L. A L G H. G I ri. a. rsivi ex parte id est, partim, credo sic esse. Non enim credo in Omnibus vobis regii.ire haec vitia. sed in aliquibus vestrum. Nec miru quod sic credo, Nam oportet hinereses esse non eisitate absoluta ,sed conditionali. Iuxta quem modum ait Saluator, Necesse est ut veniant scandala. Vel Oportet, id est,
utile est,non directe & per se . sed accidenter , quoniam deus ex malo elicit multa bona. C Vnde iam subditi ir, cur oporteat vel expediat haereses esse, videlicet Ut qui probati sunt id est, eruditi, ac stabiles in fide, seu approbati a deo Manife/.stisant in uobis id est .agnoscantur vere fideles, dum non cedunt erroribus,sed inconcussa mente perseuerant in fide, sic quod discernatur ab aliis, Praeterea,multiplex utilitas prouenit ecclesi. e occasione haereticorum, videlicet diligetissima scripturarum elucidatio,patientiae exercitatio, perfectorum coronatio.Multa enim ad fidem spectantia dum ab hareticis impugnabantur considerata sunt subtilius, intellecta perspicacius, praedicata instantius. Fides quoq; diuersis ac nouis miraculis est firmata. Deinde Apostoliis increpat Corinthios de inordinata sumptione euch aristiae, qua quidam eoru sumpserunt inter prandia, quidam post prandium , arguentes ex hoc quod Christus manducantibus discipulis, benedixit panem, eumque tradidit illis, iam celebrato veteri pascha, con/uenientibus ergo uobis in unum in ecclesiam causa communio nis Iam non es ad est, non contingit Dominicam coenam ma/ducare id est,eucharistia sumere, quae in coena nouissima fuerat instituta. Hoc dicit Apostolus, primo, quia non solum co- uenerunt causa communicandi ,seu etiam epulandi. Secundo quia non licuit eis tali modo communicare, quoniam sacra mentum istud a ieiunis duntaxat sumendum est, exceptis infirmis.Ideo suoditur Unusquisque enim vestrum scissuras habentium. Suam coena id est, propria cibaria Praesumit id est, parat Sc secum fert ad ecclesia Ad manducanda in ecclesia ante sumptionem sacramenti. Et alius quidem ex vobis Esurit. s.
pauper qui sibi proprios cibos parare non potuit, cui etiam nihil affertis de vestris cibariis, Alius aute ebrius est .cdiues qui sibi delicate parauit. Et quia haec epulatio derogauit honori ecclesia quae consecrata est deo ad cultum diuinum , noad epulandum: idcirco increpat eos Apostolus de hoc quod in ecclesia materiali sine necessitate vescebantur Nunquid do/mos non
293쪽
Luc. . mos non basetis ad manducandum Θ bibe dum Quasi dicat,imo D habetis domos in quibus talia fieri decet potius quam in templo, quod est domus orationis. Aut ecclesiam dei contemnitii Hoc est, inhonoratis, faciendo in templo quod fieri debet in domo. Vel ecclesiam dei. i. cogregationem pauperum fideliucontemnitis Vnde subiungitur, Et confunditis eos qui non ha/bent' cibaria preciosa, vel sufficientia. s. Pauperes. Quid di/eum uobis3 qui tam multum erratis,ut vix inueniam quid vo-Drco. dia bis dici primum oporteat.' Laudo uos in quibusdi bonis quae . c. liqui agitis,& quoniam fidem tenetis: istae quod sic facitis in ec. clesia Non laudo vos. Ego enim accepi ὰ domino id est,ex di-Hate. 26. vina reuelatione didici Quod tradidi uobis id est, quod do-mrc. 1 . cui vos de fidei institutione,& cultu,seu modo sumptionis huLuc 2M ius sacrameli,quod etiam nunc resumo,& recito vobis, Quo/Ioan. s. niam dominus nosser iesus Christus in qua nocte tradebatur id est
vespere noctis qua traditus est, captus,ligatus & multiformi E ter cruciatus Accepit panem triticeum & azymum quo tunc utebantur Iudaei in esu agni paschalis) Et gratias agens deo
patri Fregit panem iam consecratum,hoc est,species vel ditimensiones panis,non corpus consecratum, Et dixit discipulis Accinite O manducate quod trado Hoc est corpus meum Haec verba proferendo consecrauit saluator corpus suum.Sed
an semel an bis protulit verba haec,& quando protulerit ve ba,quid etiam demonstret pronomen hoc,& alia pene innumera circa hunc locum,possunt inquiri:quae,quia super quartum sententiarum copiose habentur, omitto Quod pro uobis eradetur id est pro vestra redemptione morti exponetura pa tre,a meipso,a Iuda,Iudaeis,diversimode tame, ut dictum est. F Hoe Deite id est,consecrationem huius sacramenti continuate. Quod pertinet ad sacerdotes duntaxat.Ves,hoc facite.
id est corpus meum accipite atque comedite In meam com/memorationum id est, ad memoriam actualem eximiae dilectionis, ac acerbissimae passionis meae imo & omnium beneficiorum meorum. Quod pertinet ad omnes fideles. Hoc prae PsHUo- dixisse videtur Psalmista cum ait,Memoriam fecit mirabilia Hatth. 26 orum misericors &miserator dominus,escam dedit timen-mrc. I . tibus se. similiter sicut de acceptione panis iam dictum est Et calicem cum vino quod erat in calice, Christus accepit& sanguinem suum consecrauit Postquam coenavit hoc est,
294쪽
gno paschali comesto Dicem, Hic calis id est, contentum Ain calice isto, videlicet sanguis meus,qui verbis consecratio- Luc.2r nis prolatis continetur in cal ice Nouum testamentum es id est nouae promissionis stabilimentum. In veteri enim testamento promittebantur bona temporalia & carnalia: In nouo autem Ioan. c. coelestia & aeterna. Vet,nouum testamentum .i. nouae ac euangelicae doctrinae seu noui testamenti confirmativus In meo sanguine . i. virtute te precio effusionis tinguinis mei. Per effusionem enim sanguinis Christi. praeparata, sunt nobis sona coelestia & horu bonorum promissio stabilitur in fide & merito sanguinis Christi. Ipsum quoque nouum testamentum in sanguine Christi ratificatur. Iuxta illud ad Hebraeos, Testa- Hebri mmentum in mortuis confirmatum est . . Hoc facite id est,calicem istum accipite, & potate Quotiescunque fumitis eum BIn meam commemorationem sicut dictum fuit de corpore e sciendum vero,quod licet corpus & sanguis Christi dicatatur pluraliter sacramenta, sicut cum orat ecclesiae Purificent De e di. nos domine sacramenta quae sumpsimus. f. propter materiale 2. in saera diuersitate specieru , sub quibus cotinentur,formaliter tamen mento. c. sunt unu sacramentu loquedo de unitate perfecta& Integrali. de scriptu a ad eunde fine & actum copletu ordinantur.c ad spiritua- ra.de cidi IE animae resectione, in qua requirit spiritualis cibus, spiritua H.2.c.itratisq; potus. Et quia hoc iacramentu cibus est anima , cibu ve- ratur.de , ro oportet essentiaIiter copulari cibando,idcirco Christus in cλῶ.2. sacrameto essentialiter cotinetur. Sub speciebus aut panis est De eo. G. corpus Christi directe, videlicet ut couersionis. Sanguis vero 2.c. uera/anima & deitas sunt ibi ex concomitantia naturali,eo quod tum non sint separata ab inuicem. Simili modo sub specie vini est De.e. d.2. sanguis directe corpus aute anima dc diuinitas concomitan- c. Et Ilia.
ter. CDeinceps Apostolus quasi exponens verba Christi im- Cmediate praedicta , subiecit Quotienscunm enim manducabitis
panem hunc hoc est , corpus Christi, quod dicitur panis per
proprietatem . quoniam alit. Unde ait saluator, Ego sum Dan. s. panis vruus. Item, quia sub accidentalibus formis panis continetur Et calice id est,contentu in caIice sanguine Christi Bibetis, mortem domini . i. Christi palmonem Annunciabitis praedicando, commemorando vel repraesentando Donec ue/niae iudicare vivos & mortuos,& seculum per ignem in die
nouissimo. Constat ergo,quod usque ad finem mundi durabit
295쪽
. Cap.ri. D. DIONYSIVS CARTH Vs IAM
D celebratio huius sacramenti. Itaque quicunque celebrans, Vel Hall. 26 a sacerdote accipiens Handucauerit hunc panem supersubstantialem, salutarem,coelestem atque vivificum Vel biberuealicem id est,sanguine domini saluatoris indigne id est, non in statu salutis & gratiar, non reuerenter & deuote, Donsecundum institutionem Christi,& ordinationem ecesium c. reuera. Requiritur enim insumptione 6 celebratione huius iuper decidisti beatissimi sacramenti actualis deuotio,saltem pro aliqua parte temporis,quoniam Christus praecepit haec feri in commemorationem , id est , in actualem memoriam suae passionis odc. Si no au charitatis. Nec dubium,quin loquatur de memoria procedea 'tem deco. te ex charitate , quae utique memoria non est sine actuali dedis linct. 2. uotione Reus erit corporis sanguinis domini, id est,sic co- E fundetur,damnabitur,& punietur, ac si Christum occidisset. c. auiacor eiusque sanguinem effudisset. Non tamen intelligendum est pus de eo. secundum omnimodam aequalitatem,sed secundum magnam distinct.2. similitudinem. EPraeterea aduertendum quod dignitas su- c. Si non mendi hoc sacramentum attendi potest dupliciter. Vnomo sunt, de eo do ex parte sumentis,& sic potest homo digne accedere,quanfridis.1. do videlicet non est sibi conscius , de peccato mortali, ita ut de praeteritis doleat, nec peccare mortaliter proponat, imo omne mortale firmiter vitare intendit, fac iens quod in se est,& cum actuali deuotione mentem suam disponens. Secundo. . ex parte sumpti, videlicet sacramenti quod tumitur, cuius tanta est dignitas propter unitam diuinitatem , ut nullus viator tantae valeat esse persectionis , ut dignus sit ipsum accipere.' k Q fatuor autem consideranda sunt in omni sacrificio,& ma x sine in celebratione sacramenti altaris.Videlicet quis offert, ut homo propriam impersectionem perpendat,confiteatur,&corrigat. Cui offert,ut scilicet diuinae maiestatis dignitas consideretur,& ita cum omni reuerentia accedatur. Quid offert, ut qualitas sacrificij rite pensetur. Huius autem sacrifici j ranta est d ignitas,ut non solum hominum,sed etiam angelorum lingua enarrando deficiat. Et propter quid offeitur. Si baec di Iigenter pensentur,inaestimabilis erit fructus sacrosancte communionas, imo experimentalis, & omni admiratione digni simus. Probri autem seipsum homo hoc est, interiora sua studiose scrutetur, lisciitiat, purget, disponat Et sic de pane illa. edat id est,taliter examinatus & praeparatus corpus Christimanduce
296쪽
manducet Et de calice sanguinein Bibat. In primitiua Λ nanque ecclesia dabatur hoc sacramentum sub utraque specie. Sed postea ordinatum est, ne detur populo sub specie vi- .ni,propter periculum effusionis. Qui enim manducat corpus Et bibit sanguinem Cliristi Indigne secundum sensum expositum Iudicium reprobationis, id est , meritum aeternae damnationis sibi manducat o bibit id est,cominu nicando acquirit, quia mortaliter peccat Non diiudicans id est, non discernens corpus S sanguinem Domini id MRis: est illud accipiens intimorate & irreuerenter tanquam alium cibum. Ecce quam terribiliter loquitur sanctus Apostolus. ut nos ab indigna communione cosi beati Christus vero non minus terribiliter intonat , ut nos ab abstinentia communionis reuocet: dicens,Nisi manducaueritis carnem si ij hominis, & B Lan. cbibetitis eius sanguinξm,non habebitis vitam in vobis. Quid i. Ioa. i. ergo inter has terribiles comminationes eligendum atque agendum est misero peccatoriis i enim dixerimus, quia pec- Prau. 2 ceatum non habemus,nosipsos seducimus, praesertim cum iu- Luc. 19.
His septies cadat in die,nisi ut teipsum cum omni humilitate disponat,pro viribus, confitendO,satistaciendo,uitam quotidie emendando,Christi beneficia recolendo,& in sola misericordia creatoris integra mente sperandole Deniquς quan uis bonum sit, interim ab hoc sacramento abstinere ex timore &reuerentia, propter propriam imperfectione, & periculi grauitatem,melius tamen est quotidie accedere ex feruenti amore & amicabili familiaritate atque fiducia. Actus enim cha ritatis dignior est actu timoris. Optimum vero est taliter vi- citere,ut dignus sit homo quotidie sumere,proficiendo in vera .
charitate & per consequens in Dinni virtute ac dono spiritus sancti.Hoc nanque est incessabiliter communicare loquendo . . .
de spirituali communione,qua Paulus primus heremita quotidie communicauit , qui tamen intra centum circiter annos, hoc sacramentum sacramentaliter nunquam accepit. Idco, γ .
id est , propter irreuerentem sacramenti sumptionem Sunt inter uos multi infirmi corporali languore Tt imbecilles, id est, pene consumpti longa inualitudine Et dormiunt multi, id est,corporaliter moriuntur in poenam huius culpe. Quemadmodum enim in veteri testamento grauiter etiam in praesenti puniti sunt, qui statim post legissationem egem scriptarran ten
297쪽
u. io D transgressi sunt, ut patet de duobus filiis Aaron, & hominem is. colligente ligna in die sabbati,adorator ibus quoque vituli auExod. v. ret,qui omnes occisi iii latin ita in nouo testat nento statim post Act. s. euangelicae imissationem & confirmationem dire percussi I .cor.IO. sunt tranigre libres euangelicae legis, ut patet de Anania&Saphyra,S de excommunicatis quos daeinon in primitiuare clesia corporaliter affligebat,ut dictum est supra.Simili modo communicantes indigne inprimititia ecclesia frequenter mox ultionem diuinam perpelli sunt, scilicet longam langu ris molestiam:& interdum etiam corporalem interitum. Talia enim fiebant ad legis confirmationem ,& aliorum terrore. Facit autem deua tales ultiones interdum,vet agnoscatur diuina prouidentia & iustitia. Interdum vero, ut commendetur E nobis diuina misericord i a. EDeinceps ostendit, quomodo possumus iram atque iudicium dei evadere. Quod si nosipsos diiudicaremM, id est,nostra peccata consideraremus,argue- PDI. so. remus,& puniremus,dicentes,T ibi soli peccaui. Et illud bea-tib.13. ti Iob.Vias meas in cospectu dei argua Non utique iudicare.
mur iudicio reprobationis. De quo dicitur in Ioanne, Dan. 3. Qes credit in filium , non iudicatur) id est,no damnaremur: Naum.1. qu ia ut dicitur per Prophetam,non consurgat duplex tribu- iussissi. g. latio. Loco cuius alia transatio habet, Non iudicabit dominus bis in idipsum. Loquitur Apostolus in persona totius generis humani, cum ipse non esset in isto culpabilis. EDeinceps ponit utilitatem diuinae correctionis. cum iudicamur autem a domino. Hoc est, per nostros excessus temporalibus pcep nis addicimur, sicut nunc dictum est de indigne communi-Heis .ii cantibus) corripimur, id est, flagello paternae correctionis ocul. 3. percutimur. Iuxta illud Apocalypsis, Ego quos amo, arguora et r. & castigo. Et Iob,Beatus homo qui corripitur a domino Venon cum Me mundo damnemur id est,ne cum mundanis,& vanis hom imbus super quos non est virga dei, a ternaliter per-r.Hach. s. eamus. Hoc est quod alibi scriptura loquitur, Etiam non multo tempore sinere peccatoribus ex sententia agere sed statim ultiones adhibere magni beneficij est indicium. Itaque
tres mei ne praeinducta mala vobis contingant cum con-Deeλdis uenietir mecclesiam materialem Ad manducadum panem x. e. Iiqui 'collestem, videlicet corpus dominicum: Inuicem expectate, M. ut non inchoctur celebratio diuinorum: nec fideles communiceuta
298쪽
nicent,nisi cum omnes conuenerint. Si quis autem esurit non Apotens expectare tam diu Domi manducet cibum corporalem, non in ecclesia,sicut hucusque fecistis. Nec tamen post- c. saera modum communicare praesumat eodem die,quoniam a ieiu- me . de cἄnoduntaxat sumendum est sacramentum . Haec igitur facite fecidisi. Vt non in iudicis damnationis, conueniatis, hoc est,ne Ese. liqui conueniendo inordinate incurratis non fructum sacrae com- do de tas num ionis,sed iudiciu perpetuae mortis. Caetera autem quae dii. v. modo non scribo cum uenero , disponam. Ex hoc elicitur, quod quaedam obieruantur in ecelesia ex ordinatioe Apost lorum,quae scripta non sunt, ut est adoratio crucis in die pa- rasceves. Vnde generalis consuetudo ecclesiae pro lege ob- c. eonsu seruanda est. ludo di. 2.
cap. xii. De spiritualibus autem ,nolo uos ignorare., ARTic via XII. MO RRECTIs Corinthiorum erroribus circa sacrainenta, baptismi, inatrimoni j,&eucharistiae: nunc instruuntur de donis Sc gratiis supernaturalibus spiritus sancti tam gratum facientibus quam gratis datis,& ait, De spiritualibus autem E M et. id est, diuinis charismatibus, donis, seu gratiis spiritus sati- cti Nolo uos ignorare id est , ignaros esse, quid secundum eat holicam fidem de illis sit tenendum, o Pratres. Deinde ostendit Apostolus quales isti fuerunt antequam receperunt gratiam dei . Scitis autem memoriter tanquam ex- GPerti, Qtionia id est, quod cum gentes esse sis hoc est,ingentilitate conuersantes,gentiliterque viventes eratis Et Mmulachra muta id est,idola insensata, de quibus scriptum est, L. Os habent & non loquentur Prout ducebamini suggerente diabolo,vel propria consuetudine, Euntes id est , assidue proficiscentes. Ideo notum vobis facio per praesentem scripturam QMd nemo in stis itu dei id est, in spiritu sancto
Loquens verbo cordis, verbo oris, vel verbo operis. De
quo Zacharias propheta, Haec sunt,inquit, verba quae facie- via a. r. iis , dcc. Dicit aliquod horum trium verbor iam Anathe ina resu id est,bla nemiam vel quodcunq; mortale peccatum a deo separativum contra Christ um. Hoc dicit Apost. ad innuendum;
299쪽
racb. 8 D innuendum quod per gratiam dei vitatur mortale peccatum,& ut sciamus illum non operari aut loqui in spiritu sancto, videlicet secundum gratiam eius quod idem est dicere) qui
Hebr.3. Christo iniuriam irrogat. Vnde in prima Ioannis canonica acat.1. habetur. In hoc cognoscitur spiritus dei. Omnis spiritus qui confitetur Iesum Christum in carne venisse,ex deo est.Etoi nis spiritus qui soluit Ieium Christum , ex deo non est. Et nemo potest dicere, dominus Iesuae, id est, Iesum Christum cum debita attentione,& cordis affectu exprimere.Vel, eum vera-LIoan. Α, citer dominum suum appellare Nis in spirisu sancto hoc est, ex gratia gratificante . Talis enim prolatio Iesu cum sit confessio oris & actio meritoria, procedit ex charitate& fide se Philip.t. mala.Nec obstat quod ait Saluator,Non omnis qui dicit mi-Hat. 7 E hi,domine domine intrabit in regnum coelorum. Talia enimatq; sntilia intelliguntur de dilectione insormi ac nuda, cui nec charitas iaec operatio correspondet. Apostolus aute vult
dicere quod non possumus aliquid meritorie cogitare, loqui vel operari, nisi in spiritu sancto per gratiam gratificantem. Declarata necessitate & efficacia gratiae, sonte quoque gratiarum ostenso, agit Apostolus de gratiis in speciali. Denique triplex ponitur differentia hominum quantum ad actus & habitus animae rationalis, ut Thomas in secunda secundae pulchre deducit. Prima est,secundum diuersas gratias gratis datas. Nam alij datur gratia prophetiae, alij gratia sanitatu,alii sermo lapientiae alii sermo scienti x,sicut patebit.Secunda die ferentia est, secundum diuersitatem officiorum ac statuum. F Alii enim datum est ministerium apostolatus, alij ministeriusacerdoti j,&c.Tertia est,secundum diuersitatem vitae de opsi rationum. Quidam enim sunt contemplativi, quidam activi. Galat .3. e Gratia autem est duplex, videlicet gratum faciens,& gratis data , quae differunt in hoc quod per gratiam gratum facientem conuertitur rationalis creatura immediate ad deum conuersione charitativa. Datur enim haec gratia principaliter propter bonum eius cui praestetur. Gratia vero gratis data est, per quam unus cooperatur saluti alterius. Q iae enim adeo sunt, ordinata sunt. Ordo autem in hoc consistit, ut ait Theologus, ut unus per alium reducatur ad deum. Idcirco gratia gratis data , datur principaliter propter bonum alterius,scilicet propter utilitatem ecclesiae. sed ad hanc utilitatem tria
300쪽
tem tria requiruntur. Primoriti dam facultas exercendi acta A Rom.14ecclesiae utilem,& ista habetur per gratia gratis datam,ut est donum linguarum gratia miraculorum . Secundo requiritur Iacob. . authoritas exercedi actum huiusmodi,ut apostolatus, vel sacerdotium. Tertio quoque exigitur executio operu E Nin Dis suntum ergo ad primum istoru dicit apostolus. Diuisiones uero gratiarum gratis datarum de quibus nunc agitur id est, ipse gratiae diuisae sunt, cum sint diuersae ac plures sicut dicetur. Idem autem spiritus est scilicet spiritus sanctus, qui est omnium donorum istorum gratuitoru col lator. Quantum at tem ad secundum, subiungitur, Et diuisiones ministration fune id est officia seu ministeria ecesesiasticarii personarum distincta de varia sunt. Idem aute dominis distributor illorum. Et diuisiones operationumfune id est,diuersae sunt exe- Bquutiones officiorum iam praedictorum,& unum opus maius
di dignius est alio. Quidam per ministrationes intelligunt effectus gratiae gratis datae quantum ad alios, prout unus alteri subseruit. per operationes vero. effectus gratiae qMO ad se- Galat. 3. ipsum. innuis etiam tria nomina hic expressa,videlicet spiritus, dominus, deus, unicuiq; diuinae personae conueniant. proprie tamen per spiritum accipitur spiritus sanctu per dominum filius, per deum pater. Idem uero ost deus νι oper tur mediate vel immediate omnia in omnibus reddendo singula singulis,id est, omnia quae fiunt m quacunm re, quicquid enim est causa causae est causa causat mo effectus causae secundae magis ascribendus est causae primae, quam causae secundae. No autem operatur deus omnia in omnibus, tanqua C a io sit se a & esse internum omni u rerum, ut multi putauerunt, sed sicut causa efficiens & finalis cuius virtute & desiderio mperatur omnis causa secuda. E Deinceps ponit Apostolus causam finalem infusionis gratuitorii donorum. Vnimo autem Dan, tr.
id est,omni cui datur, Datur manifestatis spiritus id est.gratia gratis data, qua declaratur praesentia spiritus sancti, non quod talis gratia semper coluncta sit charitati,ita ut deus peream habitet in homine sicut in electis habitare fertur per acceptione ipsorum: imo gratia talis saepe cofertur malignis, ut Num. 22 patet de Iuda proditore de Balaa. Propter quod ait saluator, Multi dicent mihi in die illo.Domine,domine,none in nomi- Hatib. I. Me tuo prophetauiauis. & ia nomine tuo daemonia eiecimus, 2. Petri.u s de virtutes