장음표시 사용
321쪽
prorsus errori sunt obnoxiae , hoc est, incipiendum esse puto ab experientiis, quae in nobis ipsis fiunt, & praecipue ab iis, quae omnium primae in nobis existunt. Quod autems supra strides iis inhaeserim, facile, sit sequentia notaveris, cobliges. Cum enim nullo modo possim negare, quod sciam, me haec ipsa verba jam scripto consignare ; adeoque eadem ratione notum mihi fit, quod hunc tractatum jam conci
dam, atque ita eodem modo variarum omnino rerum comμαι sim; hoc meum scire, hoc notum mihi esse, hoc coim scium, quod in me experior, quod etiam nullo modo ii gare possum si enim negarem, scirem cane, seu notum inbhi ellet, me negare) pro primo principio, vel pro prima experientia , mihi notissima, assumo. Sed hic maxime notandum est, me interim neque affirmare neque negar , quod hoc meum scire, hoc notum, hoc conscium esse, seu D. Hr Cartes vocat, hoc cogitare res notis linia a priori
sit; de his enim &similibus nihil jam determino: sed hoc tantum, ut dixi, pro certo starito: quod hoc meum sitare, hoc notum, hoc conscium esse, vel,si maris, hoc coginare, primum fit in nobis, quod omnes nosinus cognitiones praecedit, S c in nobis ipsis existent larus non dico naturarur haec enim diversissima sunt experienti. MPHenti ma cognscimus adeo ut unusquisque, cum dicit: ego aliquid facio, nihil aliud per hoc ego significet, qu in id, cujus ope scit, vel nolui sibi est, vel conscius in se ipso est, sie aliquid facere, vel si ita placet, quod cogitet, se aliquid facere. Et cum talia nulli attribuat corpori quis enim scire, notitiam habere, conicium esse, cogitare ulli attribuit corpori y certum est illum mentem solam per hoc ego denotare, ore licet semper quasi contrarium statuat, &hoc ego soli corpori appropriet. Vides igitur, quid per Montem, quidve per Conficiem
ttam intelligi velim. Cum igitur mens cinnsidia sit multans rerum, hocque consciunt esse neutiquam ab eaden
322쪽
inente, seu 1 nobis ulla videatur ratione posse separari ; hoc enim si possibile esset, illico hoc conscium sibi esse, a soipsis tollerent ii, qui magnos patiuntur dolores, aut qui ructi alicujus improbi recordatione in conicientia anguntur; idcirco nihil tam necessarium esse videtur , quam felicitatem ejus, quod nobis semper intime adest, procurare. Hoc a tem dum agimus, se nobis offert experientia secunda, n bis notissima, quae est fundamentum totius nostrae selicit tis: nimirum qu)d nos quada- bene, quaedam vero male a Fciant. Nec video, qua ratione hac de re possimus dubit re, nam ipsi Sceptici, qui tam rigorose de omnibus dubitabant, nihil aliud suis dubitationibus quaesiverunt, quane quibetum animum , ne, si aliquid statuerent, atque post odum ejus talitatem detegerent, hac de re turbarentur, mi refert Sextus Empiricus de fine Scepseos ideoque concedebant, semelius a quieto, quam ab inquieto, animo assici. Sed i terim, ut dixi, hoc principium non ut a priori, sed tanquam per experientiam saltem cognitum assumo , nec jam clis' to, num id, quod me bene afficit aut male, sit, absolute
loquendo, bonum aut malum , multo minus determino, unde hoc in nobis oriatur, & similia alia. Hanc auten mentis operationem, qua ea, quae ipsam bene aificiunt, a petit, & ista, quae male afficiunt eandem, aversatur, volum
ratem Voco. Dum autem juxta hanc experientiam progredior, & omnia, quae me bene assiciunt, examino, ut inde colligam, quae me omnium optime assiciant, animadverto, nihil melius & constantius me assicere, quam acquisiitionem veritatis; ideoque de hac acquirenda meditando observo tertiam experientiam , quae est totius humanae certitudinis fundamentum, videlicet; quod quaeda- pessimuου concipereis, quaedam non. Explicui autem silpra variis in locis, nullum hominem hanc rem in dubium posse vocare, ni modo propriae velit conscientiae contradicere , refutavi quoque o,
323쪽
ΡARs TERTIA. rys jectiones communiter hic produci solitas, idemque quamplurimis illustravi exemplis. Imo saepe iratus sum, curr centiores quandoque tam prolixi sint in resutandis formis substantialibus, qualitatibus iealibus, facultatibus attractricibus, retentricibus, &c. speciebus intentionalibus, similibu que innumeris Scholasticorum commentis, cum tamen haec omnia paucis limis possint destrui, quin imo tam valida ra tione , ut nulla validior demonstrandi ratio dari absolute
queat: nempe monendo, cuncta haec talia esse, de quibus nullus hominum, quicquid conetur, ullum possit formar conceptum, nec ullum quis imposterum sit formaturuia Eadem ratione 'non opus erit, ut longi sinus in demonstrat do, in rebus naturalibus explicandis admittendum esse partium motum, magnitudinem, figuram, situm, &c. cum suseficiat dicere, haec omnii, ab unoquoque posse concipi. Hic autem itidem profiteor, mihi hoc tantum experientia ii notuisse, quo ipso infinitas declino disputationes, nimirum, in quo consistat natura conceptus, vel si mavis ideae, quia sit vel non sit, & similia plura. Hanc autem mentis oper tionem , cujus ope quaedam concipimus, quaedam vero non possumus concipere, intesiectum vocavi interius vero hujus experientiae certitudinem examinans observo, quod iulud, me quaedam posse concipere, me non tam sortiter ad assensum cogat, quam hoc alterum, me quaedam non posse concipere. Hic in hujus rei causam inquirendo reperio quartam experientiam, permulta nubi tanquam ab externis a mire, nimirum per simus, per internaae imagines S perpasiones. Hac quidem de re nemo unquam serio dubit
vit, ne ipsiquidem Sceptici. Non enim de apparentiis p terant disputare, nisi aperte latendo, se quasdam habere . Sed hic iterum non opus habeo determinare, qua ratione. haec & similia, & id genus alia peragantur: nam haec nos nisi ut experientiam saxissimam admitto. Voco autem Ἀ- Oo 3 cuit
324쪽
- α MED Ici NAE MEN Tiscultatem, γά res tanquam externae sic cognoscuntur, imm nationem, & per Corpus no rum intelligo id, cujus ope t ita animadverto. Habes hic omnes primas experientias, quibus solis utor ; quae omnes tales sunt, ut quovis fere in mento possint institui, nullas requirunt in executione e
pensas, & nulli plane errori obnoxiae sunt, prout idem modo & per totum hunc tractatum evidentissime manifestum laci: atque sic intelliges quomodo velim, ut a posteriori in initio Philosophiae inchoetur; &qua ratione infinitas declinem didicultates, ac aliis viam aperiam eas declinandi, iniquas se mistra magni ceria viri conjecere, eo quod' non a
tenderint, haec, hisque similia initio philosophandi pullo
modo esse definienda, cum sane nobis tunc possiti alis esse, de similibus tantum scire, quantum requiritur, ut incognitas Veritates possit ruis elicere ; hoc vero abunde nobiς ad id suffciat, eadem ratione, ac Mathematicus novit veritatenta certo detegere, indubitato demonstrare, erroresque optime evitare, licet ipsi non sit perspectum a priori, in quo nati ra mentis, intellectus & similium consistatio Velle autem , negare, similia ad effectum non posse perduci, ni prius primra determinentiis, idem mihi videtur esse,'ac si quis nega. ret, homines ulla prorsus artificia mechanica manibus' possis perficere, nisi ipsis antea natura seu interna manuum sis etrura .esset perspecta. Hisce itaque rite determinatis, qua tum, ut dixi, necesse est, deinceps omnia per totum hunc
tractatum ex his solis derivavi, hoc est, semper a priori per
intellectus operationes processi, & omnia, quantum potui, clarissimis ficinavi experientiis, ut imaginatio ubique ab e roneis purgaretur impressionibus. Eodem modo progredior in sequenti tractatu, de quo mos dicendum erit. Quia vero circa haec magna in philosophandi principio oritur dissicultas, ea, quae ibi concludo, inter probabilia tantum ropono. Verum si hic deinde rogaveris, quid porro aget
325쪽
dum restatὶ responsum jam supra dedi, ita esse progrediet
dum a priori, usque e dum ad primas has quatuor experien tias reversus fueris, hoc est, ut clarius loquar, usque dum
hominis natura tota fuerit explicata. Et ut paucis multa
complectar: Philosophia, hoc est, ars inveniendi non imcongrue mihi videtur posse assimilari arbori, quae consistit ex tribus, nempe radicibus, trunco, & ramis cum fructu bus. Radices milii artis inveniendi generalia praecepta esse videntur; truncus artis ejusdem specialiora praecepta circa entia imaginabilia, mathematica & physica; rami cum fructibus artis inveniendi specialissima praecepta circa Ethicam, quae mentis persectam sanitatem, circa Medicinam, quae, quantum possibile est, sanitatem corporis, & circa Mech
nicam, quae utriusque potentiam in rebus externis ad nostras utilitates applicandam docet, Unde patet, quod, quemadmodum radices, truncus, & rami ex tribus constant, substantia scilicet medullari, per quam succus praecipue se tur, dura seu nucleo, & cortice ; ita ubique in hac totaPhiblosophia tractetur non nisi de entibus realibus, mathematiacis & imaginabilibus , circa radices quidem imperfecte; in trunco persectius ; in ramis persectissime. Me quod ait,net, optarim, ut, his jam cum publico commEnicatis, a horis hujus radices saltem quodammodo tibi, Lector ben vole, exhibuerim, prout unicus meus hac vice fuit scopus. Quicquid vero sit; votorum meorum summa est, ut haec in veram mentis tuae medicinam vergant: quod dubio procul fiet, si haec ipsa, quae tibi offero, tam fuerint eis cia, ut per ea excitetur in te certa ejusmodi dispositio, quam praecipuum studiorum meorum fructum deprehendi, qua e iam nulla earum, quae Iumine naturali acquiritur, utilior abs
lute concipi potest,& qua tam omnibus bonis placere, quam ipsi etiam o non displicere, possis: talis nimirum, quae te semper intrinsecus ad veritatem,quoad ejus fieri potest, se-
326쪽
- 196 MEDICINAE MENTIS PARs TERTIA. rio quaerendam essicacissime incitet, continuoque, ut nubiam ejus acquirendae occasionem praetermittas, te impellat, tandemque essiciat, ut veritatem, sicubi illius tecum fueris conscius, nulla habita aliarum rerum atque considerationum ratione, num scilicet verit s illa te multorum errorum, quibus hactenus addictus fuisti, convincat i vel num tuae aestimationi, quam huc usque alia profitendo tibi comparasti, aliquid ea detrahat; vel num eam ab adversario tuo discas ;vel num ab eo, qui quoquo modo sit vel habeatur vilior atque simplicior teipso, tibi exhibeatur, &c. nulla, inquam, tali, nisi solius veritatis habita natione, liberrime & pleno
animo eandem amplectaris, & tanquam thesaurum, quovis alio pretiosiorem, tuo digneris amore. Caeterram quia Transitio ad unanimi omnium consensu perhibetur: pq- orandum in , ut sit mens sana in corpore sano,
Mi &-m reipsa quaedam consilia sanitati mentis haud inutilia hactenus offendisti; laboris etiam, ut spero, te haut
poenitebit, qui in sequentem tractatum, eadem attention evolvendum, impendetur: cum, quae in eo percipies consilia pro conservanda corporis valetudine, non minus . forte salutaria sint futura. Π
327쪽
COGITATIONEs ADMODuM PROBABILES
329쪽
Et ierant hic loci amici, ut Aufίor hunc Mum Tractatum quadam muniret praefatione; id vero ab ipso impetrari non potuit, eo quod arbitraretur unicuique satis et et ex Fosi titulo mani sum futurumis, has siuas Meditationes non nis romaide probabilitus venditari, o proinde forte refuta i posse. 'uod si ab aliis sincero animo, veritatis cognoscendae ergo, praestetur, nudiatenus Vsi diffluere poterit; ideὀque horum in gratiam nulta prooemio opus esse fatetur: si ilus occurrendum, qui solus Ionibus seducti, besium ei indixerint, ut propriam authorirarem, hoc in Tractatu periculum subire autumant, tueantur. Multa hic quidem praefationis oco in mediumpossentproferri bisolis duntaxat, minime Oero Lectoribuουρrofutura; quorum tamen utilitati hoc uoscripto inprimis litaret: se igitur nolis eos hi rustra moram injicere. Existimat insuper nutias rationes, ut ut valid/simae fueγint ,sumcere, ad illas, quipa ionibuου siuis misere inserviunt, atque ea de causapropriasaluti, id eustbi iesis contrari sunt,cohibendos, quin aliis quoque adversentur: se hic utilis imis, multo labore, &multiplici experientia observata aliis candide communicare ine porro contra illas , qui ea in-a a grato
330쪽
grato acceperint animo, nihil Dalere, summopere optare, ut Lectorum utrique, antequam hunc evo, Tractatum, vel de eo suum ferant iudicium orae cedentemperlegere dignentur,cujus hac pars mera tam tum in consequentia, si quod in quarto impedimento haud obscure innuitὶ specimen quoddam, quo senderet, quam arduaper hancsuam methodum, antecedenti Tractatu traditam alim liceat aggredi; atque ideo Lectorum judicia aequiora sine dubio tunc reis. Nequivit autem ast ipso impetrare, ut propterea stru fationem consscriberet, in qua alios rogaret , ut hunc laborem in illius gratia usiperent.. Haec sunt,Lector Benevole, quae ex Vso audita, tibi impraesentiarumpraefationis loco indicanda duximu Mirabitur quoque dubio procul Amictu Lector, ui
sat , ut oliu MEDICINAE CORPORIS totose, meis di erat a D MEDICINAE MENTIS, NH,
Qersum esse Authorem existimabit: veram qui men ie DoLerit continuas,sgraves Authoris occupationes.
aliaque infinita impedimenta , quae doctis haud raro remoram injiciunt, admirationem suam sisset,s credet haec non fuisse tigii juris , cilique negotio hoc non nobilisssmo Authori,sed aliis imputabit, qui id operam dedere, ut hic Tractatuου, ab 'so otio idiomate conscriptiu, in lucemprodierit blicam.