장음표시 사용
321쪽
98 TRACTATUS IV. unquam patet origo sontium & flumi num , de qua tam hoc , quam superiore faeculo Clarissimi Viri tam multa tamque
contraria nobis communicarunt.
phis hac de re foventur sententiae, quarum una omnes fontes, fluvios & lacus a pluviis & solutis nivibus deri Vat; altera vero sontes & praecipue perennes a mari deducit. Verum si ea , quae in nostra superius allata & exposita sententia occurrunt , eXaminentur & in memoriam reducantur , palam erit, omnes sontes perennes ex subterraneis profundissimis, aquarum abyssis originem ducere ; nam superius jam ostendimus istas aquas subterraneas per diVersos canallis, meatus, quin etiam per terram porosam cum ma ri, sontibus & lacubus communicare; quia si tales aquae in suis cavitatibus subterraneis ab aliqua caussa premantur , uti
322쪽
DE TE RRAE MOTU. 99 contigit in terraemotu T. NOVembris anni 1755. tunc ad superficiem terrae eX- truduntur , & tam mare, quam fontes& lacus exinde augentur & intumescunt.
Igitur duplici modo praedicti aquae subterraneae ad sontes derivari possunt; vel enim in propria substantia per communicanteS canales , uti jam diximus, vel eVaporando Versus terrae superficiem . qui Vapores, dum in aliquo cavo subterraneo conVeniunt, qualia caUa praecipue circa montes ObserVantur, primo
guttas , dein riVulos , tandem diversa in praedictis cavis hydrophylacia constituunt, eX quibus dein sontes originem habent , talia igitur hydrophylacia superficiei terrae vicina cum aliis profundioribus & majoribus hydrophylaciis , seu aquarum abyssis communicant , & , uti jam expositum est, conjunguntur duplici modo, nimirum per meatus & ca-
δε les , quod jam sussicienter probatum G a est;
323쪽
est ; igitur dubitare aliquis potest de va poribus eX profundo, & quasi centro globi terraquei ad superficiem terrae asiacendentibus , quorum magna pars in auras rapitur, & materiem pro pluViis aut nivibus subministrat , alia Vero horum vaporum pars in diVersis caVis in guttas tondensatur . & ibidem praedicta hydrophylacia constituit; Verum , si aliquis
sequentes, certas & sere unicuique notas obserVationes rite examinarit, facile in nostram abibit sententiam. Nam I. in profundis fodinis , antequam in nostra atmosphaera pluat, experiuntur fossores sui cantem calorem, copiosissimos Vapo res, qui lateribus talium cavitatum adhaerentes magnas guttas, & quasi pid itam constituunt; quinimo rivuli qui dam ex talibus sodinarum parietibus hinnZOntaliter in cavitatem saepe tam copiose de luunt, ut operarios a labore arceant
S. e etiam contingit, ut cum praedicti.
324쪽
vaporibus exhalationes sulphureae conjungantur , quae ab accensis candelis, aut facibus summo cum fragore & operario- . rum strage inflammantur & deflagrant. CV. Dum praedicti Vapores in sodinis observantur, periti & experti sessoreS praedicere possunt non tantum pluvias, sed etiam quam diu tales duraturae sint, determinant. Qui Vero hos VaporeS tanquam pluViae praenuncios nollet admittere , eXperiri poterit magno cum sui nasi incommodo in latrinis; quin imo obser-Vationes docent, quod in profundis Sue iciae fodinis saepe pluat, coelo existente sere
Ex hac tanquam principe obserVatione sequuntur plures .aliae pariter certae &aliunde notae, quae prioris effectus merito dici possunt: nam dum praedictaeeVaporationes eX Visceribus terrae ad su-
325쪽
Ioa TRACTATUS IRp0rficiem ejusdem fiunt , turbantur di versi lacus & sontes, quorum aquae non
ita sapiunt ; mare ipsum sine aliquo ven. torum impulsu moVetur, & quasi bullire vadetur, quinimo calidius redditur , &magis eVaporat. hinc contingit, ut tali tempore pisces ad ejusdem superficiem prosiliant , quali auram pro refrigerio
capturi. Item quandoque in mari nocturno tempore flamma & scintillae conspiciuntur, monteS nebulis operiuntur, Vulcanii vero copiosos & densos Vapores & fumos exhalant praeterea alia , quae ViX non in omnibus corporibus solidis, ut lapidibus praecipue marmoribus& serro observantur, quae omnia, dum imminet pluvia, humida apparent.
Cum itaque omnia haec obserVentur, uti dictum est, antequam pluat, eViden tissime inferri potest, quod maximam partem tam pluVia, quam multorum
326쪽
fontium origo a praedicta evaporatione dependeat; nam pars talium Vayorum penetrat superficiem & crustam globi te raquei, atque in auras eleUatur, unde pluviae dependent; pars vero in diversis cavitatibus non procul a superficie terrae in guttas condensatur, ibique accumul,
tur, & praedicta superficialia hydrophylacia constituit, ex quibus plerique fontes originem ducunt.
Neque veri.imile Videtur , pluvias a Ventis Vapores afferentibus semper dependere , quia juxta Verulamium venti non longe eXtenduntur, & quia sine Vemtis ingruunt: Item ipse Ventus ex Visceribus terrae originem ducit. Vide Act. philos . soc. Ang. p. 387. Item Verulamium de Ventis CIX. Hoc quidem facile admittere possumus, quod tam eX pluViis , quam eX
327쪽
1o4 TRACTATUS IV. solutis nivibus aliqua portio aquarum per terram porosam, per rimas, aut fissurasse aliquibus magis superficialibus hydrophylaciis insinuare possit , unde talia magis turgeant Verum hoc non imgringit'nostram sententiam, quia exinde concludi non potest , quod talis aqua det sontibus & fluminibus originem, sed quod ipsorum molam & Volumen augeat; unde etiam fit, ut ista aquarum exuberantia brevissime duret, & una quasi cum pluviis esse desina, & dein flum,na se mox ad pristinam & consuetam evtensionem reducant.
CX. Dixi, quod aqua pluviarum ad ali qua tantum, & magis superficialia hydrophylacia penetret ; nam si conditio terrae nimis lapideae aut argilla eae hoc impediat , aut si talia hydrophylacia nimis profunde delitescant tunc aqua pluvia& 'lutarum nivium ad talia penetrare
328쪽
DE TERRAE MOTU . Iosnon potest , quia de la Hire & multi alii Clarissimi Viri repetitis experimemtis obserVarunt, quod aquae PluVIae ubtra duos pedes penetrare non possint. Neque enim effugium adversariorum albquam habet Vim, dum respondent, quod aliter se res habeat circa montes eorumque radices, sed nostra opinione crederem , contrarium obtinere debere, nam
si aqua pluvia in plano horizontali , in quo diutius quiescit, ultra duos pedes penetrare non potest , neque etiam tam aVide a terra hauriatur, ut videmus in cloacis diu perseverantibus ; multo minus penetrabit in montibus, aut circa eorum radices , &juga, quae sunt tamquam plana inclinata, ubi aqua pluvia partim sua gravitate , partim ab alia aqua eX monte decidua magna violentia& celeritate ultro abripitur.
329쪽
1o6 TRACTATUS IV.CXI. Quare ex hoc fundamento, per se corruit illud argumentum , in quo Clarissim. Vallisnerius, aliique tantum fiduciae ponunt, dum dicunt, ObVia experientia constare, quod deficientibus pluviis deficiant sontes & flumina; super-Venientibus autem pluviis haec quasi renascantur. Unde concludi potest, son. tes & flumina originem habere ab aqua pluVia.
Ast ex illis , quae superius diximus aliud clarissime eruitur ; nam si tam plu- Viae , quam praedicta illa hydrophylacia superficialia originem habent ae Vaporibus subterraneis, nemo mirabitur, si
imminutis , aut suppressis illis vapor,bus , & alio raptis tam pluViae, quam illa hydrophylacia , adeoque fontes &flumina jacturam patiantur ; tunc enim Verum quidem erit, quod deficientibus
330쪽
pluviis deficiant multi fontes; sed Verum non erit, quod ideo deficiant, quia deficiunt pluviae , interim bene dicere possumus, quod ideo deficiant sontes, quia deficiunt evaporationes , & ideo deficiant evaporationes , quia a di Versis causisis intra viscera terrae agentibus & nobis ignotis uio vergunt, & rapiuntur. CXIII. Interim dixi, quod in magnis socitatibus multi 'ntes, sed non omnes deficiant. Sic illa mirabilis scaturigo Μutinensis, de qua RamaZZini eruditissimo scripsit, sive pluat, siVe non pluat, sive solvantur in Alpibus niVes, siVe non, semper manet eadem, hoc est ipsius in puteis aquae ad eandem semper altitud,
Item Derham. Theolog phys, asserit, sontem prope Upminster immutabilem manere , sive pluat, siUe non Idem videmus in multis aliis, sed prae-cb