Sacrarum apodixeon, seu, Euclidis christiani lib. II

61쪽

nam pacem er libertatem ita restituit ut Mideatur priamae par aut superior.eodem modo deus summus beneascent si nusque hominibus longe praestantior uidetur quum regnu suum,hominem scilicet erfecit liberum et perstust libertatem amittere concessam, atque demum illi reddidit longe prim maiore. Quod fuerit creatus primis homo praestanosima conditione satis supra parituit. deprauatos uero homines ubiuis gentium uideri es in confesso,quoa i uero ediuerso Delicissimos ex omniabus deum fecisse constat,et longe prioribus Deliciores, ut uidetur ex innumeris chrilli martγribus, quare fuit loge deo dignius periclitantestonte hominem ex pecincato ressituisse ad Lanctitatem quam primitus creauiis . Ad miraculum enim propius accedit ex re uetusta prastantiorem noua facere quam primo motu naturali coadidisse,iiset fit uterque modus deo ae que facilis.postrein mus uero nitistipite ati beneficis in hominem est arguin entum .eam uero instaurationem per Iesum chri tuns

deis tum esse factam nec potuisse posseue salutem myin eius sanguine er morte usti restitui ex eoncessis principiss manifeste liquebit insequenti libro Ni enim Euclides totis decem elementorum libris praeter ratioαnem doctrinae nil aliud sibi pro fine proposuit quam ut doceret. de ex concessis er probatis posse tantum quinque corpora regularia componi er circulo aptaαvi,nec in natura plura esse posesie nil mihi aliud exeoncessis probandum duxi nisi unam tantum Iesu esse veram religionem , er maxime secundum naturam

62쪽

eunidue esse deum er animos esse immortales resuris rectionemque omnium bominum futuram qiis tria maaxume se mAtuo consectantur.

63쪽

iderarum apodixeon seu Euclidis chrifliani. Lib. II.

Ntequam ad deductiones argumentoarum ex cocessis emanantium ueniamus lituit ob oculos denuo nonnule sentenatiae ponedae, quae inter expostionem arixiomatum adductae sunt, ut illis perpera tuo ob oculos postis facilius quibus med ue ad concluasiones veniatur uideantus.Vt autem etiam ille fine elain riores quasdam forsum non expresse additas apponeramus i capite rerum ducto exordio. anto artifex est praestantior tanto praestantiora facit. omnium praestanαtibsimus deus est er causa.mali itaque auctor esse nemquit,quod summum equum eius uoluntati optimae,potentissimaeque sapientiae,nec malus animus nec ροα tentia unde peccata obesse possit. anum peccatum non fecerit,sequitur ut illud contra eius naturam puαgnet illi ne diplieeat uehemenissime,quia eius uoluαtώ tendit in babitum peccatum in priuationem er an αnibilationem. Esse iustissimam mundi mentem inde possectumus dicere,quod qui fiunt bis iustissimi illi dieantur

proximi . Ad haec, quu omnes homines cognitione ueriri iusti er boni eiusque de diderio qui optimi fiunt teneatur, constat ii fonte diuinitatis iustitiae ratione dimanasse, eamque esse natura sua non minus iustam quam beanignam er in bomines beneficam er piam.boc uideturiis eius exemplis quibus regitur bominum ministerio et

legum ui istbac mortalitas. Nam fi potentiam sacrim

64쪽

seu religiosam eapus seu polleeam dat iudiciaria, a

ab utraque proficiscitur,tura administrant eis iustitia et benignitate, benignitas fouet eos qui obseequutur postis legibus uel A nutura uel f criptis. cotra iusticia multat qui contra fecerint.non potest illa uis no esse niaxia me in deo. Iustus ergo iste est habendus qui nee in lege animi nee in scriptum consuetudinariamque eom beavit, aut si quid eommicti ex equo damnum compensare impetrata ab olfensio uenia potuit fecitque. Nam iustiacia no est potentiased habitu uelaui actus purus. Quis quis itaque contra rectam animi rationem agit intulisi esse nemo ambigit.Nam recta ratio est primus boni iustique indexsecundus er ueluti siubadiuua lex scripta

probatiae. Qui uero peccat Cr a uero recedit aut iaminorem aut in parem aut superiorem commisit, si tu minore potest perse satisfacere.Si in parem ita potest si se suaque olfenso addicat pro noxa.Nam nil minus sieaut a limatione sivi dare posset. Eis enim peccatum proportione respondes personae olfense ut qui offendit privatum se minorem non mn grauiter peccat quam qui fungentem rugistratu er munere.damn enim cquod

in se est) dat omnibus inebris qui eaput unum ladi. Rea publicam linat ex sibi iusticiae compensatoriae uiam praecludit quisquis principent eius udit.Nam quam uanus tantum fit qui offendit,sintque innumeri offensi,nuo quam ex aequo fatis faciendo poterit ad ueram seu diastributivam sieu Geometricam redire iustitiam.Si qui ergo offendendo principem omnes subditos offendi cer

tis est quod qui deum offendit clum offendere totκα

65쪽

mandum eulus domitator est.detrectando itaque auemgligedo naturae praescriptum rectam vidissicet ratiotanem aut etiam coiitra idam eomamitendo infinitis βιpplicijs dignum offensonem ad ruttit. Est uero imposibilaudum finitum insinita exoluere. Onare minimum pecacatam iuiandi quam non posit admitti qηin contra diuinam iustitiam pugnet est infinitis poenis dignum. Vnde imposibile est seipsum nullum hominem c peccato readimere licet podsci milies pro eo mori. quia quicquid posset facere semper finitum qbet. Res in rerum natavira fiunt ut fines suos perdebita media consequantur,quare continua in quavis a tione det,est iusticis er beniis gnitatis et 8 actio. Nee sibi ullus mortalia debet polliceri misericordiam er reconfitiationem c deo per solana misericordiam deifrustra enim non debet quiescere iusticia dei agente misericordia. Necessarium fuit ergo est eritque persolui pro infinito illo peccato quod coritast primus homo,σ quod tota omnibus seculis posteritas commitet antequam ulla misericordia dei poste velitue omnibus ulli ue Auccurrere. finita uero creatura τά rationalis Adamus scilicet homoue primus duo tuae sinita per liberum arbitrium poterat committere,quia bus ad aeternam poenam aut ad aeternum praemium porituisset peruenire.Nam aequum nou fuisset Cr mundum istum er at emam post illum uitam praeparasse princiispi animantium homini . ni fi ipse sua opera satageret

per consistendi meritum eo contendere. Duo infinita sint uoluntu in bonum ast ili malum . Voluntas em

insola aternitatem in se complacti potest . Volun-

66쪽

t s In bonim aeternum, dei bonorem laudem amorem aque peroptans, rebatur prsmium aeternum, sema per is sie potestatem habens uolendi. Illi dedecus, uia reperire,odiu notu ,ut ex electione fugeret quod contra diuinum praescriptum esse cognosceret. In bono enim

agens poserat semper malas sieri, at se nes a bono lupae 1 ιs nunquam perse potuit ad summ resergere.ueluti qui praecipiti loco agit,potest quidem decidere aut ad ima deturbari quum uellet,at denuo in sublime tendere

negatur. Hoc modo tacter Ada nus non perpensa casius

sui grauitate quum perfectifima creaturarum factus fulset,amore sivi iustitiam dei peruertens in hunc locudeuenit,ut nullss homo unquam eo conficendere posset

de exciderat, quo ad idem ille infinitus qui condideratistu cum polleritate subleuaret, debitum, eius siuo nomine solueret Solus infultus ect deus solus igitar ca. sum hominis reparare potuit. At quum debeatur poenaeorporea infractoribus iusticiae,deum solim iusiua natura p ibiIem affectibusque carentem non erat pos bile luere. Itaque necessarium fuit ante qua ullus homole i itudinem confieqgi posset,imum siubiectis reperiri tibi dei i ericordia cr dei iusticie satisfaciendi copianti t esse oportebat .tale compostum eri ex homine erdeo. Vt quatenus subiectum illud milieretur humanae eo ditionis eaesitus adesset illi,sibiqne ea carnem quae pecaecauerat iungendo in ea legi diuinae iusticie satis fac eis ret. Hoc modo sipietia dei,verbuntque eius imperio patris ductu stiritus sanctifactus homo est: ut una er vitae

sericordia cr iusticia exercerentur, lapsiusque de a

67쪽

erelo homo in eum reduceretur. Sanguinem in ea ratuaru quam asumpsi infinita ua potenti uoluntate fudit,

ut per eam mortem partim infinito subiecto iuncta vi partim sitito Orfniti opus et infiniti munus exequereritur. Quatuor annorum milibus patres in eius persoluatoris expectatione cum p s operibus d Micti post eis ius mortem in coelum cum eo rapti sunt. in eius sanguia ne baptisuri operaque bona facere quisquis uult eodeeius ductu perget. Quod Iudaeorum Mefium non tantum misera sed Deum cr hominem una futurum

fulle necesse est fateri.

Sse aliquid tanto Iublimius quanto magis

ad Ium m in accedit uideo ab omnibus fateri.Nulla fere gens id in toto terrarum orbe quin uel berio uel fabulose audierit de Nosse legislatore FIabreorum, atque Iudaeos ipseos quendam siummum er perfectifimum dueem qui illos a captiuitate in libertatem Mendicet expectare.Tanquam igitur nodum uenerit ut aiunt distiis ciems partim sacro praescripto,partim radione, qugna conditiones tum perfecti ducis esse deberent. Rem ut in principio dixi,esse tanto maiore quato ad diuinitatis imitationem propius accesserit utentur er religiosi et philosophi. Mefias igitur Iudeis pronastiu debebat tatopere accedere ad deu ,ut lex mosis eius Iegi colluta uix instar umbrae esset.eius imperium collatum forenati semii ila nil eibe praesua excellentia monstrare dein

68쪽

bedi. ei κs capientia bu ne composita Paci stultitiam

esse debere docturn credint.uictoriam eius perpetuam pacem cum orbis imperio umueduli adlaturium sterat. Hae simi praecipuae dotes quas illi attribuunt.er reueranon male omnino iudicant. Ad deum enim proxime i

sta potius quam ad ustam facultatem humanam pertiariet.lex eius tanto intervallo a Mosaica dii rens ut talu ueritas haec lux videatur dotem dei illi plane conet

fert. Nam quum lex Mofis fit non a Mose sed . deo hunc opus est esse saltem parem deo qui legem tam perfecta nupra Mobem fit daturus. Unde co)fut in Ieaege Mosis multa deum permi 19ein gratiam populi potiusquam veri,quamque posset coplere sdiminus Ieagislator.Tum forens imperium esse ut fit in uniuersis orbe terrarum Cr superet quot regna unquam fuere futurasse Aret arguit nec poste hoc imperis in rebus fluaxis micteriarum plenis confistere, nec alterius quam dei hanc esse tantam potentiam ut in toto orbe eius leαges accipiantur, paceque perpetua fruantur . Nu

quam enim in hoc orbem et ijs pleno durante hominis libero arbitrio poterit esse uniuersa quies. Si vero non erit liberum arbitrium bub Nesia, non erit opus lege agetibus ex nece state. constat ergo hoc regnum esse supramundanum in quo Iudaei id est confitentes Iaud alesque deum soli erunt. At hoc est dei proprium. ergo Nesens erit deus. Tantum esse legis eius sublimitatem vi deIeat post seque relinquat quicquid est sicientiarum in ivtindo quin cognitiones fini a deo,ostendet eum β

69쪽

tebr esse utura quom ille est per omnia missis ia

tum deo, arguit non esse corsorum sed animorum. Si

enim euertendo naturam more t rannorum Crnatu a

humanam cuius gratia D tus est mundus,causa paucorumsbi addictorum conculcando regnaret,plures fibi si non Diles certe uoto supcriores haberet, essetque a deo alieni fimus,qui quam naturam deussalutis araatia creavit ,per tot. leges rexit,tot beneficiis fouit,euerteret. Ea enim uictoria orbis esset vastitas no impressi. Quare colligedum en ea uictoriam esse hostis cuiusdamioris quam mundus.Sunt tales de nes a deo contafracti per Iesum christum. Ad haec deus omnibus bona sua, nullis imo ne hostibus quidem mala da Si per neces, igitur er clades hominum qllos tam charos habet ut ea tiam hostes foueat cir ad penitentiam revocet, ille reagnum tam magnum est paraturus ut hostis dei naturae pernicies est iudicandus. quare sequitur ut eius regnum non fit de hoe mundo. Nam excellens de bet esse er regno, π sciensia,Cr victoria, cir subditiser rebus omnibus quae ad beatitudinem faciunt, ut superet omnes omnium regnorum faelicitates. si uero in hoc mundo regnaturus est tantum quid nam babeis bit quod caeteri mtisti non habuerint f Seientiam etiam ex prophetiam habere debet tam singularem ut siuisperet quotquot unquam scpientes Ur prophetae fuere. At non potest hoc facere nicti deus. adhaec regnabie in aeternum er regni eius non erit finis.hoe vero non potest fieri nsi a deo . Sic eaetere excellentie debent

esse proximin deo er omni μι mortalibus superiores,

70쪽

facultatesque bulas retines excedentes.ut dicet Iudaeus, Nasci debebat ex senune Abraham Dauid S,Solomo α ,σ patriarcharuM hoc uerti est. Na in semine Ais brabami qui est Nefias erant benedicendae omnes gerates.Si in semine Abrahami ergo in homine er per pom tentiam summum in deo. Ergo nec beest ut est et chriasius homo deus.Nam alioqui conditionem utranque nopotuisset ireplere. Nasci ergo debuit deus homo, concivir regnare, mori et in aetern&m regnare more a caelesvis mortalibus differenti. Nascuntur alii ex femine σcorrupta muliere,ille ex uirgine sine semine.aperta uiniis aluo,hic clausa lucem hausit.regna alii in popa gloαria stuperbia transigunt,hic rex cali Cy terre linIca vepe et tunica contentus, non habuit tantum boli propri quantum cuniculus ubi requiesceret. Alis ob beneficia gratiam,hic pro excellentisimis miraculis probra reis coepit. Cr haec omnia ut ostenderet hanc uanam rertim humanaru Iarua quam tantopere appetimus esse tutum miseerium,ut ob peccata in illis admitti solita deus fit bo factus,ut ea exempla doceret,inor teque morte dealeret. Nam alis principes moriuntur in corraptionem usper mortem er sibi er ali s vitam reddit aeternam. rtui conditi sepulchris manent,per Auam recturrectionem mortis delet imperium vitamque in suo aeterno regno suis parat. Est it iud regnum quod dixere prophetae duτaturum in aeternum. Nullus homo aeteri si regnare porit est quare deus en er homo Messe s Iebus saluator no fer,in quo tam ratione qua authoritate quicquid sumis

mi ex praedicti i prophetis est, ostenditur. O quanta