장음표시 사용
71쪽
que . Quod si labore , studio ac diligentia pra- fici in hoc genere quidquam potest, ut certe pγ
Talubath. Hujus meminit Claudius Ptolemaeus , qui
eam vocat ταλου ea θ, Geographiae lib.IV.Cap.VI. pag. IIo. edition. vero Lugdun. Batav. I 6 8. pag. 26., eamque
περὶ δε τον N ερρα εποταμὸν, circa Nigrum fluvium ja. centem ponit ad gradas latitudinis 18.4o. , longitudinua a. 4o. Quod oppidum in Getulia propria situm esse observat Christoph. Cellarius, Notit.Orbis Antiq. lib.I . CaP.VIII. pag. mihi 947. Atque horum mimorum Punica epigraphe obiter
definita ; ad alteram, quam hactenus eruendam suscepi, Hispaniensem redeo . Ex illis namque de eadem lieet Paullo operosius sapra animadversis, colligere mihi videor, hane esse epigraphes lectionem , videlicet: ILrim , vel ILxsm , vel ILSCRT , atque etiam ILSXT . Quae voees Orientalium more descriptae, si suis rimetis , ut aiunt, instruantur 'ealibus , sicuti in vetustis ejusce generis efferendis dialectis fieri solet, ac semper debet, habebimus T ILEPSQQ, aut ILExSΚψ,aut i m vis, ILEsCκAT & quoque ILICAT, quin immo ILEOS T. At enim litteras C, Κ & Q, etsi videantur figara ac nomine inter se differre, eamdem nihi minus potestatem tam in sono, quam in metro continere, auctor est Priscianus vetus Grammaticus , apud Henr. Stephanua in suo Apologetico pro veteri ac germana linguae Graseae pronunciatione ; prioris Sylloges Scriptorum de e dem argumento ab Sigeberi. Havercampo editae pag. 4so. Quod de litteris tam Hebraeo-Phoenicio-Punicis, quam Graecis eiusdem organi & ordinis, quae mutuo inter se saepe permutantur, item est dicendum . Qua lectione sic constituta, quid vetat , quo minus ex ea nomen veteris Hispaniensis civitatis ILEowAappellatae, Graece Ἱλεem- , exotici vocabuli ultima T reiecta littera, quippe in fine vocum ab Graeco Se mone abhorrente , non probabili tantum , sed etiam Diuitiaco by Corale
72쪽
Θ Phoenicum litteratura illustrando Q 362 test; idipsum ex ejus Enroo , seu specimine Potissimum consequemur . Quare commode moconjectura ad omnem similitudinem maxime accede te veri eruamus λ Quam civitatem ea appellatione v catam commemorat Strabo, Rerum Geographie. lib. m. Pag. I 6 I. alias 24 , eamque in Ilergetibus dae Ilerdast proximam neque ab Ibero fluvio remotam,ab urbe vero Osca ibidem distinguit. De qua Ileosea conser Petr. de Narca, Mareae Hispanicae lib. II.cap.XXV . β.X.c l. 2IΣ. seq. Σ Christoph. Cellarium , loc. ante cit. lib.II. cap.IFeci.m. β.CXVIII. Pag. II9. Quae sane res quum haud obseure Innotescere ubdeatur, quippe quia Hispaniensis Phoenicio - Graeca inscriptio nihiI omnino cum τω Ilerda commune habe.
Te quicquam potest alterum n. D. ejusdem Tabul.LXII. a Cl.Florezio productum numum ad hujus nominis civitatem nullo prorsus modo esse reserendum, non sine ratione contendo.Qui numus sic habet: Σ Caput nudum,
imberbe, retro Delphinus . I Miles , sive vir galeatus
in equo citato, dextra palmae ramum gerens , subtus ohiberiea Epigraphes , uti in praecedenti n. IO. , at ea Ievissima in quarto elemento Q varietate , quemadm dum pag. 336.dictum est. Quamobrem ipsam illam in scriptionem, qua uterque signatur numus, argumen to certo esse, uni soli civitati, nempe II reae, seu ID seae , vel potius iλεόσκη Strabonis, utrumque pertin ἔe, omnino moveor, ut mihi persuadeam . Huc etiam spectat numus alter i qui ex Ill.BaronIs Alexandri Reeupero , cujus memini pag.33i., scriniis in manu mihi est, a duobus vero , quos moao descripsi plane diversus,eadem tamen insculptus epigraphe atque in Floreaiano n. IO. In hunc autem modum se habet: πNudum caput iuvenile , item imberbe . Leo gia quam decerpens; superne, commemorata epigraphe Quem Reeuperianum num um ineditum suspicor .
Pl ra Prosecto adduci de hisce vetustatis reliquiis
73쪽
3γ De Boetiano Hebr. Samaritio Numo .et
facturum existimavi, si quid ego ex Cl. viri eo. dem libro in exemplum , pauca tamen imis ad spersa paginis, Subjicerem, quae huic traetati ni aliquam afferre lucem posse , intellexissem . Quamquam non dubito fore aliquos, qui contra
clament i ; sed iure ne,an injuria, judicent alii.
possent; sed haec Satis superque sint, quae adnotanda
existimavi. Quae tamen a me animadversa , quaeeum
que ea sint, non eo dixi, quin Cl.Henriei Florezii d etrinam plane singularem , qua in saeris, qua in proin fanis rebus maxime saeiam . verum hoe uno mihi illud assumpsi eonsilio, quo quid in hoc arduo numismatici studii genere, quodam vinculo dc quidem longe aretio. ri, quam aliqui fortasse iudicabunt, cum ipsa Phoenicia litteratura certe conjuncto , effiei posse mihi videretur .
Equitis , quem vocant, ordinis S. Iacobi & Academiae Regiae Historiae Socii, de Hispanicis vetustis, quos ineognitos dicunt, num is eommentationem maxime probare non visus sim modo , sed etiam debitis laudi-hus extulerim ; contra vero CLHenricii Floregii de hoe argumento tentamen , aliqua licet qua, potui, mitiorieensura notarim; conjeetura prospicio,qualis dc quantus adversarius mihi sit futurus . At quoniam ex eritica diis gnitate esse non puto , si falsa consulto quis defendat; de Cl. Hispani Aeademici traetatione , ut par est, sic disputanti, quid mihi pertimeseendum ipse cens rem λ Uteumque res eesserit; industriam in velaetque-Eio summam fuisse & praestantis ingenii saeuitatem dc doctrinae copiam in ejusmodi Hispano in Phoenicio- Graecis eruendis evolvendisque inseriptis vetustissimis metallis, quare vererer, ne palam aperte praedi ea rem Et sane intelligo,Cl. Antiquarium Vindobonensem, numismatica diseiplina certe instruetissimum, Floreati
74쪽
γ Phoenicum litteratura illustrando Q 36 Hanc tamen viam a Cl. Hispano traditam , etsi alicubi, ut mihi videtur , paullulum corrigem
autem Syllogen multis neque immerito laudibus celebrantem , qua in re me plane consentientem habebit de Velazquezii tamen Hispani eo tentamine longe aliter atque ego & ut debeo , sentio , judicium tuli,se . De quo post videro. Verum quid rei sit, paueis videamus, eur erudiistissimus ille idem Antiquarius Iosephus Eckhel, egregii
sane operis de Doetrina re morum veterum pari. . UOl. I.
Prolegomenor. ad nuinos Hispanicos pag. 6. seq., illud quoque in Florerii laude ponat, quod a veterum Hi panorum exoticis exponendis numis se abstinere, optrumum factu Cl. Hispanus iudieasset. Equidem exi- ,, stimo , ait ille, illustrem Floreatum non aliam ma- is gis ob causam ab explicandis his numis abstinuisse , ,, quam quod maiorum naufragia veritus maluit fatales,, hos scopulos evitare , quam cum periculo & provisais iactura adire ,, . Haec doctissimus Vindobonensis Antiquarius. Et pri denter sane, idque eo vel maxime Floreatus , ipso illo confitente , uti ante vidimus , sed Cl. Εckhelio illud tacente, orientalium linguarum de Hispaniensium eorumdem characterum prorsus i seius , hoe in studii genere vanam locasset operam ἔnihilque quicquam profecisset, quod eruditis unquam probatum fuisset hominibus . Quid λ si de iisdem exotiee etiam inscriptis metablis eommentatus illustris Floregius, licet haud multis , nihilominus fuerit. Quae enim superiori notatione ex indieatis ibid. dc a nobis propterea enumeratis ejuscemodi numorum Tabulis cogitato recitavimus , illud manifeste palam siciunt. Quae vero ea in re Cl. viri industria suerit, ex eadem adnotatione qjsque saei te intelliget. Sed hane sibi laudem habeat Cl. Florezius , sane non invidendam , modo in praestantes viros, qui in hisce aenigmatibus solvendis periculum secere, qui
75쪽
364 De Boetiano Hebr. Samariueo Numo . dam , nisi universim teneamus, Semper incertiseremur atque ancipites . Nihil namque, viroque harum litterarum studiosissimi de illis optime meri oti sunt,iniuste dicere abstineamus . Ac Cl. Antiquarii Vindobonensis verba rursum perpendenti mihi occurrit ista cogitatio , ab se Cl.Fl reatum eo pacto laudari, propterea quod , ipso iudice, peregrina Hispaniensis numismalographia tanta obdueta caligine est, ut ulli eruditorum hominum i dustriae hactenus impervia , quasi Cimmeriis in teneribris perpetuo sit relinquenda . Quod ut magis magis que demonstret, haec ibidem pag. 6. scripserat: - Α is qui si post tot insignium virorum tentamina nihilis haetenus probabile prolatum est, fateamur quod res m est, nos revera utriusque linguae Celtiberi eae deis Turditanae, aliis Turdetanaeὶ scientia tam distarom quam dudum ,,. Haec Cl.Εchhel. Sed sae , utraque lingua in hisce , quae voeantur, ignotis monumentis intermortua jaceat. Quid ὸ nihil omnino , nullaque aut probabili, aut veri quam simi, lima coniectura , de ipsa illa litteratura haberemus λNihil di eo videri minus. Ex priscis huiuscemodi, quae
tulerunt aetatem, quippe paucis reliquiis , utriusque sermonis canones non constituemus quidem ἰ quemadmodum de aliis vetustis linguis , quarum plura supe sunt monumenta , eruditi viri disputarunt. Verumtamen, quid impedimento erit, quo minus hac de Hispanica litteratura, quamvis obscura, ratio saltem aliqua , & Sane vera teneatur, qua & sermonis dc Orth graphiae , quae universim fuerit proprietas atque indoles , tum ex ipsis illis inscriptis . quae ad nos usqu pervenerunt, sive metallis, sive lapidibus , tum ex aliis vetustis monumentis, quibuscum aliqua illorum
consociatio est atque affinitas , tum etiam atque etiam ex antiquorum scriptorum Graecorum ac Roman
rum aliquot testimoniis, quodam modo eruamuia ua
76쪽
Phoenicum litteratura illustrando 36somni laude praestanti, eoque auctore graviSSi
mo testeque locuplete, quippe in hoc litterarum
prosecto si non praeiudicata opinione , sed iis , quibus destituti, infructuosus omnis semper erit labor, & v na opera, instructi doctrinis rite expendamus ; illud equidem nullus dubito , quin obtineamus, quod ad similitudinem , ut nihil dicam amplius, maxime accedat veri. Eadem plane ratione, qua Etruscis monumentis apposite illud observat, Cl. Abbas Ludovieus Langius, Sugio di lingua Etrusca Tom. I. pari. II. pag. Σ32. Seq. is opporra alcuno , ait ille, che con si po-
che iscrigioni t Etrusche in mal si possono stabilire canoni di Ortografia e di lingua . Rispondo che una qualelie proprieta di un idioma si pub anche conge
,, turare da poche sit labe . Varrone, Festo , Quintili ,, no in certe lor osservaZioni su Pantico Latino non ,, citano piu che uri Vocabulo , che unico era perum
is nuto a' lor tempi is . Quod de Palmyrenorum lingua haud immerito aflirmari potest; etsi pauca admodum inscripta monumenta, de quibus supra pag. I 27 - I9ῖ. disputabamus, tempus edax rerum reliqua nobis secerit . Quae enim ejusdem linguae generatim fuerit indoles, ipsa illa Palmyrena epigrammata , lo c. cit. a nobis recensita, planissime declarant. Νeque aliquem, si sapit, arbitror laturum , qui illud non agnoscat modo considerate legat quae de iisdem epigraphis commentati sunt omni doctrina praestantes viri, Barth Iemyus , S intonus &, quem maxime lugent Orientales litterae , Antonius Augustinus Georgius , de quo dixi pag. 23. Qui egregius sane vir, numquam sine honore nominandus, nuper vero tertio nempe Nonas
Maias huius anni 1797. longaeva iam aetate, moeren tibus nobis ereptus quidem, sed variis editis ingenii sui monumentis ad aeternitatem permansuris, in omni memoria vivet posterorum . Verum haec, licet longe minora tam excedentis viri, quocum mihi singularis
77쪽
3 66 De Boetiano Hebr. Samaritico Numo genere Summo , Cl. Perezio-Bayerio , cujus in extrema subjecta adnotatione verba integra ex-
amicitia intercessit, virtutibus, sint tamen qualecumque memoris mei & grati animi testimonium . Porro autem, ut ad illa, quae modo aiebam de horum doctorum hominum lucubrationibus, redeam; iis dem prosecto iniquus ille diceretur, si eos suis in comomentariis ne minimum quicquam profecisse, nobis verba daturus veniret; idque illud clamitaret, propterea quod in ejusmodi evolvendis monumentis, non una eademque via hi eruditi incedunt, quin immo magna quandoque inter se dissensione certant . Quidni igitur idipsum de illis inscriptis metallis Hispaniensibus possumus item dicere, atque ad eorum explanationem aggrediendam , viam nobis parare , quam sine certo discrimine sequamur λ Contra vero,si res, ex Cl. Antiquarii Vindobonensis sententia sese habet ; quo demum firmo argumento , quove auctore ac teste locuplete Hispanienses exoticos numos, etiam bilingues, Floregio praeeunte, ab Se recensitos, uni potius civitati , quam alteri adiudicandos censemus λ Ad numitypum, aut symbolum & cum alio ejusdem eommatis dc cum Latina alterius numi epigraphe collatum , confugientes , probabili conjectura id aliquando fortasse consequemur. At vero ista numi exponendi ratio , nisi ex ipsa explorate percepta & cognita peregrina epigraphe , Latinam revera exprimente, illud coIIigatur; quam lubrica, quam dubia sit sutura interpretatio,
ruamque incerta ; quotusquisque tandem est in id si ii genus incumbens,qui non intelligat λ Quod si quisquam contra Pugnet, erit profecto, cur arbitretur omnes numos duplici inscriptos lingua, sive bilingues, typo autem inter se quam similes, ad unum eumdem rue di populum , & civitatem semper esse reserenos . Quod sane quantum a vero abhorreat, ex Pl rate cognitum existimo. Neque, ut arbitror, Cl.Ec et Duiligoo by Corale
78쪽
Phoenicum litteratura illustrando 367
pressi; nihil , inquam, eo ipso egregio judice,
quod in eadem litteratura Antiquarii cuperent,
num orum veterum doctrina tam eximie eruditus,ta ible unquam suturus est,qui aliter dicat. Quamobrem numum non Latinis modo, sed &incognitis signatum characteribus ejus autem typicum numo altero similitudine, eaque una duce eruere velle atque interpretari,verendum Prosecto est,ne non ad scopulum offendamus ejusmodi, ut peregrinae epugraphes nulla prorsus sit explanatio, ut quae alio atque
alio ab Latina plane sensu atque significatione erit ace, pienda . Quae res si in numis, quos bilingues vocant, habere locum possit, ut perplura docent exempla ἔquae demum nobis via erit reliqua , eaque sequenda in num. exponendo,eκotieis tantum inscripto litteris λQuum ergo una typi , aut symboli similitudo non satis affundat ad numum interpretandum lucis; alia i circo ex ipsa peregrinae linguae scientia & cognitionepotissimum haurienda subsidia nobis paremus oportet omnino, quibus destituti, ut superius dicebam, quaecumque nostra suerit industria, non video quid in n. mismatica ista disciplina unquam valeamus . Iam vero, quum haec ita comparata sint, ut nisi eius generis num orum doctrina Phoenicio-Graec Hispaniensis Palaeographiae illustretur lumine haud sane pauca,quae Antiquarii nullis iis praesidiis,quae hanc litteraturam munian instructi, de iisdem hae tenus disputarunt , in dubio atque incerto quam maxime ver
sentur , necessum est . Sed quaecumque ea sint, qu bus amplius immorari non vacat attamen non eo usque Obscuritatis adducta res est, neque tam neglecta, neque tam desperata , ut nullus eruditorum hominum
hujusce Palaeographiae,licet dissicillimae,adyta unquam Penetrarit. At enim, etsi sint qui seeus dicant, iure ne an iniuria, ipsi viderint; quod in hoc genere doctrinae superioribus duobus praesertim aetatibus, ut
79쪽
368 De Borgiano Hebr. Samaritico Num o
reliqui nobis fecisset UelaetqueZius, si modo I
cubrationem suam , illa, qua mente insorm
ante vidimus , plurimorum doctorum virorum ingenia mentesque torsit, illud tandem nostra ferme memoria , praestanti beneficio Cl. Hispani Ludov. Ios phi VelazqueZ, de quo atque eius praeclara commemtatione , Ensayst &c. inscripta, paullo supra dicebam , eonsecuti saltem ex parte sumus . Neque ullus dubito, facile nos maiora suisse consecuturos; si obscurum ipsum , sed praeclarum argumentum , uti illud animo eoneeperat, demum absoluisset. Qua de re eruditi simi Francisci PereEii-Bayerii gravissimum ad extremam hanc nostram adnotationem, sicuti jam dixi , proferam testim nium .
Atque haec quidem cum de Cl. UelaEqueZio , quihoe in studio tantum valuit, eloquor, me gravate se re fateor, quae in illam docti Hispani tractationemeensoria virgula notavit Cl. Iosephus Eckhel, loe. ante cit. Part. I. Vol. I. pag. 6. Quasi ab uno Iapide Celtiaberieis inscripto litteris , sed ἐικοτως, seu probabilia
re mutilo,Graece autem ac Latine ab ipso Vel queEio per conjecturam converso,& pag. I 27. . I 29.Sui Ensay
explicato ἔ de caeteris pene singulis ejus interpretationibus aere tamque inossiciosum esset iudieium serendum . Qui tamen lapis graece expressus, & quantum ad ipsas Graecas litteras adtinet, aliqua ratione Purgari a censura posset. Quasi quoque hac in litteratura ipse VelasqueZius sumum nobis secisset, & ex uno praeterea, aut altero lapsu, eruditi Hispani rati num momenta nihili prorsus habenda esse ; pleraque
in hoe s specimine ὶ arbitrarie ad mari ct in argumentorum solidorum Iocum succedere conjecturas, quas
revissimus halitus ferat agatque, esset concludendum . Qua sane lima censoria Cl. Iosephus Echhel, eius pace dixerim , modum excedere mihi videtur. Quo se me recidunt quae auctor Diarii Trivultini, sive 31
80쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q 3 69rat ac ratione , ad persectionis gradum adduxi set atque absolutionis . Quum haec Cl. Velaet-
moires pour Phistoire des scientes &e. mens. Decembr. 17S3. Uol.I. pag. 276 -2773. de eruditi Hispani tentamine passim disputaverat; tametsi ejus di eruditionem & industriam debita laude ipse ille prosequatur . Conser Nouυeau Traite de Diplomatique Tom.II.part. I. Seci. II. cap. F. pag. 3O7. Non est profecto, quare in eiusdem Hispani sp cimine nihil omnino esse arbitrer, quod non sit probandum . Exempli caussa, de num O Tabul.xVII. n.9. Uerba faciens pag. I 47. seq., Asdrubali eumdem ipse perperam tribuit; qui numus, de quo quicquam diximus Pag. 34.seq., revera est Abderitanorum . Quo err re quoque, licet diverso, lapsum fuisse ipsum Flor zium Ioc. cit. Part.II. pag. 43. , Irumum eumdem Gaditanis falso adscribentem , recte animadvertit ille idem Cl. Eckhel, Doctrin. numor. dcc. pari. III. UOl. I. pag. 2I. Seq. Quamquam & erat quoque ab se animadvertendum, Floregium, Cl.PereZi Bayerio, De la Len-gua delos Fenices dcc . pag. 369.admonente , suum post agnovisse errorem, loc. indicat. Tabul.LIX.n. 4.Par.m. Pag.4. Feq. At nescio quo artis vitio, aut quodam sato, ut ita dieam,homines di eruditione & doctrina alioquin pram stantes, nec sua afferre possint, quin aliena carpent, neque aliena carpere , nisi sanioris critices ita interdum transcendant limites, ut quod eorum palato non sapia
nusquam sibi ipsis probetur . Quid ergo λ iste VelaΣqueZius, quoniam id ego assumo; quid demum effecit Idem illud seilicet, ut nullus eius aute aetatem , in re multis ac maximis implexa dissicultatibus potuit, di ego vellem melius ali- Manto,quam ipse de nonnullis est commentatus Pho nicio-Graeco-Hispanicis epigraphis . Aliquid igitur humani passus fuerit Cl. Uelarqueatus, non repugna-