장음표시 사용
71쪽
coram illo .c deo, ut acceptus sit ei per talia. Impossibile D etenim est sanguine hircorum & vitulorum auferri peccata.
aut gratiam aclipisci. Non enim gratia conse ebant, nec meritoria erant ex te seu opere operato, sed ex fide &deuotione obseruantium. i. ratione operis operantis.Opera vero pra
ceptorum moralium iustificabant,non tamen sine fide Christi & gratia dei. per legem enim scriptam cognitio peccati. i. ex ipsa lege cognoscitur quid si malum: non autem vitatur virtute legis. sed per gratiam dei. Hoc autem non est sic intelligendum , quasi ante legislationem nescierint homines quae opera essent vitiosa: sed quia non ita persecte cognoscebantur peccata secundum gradus & species suas. Deinde stendit hominem iusti sicari sine operibus legis, ex perfectioue fidei christianae. Nunc autem id est rempore gratiae, atque euangelicae legis. Iustitia dei id est iustificatio , quam deus clementer & gratiote efficit in nobis peccata tollendo& gratiam infundendo sine lege id est Mosaicae legis o seruatione Hanifestata esi in gentibus ad fidem conuersis,
ζer diueria miracula,quibus deus deesarauit fidem eorum sit esse acceptam .quanuis non obseruauerint legem, quemadmodum in Actibus legitur, Quod deus in signo visibili dedit
spiritum sanctum Cornelio Centurioni gentili, & his qui erant cum eo. Iustitia inquam, Testificata id est praenuciata ac testi inonium habens A Iege id est ex libris Mosi, in quibus multa de Christo,& eius iustificatione, quam fecit in nobis, praedicuntur verbis & signis. Et prophetis qui de eadem re manifestius vaticinati sunt,& de futura in nobis gratia praedixerunt secundum principem apostolorum. Demi AtD.3. sione enim spiritus sancti deus per Iobelem praedixit, Effun-1.Peta. dam de ipiritii meo super omnem carnem. Propter quod Pe- Iobes. i. trus de Christo loquens. Huic,inquit, omnes prophetae testimonium perhibent remissionem perciperς peccatorum per
Asso. o. nomen eius, omnes qui credunt in eum. Iustitia autem dei
bes 3. id est nobis a deo collata est Persidem sormatu resu chrissiodis.is. id est per fidem catholicam , cuius obiectum & causa est Christus. ides enim est fundamentum iustitia . Vnde Chri Hatib. 9. stus frequenter in euangelio loquitur,Fides tua te saluum s Z. cit. In omnes I ad os) super omnes gentiles, 'qui credis
in eum hoc est, in Christutia per fidem formatam Jecundum
72쪽
quod in Actib' dic itur, In hoc omnis qui credit, iustiscatur. Ahi ruricta , Deus fide purificans corda eorum. Non enim es Rclo. II. is sinclis Iu d. xi & Graeci,tempore euangelicae legis, quantu I . ad iustificationem praedictam , quia non est per nartim ac- .ceptor deus. Et sicut taluator aiebat: Qui crediderit de baptizatus fuerit,saluus erit. Omno enim pr. aedicti J peccaverint di ergo non propriis meritis, sed gratia dei iustificantur, suntque consimiles in peccato ac spirituali inopia,sicut stibili gitur, Et egent gloria dri. hoc est,miseratione diuina vide licet gratia. per qua deus gloriosus apparet, qui ex sua liberi ima bonitate saluat electos, ita ut nullus in seipso valeat glo Uarumst. riari sed omne bonum dom inoas rabatur. Ivsistati ab in iustitia culpae . Gratis sine praece ictibus meritis Pergra B am ipsius det,quae est causa formalis nostrae iustificationis, Harci.16. sicut albedo est causa formalis albefactionis parietis. Perre.
demptionem quae est in chrisio Iesu id est per passione & san- psalm. 13.
euinem Christi in quo est redcptio nostra sicut in causa en roun. s. liciente. lia quod passio eius est causa iii strii mentalis effecti- i. cor. t. ita ac meritoria nostrae saluationis . Vnde de eo scriptum est: ιι. Qiti dilexit nos,&lauit nos a peccatis nostris in saguine suo. Heb.9. Et Esaias ait: Dominus possiit in eo iniquitatem omnium n strum. Et: Ipse peccata multorii tulit. Quemzvidelicet Chriastum . proposuit .i. nobis manifeste ex bibuit. Deus pater /boe. i.
seu trinitas. Propiciatorem . i. reconciliatorem ac mediat, crem. Per fidem mediante qua consequimur fructum do- isdiae. 13 minicae passionis, seu gratia dei. In sanguine ipsius .i .merito effusioni sangu inis Christi . Vnde in Esaia propheta 1 bidem.
scriptum est,Dominus posuit in eo iniquitatem omnium nostrum.Et Ioannes ait, Advocatum habemus ad patre, Iesum I.Ioam1.
Christum iustum,& ipse est propiciatio pro peccatis nostris. Sie iam deus proposuit Christum propiciatorem finaliter,
Ad sensionem iustitiae suae .i.quatenus se iustum mani se 2.coris. staret implendo sua promissa, nec deserendo peccata impunita,imo in Cbristo quodammodo vindicas ea: qnemadmo- I.Dan.Mdum Esaias ait, Propter scelus populi mei perenni eum . Et Iob.24. Christus in Psalmo: Quae non rapui tunc exolvebam. Propo Esaim susuit quoque se Christum propiciatorε ex parte nostri, proι Psal. 68.pter remissonem princedentium delictorum id est , peccator mquae Christi aduentum praecesserunt. Vel propter remissionε delictorum
73쪽
Hiel . . delictorum praecedentium,id est hominum, qui ante Christi
Diincarnationem fuerunt,& tenebantur in lymbo inferni, pro- . pter reatum originalis peccati. Per Christi vero passionem Tacho. redempti,atque educti iunt iuxta illud Zachariae, Tu quoque in sanguine testat nenti tui emisisti vinctos tuos de lacu,in quo non est aqua. Delictorum inquam exitatium, res en/iatione adest,in pia atque longanimi patientia. Dei qui non Iob. 3 s. statiui ultus est ea ,sed clementer ignouit.Vel, praecedentium hominum existentium in sustentatione dei, qui eos in lymbosustentauit ac conseruauit fine poena sensus. Vtranque vero sustentationem deus exhibit it. Ad osensionem iustitiae eius id est propriae aequitatis vel iustitis,quam causat in nobis. E In hoc tempore:euangelicae legista Vist ipse deus. Iusus in operibus suis,& a Christianis itistiis cognoscatur , tanquaauthor iustitiae nostrae Et iusificans eum qui ex me es resictricti id est quemcunque in Christum credentem , qui in deo renatus & spiritualis effectus est virtute fidei non iustitia legis. Ex praeinductis ostendit Apostolus vanitate iactantiae Iudaeorum Vbi est ergo gloriatio tua o Iudaee . i. quoniam deus proposuit Christum propiciatorem per fidem ad ollensionem seu manifestationem 1uae iustitiae secundum intelligentiam praeinductam ubi iam est o Iudaee vana gloriatio tua,qua ae iustitia legis praesumens, te gentibus praes rebas,easque spernebas, de sine lege tua eas non posse taluari putabast Exclusa .r .ablata es gloriatio ista. Perquam segem' an per legem Factorum3 id est,per Iegem Mosaica Non utique. Illa enim non saluauit per se. Sed per Iegem Ddei id est,per legem euangelicam,quae saluat per fidem sine. 2 .s.Li operibus legis. Appellatur autem lex Mosi,lex factoriim,prγsertim quantum ad praecepta caerim alia. sic quippe erat iugum grauissimum aboriosissimas atque innumeris obsese uantiis plenum. De quo Petrus in persona fidesium Iudioruloquens testatum Quod neque nos neque patres nostri porta-εῖαr se re potuimus. Secundum Augustinum autem lex Mosi dicitur g*β. factorum,quia minando imperabar, sed gratiam faciendi nopraestabat. Lex vero euagesica vocatur lex fidei, quoniam opera mandat, & credendo gratiam faciendi acquirit. A bratramur enim nos apostoli a spiritu sancto instructi, Homine
quemcunque in Christum credentem, Iustificari per sdem
74쪽
charitate formata, Sine operibus Iegis caerimonialibus ac iu- Adicialibus. οἱ Triplicia nanque erant pr. aecepta veteris testa- Asso. . menti,videlicet moralia, itidicialia, caerimonialia . Praecepta Cesat. Daute caerimonialia,quonia figurativa erant Sc pro statu illo ista accommoda,cessauerunt veritate veni te ac reserata,id est,
Christoe passo ac praedicato. Iudicialia vero praecepta sicut sine periculo in nouo testamento omittuntur dumodo a nullo Christiano praelato se ii principe aut horitate instituendi ha bente prscipiantur sic sine periculo obseruatur,si a superiori
instatuantur,& Christianorii regimini congruant. Non enim solu figliralia extiterunt. Praecep a aute moralia,quae ordinatur ad bonos mores, & de actibus virtutu immediate donantur,non solii manent in nouo testamento,sed etia per euangeliea Christi consilia perficiuntur .& ad salute requi Iutur,iuxta illud Si vix iugredi ad vita ,serua mandata. PDeniq, hQ- k ominem iustificari sine operibus legis per fide, declarat apostolus. An Iudaeorum deus tantuml . i. nunquid Iudaeorum duntaxat est deus creator de salus, principis de finisZ Nonne υ gratium t Ipse creator & deus est Z Imo o gentisi sicut ergo om- Ah. niuin deus est sic omnes uno modo iustificat,puta per fidem. λη. o Et sicut omnes processerunt ab ipso, sic omnes reducuntur de κι- conuertuntur ad ipsum,per unum atque eundem propiciato- ita dram ac mediatorem dei 5c hominum Iesum Christum . Ideo subditur, Quoniam quidem unus est deus qui iusificat cir escisio/nem . r. Iudaeos circuncisos, rae fide saluatoris, hoc est , perfide de Christo, Et qui ii istificat. Praeputium id est, incircu- . cisos gentiles, Per idem eandem. Eadem ei lim fides est fi- edelium noui ac veteris testamenti, quantiis tempora sint mutata,& fides sit modo magis e xplicita. Quod equidem illi credebant futurum. nos credimus faetiim . ipse quoque habitus sdei qui est virtus theologica est unus in specie in omnibus fidelibus.qui unquam merui,sunt de erunt.& propter sorma - 'Vρ ' φ' lem unitatem obiecti, quod est veritas prima , propter quod δρε' ε' credimus omnibus quae cadunt sub fide. patet ergo quia id quod ait ex fide oc per fidem sit idE in re, quavis in ipso modo loquendi videatur distinctio. Apostolus nanque nequenter mutat propositiones , de modum loquutionis in eodem sensiussi Qu'nia vero ex praedictis atq; sin ilibus verbis imponebat Iudsi Paula,quod esset legis destructor,propterea se excusas, adieeit,
75쪽
D adiecit, Legem erg4 Mosaica .destruimus per fidem dc eua- gelium ut nobis imponituri Absiti sed legem statuimus id est.2M .f. approbamus ac roboramus pro statu ac tempore. Cum ergo lex vetus fuerit via dispositio ordinata ad euangelica lege. non dicitur destriti sed impleri ac perfici euangelica lege superueniem ercessat tamen quantum ad modum prioris obser-Mndros uantiae. Unde Ainbrosius dicit, Non destruitur lex,cum impleta secundum spiritum,cessat secundum literam. Quia hic scilicet in nouo testamento gratia fidei est qua impletur lex, quae sine fide esset infirma. Firmatur enim lex, quoniam cae-t carita. rimonalia spiritualiter implentur. Et quod minus in moralibus continebatur, in Evangelio additur . Et quod tunc pro-E mittebatur futurum, fides aduenasse testatur. Tollitur autem litera occidens & moralia literaliter manent ac perficiuntur. Propter quod ait saluator, Non veni soluere legem, sed adimplere. Cap. O li. Qiuid ergo dicemus Abraham.
xcLARAT A insufficientia legis ad salutem petrationem , iam idem ostendit per exemplum &ait, Quid ergo dicemus .i.ii uixta rixindivi circuncisio & praeputium, seu Iudams & Gentilis μμ muniter atque aequaliter iustificantur per fiacis, ,s ij. dem , Uud tunc dicemu , inuenisset 4braham patremno' secundum camemZ il est, secundum carnis originem ,1 quot' δ' ego Paulus Sexteri Israelitae secundum caritaleio propag*tionem descendimus. Vel,secundum carnem , liuest, ex Operiribus legis carnalibus scilicet circuncisione,& sacriscusZQuasi, dicat, Ad quia prosuit ei obseruantia carnalium operum i gis .videlicet , impletio caerimonialium praeceptorum t Quid autem ad hoc responderi oporteat,ex sequentibus innotescit. Respondendum est enim,quod non sit perfecte & vere iustiscatus ex operibus legis. Si enim Abraham ex operibus I in praedictis carnalibus, Iustificatus est iustitia vera ac me. ritoria, Habet gloriam id est,ueram beatitudinem pro merri cede. sed non . habet eam Apud deum hoc est , a deo &coram eo, quoniam propria virtute non gratia dei iustificatus esset. Et quia hoc consequens impossibile est,ergo di illud ex quo
76쪽
ex qlio insertur,videIicet quod Abraham iustificatus sit ex Aperibus legis. Vel sic & melius,Si Abraham ex operibus legis iiustificatus est habet gloriam id est .dignus est laude ac praemio pro sua iustitia, sed non apud deum quia iustitia talis nofecit eum dignum vita aeterna. Ex parte enim operis operati, Istan. 3. non erant praefata opera legis meritoria,nec ipsa lex gratiam contulat, per quam iustificaretur obseruatores ipsius sicut lex . noua quae gratiam confert propter sacramenta quae includit, quae sunt signa de causa gratiae iustificantis. Operantur quippe quod significant, qsiod sacramentis veteris testamenti non competit. Deinde probat authoritate scripturae,quod Abra Gene. is. hi iustificatus est per fidem,non per opera legis. ωid enim Galati3. fcriptura dici reredidit Abraham deo promittenti sibi per an- Gene. ii. gelum propagationem innumerabilium filiorum instar stel- i. m A. i. larum Et alibi, In semine tuo benedicentur omnes gctes, Et Breputatum est illi ad iustitiam hoc est, merito fidei huius iustificatus est coram deo.& dignus effectus est vita aeterna,per Mctum interiorem fidei suae, lecudum quod actus ille etiam ex
charitate imperative processit. Ei autem qui op atur , merces non imputatur fecundum gratiam scd secundum debitum. Ei urro qui non operatur,credenti autem in eum qui iustificat impiumrepu/taris fider eius ad iustitiam secundum propositum gratue dei. Hucusque litera cohaeret. & conde pendet, quae difficultatibus plena est .Eporro secundum beatum Ambrosium, introduce Amb octaeda continuanda, dc exponenda est ita. Iam dixit Apostolus, CAbraham no ex operibus,sed ex sde iustificatum. Ex quo sequi videtur, fidem sine operibus sumcere ad salutem, contra ouod tamen dominus ait No omnis qui dicit mihi, domine, domine intrabit in regnum coelorum: sed qui facit Volunta- a tibitem patris. Et iterum, si vis inquit ingredi ad vitam, serua 'mandata. Iacobus quoque apostolus testatur. Ouid proderit, si quis dicat fidem se habere opera autem ipsa non habeatZ Fides si non habet opera mortua est in seipsa. Hinc etiam pau- n. 'lo ante dixit apostolus,Non auditores legis, sed factores legis iustificabuntur. e Hanc obsectionem soluit Apostolus dicens, Ei autem qui operatur, id est, qui tempus & opportunitatem habet operandi, merces non imputatur, id est, praemiu
.non nfertur,secundum gratiam fidei tantum,id est non frari, sine operibus prouum consequitur. In tali enim fides sine
77쪽
D operibus mortua est sed secundu debitum operatio is ad quar,reb. 1. ex diuino mandato tenetur,merces ei imputatur ac datur. Nar n. s. sine operibus saluari non potest. Quod si operari neglexerit, Asso. io. damnabitur. Ei autem qui no operatur, id est,opportunitaterseiae. u. seu tempus S locum operandi non habet, credenti autem in , Hatib. io. eum,qui iustificat impii , hoc est, in Christum qui peccatori vphesi. gratis ignoscit,gratiamq; infundit, ante cuius infusione pec- e. 23. Cator venia promereri non potest de condigno, reputatur fides eius,id est actus fidei tuae interior , sine opere exteriore, ad iusticiam, ita quod sufficit ei ad salutem,ut in latrone. Bona enim voluntas seu praeparatio animi ad opus reputatur ei pro opere secundum propositum gratiae dei, id est, secundum E voluntatem miserationis diuinae. vel secundum ordinem gratiae dei nobis oblata ,qui taliter voluit nos saluare,in quo patet virtus ac sufficientia fidei. Per hoc vero quod ait: Credenti in eum certum est Apostolum loqui de fide formata , quae per dilectionem fertur in deum ,& operatur si opportunitas adsit. Haec expositio procedit de operibus ipsam fidem seque-tibus,atque ex ea nascentibus. e Secundo exponitur de operibus praecedentibus fidem contra illos qui asserebant merito pra cedentium operum legis,se gratiam fidei esse adeptos. Quo dato, gratia non reputabitur secundum viam & ordine gratiae,sed secundum debitum meriti praecedentis. Qu9 conceo,gratia iam no erit gratia. Quonia ergo hoc consequens impossibile est,constat 9, gratiam pdet,seu ipsam fidem nullus meretur. Ait ergo,Ei autem qui operatur aliqua bona ante . sdem merces non imputatur secundum gratiam,sed secundudebitum,hoc est,si praemiu ei datur pro bonis quae fecit, hocs non erit gratis,sed ex debito meriti praecedentis, sicq; fidem
praecedent merita, cum tamen fides sit omnis meritoris actus principium,omniumq; virtutum fundamentum.Ei autem qui non operatur opera legis caerimonialia atq; carnalia,vel quγ- cunq; alia ante fidem,sicut gentilis:credenti autem per fidem
formata in eum qui iustificat impium,id est,in Christu repu-Wibri s s. latur fides eius aci iusticiam,secundum sensum praetactum, &hoc secundum propositum gratiae dei id est, secundu gratuitatum.3. tum,atque benignum dei decretum,qui ita decreuit, ut onere legis ablato,bomines fide iustificetur ac salirentur. E Tertio exponitur secudum quosda, qui ex verbis Apostoli talem rationem
78쪽
tione inducunt.Illud quod c5ceditur alicui,queadmodu merces operanti,no coceditur ei pervia grati ,sed debiti. Iusticia vero de qua sermo est,conceditur per via gratiae,sicut iam patuit m Abraha iustificatus est per sde sine operibus legis, ergo iusticia haec no est ex operibus legis. Haec aute expositio irresoluta videtur,& satis ambigua. Simili enim ratione posset ostedi 2, iusticia notat testanacti uo esset ex operibus eua- gelicae legis,quae tamen iustificat, habituq; iustitiae inductit, vel augent siue perficiunt etia ex parte operis operati irtute sacramentorii Christi. Posset enim lic argui, Quod coceditur alicui,sicut merces operanti, no coceditur ei per via gratiae, sed debitit sed iusticia nouae legis conceditur per via gratia , Quid enim habes quod no accepistit)No ergo est ex operibus nouae legis.WDenique char itas agens & caeterae virtutes per charataic agentes , merentur gratia ampliore in praesenti, gloriaq; in futuro,& redditur eis merces ista. Nihilomin' redditio huius mercedis est lecundit via gratiae,& secunda viam debiti,secundum diuersos respectus . enim prima infusio gratiae sit solii gratuita,omnia bona quae per gratia illa mer&tur,gratuit c praemiantur per coparatione ad gratia prima. Satisfeci forsan lectori in ex positione praesentis loci, sed no mihi ipsi, quia profunditatem verborum istorum intelligere novaleo,neque connexionem eorum cum praecedentibus atque
sequentibus plene cocipio. Consolatus tamen est me sermo, que ex ore viri doctissimi sacrae theolopiae professoris codigni,audiui,qui dixit,in epistolis Pauli liabet elephas ubi submergatur: quanto magis pulex,ut sum egoZVnde in similibus Iocis comeda quantu postum, quod aute i esiduum fuerit,ignecoburam,sanctorum & catholicorti doctorii expositionem sequens,& ea contentus. No enim quisqua mortaliu penetrare valet profunditate epistolarum diui Pauli Apostoli. Praemissa autem probat Apostolus aut horitate Psalmistae,subiungens, Sicut o David dicit beatitudinem iaminis id est, illum esse Deatum,seu beatitudinem esse illius in via per spem , de m patria per speciem. Cui homini deus accepto id est , repore gratiae, de quo legitur , Ecce nunc te pus acceptabile. Vel, accepto, id est, acceptanter, gratis δἰ pie, Fert donat & ingerit Iussiciam noc est, remissionei a peccati, Et gratiae virtutum
infusionem, sine operibus legalibui di humanis, quae per sed ij nequa-
79쪽
D nequaquam sufficiunt ad gratiam promerendam. Nec enim potest peccator per seipsum resurgere, sed indiget praeueniri Vat.1 4. ab eo, de quo legitur, Allevat dominus omnes qui corruunt. pDl. 14s. Et iterum, Dominus erigit elisos. Nec obstat illud Augusti
August. ni, Qxu creauit te sine te,non iustificabit te sine te, Hoc enim ideo dicitur,quia deus requirit a nobis,ut faciam' quod in nobis est, lilponendo nos ad gratiam eius. Deinde ponit verba Psalmistae, Beati quorum remis sunt iniquitates originales, actuales seu personales in baptismo, in quo originale peccatum deletur quantu ad reatu culpae: quia quod ante bapti sinuerat culpa & poena,post baptismii tantum est poena,quae dicitur fomes peccati, quae etiam in baptismo per gratiam sacra
E menti debilitatur,sed non penitus tollitur. Peccatum autem ilip. 3. originale formaliter unum est, materialiter plura ratione sui a l. 3. effectus . Quatuor enim Vulnera imprimit animae . Propter
psal.so. quod ait Psalm. Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum. Actualia vero peccata per cordis contritionem dimittuntur quantum ad culpam, Et quorum tecta sunt peccata hoc est, ab oculis dei abicondita, ita quod non vlaiicitur, nec imputat ea, sed auertit faciem suam ab eis ac si nunquam fuissent. ibidem. Ideo sequitur, Beatus uir. cui non imputauit nec imputat Esa. - Dominus peccatum sed prorsus ignoscit: sicut per Esaiam pro- Asso. 3. misit, Delebo ut nubem iniquitates tuas, & quasi caliginem Esa, peccata tua. Applicans autem Apostolus scripturam hanc ad Naim. 3I- propositum suum,adiecit Beatitudo ergo hine de qua loqui-Gene. tur David, In circuncisione tantum manet .i. in solis Iudaeis Gene. II. locum habet An etiam in praeputies .i .gentibus incircuncisis. F Et hoc ideo quaero Dicimus enim quia reputata est Abrahae f/des ad iussitium sicut nunc ex Genesi allegatum est. Quomo/do ergo id est,in quo statu reputata est Abrahae fides ad iustutiani3 In circumisioneὶ hoc est, pro statu de temporς circuncisionis suae Αn in praeputio' id est,tempore circuncisionc suam praecedente. Et respondet, No in circuncisione, sed in prin purio quod consequenter declarat. Et signum accepit circάν
cisionis id est ipsam circuncisionem accepit deo iubete pro signo distinctivo inter ipsum de posteros suos, fideles ac inter infideles, & etiam pro signo fidei suae quam habuit ante cir-euncisionem, e Circuncisio quippe fuit quaedam protestatio fidei definiturque sic, Circuncisio est signum distinguens Itarae la
80쪽
rael a gentibus. Patet ergo quod non frustra circuncitanem Aaccepit, quantiis per eam iustificatus non sit ex parte operis operati,sed operis operantis,uidelicet fidei deuotionis ac o bedientiae, per quae abundantiorem iustificationem adeptus est, quam ante habuerat. Unde dominus loquebatur, Circun- Ibidem. cidetis carnem praeputij vestri, ut sit signum foederis mei inter me & vos.Sic ergo accepit signuin circuncisionis,quod est Signaculum .i. indicium Iustitiae fidei id est quae per fidem habetur Quae es in praeputio id est , in Abraham , vel caeteris Hebr.ingentilibus iustis, sicut in Iob tempore praeputij. Nam Abraha Galati3. ante circuncisionem suam iustus fuit,& credidit deo , sicutia Hatth.3. dictum est Ut sit pater spiritualis & imitatione condignus PDL io .
Omnium ci edentium non Iudaeormn duntaxat Per praeputium Esaim 3I-
id est,in statu praeputij. Quia per fidem quam in praeputiolia Galat. 3.buit,meruit spiritualem paternitatem omnium ginium. Vel, Ioaπ.8. Omnium credentium per praeputium. i. gentilium cum prae- Hie,
putio ad fidem accedentisi Vt reputotus is illis videlicet fi- Bliis Abrahae Ad iustitiam fides per quam ipsum Abraham aD
sequuntur,sicut & ei reputata est. Et sit Abraham pater cires/cisionis spiritualis, quae in vitiorum eradicatione consistit.i. gentilium credentium,pater inquam) praebendo exemplum, non conferendo iustitiam mon bis tantum .i .no solum ad prO- fectum his Qui sunt eae circumisione carnali. i. Iudaeis Sed ου his qui sectantur uestigia fidei .i. uniuersis fidelibus imitantibus fide nitie est in praeputio patris noctri Abrahae . i. quae erat in Λbraham,adhuc habente praeputium .Vel,quae est.i.consideratur in eo nodum circuncisio. Insuper manifestat Apo cstolus quod Abraha sic pater spiritualis circuncisionis cuctis iasidui ibus per boc,quod cosequutus est promismone haeredita- 'tis,no eo peribus,sed merito fidei, quae ad oes electos comu- μ . niter pertinet. Non enim per Iege facta est 3 promissio Abrahae aut semini eius hoc est de multiplicatione seminis sui. Vel se- f. κ' mini eius .i. Christo de semine Abrahae nato secsidum naturam ' 'assia mptam, Vth res esset mundi. i. vi ipse Abrha per semen fusi,vel in semine suo, hoc est, per Christu , possideret omnes ρ- Τ
terminos terrae,omnesq; populos seculi. Dictsi enim est Abrahae, In semine tuo benedicetur omnes tribus terrae. Et item, Dilataberis ad orientem & occidente, &c . Cum en im facta est Abrahae ista promissio,nondu erat lex data, Qua constat per