장음표시 사용
121쪽
profutura erat , quae felicitas quaedam ἰnis. υἰδε-batur ; sed ea res ipsa , qua potiores erant, aut esse sbi videbantur, eυasura tandem erat in 'sorum ea tium. Siquidem imbecillioribus paullat m sublatis , ipsi denique se mutuo , quemadmodum de Spartis traditum est , interfecissent . sitirre , ne res humanae funditus pessium irent , remedium toti generi commune quoddam ἰnveniendum fuit, quod omnibus esset fortibus di imbecillibus m iuisis peropportunum I nempe ut qui robore sdebant ab injusitia reυocarentur , va cum injuria punirentur qti; viribus erant desituri, secure u erent 'qui demum justriam colebant , mercedem mer tis parem consequerentur. Inventa es autem eloquentia , prodiisque iusitie custodia , v taeque humanae vinculum , ne res manibus , armis , occupatione, multitudine , magnitudine . vel alia re tuaequalidiscernerentur potius , quam ratio suum cuique cono venienter simul ae tranquille tribueret. Hoc igitur evus propositum es , ur omnes couservet , vim persuasione pellat extrudatque , res privatas ac pubi eas in concordiam redi at , o temer talem ac motus turbulentos odisse doceat. Π . Deinde comparat eloquentiam cum arte legum serendarum , exercendorumque judiciorum. Elo-
122쪽
Eloquentia , inquit , cum arte legum , Iu-- d e ali pro usu utriusque prior sit , artem primo legalem , deinde judicialem mediam comprehendens , prima fi , ultima , postquam se u-rriusque mediam , utramque sui mediam collocavit , communi quas vinculo colligatae manere smut Omnes pqsent. Nam legibus quidem oratione erat opus ad persuadendum quae ferendae fuerunt , ne damni quidpiam a nobis invicem pateremur , neque modesis ae probis essent potiores audaces mali sed iniquos paena , jussosque conse citaretur honos , quae duo geminum quas caput legum sunt. Nam se leges ea de caussa ferebantur, ut Dum cuique concederetur , id. autem fortissimis quibusque plac tum non erat , orationem adhiberi necesse plane fuit. Nam vim quidem non licebat iis inferre ,
quibus erat ea naturalis ' neque legum , quae contra vim ferri debebant , erat origo baec. Quare cum per vim ferri non possent , quod id primum contra leges futurum fuisset , persuadendum fuit iis maxime , qui ad resistendum parati erant , aut plerisque saltem , oe iis , qui legibus unice defendi sospitesque servari poterant . iasis vero judicialis , cuinius es munus arti legum ferendarum opisulaνἰ snam qui legum sanctiones violant , hosce eonquirit
123쪽
ac punit , ea ipsa, priusquam legibus auxiliar; υaleat , auxilium eloquentiae desiderat. Leges enim sequi , legumque violatores ex legum praescripto punire debet. .in oratoris es invurias probare , iudiacique praejentes sisere , juήicis autem ab oratore probatas acceptasque plectendas dare.
IV. Μagnifica quidem haec & ampla sunt , atque a dicendi magistris, tamquam pro aris ac socis dimicantibus , ingenti conatu exprompta &in aciem educta , simul ut eorum artis honos indiscrimen adductus est, arsque ipsa non contemni modo, tamquam leve quiddam , verum etiam exagitari coepit ut civitatibus infesta , & justi ac injusti perturbatrix ; eo plane modo , quo poetae facere consueverunt , ut suae facultatis auctoritatem in ancipiti postam ac labantem sulcirent& confirmarent. Siquidem Horatius , ne joculare quiddam ac puerile Musa lyrae sollers existime
que deorum Caedibus , victu foedo deterruit Orpbeus, Dictus ob boe len re tigres, rabidosque leones. Dictιιs m Amphion Tbebanae conditor arcis Saxa movere sono testudinis , prece blanda
124쪽
Ducere quo vellet. Fuis hae sapientia quondam Publica pν alis secernere, sacra profanis Concubitu probibere vago I dare iura maritis,' Oppida moliri I leges incidere ligno . Sis bonor nom n d Inis vatibus atque Carm nibus venit sa). Sed ea magis in populari celebritate scribentis ingenio plausus & laudem excitare, quam ex re ac veritate ducta rationem in consilium adhibenti videri possunt. Nam ut ut orationis vis magna esse concedatur , eaque saepe quasi vento quodam impelli se homines ac deserri s nant 'quantacumque tamen haec sit , a voluntate hominum pendet , & animorum affectione , qui permovendi regendique sunt ; neque plus quidquam potest , quam quod ii posse velint. Vt autem
tum maxime valere snunt, cum eam plane cum
studiis suis conspirare intelligunt , facile enim ac raptim ignis ad torrem transvolat , ut in prove bio est sic ubi dissentit illa, & obsistit excitatae cupiditati lateque exultanti , surdis auribus admovetur , vel durum offendens illisa concidit.
125쪽
Quare cupiditatibus aestuantibus agger omnino fragilis ac facile proruendus opponeret ar , si nanalio fraeno illae , quam Oratione , coercerentur. V. Et vero quis orationi sanae Iccus est in societate perturbata hominum , in qua societatis usitatae pestes , tk irritamenta malorum omnium , avaritia & ambitio praecipites effusae sint, eamque presignant & emittant vim ac varietatem motuum turbulentorum , qui libro tertio a Thu.eydide describuntur λ ita tam , inquit , ἰn rebus fgnificationem verborum immutarunt arbitratu suo . Nam audacia inconsderata , fortitudo sudiose ami- eorum existimata es ; cunctatio providens , speciosa timiditas ; modesta velum obtentum ignaviae' pruindentia, segnities ' ac vesana celeritas, animi serenui
laus. Qui pronus ad iram e sset , Melis ' qui consilis ira oe odis susceptis a ersaretur, suspectus habebatur ' qui positis insediis optata perfecisset,
prudens ' ac prudentior , qui contra paratas instructa me callide prospex st : qui vero cavisset, ne ullis ejusmodi rebus indigeret , amicitiae dissolu-ror , adversariorum timens exi imabatur ζ isque laudabatur , qui alterum in iniuria facienda prae-υet nihil eiusmodi cogitantem ad injuriam in pulisset. Sodales cognatis anteponebantur, vertisset Diuitiam by Cooste
126쪽
quod ad audendum paratiores essent e nam eiusmodi coetus non ut litatis eaussa ex praescripto legum , sed avaritiae grat a contra leges nibantur ,' nectam religione jurisiurandi , quam scelerum e-- municatione , faedera frmabantur . se forte iu0urandum inter utramque partem interponeretur , Uin praesentia valebat propter distficultatem rerum Ismul autem ut alter alterum animis ac viribus anteiret , Identius eum ex insidiis nihil tale timentem ac Me fretum ulciscebatur , quam si rem apertea sidet. Namque putabat id esse tutum ,
quia fraude vicerat , prudentiae laudem referebat. Simpἰicitas, cujus es generositas maxime particeps , explosa evant erat ' nullam autem alter; fidem habere unge praefantius credebatur e nulla en m neisque sermonis audioritas , neque iurisiurandi sanctitas erat , quae confirmaret animos . Sed cum omnes animo proniores essent ad desperandum de aiaterius consantia ae Me , proυidebant magis nequid ipse detrimenii caperent , quam ut cuique fide. rent adduci possent. Cum autem vitae disciplina omnis perturbata esset , bumana natura , quae con tra leges etiam , quae flent adoue m vigeant , ἰniu- se facere consuevit , tum legibus victis oppresmagna cum voluptate sese declaravit ira quidem
127쪽
ἰnferiorem , iure vero potentiorem, omnisque auctoriis ratis hostem. Non enim ulciscendi sudium pietari, non innocentiae quaesum anteposuissent , in quo nul-μm nvidia vim habebat ad nocendum . Sed homines, dum alios ulciscuntur , una leges communes
eυertere sudent de rebus hisce latas , a quibus , s quis forte Ossenderit ae labefactus fit, in flatum resilui potes I neque superesse ullam volunt, quae ferre possit auxilium , s quis forte vocatus in discrimen es , ac praemio legum opem illi ferrepvit. VI. Locus hie Thucydidis' insignis est , ac vires omnes ingenii praestantis exercuit , ut appareret , quid facere possint & qui ulciscuntur eos , a quibus improbe potius & superbe , quam juste ac modeste tractati sint , & qui sese ex inopia diuturna expedire cupiunt , & qui per avaritiam
alterius sortunas occupare student. Atque ex tanta rerum perturbatione perspicuum fit , in societate quo cupiditates amplificantur latius, ac vehementius erumpunt oblatis undique ac saepe irritamentis provocatae , eo firmiori freno opus esse , quod harum vim adducat , ac foras prominentem ac nitentem usque contineat , antequam aucta prorumpensque frenum omne respuat. α
128쪽
n vis beatus , bon*que omnibus Quens, amicis egeat.
I. Nimi sive deiem , sive depravati , sive , magnis afflicti dissicultatibus , &mali praesentis aspectu sic undique septi , nihil ut ejus depulsione majus utiliusque cogitet , expetendumque putet , illud Euripidis in Oreste pronunciatum est sa):
E'ν τοῖς κακοῖς χρ- τοῖς φιλοισινο 'ταν δ' ο δαριων ω διδῶ , v φίλων Α ρκῶ γαρ ἀυτος ὀ Θεὸς ωφελῶν Θελων. . Id am eos decet Adferre amisis rebus in maesis opem. Nam dum Dist fortuna , quid amicis opus ,
Cum solus opifer ipse sinciat Devis' Id quidem in Oreste civibus inviso , jamque vocato in capitis judicium a Tyndareo matris inis
129쪽
ioo LUCUBR. ET HIC.terfectae fratre , neque ab alio quam a Μenelao patruo praesidium expectante, non indigne serendum erat : ignoscendum est enim homini , qui summo versatur in periculo , si quod est ei maxime necessarium , animumque penitus occupavit , non modo praestantissimum , sed solum etiam arbitratur bonum . Nam quae libero explicatoque animo distributa & ordinata locum ampliorem excelissioremque sibi tributum obtinent , animo quasi coacto expressa & effluentia non modo solidius ac ponderotas , sed & unice continendum ex illi mari sinunt , quod animi pressione quodammodo
densatum atque constipatum intus manet. At qui, nulla temporum dissicultate contrahente v m animi , statuat nullum amicorum usum esse beatis,
quibus omnia suppetunt I is animi angustiis impeditus , aut insta perversitate devius actus , non modo non intelligit quid amicitia praestare maximum , & humana excellentia capere possit eximium ' verum etiam omnino quid amicitiae ,
quid hominis ipsa natura postulet , eique sc adhaerescat, ut, salva utraque, summoveri nequeat. Nam , ut monet Aristoteles , amici munus esta licere m. agis , quam assici beneficio , cujus expeditior ampliorque beato sacultas est tum au
130쪽
CAPUT VIII. I Item homo civile animal est , atque ad vitae A. cietatem natura factum : quamobrem ea conditione bonis omnibus abundare nemo velle potest , ut solus aetatem agat , quc madmodum ibidem animadversum est a Philolopho. Verum non iis finibus includi se patiuntur appetitiones erecti experrectique animi, qui vitae commodis circumis scripti sunt ; sed ad ea quoque se porrigunt, qu. edignitatem amplitudinemque spectant . Callicia-tidas autem in amicitia plurimum ad eam rem adjumenti postum esse tradit s b ) plior , ait , familia magniscentiorque sit , non modo Io tunarum oe cognatorum , sed amicorum audia multitudine. Quare Cyrus apud Xenophontem s ς ), quidquid ab amicis expeti persentisceret, in eo suam ipsis egregiam operam appl obare conabatur 'ipsa illa caussa ductus, qua sibi amicis opus esse putabat, nimirum ut rerum gerendarum haberet adjutores. Ex quo studio fluxit praeclarum illud excelsoque dignum animo , cum quaecumque sibi adornatum corporis oblata essent largiretur amicis, explorato cujusque ingenio, nempe non posse cor-