장음표시 사용
111쪽
verbo tunc nostrae facultates vertuntur ;njus, quoties illarum usus cum ratione conasentit , quae humanarum adtionum primigenia Regula est . Quidquid vero duce Ratione homo potest facere , id ipsum jure
facit, quia non alio magis compendioso &tutiori modo quam duce Ratione propositum finem homo potest assequi. In quibus nostris opinionibus nihil sane pro arbitrio fictum est , quippe quae omnes ex ipsa rerum natura desumptae sunt, atque illae prosecto intelligentur ex principiis jam antea positis fluere , si tamen cum eis conlocien
- IV. Dp ἶς' quis deinde quaerat cur Ratio potius Ah3, hunc quam illum nostrarum facultatum n mento iu- stratque libertatis ulum comprobet, in prom-xa nitan ptu responsum est . Ideo enim diversa sunt tur hin Rationis judicia , quia diversa est rerum uinin ' natura diversique illarum effectus. Quemlibet nostrarum facultatum usum ex se ipso nostrae tum perfectioni tum selicitati conis ducentem Ratio comprobat , quae idcirco alii cuivis earumdem facultatum uiui adve satur in contrarium finem vergenti.
saeuitatem hanc legitima ratione alicui parram esse, quam ideo iusta de causa sibi vindicat. Pu nnd. vi Iure Nar. O Genr. Lib. I. Cap. t. q. ao.
112쪽
ITAQUE Ius quale nos exposuimus, & Ius parie prout vim suam in alios exerit, subjectam obligatio
Iam de obligatione generatim spectata insuperiore capite dii putatum est o sed quo melius , de qua hic agitur , Obligatio in telliὐatur , advertendum est, quoties Ratio cuipiam homini suffragatur, ut liete vel illo modo suas vires suamque libertatem adhibeat , seu quod idem est , quoties Ratio ius quoddam agnoscit in homine , natura consequens esse , quo partuin huic homini jus asseratur , ut haec eadem Ratio coeteis ros homines prohibeat , ne suis viribus suaque libertate utantur ad alienum jus impugnandum , quod violare non solum nefas putare debent , sed praeterea in illo jure uiurpando possidentem tenentur adjuvare . Ex quibus sic intellectis sponte fluit definitio obligationis , quae nihil aliud est
quam coarctatum suadente Ratione naturalis libertatis exiscitium , prout Ratio non patitur ut iis Obssamus qui suo jure utuntur, sed conistra quemvis jubet eis favere atque opitulari qui legisimas νυ aggrediuntur , Getatque istis obstaculum impedimentumve asseratur.
ces quae ad se mutuo reseruntur , quarum i vhi F a alte
113쪽
84 Iuris Naturalis E ementa altera necessario includit alteram, nee enim Ius concipi potest, nisi & huic subjecta o bligatio intelligatur . Quodnam V. g. Verum jus patri competet suos liberos honestis rationibus ad sapientiam virtutemque instituendi nisi liberi paterno imperio non
solum se lubmit e re teneantur; verum etiam
facili promptoque oblequio suo , quod in illorum utilitatem sibi pater proposuit , ad exitum pro sua parte deducant λ Quod si
aliter se haberet, humanarum actionum regula jam Ratio non esset , sed ipsa secum pugnaret , & quaecumque jura homini conis cedit nul3am haberent utilitatem , nullumque sortirentur exitum , quia Ratio quod altera manu largiretur , altera subriperet. VII. A IURIS , prout e st facultas . eique jurinose jus lubiecIae ob gorinonrs Veram naturam a111gna.& obliga- vimus. Porro in universum amrmari potest tio in ho- quod in hominem jus & obligatio cadant , minem c - statim atque vita sensuque praeditus est . Statuendum tamen hic aliquod dii crimen est inter jus & obligationem, quantum ad temin
pus spectat quo jus & obligatio in homine
vim tuam incipiunt exerere . Homini iniscumbens obligatio tunc locum solummodo habet , cum eam aetatem homo assequutus
est qua pollet Ratione & judicio . Prius epim est nosse obligationem quam ea per
fungi , & quod quis facit , id debet intel
ligere , atque cum quadam regula compa-
114쪽
. di Pars I. Cap. VIL - 8, rare . Iura vero quae alicujus etiam nescit . utilitatem promovent ; illa quidem incipiunt & esse & parere obligationem , quo ipso tempore quis incipit homo esse , tenenturque cceteri homines ejusmodi jura non violare . Exempli causa, infantibus in utero materno degentibus idem partum est jus ac viris , ne quis eos Vel male habeat ,
vel eis injuriam inferat , id quod jure Romano summa aequitate constitutum est: Qui in utero materno O , perinde ac si in rebus humirnis esset , cusoditur , quoties de comm
do ipsius partus quaeritur . s I Alius autem si) LQ. Iuris peritus sequentem Regulam statuit: Ita- 7. g. Deque pati quis i uriam , etiams non sentiat , Roxμ ε potes o facere nemo, nisi qui scit se iniuriam ' i. facere , etiams nesciat cui faciat . sa) Si ergo de infante quaeratur Vel nato Vel nascia da injuturo , dici proprie non potest quod jam riis , Lib.
nunc in alios homines quadam obligatione 47 Q. teneaturi ... Tunc tantum obligationi 1 ubiicitancipit cum illam aetatem adeptus est, qua valet res dignoscere & dijudicare .
IURA & obligationes in varias obliga- Iura &tiones & diversa jura distingui possunt obligatio- praecipua satis erit hic delibasse . sa) h ἡ Ac primo sunt Iura naturalia & acquis- ὶθ eebu
-ta. Naturalia Iura dicimus illa, quae homi- tinentur. ni ab origine oe necessario competunt, quae Vid. illius narura anhaerent, quibus propter hoo ψὰ IJ ς'
sum fruitur quod homo es, licet ea sebi ipse
115쪽
s Istris Naturalis Elementa . p. i. . nullo suo fatilo comparaverit. Contra jura 9- ῆς aequisita sunt illa, quibNs homo natura no
is pae. adeptus eji Sic homini jus hoc innatum
ib. i. c. I est ut suae laluti consulat ' at vero impe g. 4 3, 6 7 rium, seu ius conlociatis hominibus impe- eum Nostir us acquisitum εδ η ἐπ i. Alia Iunt juka perfecta & stricta, ali sunt iura imperfeJa m non stricta. Iura perinsecta sunt illa quorsm praestatio jiracte potes
exigi, ita si pro necessi ate vis etiam adbr. beatur u praesentur, vel eorum manea Uus salvus adver1us eos quicumque in illis urendis uobis Obs ere, vel impedimentum afferre tenis rarent. Sic merito vis in illum adhibetur quicumque nostram vitam, vel fortunam , vel libertatem impetit. Sed quoties per Ra pionem non licet vim adbibere ut alicujus convicessi per eamdem Rationem juris possesso vindicetur , tunc jus illi e dicitur imperfectum: non frictum. Quamvi* igitur quibus ha
bendorum alimentorum facultas non supperit, Ratio sit auctor ut illa ab aliis postulent, attamen non illis permissum est ali menta per Vim a nolentibuS extorquere . Nec dicto opus est in ea quae disceptatur materia juri omnino parem esse obligati nem, quae Vim habet majorem minoremve ,
di es perfecta vel imperfecta , prout jus i
sum vel est perfectum , Vel imperfectum . 3. Tertia est notatu digna distinctio namque sunt jura quae ςitra cu gm possvno remitti, alia sunt quae nefas es remittere. Credi torv. g. debitori potest, si lubet, vel omnino
116쪽
Pars I. Cap. VII. 8 vel partim debitum remittere . Sed patri non licet competens sibi jus in liberos ire
liberis condonare, ut patriae potestatis Omnimo sint immunes . Cujus differentiae ratio est, quod quaedam jura sunt cum nostris OLficiis natura cohaerentia , ideoque homini concessa ut illorum Ope ossicia tua expleart. Quae jura qui abnegaret, is etiam ossicium suum abnegaret , quod nunquam licitum
est . Sed quod ad jvira attinet ab ossiciis nostris sejuncta licitum est ea remittere, si
modo prudenter remittantur. Superaddatur
exemplum aliud. Nemini licet ita plane libertatem suam exuere, ut omnimodo se ,
lieno imperio permittat ; sic enim in manifestam peccandi necessitatem incurreret, si peccatum ab eo praeciperetur cui penitus se subjecit . Verum jure possumus quamdam nostrae libertatis diminutionem pati, si per
eam diminutionem ossicia nostra rectius valemus exequi , certamque nobis & convenientem utilitatem comparamus. Atque sic
intelligenda est trita illa sententia, cuivis licere, ut jus suum remittat. . Denique si res spectentur circa quas jus versa ur , in quatuor priecipua genera jus dividi potest. Primum est jus nobis iunos ipsos nostrasque actiones competenI . uod jus vocatur LIBERTAS. Alterum est jus in res quae ad nos & proprie pertinent, & dicitur PROPRIE ΤAs vel DoΜΙ-N1υΜ: Tertium est jus in persisnam &res
caeterorum hominum , quod nomine venit IMPERII vel AUCTORITATI s. Quartum
117쪽
88 Iuris Naturalis Elementa. 1andem jus est in res .ienas, quod multis plex potest esse . Quae diversa jura impra, 1entiarum satis est attitisse, quorum naturam effectusque tunc iocus est explicqndi, cum quaelibet singulatim expenduntur. Jμ , prout focustas est, eo sensu intelligi debet quo intellinendum exposuimus . Sed furis alia est peculiaris signa ficatio secundum quam pro Lege accipitur; ut si quis dicat, - moralis & politicae disciplinae in jure natu- , rati posita esse fundamenta '. fallere fidem
jure naturali vetitum , eodemque, pra criptum ut damna resarciantur, &c. In quihus omnibus Ius pro Lege accipitur. Hujusmodi autem Ius , quoniam ad hominem singulari ratione pertinet , operae pretium est accuratius enucleare, atque haec subsequentibus capitibus substrata erit materia.
De Lege generatim spectata. sa
HACTENUS humanarum actionum retigulam inquirentes ex ipso homine non sumus egressi. sed ejus naturam, quid in se, qualisque sit, indagavimus . Ex qua indagatione compertum est hominem intra se ipsum atque in sua ipsius Ratione regulam invenire quam sequatur ' Rationis enim consilia quoniam ostendunt homini viam
118쪽
. Para L Cap. VIII. ' 8ρ expeditissimam tutissimamque assequendae persectionis atque felicitatis , hinc nascitur obligationis principium seu potentissima causa propter quam homo adstringitur tuas ais Eliones ad primigeniam illam regulam acincommodare. Sed quo penitus homo dignoscatur. haud satis est eum in te uno generatim considerasse: verum insuper pro dicta superius methodo attendendi sunt ejus varii satus secundum quos ad diversas res dive simode se homo ipse habet , unde etiam uariis modis adtemperandae regulae sunt, quibus insistere tenetur. Quemadmodum enim jam advertimus . regulae illae non tantum
cum ipsa natura hominis, sed & cum ejus
2conditione statuque congruere debent.
PORRO inter primigenios status hqmi. nis , potissimum attendi debet status ille propter quem alterius Iuris subditus est, hinc enim praesertim deducitur ejus actio. num regula. Enimvero qui alteri neutiquam subditus est , is praeter suae Rationis praescripta aliam regulam non agnoscit , unde alterius voluntati nulla in re subjacet , ac
uno verbo suique suarumque actionum omnimodus dominus est. Secus se res habet
in illo, qui alterius potestati subjectus inistelligitur. Qiu enim se sentit experiturque Domino subditum , pronum est ut in sua agendi ratione illius domini voluntati obsequatur: quoniam enim ab eo pendet, Ue
119쪽
so Iuris Naturalis Elementa. tat eum Ratio veram felicitatem sperare , nisi se pro domini voluntate gerat, ejusque proposita exequatur. Atque hoc plus minui ve patet, prout alter plus minusve d mino subditus est, domini autem imperium vel omni modum est vel circumscriptum .
Quae nostrae omnes adnotationes pulchre inintelliguntur ad hominem singulari modo peristinere. Igitur homo simul atque dominum agnovit cujus arbitrio subjacet es consequens est ut illius domini voluntatem actionum suarum regulam dueat esse. Ηoh illud Itis est quod Legis nomine insignitur. i Domini tamen voluntas nihil debet ii
here Rationi contrarium, quae humanarum actionum primigenia regula est. Namque contra Rationem non possumus obsequi . Quo igitur Lex humanarum actionum reingula fiat, necesse omnino est ut cum hominis natura & conditione consendiat, atque ad ejus felicitatem ultimo loco referatur, quoniam Ratio hominem ad felicitatem expetendam necessario impellit. Quae quam quam ex se perspicua iunt , magis adhuc evadent perspicua, postquam accuratius e plieata fuerit natura Legis.
Dεfinitio' LEGEM definio Regulam a societatis Prinia Lerii. cipe suis subduus praescripram' sis ut eis iniscumbat obligatis qua1diim res faciendi, aluncta cujusdam parmae comminatisve ' sive ut saearbitrium suum quasdam alias res agendi
120쪽
Pars I. Cap. VI. 9Iωὐ omistendi , omnimoda libertas ipsis asse.
Nostra haec definitio paulum recedit a Groiii & Puffendorfit definitionibus . Sed utriusque Scripporis definitionem existimavimus & nimis vagam , neque satis toti Legis extensioni accomodatam. Quae dicimus somperientur vera esse , si definitio alis lata cum adnotatis Grotii & Puffendorsit sempςntiis per parte. comparetur. sa) 1 Uid.
LEGEM dico esse Regulam e primum ut ta=. id ostendatur quod Legi est cum consilio ρ.ErPQ-
commune, utrumque enim vitam humanam fm.. De ordinat : deinde ut secetnatur Lex ab eis mandatis quae dominus ob ter injungit, quae' rιb i. que inter leges recenseri non debent, quin Cap. VI.niam ejusmodi mandata Rabiles Regulae non --dunt quas subditi sequantur. Resula enim μή haec duo potissimum includit, nimirum ut sit uniυersa & perpetua, quae universias & jorii. perpetuitas quoniam Regulae generatim spectatae naturam constituunt , Legem etiam secernunt ab alia qualibet sinsulari Prinei. pis voluntate, Dico praeterea Legem esse Regulam pri feriptam si quid enim Princeps animo suo constituat, nec ejus aliqua significatione voluntas innotuerit , id pro Lege habendum pona est. Principis enim Voluntas quo par
est modo subditis est declaranda , ut quid Princeps ab illis sibi veliti dignoscere. πι-