장음표시 사용
151쪽
4 Ο Θ De Borgiano Hebr. Samaritico Numo existimatorem, qui non sentiat atque percipiat tQuae res tam clara est, ut oratione non indigoat.
una cum altera tam apte inter se cohaeret, ut si qui sunt , qui hoc vinculum dissolvendum putent , vel nihil vident; verbo absit invidia, vel inanibus aliquot Antiquariorum in eadem epigraphe resolvenda figmentis pascantur , Oportet. Vel si quid melius vident, Iocum alium ν ubi percussi hi numi tandem fuerint, nobis ostendant, cui epigraphe magis accomodate a tetur . Mihi vero, nisi me omnia fallunt , magna opinio est, ab hac nostra Phoenicio-Punicae inscriptionis interpretatione haud esse recedendum . Sed ea de re plura prosecto quam volueram . Ad reliquos autem , quorum pag. 4o7. meminiamus , doctos viros nunc transeamus . Itaque quid Ill. Scipio Masseius in litteratura Phoenicum potuerit, ex iis intelligere licet Phoenicio-Punico-Numidicis numisj quos in Osserva et oni Letterarie Tom. U.Tabes .n. 6-I4. Pag. 27S-292. explicare aggressus est. Et principio quidem de Sidoniorum numo ex adversa , turrito eapite muliebri conspicuo ab aversa timonem exhibente,ac Phoeniciis septemdecim signato litteris , quas maiorum gentium Antiquarii,declinante hoc saeculo,sed varia, eaque plane dissimili sententia deinceps exposus runt , disserens Cl. Maiseius, statim labitur . Primum enim epigraphes verbum legit cim, Letsidom , το Vati,nobis obtrudens loco του a Nun., cum sit legendum da e I ,s i cuti certissime in ea habetur inscriptione , quam aere incisam Cl. vir protulit, quamque integerrimam dicit. Quam tamvis licet haec falsa sit erudirissant Antiquarii lectio,immo & barbara ; nihilominus me Letet don,seu Letsi on ex ea depromendum retuo P g. 277.ὴ caeteras vero inscriptionis voces deinde sic describit, ut eo judice significent, nempe τὰ 22 zittam ha ar, i. e. eo interprete, Mater regionis, & τό
nris nes Ach achat Dor. Quae postremae voces
152쪽
Phoenteum litteratura illustrando 441
Nos certe , Eminentissime Cardinalis STapΗΑ BORG1A, in his Phoenicio-Punicis tractandis mois
si ad verbum reddantur , huc recident, scilicet Ira ter Sororis sed legendo mris Achol 'ri. At haee
singula tam parum apte atque congruenter haud immerito videbuntur , ut plane ασυς ατα dicenda sint.
Quod in verbo 'PI chuhariseu Ghar , & non Xahar , Orbis, planities , significatus etiam insit του περιχώρου , circumjacentιs cujusque loci, sive urbis , sive regi
nis , uti Genes. XIII. II. con Uerterunt LXX. Interpre
tes , non repugno regionis vero proprie dictae , idi' sum est quod nullo voluminum Hebraeorum testim nio comprobetur. Praeterea, quo demum pacto τὸ Dan g, , Sidoniorum, sicuti seri epigraphe , cum e dem lectione bene eohaereat , doctioribus viris id Componendum relinquo . Quaecumque ea sint, &Perperam lecta ἔ tamen eamdem epigraphen sic geneis ratim ipse exponit, ut Sidonem , matrem regIouis , faternitatis a sectum , quo Tyrum prosequeretur, hoc demonstrare monumento voluisse , sibi videatur . Quamvis scripturam nullatenus probem , quam
Cl. Masseius substituendam arbitratur, quippe cum in numi epigraphe ne minimum quidem,ή x Dor dempto , Phoenicium sit, quod sua lectione non depravarit; attamen , ut ingenue dicam quod sentio , in hae de Sidonis fraternitate cum Tyro interpretanda epigraphe , mihi quidquam videre videor, quod ad Phoeniciae inscriptionis , cuius explicatio omnes ad unum veXavit Antiquarios , quodam modo conserre dilucidationem possit. Quid autem hujus rei sit; ut ex ipsa illa epigra phc bene declararem , num tam , quem factenus videre mihi non eon igit, ad manus habere omnino ne eessum esset; quod equidem probe intelligo. Quam ego igitur viam heic tenebo ad illud recte declarandum y Num ad singula me epigra es verba ex ejus ectypis ,
153쪽
4 a Θ De Boetiano Hebr. Samaritico Numo Q
numentis quantum iisd*m Antiquariis debeamus, ipsi jam sentimus , agnoscimus, ac libentes p
quae Antiquarii produxere , accingam interpretanda λQuem modum si adhibeamus, verendum profecto , ne in exponenda epigraphe , Antiquariorum lectioni adhaereamus , quae omni errore non vacet. Nihilo secius , age dum , quamvis haec interpretandi ratio haud parum lubrica sit ; quid tamen in Mailati expositione ad similitudinem accedat veri, ex ipsis epigraphes ectypis jam vulgatis, brevi, quam poterimus, expendamus . Atque plures esse Antiquarios video , qui epigraphen edidere . Statim enim illa mihi obversatur animo, quae Va illantius, Seleucidar. imperii, in Antiocho IV. pag. mihi ZOO. protulit ; at multo minus hac
doctissimum, sed in hac epigraphe aliisque id genus describendis monumentis mirum quantum indiligentem . Non praetermittendus autem Antiquarius alter, nempe Haymus; licet hoc in genere plus semel peccarit. Epigraphe tamen ab se recens ita , Thesaur. Britannic. Tabul.X. n. 8. ad ipsas quam proxime accedit litteras , quas Relandus loc. cit., quas Arigonius, Tab .nu morum Phoeniciorum Masei sui n. 9., quas Pelle rinius , R eueil de medailles de peuples Oc. Tom. m. Tabul. CXIX. n. 2S.-Supplement IV. pag. IO6.-Additions aux neus lumes de Recuetis de medailles &c.pag. 3., in Suis ectypis nobis tradiderunt. Est quidem num us alter in antica , typo capitis muliebris turriti item signatus, pone autem litterae MA, loco cornucopiae , uti in Pelleriniano aliisque ;in postica vero eamdem sistens epigraphen ; eo tamen inter utramque discrimine, ut secundi versus littera
154쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q 443 Iam profitemur . Tantum Vero abest, ut eorum industriam contemnendam putemus , ut effci
quarta similis tertiae, nimirum , , seu Resch , quemadmodum habet mari ianus num us , in locum Tum , seu Schin, suffecta legatur . Quod ab monetario , aut consulto , aut ejus errore factum putat Cl. Bayerius, De la tengua de los Fenices pag. 339., ubi utriusque numi typum aere incisum ibidem ante oculos p nit.Caeterum litterae ΜΑ,huic alteri num o inscriptae, an sint habendae pro monetarii nota,vel potius uti' anni indicium,quo pereussus numus a Sid iis suerit,abigit Ill.χ affetus loe .cit. pag. 276. Qui tamen ab D.Mas
soni sententia, uti Ηaymus loc. cit. pag. III. Scriptum reliqui alienus non esse videtur.Massono autem jud ce,hae Graecae litterae ad Sidonis urbis epoetam sunt referendae,atque idcirco ad ejusdem annum 4 I. nos d ducunt , seu Urb. Romae conditae 684., aerae autem Seleueriarum , sicuti notat Μasseius , an. 242. Quam Sidonis epocham , antiquata iam eadem Seleucid nem aera , coepisse an . U. C. 643., demonstratum ab Ill. Card.Νorisio est, Ann. ct epoch. svromacedonum , Dissert. IV. cap. v. β.I.pag.349. edit. Florentis. 169I., tibi hane Sidoniorum urbis epocham in eorum numis primum omnium Scaligerum observasse,ille idem animadvertit . De qua II. epocha conser Cl. Εckhel, D ctrin. nam . vet. Part.I. l. III. pag. 367. seqq. uua quidem posita num us, de quo agitur, in annum 7O. , vel
I. ante Chr. nat. esset referendus .
Et quoniam de epigraphes eetypo fideliter, uti
videtur, deseripto, non obscuri ac tenues, sed idonei atque locupletissimi testes nobis sunt, ut Relan dus , ut Haymus, ut ipse aeamius , ut Arigonius , ut Pelletinius & Peregius-Bayerius ; non video quid randem esse impedimento possit. quo minus illo ipso tamquam archetypo utamur, ut de hac phoenicia inscri- Ptione qualemcumque nostram dicamus Sententiam . Diuitiaco by Gorale
155쪽
444 Dε Borgiano Hebr. Samaritico Numo Q
non possit , quin eam commendemus maXime o
Quod si igitur sunt, tam male in hosco Anti
Atque in eamdem epigraphen studiose inquirenti, eius interpretatio mihi semper visa est anteponenda , quae sua Sese potissimum commendaret sormula in id genus vetustis monumentis uSu recepta ejusque lectio Hebraicis nostris hodiernis reddita litteris, ni hil prae se ferret , quod ab Hebraeo-Phoeniciae dialectus ratione non modo non alienum esset, sed etiam ipsae sic descriptae litterae ad Phoeniciae epigraphes characterum vim atque nativam potestatem exprimendam accomodate aptarentur .
Qua re ita animadversa , quod sane in quaestionem esse veniendum nemo, nisi in hac litteratura & in vetustis evolvendis monumentis plane hospes, dixerit ;facillime adducor, ut epigraphen legendam arbitrer,
escher sciaruq twareth nor , t e. Sidoniorum coli gatio optima ac veluti insignis , seu prope singularis 'cum Tyro . Hae autem ipsius Phoeniciae epigraphes ratione d ε- scriptis ac lectis verbis, in quibus nihil reperire est,quod ad grammaticas leges non recte exigatur; per se patet eorum,quam expressi,expositio. Quid enim το P Pe cher,vel Κescher , hoc est, Colligatio,aliud esse potest, quam illud societatis vinculum , seu illa Concordia , quam Graeci ομονοιαν dicunt , uti superius adnotavi Pag. 33I., quamque sollemnibus pactis urbes non vicinae solum , sed etiam maxime dissitne inter se antiquitus sanciebant, vel renovabant. Hac autem concordia, tamquam cognationis & fraternitatis vinculo urbes sic iunctae , odiis depositis ac simultatibus , di sidiisque atque contentionibus, si quae essent, de an liquitate gentis, de jure metropoleos , deque aliis, quae.ad sacra, ad asyla , ad ludorum communium pra rogativas , &c. pertinerent, posthabitis , veluti sor
156쪽
Θ, Phoenicum litteratura illustrando Q squarios animati, ut de hac ipsa , quam investi
gamus , litteratura , ex eorumdem ad eam or-
res de rebus suis summo consensu atque affectu agebant , publicisque id foederis genus declarabant monu mentis . Quod praesertim quam plures numi in signum hujusce concordiae varias inter , easque nobilioreS urbes , vel initae, vel restitutae, publico aere percussi plenissime demonstrant . De quibus urbibus conco dia junctis , consuli possunt Vaillantius in Numismat. Imperator ... a Populis Rom. dition.Graece loquentibus ,
percussis , pag. m. 22I.Seqq. π ΕZech.Spanhemius , De Praestant O usu numism. Diss.XIII. . Iv. pag. 6I4-6 I9.ΣCLEtahel, loco ante cit. pari. I. VOl. IV. Cap. XV. pag. 33 i 34I.Σ I.C. Rasche in Lexico rei numar.vet.Tom. I. Part. II. COl. 777-779. Quum vero hoc vetus urbium atque earum usitatum institutum mutua sese , communi civium bono , concordia jungere, cum veterum scriptorum auctoritate , tum ipsis numis testata res sit atque explorata ;quid mirum, Sidonios hujusce ομονοίας cum Tyriis hoc Phoenicio , de quo agimus , numismate , concordibus procuso suffragiis , monumentum nobis reli quisseὸ Quod enim Tyro,urbi quidem celebratissimae , Sidonis autem filiae , uti multis visum est, cum matre de antiquitate in primis contentiones saepe fuissent; ex Strabone , Rer. Geograph. lib. XVI. pag. IO97. al. 739. intelligimus. Ait enim : Controdersum manere,utra earum Phoenicum metropolis dici debeat. Ac longe etiam ante Strabonis tempora , uno nimirum & medio circiter saeculo , etsi Sidon metropoleos dignitatem quodam jure sibi adrogaret sed nihilo secius ipsa Tyrus de eadem jam nunc gloriabatur. Idnue ex bilingui cum primis constat num o Graece & Phoenicie exarato , An tiochi IV.,cognomento Epiphanis , nomine inscripto . Quem num um Cl. Barthelemyus, ut alios omittam Antiquarios , Primum vulgavit atque interpretatus est in
157쪽
446 De Boetiano Hebr. Samaritieo Numonandam atque illustrandam conatibus, iudicium serendum sibi sumant; eamque idcirco ad Cim-
Diario eruditorum, seu Durnal des Scavans,mens. AmguSt.an. I76O. in Iam .Tabul. n. 2. Pag. IS 2-IS 21.,&deinde in Actis Academ Reg.Paris. Inscript. TOm.XXX. Pag.4Iq. Seq.Tabul.II. m. . pag. 427. In cuius numi pa te antica, caput ejusdem Antiochi visitur corona insi. gnitum radiata cum diademate r ex postica Σ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ANTIOXOΥ ΤΥRIΩN , i. e. Regis Antiochi TDriorum , cum prora navis & gubernaculo subtus haec habetur Phoenicia epigraphe:Σ zariae cis II, , Leuoram Didonim , hoc est, Tyri , matris Sidoniorum , uti recte legit atque vertit Cl. Barthelemyus , & apposite
admonuit Cl.Eckhel, loc.cit. pari. I.VOl.HI.Pag.4og ma. te autem interpretatur Cl. Tyclisen . ut infra dicetur . Haec vero de jure metropoleos contentio, Scid genus aliae,ut paullo ante aiebam,Sidoni cum Tyro quantaecumque haud raro luissent; interdum tamen communi suae consulentes utilitati una convenisse , & moneta publica illam , tot urbium illustrium & vicinarum & remotissimarum exemplo, prodidisse Ομονοιαν , equidem crediderim . Quid, tot clarissimae urbes in primis Syriae dictae Tetrapolis, ut Antio elita apud Daphnen . Seleucia in Pieria, Apamea & Laodicea,hoc scedus amicitiamque una secum fecissent; hae namque, Strabone teste , loc. cit. pag. IO87. al. 749., A -ερ καὶ ἐλεγα ο αλλήλων ἁδελφαὶ τὰν Ouρνοιαν , dicebautur inter se tamquam sorores propter ομονοιαν , Seu concordiam;) Tyrus vero & Sidon illud concordiae sce-dus neglexissent λ Vix equidem dubitarem , quin ex aliquot & Tyri dc Sidonis numismatis, quae haud parvo sunt numero,sed ab Antiquariis recensita nunc adeundi otium non est, ejusmodi concordia evinceretur . Uerum quid multis est opus Z quum ex Phoenicia , de qua sermo est, epigraphe res ipsa satis ostendatur .
Est id quidem , sicuti mihi videtur, non obscure
158쪽
Phoenicum litteratura illustrando 447
merias , quas aiunt, tenebras aeternum rele
gandam , quippe ab doctorum virorum nemine
eadem epigraphe demonstratum. Attamen haud scio,an sint futuri , quibus haec nostra non omnino probetur interpretatio . At enim, inquient,etsi το Pascha
Ligavit, alligavit, obligavit, colligavit, proprie SLgnificet, ut Genes. XκXVII. 28. T Deuterono m. o. 8.
XI. I 8. &c., nihilominus per metaphoram transfertur potissimum ad illam animorum rebellionis ergo colligationem , qua quis Consensit, coniuravit, rebellis fuit, ut M.Reg.xv. 27.-T IV.Reg. cap.XXI. 23. & alibi passim . Non utique repugno. At ut res ea sese habeat; quin τω uzy subjecta illa etiam sit animorum concordiae significatio , seu illius fraterni amoris conjunctionis , quo Propinquos prosequamur, negari profecto nequit. Ecce exemplum ac testimonium ejus rei, quam quaerimus . De Ionatha dicitur I. Reg. XVIII. I. quod
Anima eius m pa ligata esset cum anima Davidis. Quod verbum Niqscherah Targum Ionathanis recte exponit per το na annN Ithhhabibhath, i. e , Amore conjuncta . Quod ad locum Geneseos XLIV. 3o. Paraphrastes Onhelosus & Syrus Interpres item secerunt, τὸ ma: p Peschourah, hoc est colligata, reddentes per τὸ , Hhabhibha, seu Hhabhibho , i .e. Ora,rilecta. Ex quibus sane locis,eum verbi 'Op sensum
ac vim eam quoque es Se , ut animorum prope intimam concordiam significet , recte colligitur . Itaque non Sine teste , neque improprie idem verbum ad coia ligationem , seu societatis vinculum , illam nempe o/1όνοιαν, de qua paullo ante dictum est, transserendum existimavi. Habemus de hoc verbo, cognoscamus de caeteris. Αc quidem singula cum ad ipsas numo inscriptas litteras , tum ad alias dictiones spectantia , Si minuta ἀναλυG ad calculos vocarem, plus aequo longuS essem . Rem paucis saltem comprehendam,necesse est. Igitur
159쪽
448 De Boetiano Hebr. Samaritico Numo Q in aliquam Iucem adhuc revocatam , pugnent ἰ
ii paucis sic habeant: per me licet, hisce epulis
de τω zarix, Letsi nIm deque τω nor , nullus est Antiquariorum,qui dubitet,quin ita in epigraphe sit Iegendum . In reliquis vero dictionibus enucleandis nodus si quis restat expediendus , ad litterarum in primis ae , , & M , potestatem rite definiendam , eum
pertinere nemo est,qui non videat . Ex iis namque tota Pendet vera epigraphes explanatio. Sed & facilis atque expedita res est , si modo ad unos characteres , p, ο& , Poph , Schin dc Reseli, easdem omnino esSe re voeandas litteras,quemadmodum feeimus, bene adve tamus. Neque in Pnoenicum monumentis exempla desunt , quibus has & illas litteras eadem plane vi atque potestate gaudere, ostendatur . Et sane pri tha littera, quae hac ipsa forma κ , tum etiam ista in Cossurensibus praesertim numis compare ne ullum quidem lo-
eum amplius habet dubitationis,quin sit mr p Poph. De
qua littera ' , ad earum classem reserenda , quae in mae etiam sunt ambiguae, iam satis supra dictum est Pag. 423-324. Ad litteram M venio, quae tam dubiae quoque est sommae, ut modo ad n Mem,ad n Samech modo, modo denique ad τὸ π Schin referri possit . Quod si pro Samech ea sumatur littera , ut in διγλωττω , seu bilingui Phoenicio-Punice nempe & Graece inscripto Melitem si lapide, de quo pag. 9'. I 7. seq., IS 3. egimus,sormata apparet, &eam reputat Cl. Bayerius , loc. Cit. pag. 339. seqq. non equidem video, quid inde lectio nostra Tudetrimenti pateretur. Haec enim duae litterae I dcter , quippe eiusdem, ut aiant, organi, inter se facillime permutari, unamque pro altera plus semel in sacris Hebraeorum voluminibus poni, tam notum eSt, ut nihil magis.Verum in hac eadem mimi littera potiori iure agnoscerem Te Schin Samariticum , seu Phoenicium U.Hujusnamque in formam idem elemen-Diuitiam by Corale
160쪽
Θ Phoenicum litteratura illustrando Q 449 ipsi delectentur . Et quoniam adversus hos plura alias diximus; eaque , ut nobis videtur, SatiS cu-
tum interdum aemulatur; sive dextra sua cauda atque hasta intermedia , sed magis in serne producta, SurSum versus arcuatum , hoc modo', uti in lauda ta Melitensi inscriptione quoque cernitur , destitutum sit, sive utraque tamquam fulcro innixum idipsum
De epigraphes duodecima littera quid eloquar λ Apud Pelle rinium ea producitur forma,quae ab , Lamed ,
deorsum versum nihil discrepat . Apud Peregium vero Bayeri lim ad sormam του 2 Beth,vel 2 Caph, accedere videtur . Doctus ille idem vir eam quidem habet pro littera o Teth , sed suo potius arbitratu , quam aliquo id genus monumento fretus. Haec namque forma litterae in nulla, quod sciam, Phoenicio-Punica epigraphe, nisi hoc in Sidoniorum numo hactenus sese obtulisset. Verum quod ipsam illam litteram sive pro I , sive pro a teneamus , legendo sp, , vel ; eodem ut, que recidet sensus epigraphes . De altera littera ' , tertiae insculpta dictioni, quaeque sub triplici forma,eaque plus aut minus varia,
in hac epigraphe cernitur ; quod quidem in id genus
monumentis quandoque videre est; non est quod dicam . Eo namque loci ad τὰ Resch , eumdem esse reserendum characterem , manifestum apparet: De qua littera conser quod superius adnotavi pag. 423. Restat, ut de duobus,quae supersunt litteris, nempe η , Καet rex Graecorum inversum reserentibus . De quibus brevitatis ergo pauca mihi esse dicenda intelligo , eo etiam magis , quod CL Pellerinius, et tres &c. Epist. I. Tab. m. n. 33. pag. 37. not., hanc eamdem litteram η , id ipsum Resch omnino exhibere,uno aut altero numo demonstravit . Ea tamen res egregium virum sesellit , quod ad.Macharensem numum a Cl. I thelemyo vulgatum , Memoires de ι'Acad. des In-