장음표시 사용
591쪽
D accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum, Exhortetur id
est, gratiose exc itet corda uesira, o confirmet ea in omni opsere o sermone bono id est,meritorio. Cap. II r. De caetero fratres orate pro nuis.
O s T A M pro filiis suis orauit Apostolus,iam postulat ut& ipsi vicissim pro se precentur. Ips quoq; plenius instruit in pertinencibos ad salute. Et ait, De Getero fratres Orate pro nobis id est . pro adimpletione eorum quae nos desideramus AiΜσrei.Io, delicet, Ut sermo dei currat id est euangelium Christi undique seminetur.& velociter diuulgetur, Et clarificetur id E est,clare innotescat hominibus Se per miracula cofirmetur,ut sciatur a deo esse, siret ει apud uos clarificatus est, Et viliberemur ab importunis id est,inquieti molestis. Et malu hominibus. Hoc dicit Apostolus non quasi persequutiones pati abhorrens,sed ne praedicatio sua impediretur,& aliorum conuersio. Possimus etiam idem rogare ad hunc sensum , ne per impatientiam superemur, quemadmodum orat diuinus Pl al- psalm. ux tes, Redime me a calumniis hominum, ut custodia mandata tua. Non enim omnium es fides id est, ideo i iberari ab illis desidero,quonia fides nondum praedicata est omnibus,quibus m. o. praedicanda est.Vel sic Non enim eve. Ideo illos importunos, malosq; dixi, quia non omnes obediunt fidei,credendo vel μεε, . perando. Propter quod in Actibus Apostolorum legitur, CreF diderunt quotquot praeordinati erant in vitam aeternam, Fidelis autem dominus est qui nec fallit nec variatur,sed impletuod pollicetur, Qui confirmabit vos in bono Et eustodiri malo. Confidimus autem de vobis in domino tanquam in tam principali causa,&spei obiecto finali, non in viribus vestris, Quoniam cprae praecepimuι vobis ex parte dei, vel Praeter mandata a Christo assignata, Et facilis o facietis usque in finem vitae praesentis. Dominus autem dirigat corda --stra in ciaritate dei Θ patientia christi ut charitatiue &patienter uiuatis . Denunciamus antem uobis fratres in nomine domini nosri Iesu Christi, id est, author itate chri- .eπ.I4 sti qua fungimur , praecipimus, Ut subtrabatis vos lo- eo dc voto, si commode fieri potest, vel Gltem voto,
592쪽
Ab omni fratre, id est, quolibet prox imo, Ambalante inor/ Αdinate, id est, indisciplinate Sc irrationabiliter conuersante, Et non secundum traditionem, id est, doctrinam Quam are perunt fratres Α nobis qui diximus alio loco,omnia tioneste & secundum ordinem fiant in vobis,qui in his duabus epia Ioan i r stolis scripsi quomodo sit ordinate vivendum. Ipsi enim tanquam eruditi discipuli, Scitis quemadmodum oporteat vos Lucae. . imitari nos in sanctis operibus tanquam praelatos vestros a que imagistros. Non enim est discipulus super magistrum. Perfectus vero erit si sit sicut magister eius,quoniam non inquieti fuimus inter vos. Neque gratis manducavimus panem ab
aliquo, id est, nullius cibis usi sumus sine proprio labore &rrecto. Sed in labore o fatigatione nosse o die, id est, certis
horis diei,noctisque operantes propriis manibus, Ne quem Buestrum grauaremus vivendo de substantia eius. Hoc autem i.corio. fecimus. Non quasi non habuerimus potestatem, id est,authoritatem dc licentiam vivendi de facultatibus vestris. Quia e- Lurae.ionim vobis spiritualia seminavimus, magnum non est Cuestra carnalia metamus, praesertim cum Christus loquutus sit, In eadem domo manete, edentes dc bibentes quae apud illos sunt, Sed ut nosmetipsos formam vitae, Darem uobis ad imis tundum nos ociositatem vitando. Duas itaque causas assignat Apostolus cur corporaliter apud Thessalonicenses laborau rit. Primam, ne eos grauaret. Secundam, Vt eis praeberet e emplum. Inter Corinthios vero ob alias causas sic laborauit, α.OLI videlicet ne scandalizarentur, si eorum sumptibus viveret, de ut pseudoapostolis occasionem auaritiae amputaret, Nam o Ceum essemus apud uos, hoe denunciabamus uobis. quoniam si quis vestra Non uula operari corporaliter ad otia vitada,& suli sus vel aliorum pauperum sustetationem, Nec manducet, id est,manducatione indignum se nouerit. Quam quia vitare nopotest,non designat operari. Porro cur tam arduum eis praeceptum dederit, manifestat. Audiuimus enim inter uos quosdam ambulare inquiete videlicet Nihil operantes,sed curiose Mgentes, id est, alienis de impertinentilaus atque superfluis nego i is se occupantes, His autem qui eiusmodi sunt, denuntia/mus o obsecramus eos In domino Iesu, ut cum silentio operantes suum panem, id est, necessarium, non voluptuosum cibum
H ducens congrua hora. Vos calam fratres, nolite defla
593쪽
D cere benefacientes. Qui enim ponit manum luam ad ara-Lucie s. trum, Sc retro respicit, non est aptus regno coelerit. Quod δε quis vestrum non obedierit uerbo nostro, id est,nostris praeceptis Per epistuani,hunc notate, id est,mihi hoc scribite,ut durius FINI . eum redarguam. Et non commisccamini cum illo ne cum per-Hal. 7. uerso Peruertamini, id est, familiaritate,&societatem illius Luc.e.2. vitate quantum potestis, Ut confundatur de suo peccato atque poeniteat. Et nolite eum Quasi inimicum existimare, iaest, non personam eius, sed culpam odite, Sed corripi e eum charitatiue Vt fratrem. Ipse autem dominus pacis, id eit, deus omnipotens totius pacis liberrimus princeps, Det uobis pa/cem sempiternam, id est,pacem internam,uuar nunc Inchoa-E tur & in patria perpetuatur In omni loco ubicunque & a puclquoscunque fueritis. Salutatio mea quae subditur Hana
Pauli, id est, propria manu scripta est od signum videlicet propriae manus scripturam, in fine epistolae positam, In omni epistola mea Ita scribo quasi sigillum, ut sciatur quod
vere a me mittatur epistola. Deinde salutatio ponitur, Gra/tia domini nostri Iesu Chrisii sit Cum omnibus vobis qui cum patre & spiritu sancto unus est deus super omnia lublimis ta benedictus, Amen, v Q T DI
594쪽
IN EPIsTOLAM PRIMAM AD TIMOTHEUM
voi fili disciplina patris tui,
ut addatur gratia capiti tuo. Habet hoc ordo sapientiae increatae, ut creaturae inferiores
a superioribus gubernentur, dc minus eruditi a sapientioribus instruantur. Vnde & dominus tam in angelica quam in eccle-jsiastica hierarchia diuersos inis statuit ordines, in quibus diuina sancitum est lege,ut inseri res a superioribus purgentur &illustrentur, ae perficiantur. Hinc ergo sanctus atque diuinus Apostolus in iam elucidanda epistola filium suum spiritualem singulariter dilectiim, sanctum Timotheum affectuosis.sime &excellentissime edocet, scribens ei a Laodicia. Docet igitur Tlmotheum de ordinatione episcopatus ac diaconii, imo totius ecclesiasticae disciplinae,quales videlicet presbyteros atque diaconos ordinet & quomodo ecclesiam regat,qualem seipsum exhibeat, quomodo aduersarios veritatis confutet. Denique Timotheus Ephesiorum episcopus ab Apostolo ordinatus, & tam diuinis icripturis quam liberalibus artibus eruditus fuit,natus ex patre gentili S matre fideli atque Hebraea. In hae autem epistola solito more procedit, salutati nem praemittens, deinde narrationem subiungens. Cap. i. Paulus aposolus christi Iesu, fecundura imperium voluntatis dei. ARTICVLvs I. Aulus apostolus c si Iesu fecundά imperium, id est, ab imperio Voluntatis dei salvatoris nostri vid licet dei patris, qui est saluator per authoritatem. de principalem efficientiam quoniam gratiam influit,& per filium suu mundu redemit, Et christi res
595쪽
D. Iesu Di nostrae. id est, ab imperio Christi sactus Apostolus,
qui Christus est obiectum dc causa spei nostrae. Voluntas autε patris & Christi, atque imperium utriusque unum sunt penitus, sicut bc utriusque est una essentia, una potentia, indiuisa actio foris transiens. Loquendo de Christo,inquantu est deus. satre autem & filio eius volente ac pricipiente,factus est Pauus Apostolus,qui scribit Timotheo dilecto filio in fide chrisia. naia quoniam hanc didicit de recepit Timotheus a Paulo dis- Dan. . positive seu instrumentaliter. Sicque Apostolus genuit eum quitum ad esse Christianitatis oucci fundatur in ride.Et quia
inter caetera episcopi officium est,falsam doctrinam extirpare,seu falsis doctoribus obviare.Ideo pmino de hoc tractat Λ- polus. Sicut rogaui te ex charitate dc humilitate, cui praeci-Σ pere potui apostolica aut boritate, Vt remaneres Ephesi id est, in uroe Ephesina metropoli Asiae minoris, quae est pars Grinciae, cum irem in Hacedoniam cuius metropolis est Thessa-IMica ad Gr clam pertinens. Cur autem rogauerit eum,adi cit, Vt drnunciares quibusdam videlicet separatis ab ecclesiastica unitate hominibus, vipula pseudoapostolis & eorum auditoribus, Ne aliter docerent, id est, ne aliquid nostrae praedicationi contrarium affirmarent, Neque intenderent f bulu, id est .fictis,& friuolis narrationibus Iudaeoru.quae nec sacrae scripturae veteris testamenti, nec ratioui concordant,
Et genealogiis interminaris, id est, infinitis quodammodo re inexplicabilibus generationibus,quas isti confingunt,de quubus in Talmuth eorum plurima conscribuntur quq sunt inex-F plicanda med acia,scilicet quod Ada duas sabuit coiuges,de quibus plures genuit filios. Ex quib' ex cicati Iudii deduint,
conscrisunt,& copulant interminabiles pene progenies, in fabulae ac genealogiae, Quaestiones litigiosas,vanas ac steri-Ies, Prassant per occasionem,quia ad eas inducunt, Hagis quam aedificationem dei, id est,informationem diuinam seu spiritualem, Qitie aedificatio. Est in fide tanquam fundamento, dc in his quae fidem concernunt ad recte intelligendii testim d.io. nia fidei,& bene exequendu seu operandu praecepta fidei atq; consilia, Finis autem id est,finalis petfectio seu cosummatimvltimata, Praecepti. id est, legis diuinae,veteris &nouae,smodi omni u prcceptorii, ut charisas, id estinctus interior chartitatis,qua dςus,prozimusq; diligitur,procedes Dς corde puro.. id est,
596쪽
id est,appetitu intellectivo seri voluntate a passionibus & vi- Αriis expurg. ita. Et conscientia bona quantu ad intellectu,cuius actus est co scientia quae est applicatio scientiae ad particulare agibile, Cum vero recte applicatur, vocatur conscientia bona. De tali itaque conscientia actualis dilectio oritur,quando ridelicet intellectiis applicat suam notitiam ad id quod vere amabile est, Et fide non ficta . i. syncera,no simulata. Procedit aute dilectio ex voluntate eIicitiue,ex actu intellectus ostentaue siue directive. Intellectus nanque voluntati ostendit quid amet & cognitio via est ad dilectionem: ex fide vero sicut ex
ruada fundamentali radice actu dilectionis ad supernaturalenem dirigente. Charitas itaq; est finis praecepti, sicut & alio loco testatur A postolus, Plenitudo legis est dilectio.Vnde sal- Hebriir.
uator in inadatis charitatis,legem atq; prophetas censet pem Roma. 13. dere Tria quippe praecepta primae tabulae ordinatur ad uile- Hati. 22.ctione dei. Septem vero praecepta tabulae secundae ordinantur Bad dilectionem proximi, qua certu est ordinari ad dilectione Exod. 2o. det,quae finis & vertex est totius perfectionis.Sed no potest di t. Tim t. Iectio dei esse perfecta & pura nisi passionibus reformatis. Est . s. A quibus videlicet a puro corde,conscientia bona,& fide non uaoris. ficta, Quidam heretici, Aberrantes couersi sunt in uaniloquium, id est, ad vanas & falsas assertiones de obseruatione legalium tepore nouae legis, Volentes esse legis doctores eo quod sint in
propriis oculis nimium sapientes, Non inteuigentes neque quin loquuntur .i. propria verba.Cum enim asserui caerimonialia legis nunc obseruanda,nequaqua intelligunt propriam vocem,cu cgrimonialia ex sua natura fuerint figurat i ua:vnde verita- Cte patefacta,cessare debuerant, Neque de quibus affrmant te- Ronis.' stiinoma scripturarii veteris testameti quibus suum propositu
probare nituntur. Scimur autem quia bona est lex Molaica,no
solum in te tanqua diuinitus data, sed etiam per coparatione ad homines si quis ea legitime. i. iuste & vere, Vtatur intelligendo & obseruando eam secundu intentionem legislatoris principalis,videlicet dei. Et instrumentalis,utputa angeli seu Hebr. io. Moli. Hoc est ut spiritualiter intelligatur,ad Cnristi mysteria ordinetur,& quata ad praecepta moralia,semper seruetur: qu tu vero ad caerimonialia, pro tEpore legis scriptae custodienda fuisse noscatur. Sesentes Me quia iusso, id est,bonis hominibus,
597쪽
Cap.r. D. DIONYSIVI CARTHUS IAN.D Videtur huic cotrariu quod ait Psalmista, Qui3 est homo qid
timet dominum3 legem statuit ei in via quam elegit. Vnde in psal. ris . persona iusti loquens, Bonum inquit mihi lex oris tui, super Baruch. 3. milia auri & argenti. Baruch quoque ait, Deus inuenit oin ne viam disciplinae dedit illam Iacob puero suo, & Israel dilecto sibi .Puer autem & dilectus dei, est iustus. Ad Iolue etiam D M.f. dominus loquitur,Custodi omnem legem quam tibi praecepit Moses. Iosue autem iustus fuit.Et respondendum quod intentio legis est homines ad debitum finem dirigere. Ideo primus actus legis est homines facere bonos seu regulare actus humanos. Quantum ad hoc omnibus data & posita est lex diuina,& alia quaelibet recta. Denique lex datur per modum prae- f. cepti quo applicatur ad actus. Adtiis vero sunt triplices. boni, mali & indisterentes.Unde & triplex est amis legis, videlicet praecipere,quoad actus bonos:prohibere quoad actus malos:& permittere,quoad actus indifferentes. Sunt autem & alijachiis legis videlicet cogere nolentes, punire prquaricantes,te rere seu poenas minari. Quantum ad hos actus non est iustis lex posita, nec proprie quantum ad actiim prohibitionis. Α- eius tamen qui vocatur praecipere,cadit super iustos,qui subiecti sunt legi non coacte, sed sponte non terrore poenae,sed Mmore iusticiae non labiectione seruili,sed libera. Quantum ergo ad hos amis posteriores,non est posita lex iustis, sed iniustis, Et non subditis id est,peruersis & deo rebellibus.De qui-- bus particularius subditur, Impiis qui contra deum peccant directe, Et peccatoribus qui peccant in proximum, scele ratis in seiplos, Et contaminatis consentiendo vel coopera- 'do alienis peccatis, Patricidis ει matricidis id est, parentum carnalium vel spiritualiu interfectoribus, Fornieariis id est,
fornicationem naturalem committentibus, Hasculorum con/eubitoribus quod est peccatum contra naturam, Plagiariis .i.
qui alios laedunt, Hendacibus,periuris, I si pro quia id A liud vitium a praedictis, Sanae doctrinae id est verae atque m rali scientiae Aduersatur Huic lex posita est. prout Romanis iam dixit Apostolus, Lex propter transgressiones posta est, quae sana doctrina est tradita. Secundum euangelium id est,in
euangelio,vel secundum euangelium,quoniam consonat euia
gelicae doctrinae. Euangelium dico, Gloriae id est , quod an- nunciat & promittit gloriam, Beati dςi quam deus glori sita in
598쪽
sus in se habet, suisque electis, communicat, Quod eli ange- Λlium, creditum id est commissum seu datum Est mihi vidi- 2.coris speia latori quatenus aliis ipsum annunc iem. Gratias ago ei videlicet deo patri, ui me confortauit in anima ad credendum sperandum,ainandum diuina, & ad Omnia bona agen- IUG.1. da,ac mala toleranda, In christo Iesu domino nosiro id est, per Christum mediatorem dei ac hominum. Per cuius gratiam
de metitum confortatus sum, inti fidelem me existimauit . i. praevidit seu existimando effecit. Ponens in minisserio .i.inais
postolatus officio ad docendum ac praedicandum. Qui prius Acto. ..i. antequam inter Hierusalem & Damascuin Christum vidi Acto. ν. t & credidi, rui blasphemus Christum negando, Et perfecisor
primitiuae ecclesiae, Et contumeliosus . . iniurias contumaci- B ter inserens sanctis. Sed ideo misericordiam . i. indulgentiam, gratiam &apostolatum consecutus sum accidenter non diis recte. Quia ignorans feci in incredulitate . i. ignoranter peccaui per infidelitatem,sicque peccatu meum excusabile fuit.Notamen ignorantia haec causa fuit meritoria gratiae mihi con- icessae sed quaeda in occasio. Superabundauit autem gratia domi.
ni nostri Iesu christi in me cilfide ει dilectione . i. etia fides atq; dilectio quae est in Christo Iesu sicut in causa de obiecto,milia obundater infulς sunt,sicut de alibi dixi, Vbi abudauit iniqui- Roma. s. las,superabudauit & gratia. Deinde ponit ratione cur gratia dei absidauit in se, imo in omnibus iniquis couersis. Fidelis .i. vera x,fidei itero; creiadu4 Sermo, o omni acceptione dignus. .maxime accepta ovis,gratus S amplectendus, qui sequitur, , Quia .i.quod christus Iesus venit per humanae naturae as. Clamptionem, In hunc mundum, Iuxta illud Baruch. Post haec Ba b. 3: in terra visus est & cum hominibus conuersatus est. Verbum Dan. Lenim caro factum est de habitauit in nobis, Peccatores fatuos facere .i .ad saluandum & liberandum iniquos. Iuxta illud Ioannis, Non misit deus filium suum ut iudicet mundum, sed ibis, ut salvetur mundus per ipsum. Vnde de ipse test mir, Venit fi- Luri .c lius hominis quaerere dc ialuum facere quod perierat alemq;,
Non veni vocare iustos, sed peccatores in poenitctiam, Quo, rum ego primus .i .praecipuus Sum propter magnitudine peccatorum meorum. Non tamen simpliciter primus seu maxi- mus,sed secundum aliquam cosiderationem ,videlicet, inqua' tum peccata mea certiu3 scio,& ῖrauius pondero quam8lj
599쪽
D rum, sed ideo misericordiam consecutus sum ut in me hoc est , in mei piissima conuersione& saluatione, Primum . . principaliter, ostenderet christus Iesus Omnem hoc est,perfectam, Pa/rientiam . . longanimitatem dc masuetudinem suam, Ad in. formationem eorum, qui credituri sunt illi in uitam aeternam . i. vi
omnes tuturi fideles propter aeternam vitam credituri,di: catin mediuinae pietatis abyssum, quatentis nunquam dejPerct, considerantes me maximum peccatorem in apostolum praeelectum. Haec est alia 3c maior ac verior causa propter quam deus misertus est Pauli , videlicet ut poneret eum exemplum spei cunctis credentibus. pro tantis igitur beneficiis gra-E tias ago & dico, Regi autem seculorum .i. deo uni & trino, omnium generationum & temporum principi,omnia gubernanti, Immortali .i. penitus invariabili , sicut & Iacobus lo-Nc . . quitur, Apud quem no est transmutatio .nec vicissitudinis obumbratio, Invisibili quia nec oculo corporali, nec intellectuali perfecte & comprehensive videtur, hoc est, omnino in- comprehensibili. Sicut apud Ioannem habetur, Deu nemo v1dit unquam. Quae enim sunt dei,nemo novit nisi spiritus eius,
Soli deo hoc est regi huic,qui sol' est de' sit, Honor latriae..i.summae exhibitio reuerentiae, Et gloria .r.beatitudo in seipso. Vel gloria,hoc est, nominis su i clarificatio in cordibus . r. hominum cum debita laude, In secula seculorum .i.sine fine, Amen Post diuinorum beneficiorum recordationem, de humilitatis propriae professionem ac deuotissimam gratiar u ais p ctionem docet Apostolus Timotheum quomodo in regimine gregis sui se habeat. Hoc princeptum quod subiungo commendo tibi fili Timothee implendum, secundum praecedetes in te prophetias .i. secundu reuelationes propheticas mihi de te factas,antequam a me episcopus creareris,hoc est,sic impleas istud praeceptum,quemadmodum mihi spiritus sanctus reu lauit de te,priusqnam te ordinarem episcopum. Praeceptu autem est hoc, Ve militer .i. pugnando exerceas, In illis prophetiis adimplendis, Bonam militiam id est fructuosam exe citationem, resistendo falsis doctoribus, & veritatem praedicando,ac populum tuum regendo,sicut reuelatum est mihi te operaturum, Habem fidem plenam. Et bonam eonscientia de nullo vitio sibi consciam. Quam conmentiam, bonam Quidarepellentes .i.peccando perdentes, circa Mem χυ ustarauero
600쪽
id est,in his quae fidei sunt,ertauerunt,& in profundum erro- Αris submersi sunt. Ex quibus id est de quorum numero, Ese H I. comis.
memeas ο ΑIexander, quos tradidi satanae. i.excommunica uin excommunicatos exposui potestati diaboli, ut eos cor-Foraliter vexet, donec resipiscant, Et discant per experientia renarum suarurn. Non blasphemare quemadmodum scriptuest, Sola vexatio dabit intellectum auditui. Sicq; traditio ista ED. 22. finaliter intendebat in emendationem ipsorum. Tantae demupotestatis ut dictum ess,erat Apostolus , ut recedentes a fide,
solo verbo daret diabolo, qui nil potest nisi a deo, & sanctis
permissus . Vnde traditio haec fuit prolatio sententiae ab ore apostoli contra eos, qua daemon percepta mox traditos apis prehendit,& tribulauit per interualla, imo interim etiam oc- acidit corrigi non volentes. Cap. II. Obsecro igitur primo omnium feri
Ecundum doctores catholicos in exordio huius
capituli non solum Timotheo, sed uniuersae ecclesiae praescribit Apostolus formam celebrandi, atque pro omnibus supplicandi. Primo igitur giglossa exponit hunc locum quantum ad missae
osticium,ut sit sensus, Obsecro igitur primo omnium .i.ante caetera Fieri Obsecrationes,orationes postulationes, gratiarsi actiones Obsecrationes dicuntur quae in missa ante consecratione proferuntur. Orationes quae dicuntur in consecratione. Postulationes vero quae post consecrationem ut est episcopalis bene- Q dictio) vel dum aliquid ex debito petitur. Gratiarum actiones autem,quae dicuntur post sumptionem in fine officis. Secundo exponit, quantum ad officium orandi communiter, sicque obsecrationes vocantur quae pro rebus difficilibus d mino osterutur,ut est iustificatio impii,suscitatio mortui quis cum sint deo aeque facilla,cui no est dissicile omne verba , ut dicitur apud. Hieremia, Orationes dicuntur da conuersis pe- Lucae. r. xuntur virtutes. Postulationes vero duiustis gloria sempiter- Hiere.3 'na imprecatur.Gratiarii actiones sunt hymni deo oblati pro beneficiis eius. Qiuda distinguut hic quatuor ita. Na ad acta precationis tria exiguntur. Primum est accessus precantis ad deum,quod sit per orationem, quae secundum Damascenu est D masci