장음표시 사용
561쪽
D processit Non de errore, id est ex interiori falsitate aut insidelitate sicut ex hortatio haereticorum. Neque de immmditia, id est ex lasciuo affectu aut praua intentione, Neque iti dolo Q-rbbas bi proposita est,quia ut beatus Iob loquitur no indiget deus
nostro mendacio ut pro illo dolos loquamur, sed ficut pro bati, id est,approbati vel electi, Sumur a deo,ut crederetur obis Euangelium id est,pr dicatio euangelicae legi nobis com mitteretur, sic loquimur sicut diuinitus instituti sumus, νώ quasi hominibus placentes id est, finaliter placere querente , quoniam deus disse pauit ossa eorum,qui hominibus placent, sed deo qui probat id est per prospera de aduersa examinat, psalm. St. tentat & approbat, corda nostra aliisque probata ostendit: sapien. 3. iurra illud sapientiae,Tanquam aurum in fornace probauit
E electos dominus, & quasi holocausti hostiam accepit illos,
Neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis id est nuquam vobis adulanter loquuti sumus Sicut sitis, unde in Pro ou.2 uer.Salomon docet,Non lactes quepiam labiis tuis, Et Psalua l. i a. Mographus,oleum peccatoris non impinguet caput meum, Neque in occasione auaritiae id est temporale commodum, nec directe. nec indirecte quaesiuimus, Deus tectis est, qui Hiere. 9- apud Hiere. dicit, Ego sum iudex & testis, Nec qu erente ab hominibus gloriam id est laudem famae clarificationem aut venerationem, videlicet. Neque a vobis , neque ab aliis, cum
id est, licet, Possemus uobis oneri esse id est. debitam, imo M magnam venerationem a vobis exigere. Vt chrsi apostoli
id est inquantum summi saluatoris vicari j, non tamen referendo honorem ad nos .sed ad Christum finaliter.Vel sic ,cum
p possemus vobis oneri esse, id est , gravamen quoddam vobis
I. r. '- inducere, requirendo a vobis stipendia vitae, ut Christi apori . stoli, qui spiritualia seminando merentur vestra temporalia metere,id est de vestris teporalibus sustentari ac vivere, Sed
facti fumus paruuli id est humiles, In medio vestrum exem cie.22. plo Christi dicentis. Ego in medio vestrum sum sicut quiministrat, Tanquam si nutrix foveat filios suos proprio lacte in gremio suo, Ita id est tam affectuose, pie atq; sollicite
Desiderantes uos cupide id est, non bona vestra eIteriora. aut temporalia emolumenta optantes feruenter, sed vestram salutem Volebamus tradere uobis,no Iesum Euangelium deissedcti in animas nosus id est nosipsos,vel vitam nostram,quasi parati
562쪽
parati mori pro vestro profectu & vestro obsequio nos ex- Λponentes, . Qitoniam charissimi nobis facti estis fidem excipiemdo, tenendo & optime conseruando. Ex his liquet bonum ac licitum elle, interdum aliis demonstrare dilectionis assectum . n qui ad ipsos habetur. Hoc tamen interdum per accidens malum est .videlicet quoniain habet speciein adulationis, vel quoniam generat alteri gloriam vanam. CDenique veritatem horum probat Apostolus per agnitionem eorum, quibus haec mandat. Hemores enim estis fratres laboris noctri fatis gationis. non solum in praedicando & caetera diuini cultus officia prosequendo, sed etiam manualiter laborando, Nocteae die Iaborantes manibus nostris pro necessariis vitς, ' Ne quem id est, aliquem Vesὶrum grauaremus vivendo de sumptibus vestris, Praedicauimus in uobis id est, inter vos Euangelium Bdei. Vos enim testes estis o deus, de quo in Iob dicitur. Ecce
in coelo est testis meus, & conscius meus in excelsis, QVam Iob. is.
sancte ει iuste, ita sine querela id est sine ostensa ac reprehensione, Vobis qui credidistis, fuimus conuersando inter vos multu iuste sancte atq; perfecte, Sicut scitis qualiter unsqueς uestra sigillatim, vel omnes cu particulari descesione, Tanqtra pater flios suos deprecantes vos o consolanter id est,tam charitatiue ac diligenter deprecantes vos ad faciendum quae bona stat,& consolantes vos contra aduersa ,sicut pater proprios filios consolatur de instruit, Testificatisumus adest,cum alle- Psalm. s. 'gatione testimoniorum sacrae scripturae admonuimus,vel sub testimonio sanctorum adiurauimus, Ut ambularetis adest, de virtute in virtutem procederetis Digne deo id est,tam Creuerenter,ut decet summo deo seruire. Et ut digni sitis beatificari ab eo, Qtti uos uocauit per suam inspirationem internam &nostram pr dicationem, In suum regnum id est ad militantis ecclesiae quam deus nunc regit societatem. Vet,in regnum sui im coeleste,ad quod iam vocati estis, Et gloriam id est ad beatitudinem sempiternam. Ideo nos gratias agi reus deo propter beneficia vobis collata sine intermissione id est omni tempore apto. Quoxiam eum accepi sis a nobis ver bum auditur dei id est euangelicam praedicationem quam uos
a deo audiunnus atque didicimus. De quo verbo scriptum est Esaiae. s:. in Esaia, Domine,quis credidit auditui nostro id est verbis quae a te audiuimus Recepistis illud, ion sis uerb- hominum
563쪽
.i .non cum mediocri attentione,vel cometa hominibus reuerentia, sedβerut es uere uerbum dei id est, cum summa deuotione & pleno affectu. si enim Christus de sua praedicati ne testatur, Mea doctrina non est mea, sed eius qui misit me: multo magis apostoli dicere potuerunt,nostrum verbum non est nostrum aut humanum, sed dei atque diuinum, in tideus operatur in uobis qui credidistis id est, in vobis crede tibus. Operatur autem non solum praestando habitum gratiae & virtutum,sed etiam intus mouendo&excitando ad bonum. Insuper laudat patientiam atque constantiam Thessa Ionicensium. Vos enim imitarares sum estis fratres ecclesiarum
dei quaesunt is Iudaea id est, Christi fideli uim Iudaeoru in,qui In christo Iesu fundati sunt. Primitiva enim ecclesia in Iudaea collecta, perfectissimae conuersationis fuit. Ideo aliarum ecclesiarum erat exemplar seu forma vivendi. In quo autem illas imitati sunt adiecit, Quia eadem in1 pecie,id est,similia mala Passi erus θ vos a contribulibue, id est,cociuibus Vestires, sicut ει ipsi a Iudaeis infidelibus, id est, qualia fideles Iudaei a Iudaeis infidelibus. emadmodii enim legitur in actis. Stephano occiso facta est persequutio magna in ecclesia Hierosolymitana de infideles Iudaei rapuerunt bona fidelium De qua persequutione ad Heiascribitur. Rememoramini autem pristinos dies, in quibus magnum sustinuistis certame passa onum. Nam & vinctis compassi estis, & rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepist is. His ergo similia Thessalonicenses perpessi sunt a ciuibus suis, Qui infideles Iudaei Et
domisum oeciderunt Iesum, quoniam mortem eius procuraue
xunt a praeside, Et propietas quosdam noui testamenti, multos quoque veteris testamenti prophetas occiderunt. Non tamen iidem numero occiderunt Christum & illos prophetas. Sed loquitur de Iud is communiter,prout omnes peruersi sunt una generatio. Iuxta que modum ait Saluator in Evang. ad Iudaeos,Veniet super vos omnis sanguis iustus, 3 c. Et se- . quitur. Zachariae, quem occidistis inter templum & altare. Hinc etiam in Actis apostolorum Stephanus Ioquens Iudaeis. Patres vestri occiderunt eos qui annunclauerunt de aduentu iusti, cuius vos nunc proditores & homicidae fuistis ut norvosistor ac primitivam ecclesiam Persequuti sant, ut pa
tet in Actis , unde dixit Christus apostolis, si me persequuti
564쪽
sunt,& vos persequentur. Et deo non placent. Impossibile Λ Heb.Ir
quippe est line fide placere deo. Vnde apud Hiere. Christus
testatur, Facta est mihi haereditas mea quasi leo in sylus , de- Hiere.2t dit cotra me vocem suam ideo odivi eam. Et in Osea, Exosos ineae 9. habui eos propter malitiam ad inuentionum ipsorur non addam ut diligam eos, Et omnibus hominibus aduersantur id est,
omnium salutem impedire conantur Prohibentes nos genti/bM Ioqui verbum Christi Vt saluaesunt credendo in filiudes, Ut impleant praedicti Iudaei Peccata sua semper id est
incessanter peccatis peccata adiiciant, donec in illis miserabialiter consumentur. Peruenit enim ira dei id est , vitio diuinae iustitiar, 1cilicet excaecatio Nobstinatio cordis eorum,
captiuitas quoque per Romanos inflicta. Super eos usque in finem seculi duraturariuxta illud Danielis,Ciuitatem dc san B Dan.9.ctuariti dissipabit populus cum duce venturo,& finis eius vastitas,& usq; in finem perseuerabit desolatio. Hoc quoque regius Psaltes apertissime cecinit,obi curentur inquiens) oculi psalm. cI
eorum ne videant, & dorsum eorum semper incurua. Effunde su per eos iram tuam, & furor trie tuae comprehendat eos,
Vnde in Esaia ait Saluator,Calcavi eos in furore meo,& con Uriae. 3.culcavi eos in ira mea, Nos autem o fratres desolati a uobis id est .vestrae praesentiae consolatione priuati Ad tempus. Privati 'quam vestra praesentia, ore, aspessu id est,quantum ad vocalem colloquutionc & corporale aspectum, Non eo de id est,non quantum ad copulam charitatis,nam & spiritu praesens sum vobis & dilectione intimus, Abundantius C solito Festinauimur faciem uestram uidere id est,uobis corporaliter praesentes adesse cum multo desiderio, quoniam voluimus urnire aduos. quia audiuimus vos in tot persequutionibus constitutos, propter quod optauimus vos roborare in domino. E po quidem Paulus o semel o iterum id est,bis, ex quo recessi a vobis,tentaui reuerti ad vos, sed impedivit nos suta. inar, deo permittente, id est, aliquam nobis occupationem procurauit,per quam impediti sumus venire ad vos. Nec mirum quod voluimus venire ad vos. Q ue enim spes nostra, id est, materia nostrae fiduciae qua confidimus fructuosam esse nostram praedicationem in merito ac praemio, Aut gaurdirum id est, materia nostrae consolationis in praesenti. Aut Harci.Io,
orona gloriis id est, amentum felicitatis nostrae futurae3
565쪽
arcnio. Nonne uos discipuli nostri praeclari ,ex quorum sancta cor HD uersatione speramus filictuosum esse nostru laborem,de.quo rum profectu gaudemus, de quorum etiam beatificatione glo. riaturi,copioli usque glorificandi sumusZ Vos itaque estis haec omnia nobis Ante dominum Iesum, id est,cora Christo,quod maxime apparebit In aduentu eius in die iudicit Vos enim prou.II. Uus gloria nosra quemadmodum scriptum est, Filius sapiens est gloria patris.Nam de vestra fide ac persectione gloriamur apud alias ecclesias, proponentes vos eis in exemplum. Esti quoque Et gaudium nostrum, id est,materia nostrae consolationis in via ,& augmentum iucunditatis nostrae In patria.
Ambros. Unde ait Ambrosius,Manifestum est quod perfectio discipulorum gaudium & corona est magistrorum. Fructiis nanque. E magistri obedientia est discipuli, cuius bona conuertatio coronam Christo iudice dat magistro.
Cap. II I. Propter quod non susinentes amplius.
ocis diuinae str ipturae facilibus immorandum
non reor, nisi forte uberem moralitatem contineant. Nunc ergo in locis epistolarum historicis atque facilibus celerius transibo Propter odvidelicet, quoniam tantum dili bimus vos, Non sustinentes ampli . id est diutius non disterentes nostret charitatis assectu vobis ostendere, placuit nobis. id est, mihi F Sc sylvano. Remanere Athenis gratia praedicationis, solis,
id est mihi & Sylvano,ut dictum est,aliis discipulis ad diuersa loca destinatis. Et misimus Timotheum fratrem noctram dc ministrum dei in Evangelio Christi praedicando, Ad confra
mandos uos in persequutronibus constitutos, Et exhortandos vos pro fide uestra firmanda,id est, quatenus roboremini sem . per in fide, cuius firmitas omnium virtutum actus confortar, Vt nemo vestrum Houeatur per impatientiam aut pusillanimitatem In tribulationibuου istis praesentibus & transitoriis, Rama. s. quae non sunt codignae ad futuram gloriam.Nam supra mox. r. . dum aeternae gloriae pondus operantur in nobis. Hinc ait Esl. ix. Psalmista, Qui tribulant me,exultabunt si motus fuero. Et Pe .Pςtri. . trus ait in canonica sua prima,C6municantes Christi passio. . Ubii
566쪽
nibus gaudete,ut &in reuelatione gloriae eius gaudeatis. Iris Α
-m scitis quod in hoc id est, ad sustinendum Iudici pz
m isto exilio, quia per multas tribulationes oportet ε Inos intrare regnum ccet arum. Propterea scriptum est Haec est tot gratia, si propter conscientiam dei sistinet quis tristitias na- tiens iniuste, In hoc enim vocati estis. Nam 9 cum apud vos essemus, praedicebamus vobis passuros nos tribulationes ab hoinimbus 1mpus propter iustitiam, Sicut o factum est. Et scitii: erum esse quod diximus, iamque impletum est. Propteria scilicet ne moueamini in tribulationibus istis, Eie amni
nous nens. id est, diutius differre non νω- VT sta'
tum percipere propter ardentem amorem,qui facit sollὰitum apsum amantem de praxa uendis amati periculis. Hi i Timot .aeum ad vos dudum antequam scripsi. Vel, misi praesen- tem epistolam, Ad cognoscendum fidem vestram, id est ut ab Eeo redeunte percipiam fidei vestrae stabilitatem de qua certificari anxius cupio, Ne forte tentanerit, id est, impugnauerit siue deceperit Vos,is qui tentat, id est, diabolus cuius officium est tentare Et inanis sat labor noster id est praedicatio nostra infructuosa fiat, quantum ad vos,quanuis nobis infructuosa esse non poterit. Nunc autem cum praesentem dicto aut mitto epistolam Veniente Timotheo quem dudum ante editionem epistolae huius ad vos misi, Ad nos a vobis, o an. nunciante nobis fidem o charitatem uestram, id est . perfectio- nem & opera fidei charitatisque vestrae Et quia memoriam no/ stri habesis bonam, id est, synceram ac nobis perutilem Sem. per desiderantes nos uidere oculo corporali sicut nos quoque Ctrat videre optamus. Ideo consolati sumus fratres in vobis, id est, in consideratione perfectionis & gratiae vestrae vestrum profectui ex animo congaudemus In omni necessitate, id est penuria Et tribulatione nos . Consolati inquam Per fide, uesti se id est de fidei vestrae stabilitate suoniam nunc visummis delectabiliter & iucunde, si vos satis in domino firmiter adhaerentes deo per fidem, dilectionem & sortitud memcordis. Fi me to consolati sumus. Quam enim gratiarum acti nem possumtu deo retribuere pro uobis nos constituti di omni laudio spirituali Quo gaudemur propter vos, id est. propter beneficia vobis collata, gaudemus autem Ante dominum no/βrum, id est, in conspectu diuis o, videlicet iuste dereligiose
567쪽
Di.ἔrim diraesentiae luce constituendo nosipsos.Quasi di-
' i' i deu, kiam nostram ad vos ei
- τοῦ . Is bi dominus in sanctis
enlit Apostolus ad specialem Truct -
Ata.quidam tamen eorum certas vat squos praesenti capitulo Apostolus corrigit Diniearios.Gentiles quippς ω 'in '': E iam post contaverunt licitam.Propxς - ''ii semica. uersionem proni erant ex pristiiraconsuetudine ad C
568쪽
tionem. EAit ergo sanctus Apostolus, De caetero ergo fra/ Aeres, id est,quoniam tantas pro vobis domino gratiarii acti DS pre ea Obtillimiis et Proinde rogamus vos o obsecramus. Id est,per sacrorum commemorationem precamur in domino Iesu, id est, secundum voluntatem dc institutionem Christi sisti Vt quemadmodum accepimς, id est didicistis A nobis sermo- 2 p ς Ηρ ρdo vos oporteat ambulare, id est,qpam tim rate & reuereter necesie est vobis deo seruire, ambulando per aretam viam,quae ducit ad vitam, Et placere deo per quoti- Hatib τdiamim prosectum, hoc est,totaliter ambuletis coram domi- 'no, seruiendo ei in sanctitate atque iustitia cunctis diebus, Lucaei Siculo ambulatis per vias, obseruationes, seu operationes mandatoruc lestra, Vt abundetis magis in spiritualibus di-
suis spudor gratiae, virtutes atq; scientis. Deniq; BIdeo obsecro h c, Scitu enim quae praecepta dederim uobis cum apud vos essem, Per dominum Iesum, id est,Christo loquente ac praecipiete per me. Hine est enim uoluntas dei, id est,res placens deo vel mandatu signum existes voluntatis diuinae antecedentis vel consequentis, sanctificatio uesra, id est purgatio. 'e 'μ ' i' ψZςx ii ducitur. Patienter agit domi i. petri. . v nolens alip perire,sed omnes ad poenirentia
reuerti, ut abstineatis ras ι fornicatione quae est mortale peccatum. Nam &qui fornicatur, peccat in proprium corpus, I .eor. c.
1 u .1. proprium corpus Polydere ipsum per ratione regendo ne possideamur ab eo,sensualitate rationi praeualete. Possiadere inquat infansi catione, id est, virtutu&castitatis mun- CE . id est, in statu honesto,carnalium vitiorum turpitudine fugiendo Non inpasone desiderii, id est,non incarnali cocupiscentia ei cosentiendo,vel ea opere exequ&OMcuti Gentes quin ignorant deum loquendo de cognitione
di mi dicant se nosse deum, tamen raum.L: g-Vnde Galatis dicta est, Qui enim sunt Christi, Galat.Deariae suam crucifixerunt cum vitiis & concupiscentiis. Apud la trax vir sapiens, Aufer a me ventris con Εα-.I, cupiscentias. & concubitus concupiscentia non apprehendat me. Et ne quis supergrediatur. hoc est, alium violenter suppeditet, siue impie opprimat, Neque circumueniat, hoc est, uecipiat, In negotio aliquo Fratrem, id est, proximum
569쪽
D Suum,quoniam uindeae iustus vltor Est dominu de his Omnibus vitiis Sicut praediximM uobis, T testificati sumus, id est,firim-
Leuit. 19. ter asseruimus. scriptum est enim in Lemtico,Non facies ca- Iumniam proximo tuo,nec vi opprimes eum. Et sicut Iacobus
Iacobi. I. asserit, Iudicium sine misericordia fiet et,qui non fecerit misericordiam. Quanto magis ei qui fecerit fraudem aut vior .petri. 2. Ientiam Z Non enim uocauit nos deus in immunditiam, id est,adpi Ni s. hoc ut sordibus peccatorum contaminemur sed in sanctifica. M. i. tionem. Iuxta illud Zachariae, Serviamus illi in sanctitate &Drat. 18. iustitia. Ideo in Deuteronomio Moyses loquitur, Persectus oc . absque macula eris cum domino deo tuo. Similitudo quippe Leuit.i1. est causa amoris. Propterea sanctus dominus deus noster,sam ctos requirit inmistros. secundum quod ait in Leuitico, Nolite contaminare animas vestras. Ego sum dominus deus ve-E ster. Sancti estote,quoniam ego sanctus sum. Vult ergo clanitatissimus deus, pater piissimus, ut ei in virtutibus assimilemur. .
Itaque vi haec precepta Spernit,non hominem sternit, id est, non solum me vel alium dei ministrum, ex parte dei ista iubentem contemnit seu vilipendit non satagens obedire, Sed deum principaliter spernit,seu inhonorat. Cui consonat quod eml . apud Lucam ait saluator, Qu i vos audit, me audit:& qui vos Exod. I s. spernit,me spernit.Vnde & Moyses filiis Israel loquens, Non
ira nos, inquit,est vestrum inurmur,sed contra deum. Chri- .sti ergo vicariis tanquam Christo reuerenter ac prompte obedire debemus, Qui etiam pater vel filius Dedit spiritum san/ctum suum in nobis, hoc est, cordibus nostris illum infudit, F conferendo nobis dona ipsius,ut dictum aliis locis est plenius. Vnde apud Romanos testatur Charitas dei distula est in cordibus nostris,per spiritu sanctum qui datus est nobis. Et apud Io .r . Ioannem Christus loquebatur discipulis, Ego rogabo patre.& alium parae letum dabit vobis,spiritum veritatis. De AEMritate autem fraternitatis, id est, dilectione fraterna & opere eius, Non necesse habuimus scribere uobis perfectioribus. ipsi enim uos adeo per spiritus sancti illustrationem Didicissis. I.lasn.L. Vt ait Ioannes, Non necesse habetis, ut aliquis vos doceat, sed pDI.93. unctio eius docet. vos de omnibus. Itaq; didicistis a deo a quo cui eruditur beatus est, Vt diligatis inuicem. Vnde & magi- . Damis. ster dominus noster. In hoc ,inquit,cognoscent,quia discipuli
mei estis,si dilectionem habueritis adinvicem. Etenim facitis illud
570쪽
illud in omnes fratres, id est,cbaritatis fratern affectu,& opus Αrratribus cunctis impeditis, In uniueua Μaeedonia cuius urbs vestra Metropolis est. Rogarmis autem uos fratres ut abundetis
agis in dilectione caeteriaque virtutibus, Et opream detis. id est diligentiam & conamen adhibeatis, Ut quietι sitis curiositatem & loquacitatem , ac evagationes seu dii ursus vitando. Ait enim deus lubilinis apud Esaiam, Super quem re rsa. ες.
quiescet spiritus meus, nisi super quietum & humilem 3 Rursusque alibi apud eundem, si reuertamini & quiescatis, i alui Esaiae roeritis. In silentio & spe erit sortitudo vestra.. Deniq; bonum Threa. t. est tu silentio pr aestolari salutare dei. Anima quoq; secundum Aristotelemi quieicendo fit prudens, Et ut urserum negocium ArisOtatutis, id est, qui 'ite faciat quod ad se pertinet, nec cum a lienis & impertiuentibus causis se occupet, ut sit vobis chari- Bias ordinata, Et operemini manibus uestris opera utilia octa
enim dant vitia.Iuxta illud Ecelesiast. Multam malitiam do- veeli racuit ociositas. Hinc nanq; de impiis canit Psalmista. In labore psal ihominu non sunt,& cum hominibus uoti flagellabuntur. Ideo tenuit eos superbia, operti sunt iniquitate & impietate sua. Nec mirum,quia ut dicit λ. Homo ad laborem nascitur, & DI auis ad volandum. Unde in Ezechiele legitur, Haec fuit ini- Erech.inquitas Sodomae,superbia,saturitas panis, abudantia Mocium eius. Itaque operamini sicut praecepimetu vobis, o ut hones Iedm buletis ad eos qui foris funt. id est, coram extraneis exemplis riter. irreprehensibiliterque vitiatis, Et nullius aliquid deside retis sine rationabili causa. Unde hoc ve bo auaritia probi. tuta Quemadmodam etiam in Exodo dicit, Non concupi stra rem proximi tui. His itaq; verbis curiosi, inquieti, seu va- Cgabundi, dc cupidi notantur ac corrigunturi e Deinde docet 1 Apostolus eos qui de futura resurrectionem inus plene speraia 'bant, atque ab hoc de amicorum suorum morte immoderate dolebant, ac si omnino per issent. Itaque ait, Nolo autem uor apis rignorare fratres fidei veritatem De dormientibus. id est dea functis,qui per comparationem ad diuinam virtutem dormi re censentur,quia facilius a deo suscitabutur,' iam dormiens ab homine excitetur..Unde apud Danies em Gabriel, Multi, Danicia. inquit,de his qui dormiunt in puluere. terra evigilabiit. Hine etiam Christus apud Ioannem loquitur, Lazarus amictis no- Dan. II. iter dormit, sed vado ut a somno suscitem illum. Loquitur M autem