장음표시 사용
271쪽
2 o Iuris Naturalis Elementa ,, idemque, poterit obligatus quoties volet .is obligationem rejicere, Vel potius non est , , Vera obligatio ς quemadmodum nihil de- betur , in bona & Iura creditoris debi- tore succedente . Atqui incium est debia . rum, nec potest utrumque locum habere, is nisi inter duos diversos homines. Nemo si- ω bi debet , inquit SENECA ; π' hoc verisse bum debere non ha et nis inteν duos Dis a Uid. is ςμm . so
Respon- uU AE rat1ocinatio magis speciola quam sum. Vera est. Nam qui contendunt, Legibus &Legislatore sepositis , neque proprie dictam
obligationem , neque moralitatem esse, ii necessario harum rerum alterutram debent adis mittere : I. Vel aliam non admittunt humanarum actionum Regulam praeter Legem 'vel si quae sit alia Regula , nulla tamen ainlia Regula dicunt, homines obligari quam
Quibus praeter Legem alia non admittitur humanarum actionum Regula , eorum sententia manifesto falsa est , de qua quoniam superius abunde disputatum est , iam in illa rursus impugnanda frustra tempus tereretur . Vel enim homini inutiliter & inconsulto Ratio concessa est , vel fatendum ideo illi concessam esse qua tanquam primigenia Regula in omnibus suis actionibus uinteretur. Quid enim magis est secundum naturam, quam ut, qui Ratione sit praeditus,
272쪽
Pars II. Cap. VII. et Iiuxta Rationem se gerat Τ Sin dicas, quamvis Ratio humanarum actionum Regula sit, non tamen per eam , sed sola Lege obliga
tionem induci e sententia haec nequit stare, nisi etiam contendas obligataonis nomine taniatum venire libertatis coarctationem illam quae Legislatoris voluntate & imperio paritur ' & tunc non de re, sed de vocibus totum Certamen erit . Vel tandem statuendum est nullam revera nec esse nec concipi po se obligationem , nisi Legislatoris voluntas intervenerit , quod non ita verum est. Qui error, vel si mavis, aequivocatio ex eo oritur , quod ad principia' non fiat regressus , ut ex illis primigenia obligationis idea hauriatur . Igitur quod in hanc reris hepe monuimus, iterum iterumque repetem dum est . Dico itaque veram obligationam induci per quamvis libertatis coarctationem, quae Ratione gignitur vel probatur. Per illa vere & proprie obligamur quae dictat conis scientia ' aut etiam tunc vere & proprie obligamur , cum nobis ipsi conscii sumus ideo fervandam hanc vel illam Regulam ,
quod justa sit , id est , cum sanae Rationis
SED contrariae sententiae lautores instant Instant, dicuntque : - Tuus ille ratiocinandi modus &re PQ
ri probatas sere 4mnibus ideas , juxta quas,, pendent obligatio & osscium ex interuein.' I. I. Burlamaqui . Q. δε nienn
273쪽
a a Iuris Naturalis Elementa. se nientis Legislatoris Voluntate , quae peris Legem dcclaratur . Quae illa erit obliga- δε tio quam Vel homini Ratio , vel homo
is sibi ipse imponit Θ Nonne hujusmodi obli-
gationem semper poterit ad libitum ex- ,, cutere λ Atque , ut jam adnotatum est , is ibi ne potest dici verum debitum esse , , , ubi Creditor & Debitor sunt unus idemis,, que Τ . Ruponsum . Quod rursus objiciunt instantes , vel in aequi vocatione totum Versatur, vel id ponitur tanquam Verum de quo quλ- ritur an verum sit λ Semper enim contendunt nec esse nec aliam posse obligationem esse, quam quae a Legislatore vel Lege deis rivatur . Equidem solitus ille est Iure consultorum loquendi modus , sed qui rei nai uram non immdiat : Nec quidquam prohatur per id quod subjungitur. Fateor posisse hominem ad arbitrium suum obligationi se subtrahere quam Ratio inducit at si obligationem illam effugiat , periculo damnoque te supponit , agnoscitque vel invitus eum agenda modum prorsus inconsultum
esse. Si tamen ex eo quod homo possit Rationis imperium detrectare , inde colligas quod per Rationem non obligetur , sanae ratiocinationis praetergredieris limites ' nam& ipsam obligationem impugnas quae a Legislatore parta est . Quid enim ρ obligatio per Legem inducta libertatem non evertit,& in nostra semper libertate positum est
ut Legem colamus aut frangamuS, quicum
que suturus sit servatae aut violatae Legig
274쪽
exitus . Neque hic quaestio movetur de is aut uecessitate ' sed ea tantum obligatio meis moratur, seu illud morale vinculum, quod, qualicumque modo spectetur , semper Ratio. nis opus est .
OFr I cIUΜ quidem juxta propriam stri- Osciumctamque ejus significationem est Debitum ; j pQ atque sic spectatum ossicium actionem exhi- .hibet quam quis a nobis jure potest exigere. sensu: pQuam considerandi ossicii rationem fateor insuper in se ipsa veram esse. Homo pars
est 1 tematis vel totius ' atque ideo ad alias . rerum naturas necessario refertur' r & quo.
niam hominis sic spectati actiones semper
aliquatenus ad alios homines pertinent, inode est ut cum de ossicio. agitur, alius plerumque sit obligans ab obissaro . At vero quemadmodum in morali disciplina ejusdem suocis significatio quandoque latior , quandoque strictior est , nihil obstat quominus ossicii vocabulum i amplissima sua significatione accipiatur , Ossiciumque in univerissum definiatur actio rectae Rationi consevιμ ιnea. Atque tunc merito dici potest homini in se ipso spectato & a qualibet altera nais tura seposito adimplenda quaedam ossicia es.se. Suffciens enim ossicii causa est, quum alias actiones Ratio probar, alias improbat. Itaque piro diversis ossiciorum generibus, diis versa quoque sunt obligationum genera . Variae porro illae ossicium & obligationem Q a . - deia
275쪽
α- Iliri) Naturalis Elementa. desiniendi rationes neutiquam se ἐnvicem impugnant, sed mutuo nexu conciliatae cor
sti id ex Ex iis quae hactenus disputata sunt hoc
iis quae serme colligitur. dicti fue RaxaO .cum se prima Regula hominis, re, colli primum quoque moralitoris principium est, gendum & proxima causa cujusvis primigeniae oblia
a. Sed quoniam homo propter naturam suam conditionemque necessario obnoxius Deo est, qui hominem sapienter consultoque, S. ob certum finem condidit , hinc est ut Dei voluntas altera si humanarum acti num Regula, alterumque morali tatis, obligationis, di ossicii principium. 3. Igitur duplex in universum moralitatis di. obligationis genus est. Alia obligatio Legem antecedit , & solius Rationis opus', alia subsequitur Legem, & Legis effectus est. Atque in hoc nititur interieris Rexterioris obligationis distinctio . sa). q. Equidem utrique illi obligationi non inest eadem vis. Nam quae a Lege paritur
obligatio sine controversia omnium persectissima est, hominis libertatem potentissimo freno coercens, unde per excellentiam obligatio dicenda est. Sed ne tamen hinc colligas nullam alteram alterius generis obliga ticipem esse. Non enim minus vera est albSua. caὶ Vid. Part. Δ Cal. VI. I. 13.
276쪽
. Pars II. Cap. VII. ' a squa obligatio, quamvis ab altera differat xatque altera debilior sit
moralitatis genus eo magis statuendum est quod ex Lege parta obligatis ideo persecti Lsima sit, quia utrumque genus obligationistincludit , est enim interior simul & exterior . sa) Quippe si Legum natura ipsa non 'V
attendatur, & quae res Legibus praecrpiun- pedia, tur aut vetantur ex se ipsis non eae sint. f. ix. 'quas Ratio probet vel improbet, Legislatoris auctoritas non alio sundamento quam ejusdem potessate fulcietur; atque sic Leges mero voluntatis arbitrio , non autem sapientiae judicio constitutae necessitatem proia prie dictam potius quam veram obligari
turalibus accuratissime conveniunt. Natura hum enim Legum obligatio prae caeteris o
mnibus obligationis generibus & emea κ est& latius extenditur ; quoniam' hae Leges primum Rationi omnino accommodatae sunt, Iiquidem originem suam ducunt tum ex ipsa natura actionum, earunaque inter se discris mine tum ex eo quem habent cum propo. sitis finibus consensum dissensumve . Delmde, quae per ipsas Naturales Leges inducitur obligatio, majores vires accipit ex sim perveniente Dei auctoritate, jubentis Leges illas servari, utpote a se ipso sancitas, unis de nostram agendi rationem Legibus illia aptare necessario compellimur. l
277쪽
x46 Iuris Naturalis Elementa . . esse moralitatis principia , hinc Rationem ,
illinc vero Dei Voluntatem ' quae duo principia censeri non debent tanquam inter se ' pugnantia, ita ut uno posito tollatur alterum : led contra duplex haec nostra metho- dus , &.haec duo nostra principia conjungenda suiu, ut hinc conficiatur suis omnibus numeris ablolutum lasema, quod vere constitutum sit in ipsa hominis natura statuque . Quoniam enim homo est Ratione
praealtus, Rationi lubjacet , & quoniam a Deo conditus est , ejuidem Dei voluntati fit lubditus. Quemadmodum vero Rationi& Dei voluntati parere nihil involvit contrarium, sc etiam hae duae Regulae, Ratio nimirum & Dei Voluntas optime inter se
consentiunt, & natura connectuntur suoque
nexu firmantur. Neque se aliter res potest habere : Quid enim ρ Rerum naturam ea. rumque inter se consensum dissensumve , tum imprimis naturam hominis, ejus indolem &statum, Rationem , eique inhaerentes caete ras facultates Deus ipse condidit: quaecumque existunt a Deo creata. sunt omnia, &ex ejus Voluntate, atque ab ipso Deo inducta rerum constitutione ultimo pendent. Nostra
tis ratio Naturale Ius non infirmat.
QUA PROPΤER tantum abest ut ea statuamus obligationis officiique principia, per quae Naturalis Iuris vel moralis disciplinae systema debilitetur : quin contra Naturali iuri ex nostra m 'thodo plus accedit virium
278쪽
Pars II. Cap. VII. 247& firmitatis. Sic enim res a principio re. petuntur, jacvunturque prima aedium fundamina . Equidem non inficias ibo, si quis rectam de morali diiciplina ratiocinationem velit instituere , ei considerandas res esse quales sunt , removendatque ab hoc argumento nimis abstrastas opiniones. Hominis attendenda natura est, ejusque praesens st, tus' tum etiam conjungenda & inter se s cianda sunt ea omnia quibus praecipue eo stat systema humanitatis. Quorum omnium conjunctio nihil obstat quominus homo singulatim & tanquam per parteS expendatur, ut ex singularum partium accurata dii quisitione melius Totum dignoscatur. Quin mtiam non alia methodus est finem hunc a
sequendi. f. XU. PER haec quae hactenus disputata explicari simulque demonstrari potest quod in operis tui praefatione 4. ΙΙ. Grotius asserit. Scriptor ille postquam pro suo cogitandi tia. 'modo Iuris Naturalis principia & funda. menta super ipsa natura humana constituit, sic prosequitur. Quaecumque dixi aliqua.
se tenus locum habent, etiamsi neges Deum is esse' vel Deum si dicas esse, eum tamenis negeS humanarum rerum curam suscipeis,, re . ,, Ea sunt hoc loco Grotii verba ut facile quivis intelligat noluisse eum a Jure Naturali Dei voluntatem secludere .
Non fuit illa mens hujus scriptoris, quippe
279쪽
a 8 Iuris Naturalis Elementa. qui ipse voluntatem Dei ut alterum Iuris principium diserte statuit . Itaque Grotius
hoc unum contendit, quod etiamsi Leo ista- , r'ris Dei nulla prorsus interveniret auctois ratas, jam tamen omnino necesse hominibus eiiet, vel ob unius Rationis imperium, Iuris Naturalis praecepta colere , quoniam praecepta . 1 lla eS apsa rerum natura atque nominis indole deducuntur. Quis enim in-ncias ibat populos vel tantillum ad humanitatem excultos ordine, convenientia, ho. ne . . ate, & Iis omnibus quae cum sana ratione conveniunt, quocumque tempore salo tam aliquatenus affectos suisse ρ Ita hominum comparata mens est, ut qui non adeo peripicaces sunt in iis quae diximus accurate dignoscendis, ea tamen intricato sensu quodam intelligant , unde illis , statim atque proponuntur, ultro assentiunt.
ut perse- VERA profecto certaque sunt quae ex
moralesn ioli. non tamen ιmmorandum est .stem, . alioquin in media via consisteremus - nee hule ad. enam morale systema conflari potest ouaui
.a. Resuia Religione systema, non omnino erie expers auctoritatis , sed non ita effcaeem obligationem inducet , ac si divina volun- . tas adjungatur . Summi numinis imperium Rationis praescripta vertit in Leges proprie
dictas, unde Rationis praescripta illa quanis
280쪽
Para II. Cap. VII. a sttam possunt vim habent maximam ad eo fringendam & subjiciendam hominum voluntatem, iisque imponendam arctissimam oblimationem . Verumtamen , nam & hoc rurisius dicendum est, qui per Rationis consilia praeceptaque in se ipfis spectata , & a Dei Voluntate sejuncta , nullam asserunt obligationem induci , ii profecto legitimae rati
cinationis limites evagantur, quoniam unum tantum obligationis genus admittunt . Quae sententia non solum naturae rerum ad Uers
tur, sed & imminuit hanc ipsam obligati nem quae Legislatoris voluntate gignitur . Nam divinis Legibus eo magis assicitur mens, & voluntas subjicitur, quod illis L gibus Ratio suffragatur , utpote quae omni no consentiunt cum hominis natura , and le , statuque . . CAPUT VIII. ,
Quaenam ex superiori capite consequantur .
Quid sit Iustum , quid honestum , quid
q. Ι. Ex iis quae superiori capite disputata
sunt , intelligi ut Varias Iurec niuit.' argumen. rum de moralitate seu Naturalium Legum to Iure. fundamento sententias aequivocas & dissen- conlulto-gientes esse . Ii nempe rem ab origine non M'repetunt , neque torum tali accur R ium lio.