장음표시 사용
521쪽
Proferunt enim valetudinem, quae cum minus 1sit bonum quam irina corporis constitutio, tamen ei maius malum contrarilam est morbum enim maius malum ei seinfirma assectione corporis. Ex bis ergo id detrahe dum est in quo excipitur .eo enim sublato, acilius licebit proponere: νt maiori bono maius malum contrarium esse,nisi unum alterum vna secum inferat,vissema corporis assectio valetudinem. Quod idem faciendiuerit nosolum si quis nobis pro exceptione opponet alia quid,sed etiamsi non excipiet, Ur tamen id n Cabit, O abnuet,quod aliquid tale prouideat, quod iure contra obiici positi. Sublato enim eo in quo locum habere possit exceptio dare concedere cogetur id quod reliquaci,quod in eo quod reliquum eis,aliquid cotineri, quod non set ita,minimὰ aduertat Quodsi dare nolit,tum rogatus vi proferat exceptionem , certὸ in quo excipiat, non habebit: Sunt autem propositiones eiusmodi quae quadam ex parte false sunt, quadam ex parte verae tu quibuύ eo quod ex parte est sublato, reliquum licebit
Nerum relinquere Si vero multa proponamus, quibus Musiam proferat exceptionem, tum vi concedat omnia Mo , petere debemuU. Propositio enim dialectica est, ad quam , cum in multis ita habeat, non datur exco-ptio. Cum autem eadem res, O sine incommodo, cum incommodo per ratiocinationem concludi potest,
hoc an illo modo efficiatur , nihil ad eum qui necese Dria ratione non probabili concludit:is autem qui probabili ratione utitur , non debet argumentationem tractare per ratiocinationem per quam alter incommodo urgeatur. Nam O cum nulla incommodo urgent concludendo,nihil controuersiae loco relinquun
O cum incomodo νrgent,tum nisi sit euidens O perspicuum id alsum esse,alij incomοdu id ηegant esse. Ita iis habent q ed volunt ij qui rogant. Proponeta autu
522쪽
funt ea, quae magna ex parte ita se habent, cum exceditio dari aut non positi omnino, aut certὸ id facilὸ quas prima facie per pici non potest Cum enim in rebum quia busdam non ita esse perspicere nequeunt, tum id quo propositum sumptumque est,quasi Nerum sit solent co- cedere. V nquam autem quaeri debet conclusio : ns
oua,cum alter eam negabit,ratiocinatio nunqua ad exitum perisci poterit. Supe enim etiam cum non interro
gatur sed ut consequens concluditur, id negatur 4 cirquod cum faciunt illi, certe ab iis qui non vident quid ex contems sequatur minimὸ reprehendi vidii ur. Cuna igitur complexionem rogat, neq; id ait effici, alter at rem negat, i sim ratiocinationi nihil omiuini seci relin qui νidetur. eque verὸ quicquid de toto genere dicitur , Dialectica propositio est, ex quo genere illud est: uuid est bi,mo aut hoc. Quot modis bonii diciturjTrο- positio enim dialectica est, ad quam re pondere licet, setiam , aut nov: quod non licet ad superiores. Ita no est dialectica interrogatis,ci i is qui proponit, facta aniὸ
desinitione,aut divisione hunc, i modum roget : Antonum hoc vel illo modo dicatur'Quam quidem interrogationem licet vel negare, vel concedere.Quocirca en tenda est ut ita,ut dixi,proponantur omnes hae propo-stiones. Ouin illud etiam par est ab illo requirere, quot sint bonorum gene a,quando explicatione O diuisione adbibitu a nobis,isse nullo modo cocedet. Qui autem ν- ,
na ratione interroganda multum temporis immoratur, iis inscienter qusvit. am si is qui rogatur,ad rozatum respondeat,profecto ille aut plura quam necesse est, interroget,aut 9pe idem quaerat necesse est. Ita aut nu-
gatur,nihilque agit:.aut ratiocinationem per quam a gumentationet tractet,non habet, quandoquid e re paucis quibusdam omris confiat ratiocinatio. Quod se in nus respondeat,cur eum aut no increpat,aut relinquit 'illud se
523쪽
illud autem intelligendum est,omnia proposita quae ar-2umentis perdit culter probantur, eadem facilia esse ad defendendum , cuius generis easunt quae O prima sunt, νltima ordine naturae. Nam O prima definiationem requirunt O vllima multis concludantur ne
cesse est ab eo, qui iam inde a primis continuatim si 'riem argumentorum persequi velit. Aliter enim fallaces ac captiosae argumentationes videbsentur:praesertim cum aliquid doceri non possit nec demonstravi,nis a propriis initiis oe principiis capto exordio, usque ad ultima erueniatur ac illi quidem qui r pondens ,nec rem ipsi volunt definire,ntas qua proponatur ab interrogante
definitio .facilὸ admittunt. Sed profecto facilis non est disserendi ratio, nise quid sit id de quo instituitur di pu-
ratio,intellisatur: quod in principiis contingit maria; n), quibus caelo a probantur, ipsa aliis non posseunt,d mition que aperienda sunt, cognoscenda necessario. pifficilia etiam probatu ea sunt omnia, quae principiorum vicinitatemsequuntur. ' Neque enim multa ad ea probanda,argumenta possunt suppetere, cum pauca
interiecta sint inter ipsa ct initium, quibus necesse est
consequentia omnia motu rari. Definitiones autem eae
ex omnibua euerti possunt difficillimὸ qus verbis eluseimodi explicati sunt,ut primum dubium sit, uno modo, an pluribus dicantur: deinde incertum, Nirum propria de re quae die itur dicantur , an per transeat tionem. 2 bim quia dubiu est illud, vo perbicuum,inde
fit ut nulla argumentorum copi a suppetat: hoc autem quia incertum est,an per transation m dicantur, binest ut non pinint refelli qui ψefinitionem posuerunt. 1nnino quaestio omnis se dis cilis est probatu,vel definition in requirit , vel in iis est quae multis modis, aut qIae per translationem drcuntur, aut non longὸ iae se a principiis: t eo certe di cilis es, quia non e se primat
524쪽
3rr ARIST. TOPICfacie persi icuum,quosit ex genere eorum quae expositasunt,id quod assert dubitationem Mam si quo ex generint,intelligatur,illud etiam intelligetur, aut de Gnitione explicandum id esse,aut diuisionem adhibenda, aut inueniendas esse medias propositiones , quibus ν itimae probentur. Pleraque etiam proposita, uisi reti tradita explicata definitioncineque di putari facinu,neque probari argumentando possunt,quo ex genere illud estititne unum uni contrarium,an multa'u'od si contraria modo quodari se friantur, certὸ illud facile
erit explicare: Sint necne sint plura Gmndem contraria. Quod eodem modo iudicandum est de iis quae de finitionem requiruat. Atque etiam in mathematicis
videntur quaedam non facito desciribi posse praetermi sione definitionis:quale es illud: Eqm lineam quae ad latus planum secat mili ratione O lineam secare, locum : quod desinitione adhibita fuckὸ intelliaetuη quoniam O loco, lineae eadem respondet, quasi ex altera parte diu ογὶuae quidem illius de qua agitur, irationis desinitio s. omnino prima elementa, definiationibu expositis, ut quid sit linea, quid orbis facile
probari domonstrarique possunt: verum a singula eorum probanda non multis argumentis vri possum ipropterea quod non multa sunt media quibuN probe tur.Definitionibu autem initiorum praeterm is νix,
cui ne vix quidem probari possunt .Quod idem sit in iis principiis quae disserendo: adhibentur. Ηρc intelligendum es,cumpropositum aliquod dissicile es probatu,
id aliqua de causa earum: quaa exposui,euenire. Cum autem propositio oe enunciatio quae adhibetur ad alia
quid probandum , difficiliorem babebit probationem
quam propositum, dubitare liceat,sit necne admitten da. 2 bim si eam non admittat, sed ei etiam probandα' adhiberi probatione velit,malua alteri onas imponet quam
525쪽
II E VIII. qu)η quod erat a principio propositum. Sin eam a smittat is certὸ quae minus xalent ad faciendam fidem, ipse adducetur vi credat. Ergo se quaestio di milior noureddenda sit, ponenda est : se non dubiis o perspicuis
dubia concludenda sunt,non es admittenda. An ei qui se dat in disciplinam ponenda non est,nisi sit notior: ei autem qui exercitationis gratia di putat, ponenda ,sir nodo vera esse videatur P Ex quo perspicuum est, non esse aequum νt qui docet, eodem modo postuletsibi concedi quae sumit, quo is qui interrogando diiputat. Ac de ratione quidem interrogandi, O collocandi satis ferὸ ictum est.
J Vnc de ratione respondendi disseremo,ac primum 1 quod eius sit edicium,qui reem respondet quemadmodum eius,qui rem interrogat, dicamus. Es autem eius qui rogat,ita argumentationem tractare, ut cum qui cum disputet,cogat Wbsurdiora concedere, qua quae ex re proposita consequuntur. Ei m Nero qui r spondet,dare operam,ne quod incommodum sua culpa, aut quod sit contra Ninionem omnium,efmi νideatur,
sed ex ipsa tantum re, quae Ue proposita est ad diis rendum. Aliu enim fortasse genus peccati est, cum qui proponit pri*um quod non disci, deinde propos itum illud defendere non potes. Non sunt autem e l cata ct constituta adhuc a quoquam officia eorum,qui ercitationis O periculi faciendi gratia di putant. N que enim idem propositium es doctoribus aut disciapulis,quod iis qui certandi studio di putant:neque idem his ipsis iis quorum ad cognitionem in scientiam omnis dirigitur exercitatio. Nam ct discipulis ea semper ponenda sunt quae probantur omnibus:quoniam
nemo eo operam sonfert, vi falsa doceat. At eorum
qui certandi stadio disputant, is qui rogat, semper
526쪽
3r ARIST. TOPIC. aliquid facere videri debet,ctis qui cum di putat nu
la in re illi concedere. Quoniam autem in couuentu
congressu dialecticorum,iis qui non certandi rediet, sed vel tentandi, vel cognitionis gratia inter se disserunt, non est adhuc a quoquam,ut dixi expositum tradiatum quid inuestigare, quid dare aut non dare oportea eum qui respondet,vignauiter aut nugnauiter,ac pr' clari decrata fua defendat nos hoc loco instituimus diacere. Qui igitur respondendi munere fungitur, is qua stionem defendat necesse est, vel probabilem, vel impro
babilem, vel neutram ita tamen, ut aut probetur , aut non probetur omnino, vel cum adiunctione, ut huic, Halii. Quo autem modo probabilis, vel improbabilis sit, nihil interes: quandoquidem idem gentis retinendum erit praeclarii respondendi ad rogatura, aut dandi, aut non dandi robatum. Ac improbabile quidem si sit prq- positum,probabilem: in probabile, improbabilem n cesse est conclusionem effici contrarium enim propositi semper concludit is qui interro at. Quod si id de quo segitur t eiusmodi, Vt nec probetur, nec improbetur,eilii degeneris ci cietur conclusio. Quonia aute is qui scit ratiocinatur conclut it, rebuis non dubiis O perip cuis tu quod dubium est,aperit stendit , profectis siqMando id quod interrogatur,nonsit probabile omnino, non debet is qui respondet, neque id dare quod non pro hetur omnino, nequeid quod illud quadem probetur ,
sed minim quam concit seo: quippe cum propositum ,si
improbabile sit, concluso probabilis sit futura. Ita si
ut ea quὰ sumuntur, omnia probabilia esse debeant, ac magis probabilia, quam id de quo quaeritur quid
magis perlpicuis, minus probabilia velit concludere Ita si non set ex eo genere id quod interrogatur, nou id debet qui respoudet coucedere. Sin autem probabile omnivost propo tum , improbabilis omnino con
527쪽
LIBE VIII. I scissio erit. Itaque danda erunt quae probantur omnia o eorum qua non probantur, siqua magis probabilia snt conclutione : sic enim rem disputatum fuisse via bii ur. Puod idem faciendum erit si nec minus sit probabilis quaestio,Sic enim quae probantur, danda sunt omnia. quae non probantur,si qua magis probabilia,
quam concluso,erunt.Sic enim siet, vi probetur magis
ili putatis. Ac si id de quo agitur omnino probabile set
aut improbabile,tum habenda erit eorum ratio, quae omnino probantur. Sin autem non simpliciter probab is,aut improbabile, sed ei, modo qui restondet,tum ex iis quae probantur, aut minua probantur, iudicare debet, quid concludendum aut non concedendum esse vi
deatur. Quodsi alterius sententiam defendat is qui respondet ,έertὸ eius mentem sententiam spectare debebit, ut quid concedendum sit aut negandum, interuleat.Itaque qui alieno sententiata introducunt,Ῥt bonum O malum esse idem, ut placet Heraclito, i, noudant in eodem simul non inesse contraria: non quod probetur hoc eis, sed quod Heraeliti sententia ita dicendus.Quod etiam ij faciunt, oui alij ab aliis proposita accipiunt. Exquirunt enim ilii, quid sit responsurus is qui rem proponit. Hoc igitur peripicuum est, quae exquir re is debeat qui re pondet , siue omnino probabile , sue alicui sit idquod unitur.quando alite necesse est omne rogatu aut probabile esse,aut improbabile, aut neutrum O via ad concluseontai qmiendam valere Nelno valere, regatis spire betur, neque a conclusionem
efficiendam valeat, ido dare o probabile dicere domisa. Eo enim positu concesso,propositum primum
non ereertitur. Si autem neque probetur ipsum, neque
ad conclusionem esserendam valeat, id quidem dan dum est, sed ita tamen, ut non probari id nobis signifrem , vitanda mentis zratia. Si ν ero probabile
528쪽
v6 R I S T: T OP I C. sit, ct ad rem pertineat, re ondendum erit id quidem Ῥideri O probari: sed propositum adeo finitimum est,
ut eo concessotroposituri tollatur nece aris. Si ad conclusionem 4 ciendam valeat, ct admodum sit improbabile , respondendum erit conclusionem eo posito concesso esse sessultum id esse quod asseratur. Cum autem nec probabile quid,nec mini in probabile rogabitur, tum si ad conclusonem 4 ciendam nihil maleat , id dandum erit nulla facta dii inctionesn valeat, e ponendum est,eo posito ublatum iri id de quo matur Sic nihil eius qui respondet culpa factuin νi' debituro quidem quid concederect dare debebat femper prouiderit: ct is qui interrogat, quod vult ess
ciet, cum et ea dabuntur omnia, quae magis quam clusio probentur. Qui autem instituunt arνmentationem tractare per rariocinationem,sumptis iis quae mi nus qMam conclusio approbantur, iis quoniam inscien' ter ratiocinantur, quae rogant dari concedique imis de bent. Eodem modo eis occurrendum eris,cum res dubias ct obscuras, quae multis modis dicuntur, asserent.
2 am quoniam ei qui respondeto minuου intelligat, licet dicere, P on intelligo: quod multis modis dicitur,non necessario id aut concedere aut negare debete
profecto si quid asseratur quod obscurum hi , sine τlla
dubitatione 9 mora se id non intelligere fatebitur. Ἱ-pe enim ex eo quod dant oe concedunt, ij quibu obscura nec aperta interrogatio proponitur, absurdum alia quid incidit. Cum autem cognitum apertumque erit id
quod multis modis dicitur, si omni ex parte o omnino dῬerum fit aut falsum quod assertur,id omnino concedi negarave debebit: n quadam ex parte falsum sit, σquadam ex parte νerum, id ambiguὸ dici, in illo v
νὸ in hoc falso dici indicabit. I amsi id posterius distii guat,dubium erit,an in prima diPutatione ambiguun
529쪽
perspexerit. Quod si ambiguum verbum non attendat,iaque tum cum alterius habet rationem,concedat: si adulterum impellatur, fateri debet se id concesiisse, cum non ipsum illud ad quod vocatur , sed alterum ipse O ctaret, attenderet. Cum enim plura eidem nominio Orationi subiecta sunt,tum facili exivit controuer sa.Sin rogatum planum sit Osimplex, aut etiam, aut non sondendum est. Quoniamque omnis propositio qus valet ad conclusionem 4 ciendam,aut aliqua
earum est ex quibus ratiocinatio conficitur, aut ad alia quam earum referturi pes icuum est autem tum ait
rius probandae gratia assumi cum multa similia intei rogantur quippe cum ferὸ per inductionem vel similia tudinem id quod de toto genere omnino dicitur oncludatur : singula omnia concedenda sunt vera sento probabilia r contra uniuersum genus obiicie dum aliquid. Impedire emim cursum orationis,nisi e ceptionem proferas νοὸ, aut Ialtem videare , hoc essiniquum se in di, utando difficilemque praebere. Ita simulta similia existunt,neque det in tuto genere dici, tucu excipere nequeat, profecto difficile se proteruumq; praebebit. Iam vero se non habeat contra argumentum sumere ad refellendum, tum multo etiam magis disse cilis proteruusique videbitur. Quanquam ne hoc quide satis est Multae enim rationes extant, sententiis omniis contrariae,quarum disicilis est explicatio: cuius gen ris est Zenonis ratio, qua tollit motum, O stadis traiectione et nec vecivo propterea eorum contraria minus defendi concediq; debet Ergo se quis nec contra ullam ad- , ferre ratione queat, nec aliquid opponere in quo no itast, tamen non concedat,is profecto iniquum se praebebit in disputado:es enim in di putationibus iniquitas protervia,re posito quae praeter modos quos exposuiamur, νιm habet sid impedienda tollodamq; conclusi er
530쪽
3a. ARIST. TOPIC findere autem O propositum de initionem, pia par esse ante argumenta ipsi in nos quasi aduersari xrum tela iaciamuU. Quibws enim rationibus infirmant nostra decreta j qui interrogant, iis ipsis resistere debemus.Propositum autem improbabile timide defende dum est. Multis autem modis improbabile esse potest. Ram Oid improbabile est,ex quo O citur, Ni incommoda , O absurda quaedam fateamur : ut si quis vet. omnia,vel nihil moueri dicit: ea omnia qus deterior morum statu, ct constitutio sequisolet, qus homi num voluntatibitis repugnant:quale illud est oluptas es bonum, facere quam accipere praestat iniuriam s Non enim quasi dissutationis gratia defendat sed ta quam ea dicat quae probet jentiat,ita e m oderunt. . argumenta autem quibus falsum concluditur, disso uenda sunt,infirmando euertendoque eo ex quo falsum effectum est. 2 eque enim quouis sublato argumentum
soluitur, ne se falsum quidem sit id quod sit euersum.
Multa enimfalsa in argumentatione cor teneri possunt τι si quis fumat, eum qui sedeatscribere, O Socratem sedere: ex his es citur,scribere Socratem. Euersa igitur hac enuntiatione, Socratessedet ion tamen disso luta ct explicata argumentatio est. Et quanq bam falsa enuntiatio eq,non tamen falsa ob id est argumentatio. Si quis enimsedeat neque scribat,non tam in hac tali causa baec ipsa uccommodata dissolutio est. . PVt uigitur hoc refellendum est, sed illud, eum qui sedeat scribere, cum praesertim non omnis scribat qui sedet.Ita sit xt di uiuat argumentum is, qui false causam tollit: solutionem argumenti intelligat is qui causam ar-gκmentationis falsae cognouerit, quemadmodum in iis quae θο νitio si descributur, contingit . A eq; enim csatis est data exceptione re, ere, etiamsi faifum se