장음표시 사용
581쪽
D potestis in statu salutis sit semper Vobiscum. Ipse enim ad suri pernaturale finε nos condidit, ad quem perduci non possu- Iudith s. mus, in si per supernaturalia media.Idea nuqua da nobis praem' sinuere,nuquam inaniter gloriari debemus: sed pietati benignis ni creatoris indei nenter inniti, qui est luper omnia deus sublimis & benedictus, Amen. sapien. s. vecti. 6
quaerunt eam. Quoniam vera citer scriptum est, Auris bona cum omni concupiscentia audiet sapientiam. Thessalonicenses tanquam boni discipuli doctrinam praecedentis epistolae cum ingenti diligentia aduerterunt. In qua cum scriptum conspicerent os qui vivimus,qui relinquimur,simul rapiemur cum illis &c opinati sunt Christum fuisse ad iudicium finale venturum in diebus suis. Praesertiin & cum tribulationes eorum pene quotidie augerentur. Q i' cognito scripsit eis Apostolus ab Athenis hanc iecundam epistolam per Tychicum & Onesimii, qui & pri rem detulerunt epistolam,& verba Tliessalonicensium retulerunt Apostolo. Hortatur ergo eos Apostolus ad patientiam, α diem iudicij nondum instare testatur,inquietosque dure r darguit.
582쪽
AvLvs Tvluanu o Tmotheus eccIesiae Thessala/ Α'nicensium in deo patre nossim domino Iesu Christo. Omnia verba haec in exordio epistole praeceden- illis exposita sunt. Nam & verbo & s su idem est triusque epistolae principium. Gratias agere debemus deo semper id est , omni tempore congruenti Pro uobis id est , propter beneficia vobis diuinitus pras ita , o 'tFratres ad hoc enim tenemur tanquam pastores vestri. Charitas quoque qua de vestra salute gaudemus, & dei honorem concupimus ad hanc nos gratiarum actionem constringit, Ita ut dignum est id est, multum affectuose atque humiliter sciat pro tantis beneficiis,tanto benefactori a tantillis gratias agi decet, Qtioniam supercrescit id est , plurimum proficit colo. 3. Fides uestra riam per illuminationem spiritus sancti fit B clarior atque per opera bona vivacior, Et abundat charitas uniuscuiusque uestrum in inuicem id est , unusquisque vestrum alium amat feruenter spirituali & sancta dilectione. Ita ut nosipsi in uobis . i. de vestra perfectione, vel inperfectionis vestrae consideratione Glorificemur in ecclesiis dei coram congregationibus Christianorum,ad quorum aedificationem laetanter referimus vestras virtutes. Gloriamur inquam Pro id est,de Patientia uestra Iside qxiae fortiter conseruastis In omnibus persecutionibus uestris' quae extrinsecus infliguntur, Et tribulationibus aliis, Quasfustinetis in exemplam id est, z.cor. s. Hii declarationem Iusti ivdisii dei,futuri in morte cuiusit et. vel in die nouissimo. Tribulationes quippe quas sustinetis,testantur & manifestant quod deus post hanc vitam audicat pa- C tientes & inferentes,reddens singulis quod merentur, videlicet patientibus gloriam. Qui enim humiliatus fuerit, erit iugloria. Cum nanque cernamus in hac vita impios prosperara& iustos opprimere, iustos autem aduersitatibus fatigari & opprimi etiam usque ad mortem,oportet concedere quod iustus & sapiens deus post hanc vitam omnia recte disponat iuste iudicet, & optime ordinet. Quod non fit nisi per iustam damnationem malorum,& beatificationem iustorum, ut digni id est gloriosi Habeamini, Vei,digni habeamini, id est, digni sitis per opera sancta recipi In regno dei .i in ecclesia triumphante ac throno coelesti, Pro quo videlicet ut sic digni habeamini, Et patimini tanta aduersa, pensantes illud Euangelii;
583쪽
e. s. D Euangelij,Gaudete in illa hora & exultate ecce enim merces Roma.S. vestra copiosa est in coelis,si enim compatimur,& conregnabimiis, si tamen id est quia Iustum es apud deum id est, in mente diuina hoc iustum censetur Retribuere tribulatione his qui uos tribulant id est,perseo utitoribus vestris debitas revidere pinnas pro poenis quas vobis infligunt. Qeod utiq; iulla Nax a s. est,& continget,sicut & Psalm.testatur, Qui cultudit veritate in seculum,facit iudicium iniuria patientibus. Vnde & io Iob Db.24 habetur, Deus inultum abire non patitur. Iustum quoque est . apud deum Etuos qui tribulamini propter iustitiain Requiem dare aeternam Nobiscum in patria . Ideo nanque in Sapien. 3. lib. Sapientiae legi inus Deus tentauit illos,& inuenit illos diagnos se. Ideoque accipient regnum decoris,de diadema speciei Apoe. 7 E de manu domini. Et in Apocal. Isti sunt qui venerunt de tribulatione magna, ideo sunt ante thronum dei. Haec autem retributio plenarie fiet,& iustum est apud deum eam compleri, In reuelatione id est, manifesta apparitione Domini Iesu venientis De Gelo in die nouissimo cum angeIis uirtutis eris id est angelis sanctis suae diuina potestati,imo &suae huTitum. i. inanitati subiectis, Inflamma ignis dantis vindictam id est, in reuelatione Iesu dantis in flamma ignis, id est, per ignem flammantem vindictam .id est,iustam ultionem, His qui non nouerunt deum scientia formata, quae facit quod nouit agendum, id est,iniustis,qui & si dicant se nosse desi,factis negant. De hac enim icientia ait Ioannes in prima sua canonica, Qui dicit se 'nosse deum , de mandata eius non custodit, mendax Lalaan
F est. Vel, per ignorantes deum , intelliguntur idololatrae, Mhis Qui non Gediunt Euangelio id est. euangelicae doctrinae Calati . Domini nos i resu christi. De hac Christi reuelatione de sta alm. y ma ignis Psaltes Dauid clarissime prophetauit,Deus manifeste veniet deus noster, & non silebit. Ignis in conspectu eius
exardescet. Qui nescientes Sc inobedientes Poenas desura id est,persoluent Sc luent In interitu internas id est ternaliter perdurantes,& quasi occidentes, non tamen extinguetes eos quos punient.Vnde hae poenae sunt mors secuda, aeterna &
Oear. M amarissima. Has igitur poenas dabunt id insustinebui sibi imflictas, A faeie domini id est .a praesentia Christi,qui dicet. Hatth. 2s Ite maledicii in ignem aeternu,cuius facies reprobis erit horti M.f. renda ac poenalissima,ita ut dicat motibus & petria,Cadite super
584쪽
per nos.& ab stodite nos a facie sedentis super thronum,& ab Aira agni Et a gloria uirtutis eius id est,ab excellentia leti maiestate potentiae Christi, qui in suo imperio reprobos in poenas inferni detrudet. Data nania; est ei omnis potestas in coelo Hat. ag& in terra cum uenerit Christus Glorificari hoc est,gl riolus atque magnaficus apparere In sanctis suis id est, in , i N i s praemiatione seu glorificatione electorum suortim, Et cum venerit Admirabilis fieri in cordibus omnium intuentium In omnibus qui crediderunt id est,in iusta retributione seu
praemio uniuersoru fidelium bonos saluando impiosq; damnando. Ex quo effectu cunctis patebit quam admirabilis sit 'dominus Iesus, quemadmodum scriptum est, Mirabilis deus pnt c, in sanctis su is . Signum vero quod omnia ista sic fient, est Quia ereditum est testimonisi nostrum id est,attestatio seu rae Bdicatio nostra de iusto iudicio dei credita est super vos id
est.a vobis vel in cordibus vestris. Hoc etiam sensu in Esaia habet .spiritus domini super me,id est,in me creditum est di xt - . . Eio illo id est, sicq; coplebitur in die nouissimo,quando om- nes simul remunerabuntur. Vel, in die illo id est,de die illa, quia de die iudicii credidistis quaeptaedicauimus vobis. In quo negotio seu testimonio praedicationis nostrae Elia promus semper pro uobis,ut dignetur id est,dignos efficiat vos uoratione sua id est beatitudine ad qua vocati estis Deus nos, impleat omnem voluntate bonitatis suae id est,quicquid sui pietati placitum est,ad effectum perducat in vobis,quatenus faciat vos suis praeceptis atque consiliis misericorditer datis obedire in omnibus. Impleat quoque Et opus fidei id est,ope- Cra virtuosa ex fide nascentia sine quibus fides mortua est in raraui.
se ipsa. Uel,opus fidei proprie intelligitur oris consessio,qua
quis fidem profitetur. Corde enim creditur ad iustitiam. ore vero confessio fit ad salutem. Otiae consessio summae necessa- Romi. ro. tia fuit martyribus tempore apostolorum. Et postmodum dia In virtute constantiae seu animi firmitate, vel fortiter stetis,atque in finem perseueretis Vt clarificetur nomen domini nostri resu Christi id est, ipse Christus clarificetur. In M/ris dupliciter. Primo vita syncere cognoscatis,& digne ii noretis. Sic emira clarificatur,id est clare habetur,scitur,dc h noratur,in cordib' vestris. De tali clarificatione ait Saluator,
Pater,venit hora.clarifica filia tua. Secsido, ut diuina psectio Dami T.
585쪽
D Christi in vobis appareat, Se ita Christus in vobis per suum. r. corum . praeclarum effectum Innotescat seu declaretur, Et vos in il/io id est, in Christo clarificemini idendo eum in patria facie ad faciem. Non ergo eodem modo clarificatur Christus in nobis,& nos in illo. Per hoc enim, quod ipse clarificatur in nobis.nihil perfectionis aut gloriarei accrescit. Per hoc autequod nos clarificamur in Christo,summe perficimur. Sic igitur clarificemini in illo, Secundum eratiam dei nostri id est,iuxta mensuram gratiae vobis a sancta trinitate exhibita . Et domini nostri refi christi id est, secundum eandem gra- tiam . quae nobis per Christum tanquam per mediatorem &causam meritoriam datur. Hoc dicit Apostolus, ne quis propriis meritis principaliter innitatur.
cap. II. Rogamas autem uos fratres per aduem tum domini. ARTIC . II.
OMPLETA gratiarum actione de oratione pro Thessalonicensibus deo oblata in praecedenti capitulo , nunc corrigit errorem eorum & instruit eos quid de die iudicij sit tenendum, Rogamus autem vos fratres per aduentum domini nostri Iesu chrisi ad extremum iudicium. Et per aduentum nostrae congregationis , id est, per collectionem omnium fidelium, in
ipsum id est,ad Christum ad quem omnes in die iudicij ad-dacentur.Sic autem rogare,est obsecrare. Vt non cito id est
non facile, neque in breui hora , seu modico tempore, Ho-ueamini id est,recedatis, Auestro sensu ' id est,i vero intei μὰ ib.ii lectu scripturq quem didicistis. Qui enim cito credit, leuis esta est. ih. cora Vel, non moueamini ad instabilitatem atque errores vestro sensu , id est, propria sensualitate & naturali ratione. propriis adinventionibus ac imaginationibus potius quam scripturae authoritati innitendo, neque terreamini vano terrore arbitrantes instare diem iudicij.& persequutiones grauissimas,quae ipsum privcedent, Neque per spiritum quan ius diabolus se in angelum lucis transfigurans asserat insta diem nouissimu in . Neque per sermonem cuiuscunque prae- Or Π dicatoris, Neque per episolam tanquam per nos missum id est quanuis aliquis pseudoapostolus miserit vobis epistolam no- stro
586쪽
IN EPIST. PAVLI AD THEs S. II.
stro nomine intitulatam, sicut interdum fecerunt pseudoap astoti causa fallendi, mi instet id est,in proximo venturus sit, Dies domini id est, tempus finalis iudici, Ne quis vos feducat ad hoc aestimandum, Vllo modo error enim &falsitas seinper vitanda sunt. Quoniam msi uenerit discessis primum, id est, dies domini non erit in actu, nec Christus generale iudicium faciet, nisi primum, id est,ante venerit discessio gentium a Romano imperio,quae iam pro magna pam te impleta est. Vel, disce ino particularium ecclesiarum ab obedientia Romanae ecclesia . Vel ut aliis amplius placet Nisi venerit discessio Christianorum a fide catholica , non quod omnes a fide recedent,sed multi. Dicit enim Saluator, Quod 'tunc abundabit iniquitas, & refrigescet charitas, sic qi e fides' 'vera in multis deficiet. Propter quod Apostolus dicit prima BTim. spiritus manifeste dicit,quia in nouissi in is diebus disce- i Timo dent quidam a fide. Et Petrus in secunda epistola, Venient in i. penomitimis diebus illusores iuxta proprias concupiscentias
ambulantes,& dicentes. Vbi est promissio aut aduentus eius Non dicit Apostolus,quod mox venturus sit Claristus ad iudicium,dilcessione ista completa sed quod non veniet nisi ista praecedat. Tamen ista discessioe facta, praeparata erit via Antichristo, ut recipiatur pene ab omnibus. Idcirco verisimile est quod post discessionem statim veniet Antichristus,vel nascendo,vel publice pr dicando,ut aliqui asserunt. Ideo de ad-
ulmu' 'lic bristi , secundum quod praecedet diem iudicii,subditur, Et inuriat- fuerit id est,manifestatus muncio, imo seipsum hominibus manifestaverit, Homo peccati Cflivi perditionis id est, Antichrist iis , per excellentiam homo peccati vocatus, tanquam Omnibus vitiis prae cunctis hominibus plenus, & caeteris quasi sons & origo peccandi existens ad aeternam damnationem seu perditionem immoderatissime tendens, inii aduersatur id est . Christo aduersabitur ac toti ecclesiae. Et extollitur id est, per superbiam erigetur supra omne quod dicitur deus id est, uniuersis crea- ixor Ituris quae vel singulara persectione,vel vana hominum opinione dis vocantur se praeferet. Aut quod colitur id est etiam per tumorem elationis grauissimae supra verum deum
extolletur. Non quod dicturus sit se deo maiorem, sed - niam deum nil prorsus timebit, atque diuinae voluntati suam
587쪽
in omnibus praeferet, diuinum cultum exterminans, & suum inducens. Cuius figura fuit quod de Nabuchodonosor scribi tur, Qui Holoferni praecepit omnes deos terrae exterminari. ut ipse Qtus 1 suis subditis,imo ab omnibus coleretur ut deusti deus vocaretur. Ita ut Antichristus In templo dei se/deat, ostendens se suis cultoribus, Tanquam si deus. Nam μ& deum & dei filium se vocabit. Per templum vero, In quo
sessurus est , intelligitur templum quod ipse cum Iudaeis sibi adhaerentibus sui fertur in Hierusalem aedificabit. Non retinetis memoriter, Quod cum adhuc essem apud mos corporali praesentia in vestri conuersione, Haee quae nunc scribo
de discessione & Antichristo ac die iudieis Dicebam uobis
proprio oret Et nunc quid detineat id est , Antichristi ad- uentum differat, Scitis videlicet quia discessio nondum completa est,nec tempus diuinitus praestitutum seu praeordinatum aduentui Antichristi aduenit. Hoc igitur detinet, sic tamen,ve Reueletur homo peccati in suo tempore id elidiuinitus prcedisposito. Reuelabitur enim aliquando, quod patet ex hoc, Na mysterisi iam operatur iniquitatis .i.diabolus per Neronem & alios tyrannos tempore isto facit peccata
praefigurativa malitiae Antichristi. Persea uiatio quippe Neronis & aliorum similium occidentium Christianos praefigi rauit persequutionem ab Antichristo fidelibus instigendam. Et sicut Nero occidit Petrum de Paulum, sic Antichristus o
cidet Enoch & Eliam . Denique sicut Abel, Ioseph , Dau id, Sampson & alii multi Christi figurae fuerunt: sic Nero , Si
x mon magus, Antiochus illustris, Diocletianus Antichristi erant figurae. Vel sic , dcredit quasi in idem, Nam myst rium iniquitatis,id est, iniquitas mysterialis occulta & figurativa iniquitatis in Antichristo futurae lam operatur In Nerone, caeterisque praedictis qui nunc talia operantur contra Christum dc sanctos, qualia tunc operabitur Antichristus. Hoc loco ait beatus Hieronymus, quod Apostolus dixerit stiri a Thessalonicensibus , hoc loco non exponit aperte. Ideo nos qui nescimus quod illi sciebant, peruenire cum labore ad id quod sensit Apostolus,cupimus, nec valemus, pra sertim quoniam verba sequentia hunc sensum faciunt obscutiorem. Q denim est quod subditur Tantum ut qui tenet, invic teneat. donec de medio fat. Denique circa haet verba Augustinus
588쪽
Augustinus fatetur, Ego prorsus ignoro quid dixerit. Glossa Λ AUU.
tamen exponit hunc locum variis modis,quorum unus, Mysterium iniquitatis iam operatur secundu sensus inductos,tantum hoc restat impledum, antequam filius perditionis appareat,ut qui tenet nunc id est,homo iam tenens Romanu imperium,teneat illud, id est,qui imperat imperet,donec ipsa Romani imperii potestas de medio fiat, id est . penitus deleatur. Nam ante aduentum Antichristi cessabit, ut dicitur. Vel sic, ut qui tenet fidem teneat eam, donec ipsa fides de medio fiat' id est,tollatur, quantum ad plurimos , sicut expositum est. Et tuneci id est,discessione hac triplici colammata, Reuerabitur id est,seipsum ostendet,& regnare incipiet, Ille ini/epuus quem dominus Iesus interficiet spiritu oris fui id est , suo 'r' praecepto iubens eum occidi a Michaele,vel per seipsum eum Boccidens suo aspectu . Vnde apud Danielem de Antichristo
conlcriptu est,sine manu conteretur. Quidam etiam dicunt Dan. 7.
quod fulminabit, Hinc & in Esaia legit,Spiritu labioru suo- Esaiariti. rum interficiet impetu. Quidam per spiritu oris Christi intelligunt spiritu sanctu, cuius virtute occidendus est Antichristus, Et destruet illusti atione aduentussui eum id est dominus Ie- F IN I s. sus coleret & damnabit Antichristia cum suis suo claro aduentu ad iudiciu quando dicturus est,Ite maledicti in igne aeter- Hatιλας num. Cuius est aduentus secundsi operatione satanae. Duplex ponitur Antichristi aductus. Primus,occultus qui pertinet ad eius generatione. Alter,manifestus,pertinens ad eius pr dicatione. De quo iam tractat Apost. Adventus ergo,id est,manifestatio Antichristi,qua se hoibus ostendet tanq verum Chrim Cac filiu det,est. i.erit. Loquitur enim Apostolus more prophetico de futuro per modu praesentis,secundu operatione satana ad est,daemone cooperante, In omni uirtute potestatis humanae. Maxima enim habebit multitudinem ministrorum,&omnibus diuitiis abundabat , nec erit qui ei poterit humana virtute resistere, Et signis quantum ad miracula minora, Et . prodigiis quantum ad maiora Hendacibus id est, apparentibus vel ad fallendu ordinatis . e solet autem Whra, an Antichristus & eius ministri vera miracula faciet. E t respondensu,quod si de miraculis propriissime loquamur,videlicet tanq de effectibus totam naturale facultatem ac ordine rerum transcendentibus, tunc non faciet miracula vere, sed solum
589쪽
D apparenter,& in praestigiis illudendo sensus humanos. Nempe talia seri nequeunt nisi virtute dulina. De quibus ait Psal-UMm.1 i. mographus , Benedictus dominus deus Israel,qui facit mira-io .i s. bilia solus. Talia fecit Christus: sicut ait, Si opera non feci λsem,quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Si autem loquamur de miraculis magis comuniter,uelut de effectibus inconsuetis,& praeter solitum curium, naturalemque modum
productis, sic facient vera miracula adiuuante dia Dolo. Vnde Apocil. 13 in Apocalyp .legitur, Dedit illi draco virtutem de potestatem magnam. Et rursus, Fecit signa magna,Vt etiam ignem faceret de coelo descendere in conspectu hominunt:& seducet habitantes in terra propter signa qus data sunt illi. Hoc S Chri Hoci. 13. stus in Evangelio testatur,Surgent cinquiens pseudochristi,h de dabunt signa magna, ita ut in errorem ducantur,si fieri potest,etiam electi. Dicuntur tamen miracula ista mendacia,no formaliter sed finaliter,quia ad fallendum seu falsitatum confirmationem ordinabuntur. Aliqua autem erunt omnino mendacia siue phantasmata ad illudendum hominibus, Et in omni seductione iniquitatis id est, in omni genere deceptionis in iustae ad iniquitatem trahentis, His qui pereunt, ad est , ad damnationem reproborum . Variis autem modis Antichris stus decipiet mundum, videlicet simulatione sanctitatis, scripturarum allegationibus, sapientia & ornatu sermonis, eminentia miraculorum, proinissione diuitiarum, terrore minarum, potestate,prosperitate ac multitudine ministrorum suo- roun. 14. rum. Sic ergo veniet reprobis. Eo quod charitatem veritatis,
mi Li 'ςst,veram dilectionem seu Christi,qui veritas est, amorem F Non receperunt perseuerando in ea ut salvi fierent, promerendo vitam aeternam, ad quam sola perseuerantia ducit. Ideo in poenam huius p ccati mutet perinissiue Illis deus operationem erroris id est, fallacias Antichristi, , Ut credant mendacio id est, falsae doctrinae Antichristi. Hares.is Tepetur autem hic dictio,vt,consecutitae,non causaliter, Veinducentur id est, ab electis discernantur,ad sinistram ponantur. & condemnentur, omnes qui non crediderunt fide sormata ac stabili, Veritati euangelicae legis, Sed con senserunt iniquitati doctrinae & operum Antichristi, Nos autem pastores vestri, Debemus debito condescentiae vel charitate exigente, Gratias agere deo semper pro uobis id est vice
590쪽
vice vestra,vel pro beneficiis vobis collatis,o fratres dilecti Aa deo. Qibus conuenit illud Ioannis, Nos ergo diligamus y Do. deum , quoniam ipse prior ditetit nos, Quod elegerit uos deus id est,ab aeterno praedestinauerit, Primitias id est,ad shoc ut effetis primi de Christi fidelibus, In salutem id est. ad obtinendam felicitatem aeternam. Erant enim Thessalom- censes de primitiua ecclesia, In sanctificatione Diratur id est in infusione gratiae spus sancti, i eu baptismo ubi spiritus sanctus datur,& homo sanctificatur ad obtinendam salutem. Et fide ueritatis id est, fide catholica data a Christo qui est veritas prima. Nam per sanctificationem istam de fidem acqui- Dan. I .ritur salus aeterna ad quam pertinet diuina electio. In quam id est .ad quam veram fidem, Et vocavit vos deus vocatione suae inspirationis internae, Per euangeli fi nostrum id est,per B praedicationem sancti euangelij a nobis exhibitam , qua admoniti estis ad fidei susceptionem, quam & deus vobis infu-- dit, In acquisitionem gloriae id est,ad adipiscenda beatitudianem, Domini nostri Iesu Christi qui ait, Qtra credit in me, ha Dan. s.
bet vitam aeternam. Itemque, Beati qui non viderunt Se credi- Dan. 2 o.
derunt. Itaque fratres state in gratia,non ruentes in vitia, Et tenete traditiones id est,morales instructiones seu iussiones implete. Quas didicissis siue per fermonem vocalem oris nostri, Siue per epistolam nostram praesentem seu praecedentein, Ipse autem dominus noster Iesus chrisus o deus pater no/ser id est trinitas vel persona patris, qui est deus creatione.& pater gubernatione ac dilectione, Qui dilreit nos ab aeter CRM.2no, quemadmodum beneficia testantur. Nam de propter nimiam charitatem suam qua dilexit nos,filium suum misit in . similitudinem carnis peccati, Et dedit nobis, Consola/tirem internam nunc in spe, & per quandam inchoationem frequenter nos laetificando, nostram redemptionem annunciando, futura praemia proponendo ac promittendo, imo Se in omni tribulatione nostra nos consolando. Hanc consolationem aeternam daturus est tandem in re,& per felicem consummationem. propter quod ait Christus discipulis suis, Ite- Dan.IQrum videbo vos: & gaudium vestrum nemo tollet a vobis.
Ideo subditur, Et spem bonam in gratia id est, per gratiam suam praestitit vobis certam ac piam fiduciam adipiscendi consolationem praedictam. sicuti Christus loquitur, Petite & Ibidem.