장음표시 사용
171쪽
46o Θ De Borgiano Hebr. Samaritico Numo
rint. Accedit, quod ea inscripta monumenta ,sive metalla , sive lapides in lucem emittendo ,
seu ASsarium , ασσαριον, Seu numulum monetae vulgaris minimum, vel denique το πῖ N Aspher , parvae monetae nomen , quemadmodum ab eodem Euxtorso loc. cit. observatum lego . Quid inde λ Ergo ne Sidonios numum suum hoc, vel altero inscripsisse dicemus vocabulo , quod longe posteriori aetate ab Tal in udistis usurpatum reperimus λ Nisi sint suturi qui , cum in Syriaca Evangeliorum primo Ecclesiae saecuinto sine dubio elucubrata translatione, Matth. cap. X. 29.& Luc.XII. 6., AsJor, dc Assorin , seu Assarius dc Assarii, exiguae monetae genus, legatur; idem vocabulum non Talmudistis modo , sed dc multo antea Syris, adeoque ipsis conterminis Phoenicibus . non infrequens fuisse contendant. Per me vero stet res ista; modo tamen accipiatur uti in se est. Etenim
quod ab Alexandri Magni inde aetate & insequentibus
praesertim temporibuS, Syri Graeco-Macedonum imperio subjecti,non pauca Graeca vocabula in suam invexerint linguam , facile patior, quippe quod id satis
exploratum est. Qua de re conser quod superius adnotavi pag. 2O4.Seq. Quod vero Phoenices Graecorum quoque jugum passi, suam immiscuissent di lectum,non item liquet. Quamquam nulla lingua tam Pura eS , quin cum peregrinis alicubi loquatur dc loqui cogatur; nihilominus magnopere equidem dubito, an aliquod Phoeniciae gentis supersit monumentum , quo res commonstretur. Etsi quoque Aera Seleucida, si e appellata , ut fuit ab Seleuco Nicatore instituta sPhoenices uterentur, dc num os qua mplures suos Graece tantum signarent, alios autem partim Graeca , par
tim propria sibi cudi sacerent lingua . Sed quocumque demum modo Assariorum verbum, quo Scriptores sacri Novi Testamenti Graeci, & Sy- .
riaca hujus interpretatio, locis citatis , dc ipsi illi Tal-
172쪽
Phoenicum litteratura illastrando 46x
quemadmodum in genuinis ab spuriis rite internoscendis docti iidem Antiquarii, ut terte erant
m udistae usi sunt, accipiendum veniat; sive ab δε- σαρι ν Originem ejus arcessamus Graecorum, uti in sua Adpendicula altera ad numismata Graeca urbium
O populorum pag. 32. seq. ostendit CI. Ioseph. Kheli; sive demum ab ASsE Romanorum , quod multis & inprimis Otthoni Sperlingio , loc. ante cit. viSum est utcumque, inquam , illud sit, nullo vetere nobis Constat monumento, id vocabuli genus in suam dial ctum Phoenices aliquando recepisse multo minuS aliquot eorum numos hac inscriptos suisse voce . Itaque nihil facit Cl.Τyelisenius,dum ejuscemodi Graecis vocabulis lectionem του As firmandam sibi sumit. Quorsum praeterea illud spectet , quod nobis obtrudit, το aad coeabh,Stella , seu Stellatus λ Quasi num us, de quo agimus , imp ssam alicujus stellae imaginem prae se ferret,& AssIs sTELLATI adeptus su isset appellationem . Non dicam de , n N Aeath , uti ipse legit,atque interpretatur Qualitatem quam tamen ut significent Iudaiei Auctores de rebus Philosophicis vel disputantes, vel scribentes dicunt naz N Eeouth,aut Icouth. Qirae quidelia Vox cum neque a vetustis Iudaeis neque usu ab ipsis Talinudistis fuerit recepta, quo tandem modo eam ipsam in suis inscriptis monumentis Phoenices usurpasse defendemus λAc rursum Cl.Τychsenium audiamus , lectioni tuendae suae in Phoeniciis duobus numis aliquid praesidii quaerentem . ,, Quod vero PN, inquit, pro mos, netae nomine, quod cum ni aut i N in sono habetis similitudinem , reputem, faciunt num i quidam is Phoenicii inscriptionibus ..... lya a zM MIS, , ,
,, & za ζ PN g, praediti, quorum dictio,
is a cel Barthelemio A mater lecta , Historiae repRis gnat, & monstrosam fastuosamque reddit inscri- ,, Ptionem . Neque enim Laodicea mater erat in Ca-Diuit tred by Cooste
173쪽
461 De Borgiano Hebr. Samaritico Namo ,
exercitatissimi, numquam prosecto ipsi commisissent,ut hasce veteris aevi reliquias publici juris
D naan , neque Tyrus mater Sidoniorum . Hinc ve is tere mallem : As Canaaniticus ad Laodiceae...ct As,, Sidonius ad Tyri, scilicet pretium & pondus cusus,, Haec ille loc. cit.& pag. 37.
At haec gratis omnino afferuntur . Primo enim quam in sono του PN AI,cum τω l I Zouet , aut,eo uno auctore, nIN Azouet , Cl. vir contendit, similitudo plane commenticia est; quum scriptores Iudaici, uti Talnaudistat aliique, non το rates, sed tantum n I, vel Nnt Zoueta , Drachmae exprimendae caussa , Semper dicunt, nec alio modo hanc scribunt vocem . Deinde
ne illud quidem , quod sibi in duobus,quos producit,
num is quaerit praesidii, ei ipsi suffragatur . Enim vero ex vetustisima formula,in id genus epigraphis apud Phoenices constante recepta , nullo , quod equidem Sciam , evinci exemplo potest,quod τὸ , Lamec priori inscriptionis praefixum vocabulo , pro Praepositione usquam Sumatur. Ergo non a Laodiceae, neque a Tyri, sed ut ipsi Hebraico-Phoeniciae dialecti rationigrammaticae bene consulatur,vo Laodiceae,Tyri, Pra positione suppressa,erat certe vertendum . Nam illud , Lamed, heic Articuli vicem explere neque aliter ac cipi posse atque Genitivi nota , non est quare dubia temus . Quod si id genus num os Cl. Tychsenius minus
parce , ut videtur, attigisset, in controversiam nullatenus vocasset quod est in aperto. Lectio igitur,quam utriusque epigraphes Cl. vir sestive comminiscitur , corruat necesse est, utpote quae ab Hebraicae linguae ratione, ejus generis inScriptionum formulae aptata , sit prorsus absona . Nam quid illud esset το Laodiceaeas canaanitieus,dc alterum illud Tyri as Sidonius; haud equidem scio,an ipse ille Tychsenius bene nobis explis
Sed Barthelemyi explanatio cum ipsa pugnat hi-
174쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q 463 acerent, nisi prius adhibita ακριβεια, seu singulari diligentia , ejus generiS monumentorum in
storia atque fastuosam & monstrosam , inquit ille, redisdit epigraphen. Ita ne est Perinde ac si cis EM, ad verbum Mater,iat optime interpretatur Barthelemyus, non alio intelligi sensu posse,esset dicendum . Cujus sane vocis significatio quum late pateat; quid tandem
sit impedimento, quo minus το Metropolim etiam exprimet , quemadmodum cum de hoc Tyriorum numo superius disputabamus pag. 446. Observavimus. Tyrum namque insularem cum Sidone de principatu contendisse,ex Strabonis testimonio ibidem expresso satis liquet. Id autem iurene,an injuria, Tyrus metropoleos dignitatem prae Sidone assectarit,parvi refert; si modo illud asserentem Strabonem testem habeamus. Exstat quoque Sidoniorum num us, in cuius Phoe- eicia epigraphe ab Relando , Palaestin. sacr. libr. m. pag. II 4. minus quidem accurate descripta , in qua tamen Barthelemyus sibi legere visus est , Sidonem sese Matrem appellasse Tyri. Quem num um in regio museo Parisiensi in aliisque asservatum dicit Cl. Gallus , locis supra cit. Pag.446. Quod vero Tyrus longe etiam ante Strabonis aetatem, non modo sub Antiocho I v, uti eod.loc.indicat.
Pag. 443. vidimus , Sed & Salmanasare in Assyria regnante, metropoleos jure superbierit; facit Flav.Iosephi
locus,Antiquit.Iudaic.lib.IX.cap.XIV. Oper. Tom. IH ag. SO7.,Μenandri testimonium ex ipsis Phoenicum annalibus scriptum reliquentis unde Sidoniis Tyros tunc aetatis imperasse,colligi posse videatur. Atqui, osepho ibid.
auctore, Salmanasare in Syriam cumprimis ac Phoenicem irruente,ab Tyriorum simperio in defecisse Sidonem O Aeen melius Arcen in o antiquam Tyrum, seu
Palaetyrum , multasque urbes , quae se Assyriorum Regi dederant, traditur . Quod argumento certe est,quin
tum antiquitus ipsi Tyrii potentia valerent.
175쪽
464 De Boetiano Hebr. Samaritico Numo Q dubiam γνη-ώτητ αβ e. ingenuitatem,r xime sibi perspectam habuissent atque exp loratam; ita eo. Μanet ergo , nihil esse caussae , cur in voce dri ΕΜ , ad urbem Tyrum translata, quicquam insit, quod historiae adversari Cl.Τychsenius objiceret; quum ex
vetustis constet monumentis,Tyrum sese Matris, seu Metropoleos nomine nuneupasse Sidoniorum . Quamquam & ipsam Sidonem, longe , ut videtur, antiquiorem Τyro, Phoenicum metropolis titulum quoque
ostentasse , Vetstres item testentur .
Sed de altera Laodicensis numi epigraphe videamus . Quid autem ipsa prae se serat,quod cum historia pugnest Nae Cl. ipse Tychsenius numquam demonstrabit: idque eo maxime quod nihil illa habet,quod historiae etiam sacrae non bene congruat. Mirabile profecto videbitur, Cl. Tychsenium i cum Barthelemyi expositionem improbat, summo pressisse atque involvisse silentio quae de hae sua Laodicensis numi epigraphes explanatione eruditissime disseruerat Ill.Academicus Gallus iis in t eis superius a me indicatis pag. 446. , Εphemeridum nempe Eruditorum eiusd. mens. & anni pag. I 3I7
Ac cum Barthelemyo ab Cl.Τychsenio erat diligenter considerandum qui sensus horum verborum epigraphraessettiae cis MIN, ,, Lela dica em bechanaan, i.e.
Laodiceae matris in chanaan . Nam eo matris nomine latissime patente, urbem quoque celebrem , amplam, eo regiam,inclytam, nobilem,ac veluti caput aliarum d
signari , est unus quidem sed insignis locus II. Regum XX. I9., qui illud apertissime evincat. Atqui de illustri urbe Abela , quam ob rebellem Sebam in Davidis imperium,obsidione iam circumdatam Ioabus demoliri
meditabatur , loquens Scriptor sacer, sapientem mulierem de civitate, eumdem Ioabum,Regii ducem exe citus,sic eam exclamantem inducit:TNonne ego sum,quae
176쪽
γ Phoenicum litteratura illustrando Q 46srumdem eruditorum solertia illud beneficii con-Sequuti sumus , ut in promptu nobis sint quae
respondeo veritatem, o tu quaeris subvertere civitatem
O evertere Sh ta)I CR EM BEIsRAEL matrem in I rael Θ Quare praecipitas haereditatem Domini λ Quod
hebrateum loquendi genus plane atque accommodate respondet Laodicensis numi epigraphes dicendi rationi . Quid ergo Urbemne Abelam, quia Mater in Israel dieitur, Israeliticae terrae caput ae principem fuisse censemus ὸ Nequaquam profecto . Sed , ut in suis ad ad hune locum adnotationibus , nempe π a Piruseh , i. e. Commentario illud exponit R. Isaias n, NMikra ghedola , seu Bibliorum magnorum , quae RABB
NICA vocantur, edit. Venet. an.3o7. Christ. II 47., ct caeterZrum , quae hanc secutae sunt, Vol.II. iisdem
verbis declaratur ait enim : Σ , π)a naticin ' 'vr m 3 vn ba, tuae et cis Hum , i .e. Urbs magni AesIimata o mater in Israel , propterea quod eriet mater ac caput quorumcumque oppidorum minoris , videlicet a que diversi ordinis , sibi circumiacentium . Quod τὸ ι muyntia 4taroth,optime exprimit, ut ex Tractatu inscripto: Π,au Megilia,seu Volumen Estheris in cap. I. .,Corporis Mischin i Guillelm.Surenhusii pari. M. Pag. 389.seq. colligitur . Haec autem oppida in libris sacris, magnarum urbium nraa Benoth, i.e.Filiae passim appellantur. Atque ut ille ipse dicendi modus , quo eodem loci utitur Scriptor sacer , nihil aliud indicat, quam
urbem vel munitam,vel magnam ct nobilem, tum etiam Metropolim, sicuti verterunt Lxx.,Targam Ionathanis, Flav. Iosephus , loco paullo ante cit. lib. VII. cap. XI. Pag. 399., aliique bene multi interpretes ; ita Laodicea sese in epigraphe vocat Matrem in Chanaan,quasi dicas conspicuam civitatem , ut superius quoque ad notabamus pag. 464 , seu Metropolim Chanaaniticam . Quod non est accipiendum hujusmodi, tanquam si
177쪽
66 De Borgiano IIebr. Samaritico Numo Q horum praesertim numorum iniquis opponamus existimatoribus i. Sed hoc ego genus hominum
mater, aut metropolis in ipsa extitisset Chanaan itide, vel in AEam colonias emisisset . At vetustae originis haud immemor suae Phoenicio-Chanaaniticae , de ea gloriari non modo non erubuit; sed etiam id sibi laudi dari existimavit, quod hoc numo sese Chanaan itide ortam publice significaret. Ante enim quam nomen alterum haberet ab Laodice , Seleuci Nicatoris matre , λιμιΘα. nuncupatam fuisse utor est Stephanus Bytam tinus in Ethnicis edit.Berkelii pag. O9. Quae ' , Διθα, vel potius 'Pαμ α , ut recte animadversum Bochario est, Chanaan lib. II. cap. XII. pag. m. 82s., quid aliud est, quam Phoenicio-Syr Chaldaica vox , Hebr nn , i .e. Εκcelsa dcc. λ Laodicea urbe antea sic appellata ob littoris prominentiam , in qua est posita , uti scribit Plinius, Hut.natur. lib.V.Cap.xVm. pag.2674
edition. Harduini. ,, Sic Iudaea,ait Samuel Bochartus, ibid. pag. 826., quotquot habuit oppida hujus nominis , in montibus sita suere is . Laodicea porro hodie dicitur Latthe, vel Ladih . Iudaei vero in Codice Talmudico
Meisiaa, seu Porta media, Cap. II. Pag. 84. a. ,
eam vocant Num, , Lud ia . Quae Iudaica appellatio ad ipsam epigraphes vocem quam proxime accedit. Hanc autem Phoeniciam Ramathae appellationem ab ipsis Chananaeis gentibus inditam fuisse , ne vix quidem dubitarem . Enim vero, si memoria repetamus quae de navigationibus Phoenicum eorumque infinitis coloniis qua in occidentem, qua in Septentrionem deductis, saepe adnotatum a nobis est Pag. a 2-247. 278. seq. 3O8 3 Is. quid mirum esset, illam Syriae oram maritimam in qua primum condita fuit R ATHA , quae deinceps, sed longe posteriori aetate a Seleuco I. Syriae Rege tantum instaurata , multumque ampliata Laodiceae nomen accepit, po tu autem suo maxime commendabilem , uti e Veter, Diuiligod by Cooste
178쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q q67
ct otio abutentium & litteris, non moror , quOS
in tanta rerum luce, monumenta tamen Phoebus Strabo , Rerum Geograph. lib. XVI. pag. IO9I. , al. 73I., & ex recentioribus multi, in primis Geographus Arabs ab Alberi. Schullens, Indic. Geographic. in Piram Sala dini ab se editam ac Latine versam , litteris mandarunt; quid , inquam , mirabile videretur , eamdem ipsam Oram , quam mare alluit, Phoenices antiquissimis occupasse temporibus λ Quid λ ipsum illum Laodiceae portum navigationibus suis percommodum, cum mercaturae exercendae, tum potentiae maritimae amplificandae Phoenices avidissimi non curassent Solers geuas hominum , ut Sallustii verbis utar, qui nullam Μediterranei maris insulam reliquere , quam C Olonis non frequentassem, ut Aradum, ut Cyprum, ut Cretam , ut Siciliam , ut Baleares , & alia multa loca maritima,de quibus Sam. Bochartus, prae ceteris, in suo Chanaan toto libro primo praeclare commenta
Verum hujusmodi missas faciamus colonias &alias sine numero , etiam in maxime dissitas ab Phoenicibus deductas plagas ; quarum aliquae, si Georg.
Hornio , De originibus Americanis lib. II. cap. . m. U. Seqq. auscultamus, in Americam usque penetrassent: has, inquam, & illas omittamus, non ante Moy Sis tempora, sic titi jam diximus, emissas colonias, sed iis potis-Simum , aut paullo post aetatibus , quibus Chananaeas gentes , IoSua duce , manu potentissima , suis mediterraneis fugatas sedibus, saluti autem suae consulturas , ingenti multitudine, spontaneo committentes Sese exilio, novas idcirco , quas inhabitarent , terras huc atque illuc quaesivisse, vetus historia memoriae sempiternae commendavit posterorum . At enim vero , etiamsi Phoenices Chananaea ce
tissime gente prognati , sive illo circiter tempore, quo Palaestinenses populares sui tantam ab Israclitis
179쪽
468 23 De Borgiano Hebr. Samaritico Numo
niciis insignita characteribus, foetus inter adul
terinos adnumerasse non puduit . Nam si res
passi cladem fuissent, sive alia post aetate colonos suos in urbe Laodicea eo lincasse, nobis subobscure innotescere videatur; nihilo tamen minus non omnino desunt antiqua monumenta , quibus Chanaaniticum nomen Laodicensi regioni convenire , sicuti Barthele- myo lo c. cit. animadversum est, emeiamus . Quam in rem confer Cl. Stephan. Μ ignot , Siκieme memoire fur les menteiens inc. , Actor. Academ .Reg. Paris. In
Sed alia est ratio , & sane maximi ponderis ac summae auctoritatis, quae rem ipsam egregie illustrat. Videlicet, quod alit Chanaan is posteri, GeneS. X. I 8. ut illud obiter observem , longe ultra ipsam Phoenicen , Septentrionem & orientem versus , multo aut Moysis aetatem terras frequentassent, quibus LaodicenSis tractus contineretur ; quas terras , quippe Chanaaniticas , promissionis divinae virtute , ab Israelitis suisse aliquando possidendas , ex ipsis Moysis, Iosuae&e. libris sacris arbitror colligendum . At haec quae longum esset heic enarraro, quum instituti nostri minus sint propria , ad illam cuius superius Pag. 22 I. Seq. memini, De Phoenicio-Chananaeis veris originibus Oc. Commentationem , in lucem συν Θ m emittendam , &quidem copiose declaranda remitto. Idcirco illud in
praesentia satis sit ea commemoraSSe .
Tametsi haec a me in eadem pertractata exercitatione sie vera iudicem , ut Laodicensis numi, de quo agimus, Phoenicia epigraphe egregie firmentur , &quasi Supervacaneum videretur hanc in rem plura dicere nolo tamen tacitus heic praeterire quae de eadem inscriptione secus omnino disputavit Cl. Εckhel,
si brevitati, ut ipse vellem,consulturus, omittam Vereor equidem , ne doctorum hominum , quibus ea
180쪽
Θ, Phoenicum litteratura illustrando 669 eo usque adducta unquam suisset, ut , pOStquam Alexander Magnus Phoenicen occupavit, eiuS-
sint cognita , reprehensionem adeo incurram , ut iis non satis probetur, quam ejusdem epigraphes tuendam sumsi, explanatio .
Ergo quae loe .cit. obiectat Cl. Echhel si e se habent: ,, Quod haec urbs Laodicensis longe a Phoenice dis-
is sita, tum condita a Seleuco , et colonis Graecisis habitata Phoenicio potius sermone, quam Graeco is utatur, quod se matrem appellet, quam eduxisse,, colonos non constat, et matrem quidem in Canaan,
is nihil super his, etsi sententiam suam Barthelemyi, ,, gravissime impetant, movetur vir summus, Astis ,, fit, inquit , que ce nom soli euirement exprime Iuris Ia medaille. Veniam merebor, subjungit Cl.Eckhel, si si hac in causa minus me habeat sibi Obsequentem .is Si ille ex causis dubiis, literas intelligo Phoenicias ,
, , quae Saepe viris praestantibus imposuere , numum se hunc Laodicensem adserit, at possum ego ex Cau- ,, sis certis, nimirum typo et litteris areae insertis , is Berytiorum esse numisma statuere. Haec ille . Mittoeaetera,quae patallo post exponam, quibus Cl. vir essi ei sibi videtur, epigramen Phoeniciam longe aliud significare , quam istud visum Barthelemyo fuerit . Ac eadem in caussa Cl. Vindobonensis Antiquarius det quoque hanc veniam mihi, ut me patiatur de hac sua sententia disputare liberius . Et profecto, ecquid primum in hoc Cl. viri argu mento de Laodicea a Phoenice longe dissita , est v, rium λ Etenim, si Phoenices remotissimam Asticam& ipsa Oceani littora colonis frequentasse legimus, sicuti ille recte scribit loc. cit. pag. 4II., multo magis Verisimile est, eodem auctore , commercii caussa ita vicinis regionibus , Cilicia , Pamphylia dcc .sedem fixisse, atque una linguam suam intulisse ; quid tandem est, quamobrem illam ipsam Laodicensem maritimam