De Johannis Hyrcani Hasmonaei Judeorum summi pontificis HebraeoSamaritico numo Borgiani Musei Velitris plane anecdoto Phoenicum litteratura, cuius fontes primum inquiruntur, illustrando Commentarius. Pars prima altera De phoeniciae litteraturae fonti

발행: 1803년

분량: 357페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

161쪽

43o o, De Boetiano Hebr. Samaritieo Numo Q

mulate ς quid adhuc quaerimus' Nos interim in

stituto pro virili servientes nostro, quae reliqua

script. Tom. XXX. Tab. H.pag. 427.,ipse ibidem provocarit , perinde ac si sermae η modulum eadem praeser-Tet littera , quae certe non aliam atque aliam in hoc num Ο,quam Consuetam servat,nimirum ab I Resch , nihil ferme abludentem , hoc modo nempe ' . Atque ex his , quae de Phoenicia epigraphe constituta hactenus sunt, satis intelligitur , in ea me declaranda non solum ostendisae quid Ill. Μaffeti coniectura similitudinis prae se ferret veri,quemadmodum initio dicebam ; sed & ab C d. virorum Pelletini, Pere-Σii-Bayerii ac Tychsenii quam longissime abiisse explanatione . An vero res mihi selicius cesserit, erudito rum hominum facio iudicium . Interim res omnino Poscit, quum in eo me argumento versari videam, ut estpopam brevi rationem, quae me induxerit, ut ab iisdem doctissimis Philologis in epigraphe exponenda

tantopere dissentirem .

Et primo quidem , quid in numi Phoenicio inter-

. Pretando epigrammate secit ipse Pellerinius, locis su-Pra citatis , scilicet pag. 42. Μente revolvens quae de Sidoniis exulibus,a quibus Aradum conditam aiunt, ut tradit Strabo loc. est. pag. Io 93. al. 7SI., ad eOSdem nummum reseresedum atque ab iis Aradi percussum ratus ,

lectionem commentus est grammaticae rationi, uno aut altero dempto Vocabulo,plane adversam,idcirco eorum

nulli, qui Hebraeo-Syro-Chaldaicam Iinguam sapiat , usquam probandam . Sic enim epigraphen legit : πDp da's .i.e. eo interprete: Sidonii olim projecti per ρ vel propter execrabilem vel maledictam in Tyrum . Dixissem ego is sidoniorumh ita ratione Artieulist Lamed, - anx Didonim, praefixi;qui certe in casu recto nunquam usurpatur apud Hebraeos, Chaldaeos ocvros , ad quorum sermonis normam Phoenicia dies

162쪽

γ Phoenicum litteratura illustrando 43 Imaneant hoc postremo declaranda paragrapho, sedulo perSequamur .ctus omnimode exigatur, necesse est. Idem Articulus cum verbis semper coalescens,si usquam locum habet,& saepissime habet, in casibus obliquis tantum adhibetur , atque Genitivi, ut aiunt, Dativi &c. nota est. Sed haec non tanti sunt, ut eis immoremur ' pudetque me in hisce rebus expediendis versari. Cl. vero Peli rinium illud tandem animadvertisse , ex altera colligendum mihi videre videor epigraphes interpretati ne , quam sese ad verbum reddidisse scribit, AdditLons auκ Leeuetis des medailles pag.43.seq., quaeque sic habet: Σ Sidoniorum antea projectorum in Lupanar urbem Tyrum . Ac de caeteris epigraphes verbis videamus.Quod τὸ Dp Pam , per syncopem contractum sit ex adverbion ip Poda Ante,pridem,olim.,eoque modo ab Talmu-

distis dc in Hierosolymitana dialecto usurpetur repugnare nolim. At, etsi Buxtorfius , cuius hanc in rem testimonio utitur Cl. Pellerinius, illud tradat in Lexico chald. Talmud.ct Rabbis. ; est tamen ab eodem lexi co- grapho observatum : is up vel P R , separatim num- is quam , sed semper cum Assixis usurpari , ut 'n up nati R , Ante eum , coram eo . Quamobrem haud immerito dubitare licet, an haec lectio sit serenda . Utcumque vero eadem prorsus improbanda videatur ;nihilominus haec Cl. Pellerinio detur . Quid vero de Ram, sive Rona , deque I pa Beqobh, dicendum nobis erit λ quorum alterum Proiecti, alterum Per, vel Propter execrabilem , vel maledictam Tyrum , aut, sicuti postea sibi visum est, in Lupanar &e., Cl. vir interpretatur . Quonam pacto haec defendi possint, vix ac ne vix quidem intelligitur . Quod namque primum spectat verbum, nempe I , sic decurtatum atque mutilatum , quid , quae SO , aliud est, nisi plane βαρβαριμως, seu barbare sonans δ

163쪽

4sa p, De Borgiano Hebr. Samaritico Numo QSed de iis doctis Antiquariis,qui illa ipsa,quam

hucusque percurrimus, aetate floruerunt, hacte-At τὰ ci , inquit ille , quum a themate nun Ramah ,

quod est Projicere, deducatur ἔ praeclare Secum agi arbitratus est, si ad illud idem vocabulum , του Projecti significationem traheret. Quapropter parum sollicito, an To z in numero singulari cum plurali zariae , i. e Sidonii,bene concordet , nec ne nullum ei Subori. tur dubium , quin eo sensu , quo illud est interpreta tus , accipi debeat. Lectori autem suo se credidit satisfecisse, dum ex Cl. Barthelemyo sumens exemplum sibi, ait, omnes di singulos apud Phoenices loquendi modos perspectos non habere atque eXploratos . Verum apage has de Phoeniciae dialecti ignoratione, quas Pellcrinius praetendit caussas. Quae Sane , pace ejus dixerim , hominis sunt in Hebraeo Syro-Chaldai co sermone nihilominus quam exercitati. In quas prosecto Phoeniciae dialectus rationes si aliquanto diligentius ipse inquisivisset, utique nullo intellexisset negotio , loco του Ram , vel Rom , cujus propria significatio est Excelsus , altitudo dcc., Phoenices Sidonios in sua epigraphe scripturos fuisse τὸ Re

mouim , quod Syri το QM,3 Rmen , & Chaldaei Remain , i. e. Projecti , pluraliter dixissent; in nu mero autem singulari , Hebr. , Syr. & Chald.

& Nn . Harum enim linguarum usu atque Ope , sed earum grammatica semper servata analogia , ejuS-

modi epigraphas omnino explicandas esse, & explicari, atque Phoeniciae dialectus indolem dignosci posse,

iam ante & satis copiose demonstratum a nobis eSt. Habeamus nunc do vocabulo altero , in quo &duobus, quae sequuntur, videlicet 'iae sp Pereth Inor, nihil reperio quod ad Hebraeorum dicendi modum non accommodetur quidem sed ita haec sunt comparata, ut Pelle rinii interprotationi respondere nullatenus queant. At enim si ad verbum converta

164쪽

Θ Phoenicum litteratura illustrando Q qs anu S . Caeterum, quantum in hoc studio profecerint, illorum eruditorum hominum erit judicium,

tur το imp IRI , eo tantum harum vocum expositio recidet, nempe in maledicendo , vel propter, vel ad maledicenaum urbi Tyro . Cui vocabulo IRI , non aliter interpretando , consonum illud est, quod Numer. Xx m. II. de Balaamo narratur , qui a Rege

Balac jussus, ut IR, La obh , Malediceret Iacobo &Israeli; divino autem inspirante numine omnia fausta precatus est eis . Huius etiam est simile, quod paullo ante eidem Regi Balaamas responderat vers. 8. π nt

ledicam cui non maledixit Deus λuuam igitur longe abest, quin το maledicere idem omnino sit ac, execrabile , aut maledictum lNeque apud Hebraeos , quibus solis idem verbum hoc in sensu est usitatum, exemplum ullum reperire est , quo τὸ IR,Maledixit,execratus est, diris devovit &c., modo activo & ρaIsivo , ut loquuntur Grammatici,

unquam usurpetur .

Falsum praeterea est τὸ ap Pabh , esse partic pium a verbo nap , Execrari,maledicere , ut loc. cit. Supplement IV. pag. Io6. scribit Pellerinius . Longe melius dixisset ad P, cujus participium In Benoni est

igitur Pellerinii interpretationi , quam primum prO-

tulit , sua constaret auctoritas, aut saltem aliqua ratio ; in epigraphe legatur oportet, dc quidem in genere seminino τὸ na apa Beeebhoubah, verbo in τῶmoul deducto a radice Iap Pabhabh . A themate vero apa Nagabh , ut aliquibus placet, si τὸ apa,

quemadmodum Pelle rinius legit, verbum derivatum Ponamus, ) legendum certe fuisset na)pad Beneqobhah. Alterutro autem modo haberemus Ob , vel Propter, Per maledictam , aut execrabilem urbem Tyrum . Et quoniam epigraphes scriptio hoc & iIlud

165쪽

414 γ De Boviano Hebr. Samaritico Numo qui subjectas qualeScumque nostras in eosdem Antiquarios legent animadversioneS.

verbum sic exprimendum nequaquam patitur consequens fit, ut Pellerinii non solum lectionem , sed etiam interpretationem , quippe ab Hebraeorum loquendi modo, idcirco ab Phoeniciae dialectus ratione prorsus abhorrentem rejiciamus. Neque sua sese magis commendat veritate, alimra, quam Post commentus est eiusdem vocis apa interpretatio , nempe In lupanar, quod Hebraeis est

uba & Pubta . Quamobrem non miror, ab Cl. Viro Eclihel, Doctrin. num. veteris pari.I. VOl.m. Pag.4O s. seq., hanc & illam Pellerinii epigraphes expositionem merito reprobari . Quo eodem loco iure etiam quae- is ri Sitne, ait ille, verisimile a Sidoniis finitimam &is cognatam Tyrum in monumento publico dictam is suisse execrabilem , aut adeo lupanar Nullum me,, teste, subjungit ille, exstat testimonium veteris im,, stituti, aut ut planius loquar, nullus extat antiquiis operis numus, qui doceret, populorum iras, odia, ,, Contentiones aeternis monumentis commendatas. ,. Multa habemus in numis veteribus stabiliti interis urbes foederis , pacis, concordiae argumenta ἔ,, qui discordias atque inimicitias capitales proderet, is dempto hoc , si Pellerinio credere mavelis se nul- ,, tuin habemus is . Cui erudito Vindobonensi Antiquario eo magis assentior , quod Pel Iermius ipse in hac exponenda Phoenicia inscriptione viam sibi aperuerit nemini doctorum hominum hactenus cognitam, cum Grammatices praesertim Hebraicae regulis nullo unquam tempore componendam ωHac tamen in re si quidquam consequutus Cl. Pellerinius est, omne illud ad unius aut alterius litte

166쪽

O Phoenicam litteratura illustrando Q 43sHaec porro a me in adnotationibus ad imas de industria remissis paginaS , Observata, Sumum valet. Id unum porro si excipiamus , in Iec-ctione ab se instituta nihil omnino est, quod suam de Sidoniis exulibus , ad Aradum insulam profugis , ubinumum procuderint , conjecturam tueatur.

Atque de hac ipsa epigraphe restat eκpediendum mihi quod in ea declaranda, sicuti paullo superius

Ae Bayerii quidem,De la tengua de los Fenιees pag. 339-344.lectio illud statim habet incommodi, quod adsormulas vetustis id genus epigraphis addictas, minus congruenter aptari videatur.Praeterea,ut sensum qu lemcumque ex iis , quae in epigraphe sibi legenda retur , elieiat; ad immutationes in eorum litteris necessario adstringitur inducendas quarum una,sicuti

paullo infra demonstrabo , & Hebraeorum & Syrorum & Chaldaeorum tam dicendi, quam scribendi rationi omnimode adversatur . Epigraphen vero sic legendam censet Σ'I nBN UN Ins N ciadae I, Letsi- sidonim Asaphsub et Epheth nor: i e, ut ipse vertit, Sidoniorum collectio magna in aerarium Tyri,. In hac autem epigraphra lectione si quid revera occurrit,quod quicquam facessat negotii, ad penultimas tantum tres dictiones spectare, saei te intelligitur. Et quia τὸ I N Asaphsub , nisi in duas discretum habeamus voces, nempe Asaph,dc ad Subh, quod est collegit & eircuivit, neutiquam vero collegit & eireum, vel circumquaque, uti contendit Cl. Bayerius pag. 34I.; nam τὸ cireum , micircumquaque Hebraeis est a ad SabhιM: quia,inquam,TO ASAPH-SUB verbum prae se fert, non dico inusitatum, sed& Hebraeis, Chaldaeis ac Syris plane inauditum ; nihilominus , ut illud idem lectioni suffragari suae ostendat doctissimus Bayerius , ad postremae hujusee

167쪽

436 o, De Boetiano Hebr. Samaritico Numo Qtis essent, opinor, ad ostendendum quid tandem ejusdem aetatis Antiquarii hac in litteratura or-

verbi litterae enallagen confugit, ei suffecto τοῦ a me, in locum του a Beth . Quasi 'PI N Asabhsuph , non

a s N Asaphsub, suisset aut scribendum , aut lege dum . Quamobrem ex tam insolenti dictione , eo tamen , sicuti Cl.vir opinatur, lecta modo , illam ipsam hauritur, quam interpretatur Collectio magna . Cuius

quidem vocis expositionem Numeror.loco cap.ra.U. .

confirmandam sumit Cl. Bayerius ; ubi non ei a P IN Wahsaphsuph , uti ipse ibidem minas recte scribit, sed ei a Nm Vehasaphsuph , legitum,quod Uuuatus interpres reddit per Vulgus promiscuum , a quo non abludunt antiqui Interpretes , ut LXX., Syrus, Arabs, Onhelosus, & Samaritanus. Verum,admissa illa litterae a Beth, dc a me, inter

Se ε,αλλαγῆ,quae apud Hebraeos cumprimis certe I

cum habet; id ipsum ti a M sit Collectio magna seblicet populi, quemadmodum Sanctes-Pagninus noster illud reddit ὶ,immo etiam sit Tributorum,aut vectigalium collectio ; ecquis a nobis extorqueat, τὸ nsN uκ et ephet, τὸ In aerarium significare . At enim τα nar quod attinet, si quid valeat, ad Chaldaismum omnino revocetur, necessum est. Qua quidem ratione non aliter scribi ae dici posse , quam voce unis Solis Chaldaeis usa recepta, nempe iana H, seu zJnsN , Aphtom , i. e. Aerarium, themurus , census annuus , vel tributum, uti I. Esdrae IV. II. habet Vulgata nostra, tam certum est, ut nihil supra . Igitur Cl. Bayerii lectio Epheth, vel Opheth,quum a veteri scriptura cinare Aphtom, longe aliena sit Chaldaeorum non est quod unquam admittatur . Neque alio modo eamdem v cem scribunt doctores Iudaei, ut Rcialomon, dictus Raschi, ut Aben-ΕΣra, in suis expositionibus ad I

cum Esdrae indicatum, immo & ipse R.David Κimchi, ad quem provocat Cl.BVerius, nec aliter eamdem vO

168쪽

γ Phoenicum litteratura illustrando 437 nanda atque amplificanda revera potuerint . Si

non magno S atque uberes, aliquos tamen ex eo-

Cem expressit in extremo suo P ad Sepher schmraschim,seu Libro radicum. Neque discrepant Elias Levita , David Cohen de Lara & Nathan ben Iechiel in suis Lexicis . Accedit, quod si Cl. viri lectionis habenda sit ratio , Tyrum ipsam vetustate originis, coloniarumque deductione celeberrimam , vectigalem suam Sidonem ipsam secisse , ea scilicet aetate, qua num usprocuSus fuerit,esset ponendum. Quod tamen nullo , nisi maxime fallor , veterum scriptorum testimoni demonstrari potest. Nimirum ex utriusque urbiS nomine signatis numis id saltem non adparenneque hanc in rem quidquam profert CLBayerius, quo illud com-Probetur . Quamquam Tyrum Sidonis aemulam sui se satis constet. & longe vetustioribus temporibus Sidoni aliquando imperasse ipsa videatur, uti infra dic mus . pag. 463- Ne longus sim, praetereo alteram eiusdem sui του InBNEpheth, vel Opheth, interpretationem, quam prae eunte R.Davide Rimchio admitti posse censet egregius Bayerius: videlicet,eodem Rimchio auctore, το Enctae idem est ac Robur , seu Arx . Quare loco του Tributi,

vel Aerarii , dicetur para la sertaleeta o fortificacioude Tiro , ' Latine ad munitionem Tyri , vel ad muniendam Tyrum . Haec vero quantumvis ingeniose

excogitata,cum, Epheth ductissimi Bayerii , quippe

voce semibarbara,non modo non componi, sed etiamne vix quidem possunt cum τω ues Et, uti nunc de

monstraturus sum .

Enim vero , quod hanc ipsam suam lectionem eum primis essicit, ut ita dicam , plane heterogeneam, est illud: Et, prorsus inconsuetum; quasi non aliud esset atque Articulus,aut Praepositio Hebr. prons Eth; idcirco exponi posset per τι fet,vel ad . Et prosecto illud ipsum quoque est, quod si Cl. Layerio daretur ,

169쪽

38 γ De Borgiano Hebr. Samaritico Numo sirum lucubrationibus cepimus fructus. Videlicet eorum laborum atque vigiliarum fructum tulisse

omnesHebraici sermonis mystae non sine in inria reelamarent . Quod το-Eth, Hebraicum, Chald. Iv Iath, sive pro Articulo , Sive pro Praepositione , ut ajunt

sumatur, hanc extremae suae litterae enallagen , euphoniae caussa unquam subeat, quam Cl.Bayerius p nit , & satis operose frustra defendendam suscipit; nova res est atque Hebraeis ac Chaldaeis omnino inaudita . Certe nimis insolita est του us in το nN ab Cl.Bay rio,iectionis suae multo studio atque labore susceptae tuendae ergo , nemini vero hisce dedito litteris unquam probanda,excogitata ἐναλλαγη . Miror Sane,egregium virum Hebraicis in rebus versatissimum, di in hoc studiorum genere semper non Sine honore nominandum,illud non animadvertisse . Sed quoniam epigraphes litteras, η, , & χ, de quibus supra dictum

est pag.448.seu, &p,Secus omnino legendas exiis. stimarit, quam earum vera ferret ratio ; in eos impegit scopulos , quos ut evaderet, omnem viam sibi interclusisse dicere ausi in . . Atque haec animadversa mecum ipse reputans ,

sic assicior , ut altera epigraphes explanatio ab Cl.Tychsenio tentata, haud magis mihi probanda videatur . In sua autem ab Cl. Bayerium. Epistola, ButEovii XIIX. Decembr. I 783. data, ejUdem Bayerii Numorum Hebri Samaritan. Pindiciis , cap.m. pag. 3-6O. inserta; de hocce Sidonio numo, verba iaciens , non sine ratione primum observat CL Hispani epigraphes interpretati nem a genio linguae & ab usu in numis recepto abludere sibi videri . Deinde vero suam proponens, ait Pag. 36. Crediderim potius, num um in Cimeliarchio

Augustissimi infantis asservatum ....ita explicandum

esse :yncis , N a ἰ DR anx, , Sidoniorum Asis Stellatra ad qualitatem Tyri, hoc est; Λι Stella-

170쪽

Phoenicam litteratura illustrando 43s

nos, haud exiguum reputo, quod evanescentia in dies id genus monumenta ab interitu vindic

is tus 'm N α ερ sive σατηρ Sidoniorum ad n is tium pondusque a Tyriis constitutum exactus . In Pellerinii numo,subiungit ille, lineae secundaeis verba legi possum Ua ut Froeli ch Amis nai. Reg.Syr. Tab.VII. n. II. ultimam litteram q, is expressit As probatus sive rectus etc. is Haec CL Tychsenius . Cujus lectionem inventam quidem ae excogitatam subtiliter video. Verum , quamquam illa aetate Sidonii hunc suum num um percusserint, requidem cum propria sua epocha Graecis signata. liti ris , sicuti ante vidimus ὴ erunt tamen , qui in disceptationem iure vocent , an in eo cudendo , Uocab lum illud, quale est τὸ AS, immane quantum ab Phoe-nteia abludens dialecto,ipsi unquam usurpassent. Quid si το As , cujus vocis originem ab Tarentinis & Sieulis, praeunte Salmasio, repetendam censet Ottho Sperii gius, Dissert. de numis non cusis cap. XXXm. quodque apud veteres Romanos erat certum pecuniae genu sed non unius semper ponderis ac mensurae , nihil aliud est, Cl. viri sententia , atque μηρ , i. e. Stella ς cui

bono illud quoque τὰ a 2 Cocabh, seu Stella , Mei Stellatus, quod in num o sibi legendum comminiscitur eruditus Tychsenius 2 Haberemus ergo, eo ipso judice,in numi epigraphe τὰ Sidoniorum Stella stetiae , seu Stella .stellata λ Quae lectio quam sit inepta n mo non videt. Sed sae , id ipsum PN AS , idem sum rit ac το n N, Istera , non vero UU πA, I chtera , uti ipse scribit, sive Graecum Σταυρ, nu- mi, vel monetae species, cuius valor, Talnaudist rum opinione, erat Hrim Na, B Pasta deetoueta, i.e.I Lmidium Bavhmae , vel octava pars Sicli saeri, siςe Tetradrachmae, sicuti animadvertit Buxtorfius in suo Lexieo Chaia. Talmud . Quinetiam ponamus , Tu DN, vocabulo indicari posse τὰ , NON , PN, AIIar ,

SEARCH

MENU NAVIGATION