장음표시 사용
141쪽
43o De Boetiano Hebr. Samaritico Numo Q auctorum inscitia conficti , verum litterarum ordinem Phoenicio Punicarum,a quibus rite de
dit ratio, ut a Melitensibus suisse percussos num os contendat, ju rene , an injuria , mox disputabo . Hi omnes,quinto dempto,de quo pauca ipse dixi pag. 39I.,ab
adversa parte mulieris caput velatum in aversa autem tres sequentes modo caput arietinum , tripodem modo , vel denique pagurum, seu cancrum exhibent cum ipsa Phoenio-Punica epigraphe f,seu, p. Quae tamen litterae in eadem quinti numi parte quO-que leguntur . Num us vero primus in postica illud habet singulare , quod tres stantes prodit figuras, quarum
una ad Persarum numen Mithram , ad ejusque cultum alteras duas reserendas esse, Cl.Venulus opinatur. Haec
quidem propria suit sententia docti viri Chaillovii in sua ad Sponium Epistola , Recherches curteus es d'Antiquites ejusd.Spon. pag.433.seqq. Ipse tamen Sponius in altero ad eumdem Chaillovium Responso,ibid. pag.43 S. seq., duabus iisdem figuris nihil aliud quam Isides duas
repraesentari, apposite animadvertit. Quod ex Aegyptiacis monumentis, iisque potissimum in Tabula Bembina, seu MENSA ISIACA obviis, plane intelligitur. Ego enim sic existimo , futurum neminem , qui cum eamdem MENSAM ISIACAM oculis percurrerit ab Laurent. Pignorio primum,deinde ab Athanas. Κirchero , Oedipi Aegyptiaci Tom. m. Sintagm.I.cap. I. seqq. pag. 8O. seqq. stum a Bernard. Montiauconio, UAntiquite expliquee , Tom. II. Part. II. lib. II. Tab. CXXXVm. III. seqq. tu lustratam , secus statuendum putet . Etsi in hoc Sponium haud quamquam probo , quod Deum Mithram duas inter Isides ipse agnoverit, qui potius Osiris ab se suisset appellandus. A quo lapsu non satis sibi ipse praecavit Petr. Burmannus ad D'Or villii Sicula,Tab. xv. Pag. 43 . Enim vero has inter Isides, easque Aegyptiaco ritu adornatas, Aegyptiacisque symbolis, lituo nempe di flagello instructas, quid tandem illud est idipsum
142쪽
Θ Phoenteum litteratura illustrando Q 43rfiniendis atque in classes suas probe digerendis,
hujusce litteraturae eruendae tota propemodum
simulacrum , & quidem sub quodam umbraculo stans, quemadmodum in uno Cl. Alexandri Recupero num qui ad manus est, revera exhibetur, &in ejusdem nu- mi ectypo , ab Sponio hac in parte satis accurate deis lineato comparet; quid, inquam , illud est, nisi ipse Osiris, & caput ejus tegmine Ornatum reserens , set apice , quo in Aegyptiorum monunumentis ille idem
Osiris passim tegi solet λ Quam rem quum id genus monumenta ab Pignorio, ab Κirehero , ab Μontiau- conio, locis citatis,& ab Ili. Comite de Caylus, Reeueiιι Antiquites Ruptiennes &c.Tom.II.Tabul.xH.& alibi
saepe producta, demonstrent plane ad veritatem; nociest cur copiose aut ostendendum, aut explicandum iulud esse videatur. Quapropter eadem simulacra in Phoenici Puni. eo numo signata , ad cultum Aegyptiacum omnino esse composita, arbitror tenendum . Nam Phoenices ab
Osiridis & Isidis cultu non fuisse alienos, eumque Melitensibus etiam transmisisse , num i plures Melitae procul dubio adiudicandi, sed ab Recuperiano numismate, de quo paullo ante , & ab iis singulis , in quorum Punicam epigraphen nunc inquirimus,prorsus distinguendi , quippe alibi certissime emi, rem ipsam sic efficiunt , ut revocari in controversiam nullo modo queat . De quibus sane Μelitensibus numis,MEΛΙΤΛΙΩN inscriptis, eorumque typis ad Osiridem& Isidem reserendis, conser quae hanc in rem erudite enarravit,illudque non inanibus firmavit argumentis
Sigeberi. Havercampus , commentar. ad Parutae numismata Sicula, Tabul. CXXTIX. n. I. 3. π CXL. n. I 4. &II., Thesaur. Antiquit. O Hist. Italiae Vol. VII. col.
83 s -- 842. C 'nser quoque Cl. Principem de Torre
moEga, Siciliae veteri num. Tab.XCII. Pag. 89. seqq.
143쪽
432 De Boetiano Hebr. Samaritico Numo Q dependeat ratio, quam maxime perturbarint; &quorsum tandem ipsae litterae quandoque perti-Opuseol. di Autori Siciliau. TOm. U. Tab. I. n. I. Σ. pag. 8. z I. Christ. RaSch, Lexic. umvers. rei numar. veter. m. III. pari. I. col. 489. Seqq. Adde & Phoenicio- Punicam inscriptionem Sepulcralem , Supra Pag. 79. seqq. a nobis expositam , qua eidem Aegyptiorum eultui Phoenices ipsos addictos suisse , luculenter sane comprobatur.
Quod quum ita sit; miror, Cl. Academicum Si phanum id ignot in suis doctissimis De Religione Pho
nicum prolixis commentariis, Actor. Acad. Reg. Paris. Inscript. Tom.xxxH. XXXIV. & xxxVm. insertis, Aegyptiaca etiam numina, quae in suis coloniis Phoenices colerent, summo pretermisisse silentio . Sed id genus num os hunc cultum palam testantes Cl. viro haud innotuisse dicendum est.
Jam vero , quod hac in disquisitione potissimum interest, quodque ad nostram proprie spectat litteraturam , ea ipsa est Phoenicio Punica epigraphe, quam data me opera pag. 39I. 393. 4 II. & 4 I9. not. expia naturum promisi. Haec est autem hujusmodi,sicuti tanumis singulis , quos,praeeunte Cl. Rodulphino venuti, paullo superius indicavi. Hanc ego ex Cl. Alexan-Pri Recupero numismate , de quo ante aiebam , diligentissime expressi . Neque sine teste , neque sine auctore pag. 392. seq. adnotavi, Sponium ipsum primum omnium fuisse, qui ejusdem numi ectypon in lucem emisit tametsi in prima epigraphes nobis describenda littera erraverit. Quo errore quoque lapsum video eruditum Couri de Gebet in , Monde primitis. .. Origine du langue, Tom. m. Tabul. XIV. n. II. & I4. ejusdem generis numos Melitae praeterea, at Perpe Tam accensentem pag.486 In eo tamen probandus mihi , in iisdem numis nihil esse pag. 87. scribens , quod religiosos mores non spiret Aegyptiorum . Ante igi-Disili co by Cooste
144쪽
o, Phoenicum litteratura illustrando Q 433neant, Vix aliqua conjectura aSSequi pOSSumus .
Verum illud quidem , quamvis in Antiquario-
tur Sponium numus, quod ego sciam , plane ignotus suit. Labitur ergo Cl. Venutus , ut qui apud Lastano insam & Parutam ejusmodi numi mentionem injici, pag. 36. dixerit . Uterque enim Antiquarius num os eadem epigraphe notatos protulit quidem ; at nullum omnino in eorum Syllogis videre est, qui ab aversa tribus stantibus signetur figuris . Sed hanc ipsam epigraphen adeamus, cuius Ueram lectionem esse nullam aliam posse atque το , p, locis supra citatis saepe monui . Incredibile sane dictu est, quanta dissensione in illa evolvenda atque interpretanda inter se eertarint Antiquarti . Quorum eadem de re dissensiones postquam recensuit Cl. Eckhel, Do
bit in hunc modum . ,, Ex quo videmus eruditorum sententias in explicanda hac voce tam parum , quam in plerisque aliis linguae Phoeniciae vocabulis coivisse . Haec ille . Sit ita; indene ergo Phoenicum litteraturam in summa obscuritate ad huc jacere statuemus ὸ De quo praeclaro argumento cum superiori capite primo passim disputarim & satis copiose ac diligenter , nunc illud omittatur . Hoc interim certum arbitror, ex illa doctorum virorum in eadem Punica exponenda epigraphe, inter se dissensione erui nihilo minus quidquam posse, quod ad ejus veram lectionem assequendam conserat i sicuti paullo infra ostendam . . Quid vero de hac epigraphe Antiquarii censuerint, more noStro exponamus . Horum plures in Μelita imsula id genus numos procusos fuisse existimarunt .Qua opinione ducti aliqui, mirum quantum inanibus coniecturis implicarunt sese , ut ex ipsa Punica inscriptione illud effici posse contenderent. Ut autem ab Rodulphino Venuti exordiar, hoc ei commentum de hisce nurnis Melitae adjudicandis pla-
145쪽
434 γ De Borgiano Hebr. Samaritico Numo sirum tunc aetatis libris diligenter evolvendis, s se habere videatur ; nolim tamen quis existimet,
cuit atque ita eidem placuit, ut in iis,quibus numi ab se prolati inscribuntur litteris Punicis , ipsam του PTER AR, seu,eodem interprete, Frigidae,appellationem a Phoenicibus insulae primum inditam , post vero a Graecis Mελμην, a Romanis Melitam dictam, sese invenisse, sibi ipse finxerit lo c. cit. Pag. 4 I. Seq. At ut res ita esset, Phoenices inSulam non του p,sed του p Κarah, i. e. Frigidae nomine revera appellare debuissent etsi in priore voce Xarar insit του Frigescere significatio . Sed hae Cl.Venuti rationes a De- Bozii commento parum alienae, sicuti Pag. 4I7.4 I9.notavi,utcumque eae sint, nimis frigide sane atque inaniter afferuntur. Neque Fourmontio , etsi in evolvenda epigraphe ab De-Bogio discrepet, res bene cessit . Atqui eo pertinent Cl. Academici animadversiones , Histoire de
PAeadem. des inscript. TOm. IX. pag. I 6 I63., ut, quum vox ipsa Punica respondere τω Mελιταίων debeat,
malum lomnino eam esse legendam , , di statuat. Quae litterae tres sunt initiales ipsius patronymici nominis Mellit, seu Mallit, quod ejus Sententia , DO-men primitivum insulae est, unde Graeci suam Moι- effecerint. Nonnulla mitto alia ab se disputata,
quippe nullius momenti ac ponderis . At enim quid illud est , si modo aliquid est, quod de ΜsStis duobus
Hebraicis Codicibus Parisiensibus, in Africa exaratisi, sed ab epigraphes nostrae Punicae aetate longe pro secto remotissimis, scribit pag. I 62.ὸ Quod inde praesidium sibi polliceatur ad του u Mem , lectionem tuendam , quam a voce Mελιτης praepostere repetit, equidem non intelligo . Quasi ex Hebraicorum codicum , quicumque tandem ii sint, varia scriptione , quorum
sane nullus, aut sere nullus ad VIII. summum , aut IV. Vix ascendat saeculum , de primo vetustissimae inscriptionis elemento iudieium ferre liceret. Nullo certe
146쪽
Phoenisum litteratura illustrando Q 43s
sic comparatos animo esSe noS, ut ex doctorum hominum , quorum paullo superius facta mentio Phoenicio-Punieci monumento , το , seu P PN4 ,
ipsius epigraphes eadem Valere poteState , 3c το MA , seu u Mem , usquam comprobabit eruditus Fourmon
Tota igitur ab Cl. viro instituta disputatio commentum est,& quidem eorum plane simile, quae ab D BOEio, ab De-Μarnio , ab Venuto hanc in rem dicta sunt. In quibus tamen eruditorum hominum commentis illud reperio ab iis, licet ariolando , bene excogitatum , quod ad lectionis veritatem assequendam plurimum faciat; videlicet primam epigraphes litteram esse omnino το p Poph, sicuti De-Boetius , De- Narnius & Venulus recte statuerunt; reliquas vero duas pro elemento , Lamed, esse habendas, quemadmodum Fourmontio animadUersum est.
Nihil dico de numo eodem, simulacris tribus , uti ante vidimus , Aegyptiacis insigni, ab Bem. de Montiaucon , Tabula aenea expresso , EAntiquit e liquee Tom. II. pari. II .Pag. 292. Cujus quidem nu- mi, quamvis Cl. vir omnino iis similem dicat, in quibus duas inter Isides visitur Osiris , aut Orus , flagello de more munitus schema tamen ad Basilidianos pertinere posse , minus recte ipsi visum est; ex eoque genere, ait ille , quod ABRAos adpellatur . In epigraphes autem proserenda hanc habet, scilicet Arar Maledixit) , at corruptissime. Uerum haec
Atque illud certum est, quocumque modo Punica legatur epigraphe, ad Melitam indicandam, ut supra animadversum est mihi pag. 4 I9., transferri nequaquam posse contra atque Antiquariorum communis ea de re ac pervulgata quondam serebat opinio .
Hoc probe viderunt doctissimi Antiquarii, quamquam in Punica epigraphe explicanda sententiis discreparunt
147쪽
434, Θ De Borgiano Hebr. Samaritico Namo
est, quam tum lio et infructuosis laboribus, nihil commodi , nihilque utilitatis nos consecutos
Nam , ut eorum aliquos missos nunc faciam, Cl. Pe-
regius Ba yerius, τω DN ab se repudiato, uni του ,,A lectioni adhaesit. Quid autem hoc indicetur vocabulo sese ignorare fatetur, De la tengua de los Fenices pag. 349. Alii vero de patria ejusmodi numismatis assignanda solliciti, at praejudicata & pervulgata opini ne quasi abrepti, sin minus Melitae, alicui saltem imsulae, uti Gaulo ei adjacenti, tribuendos numos essu opinati sunt .
Quibus haec non displicuit coniectura , suisse intelligo Ill. Scipionem Μactium , Os serva etioni Leite
ct cruditum virum Ioli. Smintonum, Philosophic. Tramya t. VOl. LX. pag. 9 I. Horum vero alter, velati immemor eorum , quae de duabus epigraphes postremis litteris optime constituerat, utrasquo nimirum non alias esse, atque duas , lamed, cum definivisset, Musei Veronens. pari. 3II. Pag. 239. D. I.; Gaulo tamen insu-Iae , ut id genus mimorum inaffetus vindicaret, legendum loc. ante et t. censuit τὰ , N Aul. Quacum voce alteram Gauli magna astinitate esse conjunctam, Deile sibi pcrsuasit. At ista lectione nihil falsum m gis , nihilque vitiosius . Nemini prosecto Antiqua riorum adhuc in mentem venerat, secandum inscriptionis Punicae elementum tertio prorsus simile, ut ovum ovo , ipsi του Vau, formae commode aptari unquam posse . Quod quum nullo Phoenicio firmari monumento queat, sutili ergo conjectura ac plane inscita epigraphen interpretatus Ili. Masseius est.
Levius falli Cl. Smintonum puto ; sed falli tamen , dum in epigraphe Punica sibi legendum lueP,
CAULIN pugnat, indeque GAULI insulam, nunc Gozo, exculpsit . Num os idcirco, de quibus agimus , Gaum litani, ejus sententia, percussissent oportex. Diqitig Corale
148쪽
l, Phoenicum litteratura illustrando Q 437 esse . Id unum secissent, vel Phoeniciae litter, turae quasi semina spargendo , vel ejus sontes
Belle quidem atque ingeniose excogitatum . Attamen verendum , ne non plus licentiae, ut ita loquar, antiquariae in hac epigraphe eruenda, eaque ad τὰ CAULIN , hincque ad insulam trans serendam Gauli, insit quam veritatis. Quid, si eadem insula a Phoenicibus primum frequentata, ut auctor est Diodorus Siculus, Biblio
uti a Graecis ac Romanis scriptoribus vulgo dicebatur , sed ου GAUDESC nomine appellata fuerit λ Nam quod insula antiquitus γαυδοι audiret, ex Strabone , auctore gravissimo , Rem Geograph. lib. VI. pag. as. al. 277. discimus. Quo nomine nempe et v, Au oscis, seu Ghaudose , vel Gaudese, ab Geographo Nubiensium quoque appellatur apud Sam.Bochari in chanaan lib.I.cap. XVI. pag. 334.,& ipsi Gaulitani ac Melitenses, etiamnum eam dicunt. Quod Strabonis testimonium haud leviori certe indicio est, non ab Arabibus , voce Gauli corrupta, eodem vocatam fuisse nomine , uti Abela in sua Melita illustrata lib. I. Notit. X. pag. II 8. contendit, dc alii scripserunt; sed ipsos illos vetustissimam insulae appellationem a Phoenicibus primum inditam , constanter retinuisse . Quae antiquissima insulae denominatio si eo modo se habet, ut videtur quonam pacto τὸ l,P S intonicum τω em V Arabum, Straboni γαῖδος, bene componemusὸ Id equidem non video . Verum, utcumque illud sit, quod tamen aliquid est dc non minimi mome ti ; quotumquemque suturum censemus , in id genus epigraphis legendis exercitatum , cui Cl. Smintoni lectio longius petita non videatur , quam postrema duo inscriptionis Punica, nempe , Lamed , revera serant elementa P IIae namque Phoeniciae litterae inter se tam similes suut, quam quae maxime , ut ante dixi.
149쪽
43 8 γ De Boviano Hebr. Samaritico Numo nobis commonstrando,quos aliquando industriae nostrae quoquo modo aperiundos reliquissent;
Quod autem Cl. Pelle rinio , qui id genus num os primum Melitenses dixerat, Reeueil de me lailles demules &c. Tom. III. pag. 39., deinceps vero mutata sententia , haec docti Angli, non declarato tamen ejus nomine , conjectura arriserit; nihil moror . Quod si Cl. S. intoni sequamur lectionem , jam non Tὰ l,p , sed potius τὸ - erit legendum, quum penaltima epigraphes littera , consorinatione Sua ab postremo nihil prorsus discrepet elemento. Consequens ergo fiet, ut ad eamdem του Dp necessario deveniamus lectionem ab Cl. Dutensio tam male defensam , Explicationde que ues medailles Grecq. O HEnirien. Dissert. I. Pag. 3 9., quam sine ratione usurpatam . Atque ita in varias , easque secum pugnantes de hujusce epigraphes , ut & aliarum lectione sententias distracti, nulloque firmo ac stabili fundamento subniYi, commenta vero Antiquariorum ea de re opinionum sequentes , huc atque illae tamquam incertis acti tempestatibus , perpetuo fluctuabimus . Quae spes deinceps, quae facul- Las verae assequendae lectionis nobis relinquetur λHuic autem incommodo ut aliquid opis tandem asseratur, in ejus generis numorum ipsa illa epigraphe,
quae male ad unum omnes vexavit Antiquarios, explicanda , eaque ex ipsa Phoenicio-Poenorum characterum nativa indole rite eruenda , quid vetat, quo minus inscriptas numis iisdem litteras ' , nihil aliud esse quam Τὸ ,, p, statuamus, idque vel maxime quod
hac lectione admissa . quae non similitudine modo multum sese commendat eri. Sed & quam longe caeteris iam recensitis epigraphes lectionibus praestare facile intelligitur, nihil amplius sit, quod nos moretur , uti ad quam gentem hi numi demum pertinuissent,tuto
Ac mihi quidem in hac eadem amplectenda i
150쪽
l Phoenicum litteratura illustrando 439
profecto de iisdem litteris bene meritos fuisse , quem suturum censemus , nisi iniquum rerumetione nihil temere secisse videor . Enim vero quid il
aut altera vocali his tribus radicalibus addita littera , ut moris est, nisi ipsum C ULLU, urbs nempe Africae , in sinu Numidico sita , uti pag. 393. adnotabam . Cu ius urbis meminit Ptolemaeus, Geograph.lib. IV.Cap.III. Pag. mihi IO8., quam nomine quoque Collopis magni appellat; eamque ad latitudin. gradum 27. 3 o. ponit, longitudin. vero 32. 2o. Xολλοψ , ait ille , κΚουλλου, i .e. Collops magnus, vel Cultu; ut ab altera di tinguatur Culta, quae parva dicitur . Ac de priore quidem non Ptolemaeus modo scripsit, sed & Plinius,Histor. natur lib. . cap.III .edit Harduint,euius vide not. 13. Pag. 243., mentionem facit, ut dc Antonini Itinerarium , quod conser pag. I9.edit. Kesselingit, ubi Municipium Chulli habetur. Adde dc Iu Solinum, Polyhistor. edition. Salmasti, cap. XXVI. pag. 3 F., qui inter nobiles Numidiae urbes eam adnumerat,& purpureo fuco Tyriis velleribus comparatam dicit. Conser ejusd.Salmasiii Plinianas exercitation. in eumd. Solinum pag. 22o. De qua urbe vide & Christoph. Cellarium , Notit. orbis antiq. lib. IV.cap. V. g. XII. seq. pag. mihi soa.ΣΜich. Anton. Baudrand , Geograph. voce Cultu .
bum more, praefixo articulo, ALCollo dicto, animad- Versis , quod argumentum maius esse potest ad hanc ineundam rationem, quam ipse inii, & epigraphe nobis diserte enunciat, ut huic veteri & nobili oppido, Episcopali jure ae dignitate sub Carthaginiensi Arehi piscopatu olim gaudenti, ni mos plurimos, a seu b,p QLL , inscriptos , eosque hactenus recensi
dicaremyHaud longe certe ab eiusdem urbis appellatione non modo non abludit ipsa epigraphe, verum etiam