장음표시 사용
91쪽
e nume ad tempust messurimm in primipium rumpus Fin principiu3 et nium: quare licet νin remeternitas nil italiud fit M oeuo: pm ratione tamen
commor est eternitas-Deus: quia im dimnit ne eternitatis cadit ratio mensure: Datia cuius pari comparatione3 ad alia G ad Oria. CSecuda propositio est: sunt qui onmmant evum ene mensiaram re mam permanentiu Alii dicum euu3 spatiu3 edem rum quoru3 esse stabile est sed tamen vices babent in poteritus:undecu3 eternitas si mora et spatium permanentis uno modo per omne3 moduMet ea q ue ab illo derivitur: deficius ab illius persectione: pro pter distare a primo i opus est vi aliquid potene eis permisceatur:ethec est causa si1 Alberius dicebat in umma de bomine: sub elemitate est mora evi et submo est mora temporis propter plus et plus distare a pruno:quemadimodu3 mitemu3 est sub eterno: et temporale subeuiterno. CTertia propositio est: de tempore dec approbentur.Est tinus numerus mo tus νm prius et posterius: est et partim a natura: partim ab anima:ipsius est idem nunc =m substantiam variatum tamen fim esse. Est et tempus non motus sed passio primi motus. Est et quantitas cotinua cruius p mes ad instans copulantur. Est magis cautia corrupums-generationis. Est et vitu3 te pus
respectu omnisi temporaliu3: bec de milaria dicia sui ni. ut 'timiland transmutari neq3alterari: quia est causa causariri:et de hoc sermone possumus
intelligere primam causam et possumus intelligere orbem: ete. nsus est:spiritia ali non accidit tralinu ratio: et eu omnis intellectus sit spiritualis et omne telum fit spirituale: quia abstractu a materia inpo/tentia: c non erunt trandiutabilia a .corruptibilia et datur bec oratano:quia celu3 est mobile motu locali: trasmutatio non accidit nisi propter corporei talem: idest propter formas terminantes generationem et cor: uone causatas a corpore: et pauloma iubiungit Comentalor alterans oportere esse cor pus mobile necessario: quia instrumentum uitelli varum peculiare alterationem non recipii:sed bene
minue locale: intelligetia prunii mouens locali: ne
quails primit alterana dici potest. Murugnu est boc corp' terier nu3motuvquia corpora quiescotia non mouenturnificiniuerint extra suum locum naturalem:et quiescunt cum perueniunt ad ipshmr.Sentis est:non est maior ratio ς quiescat stella in una parte celi s in alia ergo connue mouebitur celum est enim mobile continue in principio et me motus:quonia3id punctus est principiu3 et finist etiam murani3 esset et non babet celus nisi unu3locum in quo mouetur.Oifferunt min circulariter mora a recte monat quia borum locus est terminus inruem non existens mobile satur: quido non impoitur : at locus celi est in quo mouetur celum: non autem ad quem mouetur. Neq3est contradictio indicust Comentatoris modo dicentis celli esse tantu3vnum locum et infinita loca: quia arbitratiar celum moueri non pm materia r cum non mutet locian: sed moueri pm formam: quia mouetur circa centrum rcirculi uam imaginari in terra sunt lora formalia . celiret centrum mundi est locus materialis ceti. Uru. e obseritatae sunt iste propositioiuri ima est ri Moceli illa est qui ab ipstra Miatur mediantem
tu circulari.Secunda est: spere celestes transurivitur desuperane insuperfinem complete spericanti Tertia est: spera celenis variatur de ceria superfitie completa ad uideterminatam: describentur em tot circulim sormam: quot puncta stierimus imaginati in conuexo vel concavo celuQuarta est:con plete superfities sperice ad paries terre ει omnes suas paries talo respectum babentes loca celi fm foris esse dicuntur: et qualem aspectu3 ponimus inter spericam superfitum et terraimtalem fatemur intercolum et terram.Quuita est: spera celestis cuculariter mota locum fim totm per se contiiive varianeo quinasidiectum ad terram Pin totum mutare dicitur a et partes integrales celi variam locum m formam peraecidens:mutant locum fm materii per se:bra deloe
ait: et debes aerem boc quod siPOIM Ιφ' bini de causa eternitatis mos
eius non est cauis completa et quoniam si ita esset: in empore finito inueniretur mus infinita: sed est causa m necessitatem materie istius corporis: scilicet mnecessanum est viboc corpus moueanir semper: ne cessarium est ut materia eius fit buiusmodi et scilicet ut suns locus ut unicus:ista est consequentia pro fila:causa compleraeternitatis motus est orbis subiectus intelligentis ergo in ipso est virtus infinita in vigorereriens, ad extensione3 subiecit: quia uiri in corpore fi mouet eterno tempore est infiniti vigoris
supra.6s. et etiam mouet in instanti.Iterum propolnit banc sequelam: si motus celi non esset ciemust esset violemus:que conditionalis tenet: quia si talio motus non est eremus:est quia celum inclinanir admotum diuersum a motu circulari et ita motu circulari mouebitur violenter.r.celi.Tr. si potentia moti celestis addit aliquid iupra potentiam motorio: motus celestis esset violentus:quia ille motus esset tantum m naturam mouentis et contra inclination morilis:motus progressivus animalis i et ab anima et corpore.i. non est ab anima tantu&Muribo: si moueno celum non esset non ut materia oporteret ut quiesceret violenter.i. contingeret ei labor necessario: et breconsequentia tenet: ra agem materiali aliquando contra agitur pofiuue: cum ergo non detur a ocetanuum et intendens solum priuare et propterea non datur agens quietatiuu celi: sed intelligentia simpliciter invariabilis perpetuat motum.Dec sunt que circa nonam summa3 declaranda erant:qua quidem propofino patefacta est. Extra celum nec est vacuum:nec plenu. eeternitate mundi sequiis suina loquemur.
mus.oresenti summa que est ae Textu Commenti .ror. v 'F ad I .imendit Aristotelea indere mundum non esse generabit et corruptibilem:nem ex se: nemo alio. Sementia .ror. conueniens est inquirendo an mundus sit genitus opinidea antiquo*v medio afferre. Tu3 quia contium duritannu3 opiniones cause mi ut sint pirari op dicti manifestaudes
92쪽
mnistrationes. Tum quia reprobaus antiquoru3
iniuntus determitiano Aristotesta credibiliore veritati consor mun esse uidebitur toportet quom veritatis inquisitores nem odio nem emulatione alim: Picta carpere si rectum de re proposita iudicium sem
α dicit: et ideo contrarium manisci v adiunctum fueritalu cdtrario suo:et maxima cum ante dierit auditum vilius contrariti antet nobilius. Sensus est:cotraria polita iuxta inuicem maeis elucescui. Cotra:no potest sensus duo ita persecte semire sicut virum. Solutio est: sorte tunc deciperetur sensus in iudicido magis album illud et illud magis nigrum: vel cognitione distinctiva perfectius sentiuntur tensatio necdmuni propria: et est considerandum mammano ira persecte attendit ad duo sicut ad unum: ideo licet species possent esse in sensu persecter iamἐ sensus n5 posset bene et comode attendere ad ea que pillas species representantur. Uerum quia in principio lectionum affirmaui disserentiam inter sextam et decima3 summam esse talem:*in sexta probabatur celum n5 recipere corruptionci: nem generationi rex quo nδ colligebatur ipsum non esie corruptibile: quiand desunt qui pulent celum esse corruptivile ipsum tamen perpetuari a Deo: at decima summa covincitur celu3n4 esse corruptibile:nem generabii .cdtra: dicit Averrois in pricipio C.menti. IOI. oportet ponere questione3 per se utrum mundus sit generatus :aut iid:quauio determinatum sit ex prodictis:sed tamen volumus ut semio sit persectior bboc ponere quemdem perserergo Aristoteles redidit in decima summa ad determinidum id quod in
sexta determitiauit. Solutio est intermo Aristotelis
sexta lamma est ostendere celu3 ee vum ingenerabile: siue sit i generabile ex se:ut Aristoteles sennt: siueri ingenerabile ab alio:vt Plato voluit: celu3 nimerat ingenerabile: et si erat factu3 ab alio: qr licet celum esset factum ab alio m g one et Suicenam: erat tame ac si ivisset nolacium ab illo: sed presenti summa qua3 premanibus expone&3babemus imtendit Aristoteles celu3 ee simpliciter ingenerabile et nullatenus genitu et lacrum:nem denuo : nem ab et emo:apud.n. Jpem ateticos fidebeat aliquid edgeneratu requirit signo ei senerati precedat ed senerari tre: non na tantum.
ror. Varie de mundi origine. Ll , Lut opiniones. issima est dicitiu3 qdem msidu3 esse genitu3: sed postea mi
incorruptibilo statum, Secuta est asseuerauumindu3 factu et tande interitu*.Tmia est Empedeclis minis mundu alternans vicies adortii duci et corrum: et bas generatois et corrupidis alternatues sempreiuras esse. primo dicit: opinione. de mudo ε M M sunt quatilior: aut credere ipsum n5 generabit em et n5 corruptibile: et bec est opinio Aristo.ro est :qr ex quo niudus est etern': no pol edgnabilis et corruptibilis.r .pb coru rs.ma m esteterna no est sacra. Aut credere ipsu3 te gnabilem et corruptibiletet e est opto Anaxagore i pbrucis:et duc sustinet tres leges 4 sunt mo note.Lmaurorum etcbristianoru et iudeorum. Contra: primo physicorum.3r .dicitur Haraxagoram modum asseruisse eternum. Solutio vera est : mundus apud Araxagoram
eternus erat raticii e materie in nite athres sentisandergenerabilis vero erat et corruptibilis merito intelligentie segregationem complere intendentis: ideo damnatur Anaxagoras Q putaverit intellecim intendere pplementu segregationis:qb tame expedire novalereundita est de motore celi apud Deripateticos.
Areni ait: quarta vero est credere non generabs
l secorruptibilem: sed boc nullus Neebat inmanium scimus nid loquentes nostre legio Quis sit doc tantum unum extra iratura, Cotra: bee pugnare adisinuicem videnturitus leges iustinent mundum generabilcm corruptibilem: et loquentes nostre legis credunt mundum non generabilem sed corruptibilem.Solutio est: loquentes sue lesis erat bipartitumxta illas duas omniones: aliqui iacietat mundum generabilem sed non corruptibilem: alii corruptibilem sed non generabilem. Iterum: ita bene videtur esse extra naturam dicere mundum genitum non corruptibilem:veluti dicere mundum ingenerabilem sed corruptibilem:cu3 ista dicta repugnEt buic propositioni. Eternum a parte ante est eternu3a pane post: et econuerso.Solutio est: prima opinio imitatur ordinem nature:qui est procedere ab ipersecto ad psectu: que side naturalissimu ordine non potsaluare secuti opinio.
Memitri ait: iid debemus credere aliquid bam bere aliquam dispositionem donec
inueniatur in maiori parte illius rei aut in onini M.
Sensis est. Droposito uniuersalis quando eum musta quoad plures singulares et sensus in nullo percipit instantiam: nec intellectus babet rationem instanduest illa propositio certissima et omni ex par improbanda. Io3. Contra primam opinioneratio. Uel parteo mundum constituentes no potuerunt aliter se habe re: vel potuerunt aliquando aliter se babere: si promum: ergo paries mundi sunt intransmutabiles: ergo nec mundus est genitus: si secundum:ergo in fruturum poterunt eedem paries etia3 aliter se baberet non est.n. maior ratio quare in preterito potuerit auter se babere potiusvi in staturo: cum senip paries
Hiis irrit o dicit:res carentes petem
ua transmutationis et alterandis impossibile est ut transmutentur in aliqua bora:quoniam si ita esset: tunc alteratio erit causa stii ipsi .iare et alterano sine possibilitate.Sensus est:ad quamuis mutationem tria exiguntur: labiectum: disposi/tio antiquaquam subiectu3 deponit:et dispositio noua qua subiectis in acquirit: iccirco si aliquid est penitum: materia illius transiuit a non esse illius ad esse illius: ergo est contrarietas in formis ergo illud militum est corruptibile:et procedunt hec dicta Commentatoris ac si nihil per creationem esuri ossibilet materia nanq3 sublata aufertur natura possibilitatior primopbrficorum. 6o.nullam enin mutationem ad substantiam posuerunt Peripatetici nisi generatimnem:cui subiectum assignauerunt materiam primi: primo de generatide. 23.generationem. n.unius dixerunt esse alterius corruptionem:primo de generatione. r7.inalterabile itaq3 si alteraretur esset alteratio sine subiecto: et idem existeret causa sutipsiustratio eaenam si reo carenuo potentia transinutatio
93쪽
tui violamo correspondet quies violania r sicut mo tu iraturali qui ea naturalis.s. Moruina.J m msursu3 violenterues ex altera pre videt m3si graue siesceret sursu3 uiolenter: boc esset: quia appetit esse deorsuAContra:rem mi pria cu appetrat sor mi contraria illi qua betr violeto etesteret sim larina ipso perliciente. Solutio est:ileuit qd sine sursu violaterreu biideret locu unu btemiatu positudoco supiora: ma aute pria quiescit naliter
rubquauio forma:cii 3 quodcum genua sorme naturaliter peropreta . 86.bec propositio:elementa olabairent in loca determinata et stiperius et inferius mira que n5 mouent niliter vera est boc iundamento: ola motus est de pirario in cotrariu oia cotraria sum finita: ergo elementa non mouent in infinitii 3rsunt eni3 termini cuiuscum mutandis oppositi et pugnates admutae, s. r initore i cx primo dicit.Terra et ignis mora tur ad loca deierminata:et senili ter aer et aqua: et nullu bo* mouet in infinitu. Sermius est:elemmolabiit loca determinata et iupius et inserius ultra que non mouentur natisraliteriunde nihilato p polubile celo Wiis no iransiret locu mcuo nuc est:g posita terra viaraia fm dyametru tri eumem P centrum terre: lapis descendes iid desce dere nisi vius ad centrumnaraliter: veru non par est indictis itamentatoris pugnina. eli. '. '' vult aqui descendere ad locu terre sublata terra i inclinatione grauitatis et M er necessitate vacui.C6tra: ipsuasaque est locus determinatus a natura et e vltima supficies terre ergo G mouet aqua merito
sue grauitationibluta terra p possibile ad occupit dum locu terre.Ite3 existeret aqua fimpst grauis fimi inclinat de proprie grauitatis tederet ad centru inlutio et aqua qr facili' recipit ineptu deorsu3 Osursu3 ideo facilius descedit ad locu terre remota terra o ad lacu aeris sublato aere.
Aron ait:vnus uisque istorii motu ubabet sinci
termutatu et est ex cotrario in contrariu3vanshiutatio in qualitate est ex sanitate in iii taucuius motus sanitas erit terminus a quo: egritudo terminus ad ME:et in quatitate: o paruom magnuet econuerso: m inuenire covinciat Em motu locali est magis occultu Q in alteratione dedit exempli, in motu alteraidis ut videat cofiderans mita demesse in moni locali.Sensus est: omnis sidem motus a cotrario tendit in cotrariam: et propterea in locis inuenit cdtrarietas: sunt tam cotraria in loco interque est maxima distantia recta et ista sunt superiuae inserius simpliciter: m quoq3 alias positiois diolarentias potest esse cotrarietis: cum celebret moelocalis astatuo inter dextrum et finistrin: et inter ante et retro est aut magis occulta cdirarietas inmitu locali es in ceteris motibus: nam locus loco aluerori no videtificut constat qualitatri qualitati re mru :et l3 quantitas non pirarietur quantitan:tamdut minor ex maiori babet oppositum modu3 est icimpsectiorde maior ex minori: saluat institate motus et Dietas: i augm tosin et alteraide inuenis eas sorma a pricipio mot' usq3 in fine rat in motu locali ptinue est aliud et aliud ves: pnnuitas aut aut rasi guttas magnitudinis rei more et spath supra sim navi':et unitas uia faciem motu lacri connuus a vivet uniuersiliter necesse est imis
M. iransmutaudem a quo e sit diuersus ab eo ad O est:nisi transtnutatio sit otiosa:et manis estu3 est ex sanitate e sibi fimilibus m G transinuant
ad quicunci trans mutatione traminutans volueritet ut in babentibus anim4 sed ad fino naturale Serisus est: in omni transmutande terminus a quo diuersus est a termino ad que: nasi transmutatio fit ocios ret M pdi esse motus eremus qui est a quodda i quisen ratione et re distinctii 3:sed bene motus celi qui ea quodda3 in cutata ratione tantii distinctus et existit. Ito disserentia est inter animata et inaura ibia mouentur versus oes disserentias positionis:butendunt in certa determinata Q.loca: sorma nam que est anima mouet persectibile propria stariu3:borsuvame:retro: dextrorsu et sinistrorsum:at formaque est non anima duntaxat mouet sin unam positionis inferentiam:bis ergo euidentissime constat otin udo mutatione terminua quo et ad quo specie diuersis
babere et contrarios. 87.Csi dictum fit omni moliri esse a contrario ad contrarium se .
potuisset quispiam instare de motu circulam celi qui est ex eode3 termino in eundi terminii stilicet ab oriente in orientem:et iid inter terminos pirarios. Sobuit pbilosopbus in motu celi est aliquo md cotrariotas: quatenus mouetur celua principio striens uso ad principi u libre: uiquitu videlicet illa duo prin lita terminant drametrvino ut terminant semicircuum.Et ultra modum quo in motu celi est aliquo mocontrarietas ut scilicet celu3 mouetur ab uno extriodrametri circuli ad aliud extremu eiusdem drametri adduxit alium Averrois supra.32 rabet quide3 morusci culans contrarium: si imaginemur duos moi'
super eisdem polis cuca is censu3 ad diuersas par tes:et motus a dextro infinistrii et econtra connitio: reuolutide axis iid sunt sta eisde polisn t declaraui
finita et determinata: G quanto e. . terra loco deorsu3 e vicinior: tanto velocius decidiue quanto ignis celo a ximior e tanto velocius Gaurunt.n.motus naturales in principio tardiores:et in fine velociores:ergo fi elementu3 fine termino continue moueretur:eius infinita esset velocitas:ergo illius elementi existeret infinita gravitas aut leuitas: alioquin n5 posset esse infinita velocitas:at impossit bile est infinitam multat esse aut leuitate:ersorierum naturaliu loca sunt determinata:et finito iterpofito spatio distantia.
graue et leue mouentur in infinitu stilicet gravitate esse uisivitam: luis n5 ponatur m quiro magis ap propinquauerit medio: tanto cuius mouebit t quid ergo positio istius predicu rpostidis.i .sequela hec colligit: aue mouetur in infinitu ergo g- --itu ergo grauitas est
infinita: absin boc ς ponatur bec nositior quanto
magis terra appropinquat cenuo: tanto veloce mouetur ergo Aristoteles comist lallaciam =m non causam ut causam et cum fine tali propositione sequatur grauitatem esse infinitam: fifraue moueatur in insit
aiudicaratus ergo τ ipla voluit notifica re z cum tactatana 3 est arsimosequalis ponatur
94쪽
poratur insilium comitarim rimis mures fit im/mtarnecesse est et dignius ta ponatur metralista in v locum in infinitum ut sit a potentia initim. Scinus est:iitis urit quidem Aristoteles istam πω sitionem: terra quato mi fit primior medio: tanto cinus moueturiad declaridum ν velocitas infinita prouenit a potentia infinita r et ita Aristotelas non cominu sallaciam fim no causam vi causu: sint iram
peccomputa Aristotelia ratio.Terra mouetur conunties termino: quanto terra loco deorsum est viriniolatanto velocius decidit: ergo mouebitur in mira velocitare: 'velocitas infinita prouentia mtute inmitarerforande inme materialeas mouit et o tempore: sunt infiniu uigoris r et mouent urinnanti:at in me noncausate a subiecto possunt mouere eterno tempore et eme finiti vigoris.ticapi nilo de substantia orbis. . . rerum diuersitano in vel locitate est dimeratas eorum ingra uitate et leuitarcisequitur q) Octo magis fuerit Ma/ne aut laenanto magis erit velox t et manifestu3 estppoc coiremi scilicet * qudio magis sum velox: tanto magis graue et leucet cum ita fit et suerit velo eius infinii Mnecessario erit grauatas et leuitas in Omtinnsus est: graue quanto mouet velocius: tanto reicit grauius. Coit ira:fit terra descendens sume grauis e pedalis: frigida et sicca in sumo: in fine mo/nis non erit grauior intensiue nec extentae: et aurono iusti ponderis no reicit p descens a 3 iusti ponde ris.Somno cois est:graue essicit grauitis spiritualiter propter draderium amfitu3 in gram mediste mo cistud desideriuacquni ingraui P monde quautas spiritualis de pria specierdesideriu consequia ornians grauis est qualitas de secunda specie: in
perinanetraliud etianescit acquisito termino motri intrant talis motus fiat per impetu datum graui in motu naturali:ergo et in motu violento: ergo motus lapidis sursum esset naturalia et connu':et poss3 feri in vacuo: nam ibi taetresistitia uitrui seca et motor intrinsecus:propterea dico mparo medii in motu naturali cotinuere potentior ad mouendu: cum moueat in inmite manu precedetivi et in motu violanis coimue paro me est mnus potens ad moenenduvest em3 bre potissima disserentia inter motu naturalem et violentu3: proiecta movcni me cumipse:ut solum ab alio motauu motus ille comitume tardetur atm diminuat: me aute inmotu
murali et ut ab alio motuu et per inma3 substantivilem nouet pse effecti mediii: inest causam a maleticis ponitur graue in motu violento tauiuabnuoco r in naturali ab intrinseco et omnino
nisum. su3 posset dici graue emigrauius quato
appropinquat cenuo. i.moueri velocius ac fi
Oam inqui ut per quadametirinoner inquantuLLinum corpus trudit ab alio initori: s. rum mouerenturuardius maior ignis sursum et maior terra deor
suaviam mouerelaeuitia oppositu pyoculata fide: iEs.n. maior e terra ornator celeri' lata penini lem.Itemnem velocuis prope finem properarentre exi Memmiterentiola .n.que vi mouent: cu Orms ab eo M vim attvllit distanniatdius sane serunt.Preterea in illii locu3iendumstiter alio coti
pus a quo quidem p violentia austriurur elenidia unde vi pulsa mirilluc non vi sed suapte natura
- uentur per se naturaliter scilicet a principuo uitrinsecis in eis no ab extrinsecis: potaliquis dicere et no mouentur ad superius et ad uilarius nisi ex causis extrinstcio violentis.Sensus inrelementa motu suo naturali per formas eo; substannales mouent mediu per se prunoret seipsa pcr acci/dens:mouens nanq; elementa a seipsis per accidor tin.motus violentus e a principio ettrinseco non conserente vim palla: est motus naturalis a pricipio trinseco et intrinseco inclinat.n.so ad no est alain determinatu motum. ait. sim mouetur violente et a meucte exumisco oporteret τ terra maior moueretur tardius.Lsyllogismus iste colligitriora viri ter mouetur deorsum:et omne violenter motu ab eordem mouente quanto e maius: tanto tardius moutiturremo terra ito erit maior tanto tardius mouebitur. Oeterea inducitur ista alia ratio: omne motu violente qadio magis appropinquat sim no veloci' mouet:elemia quato magis appropinquant sim ce/lerius mouens ergo elemeta non moueta violenter.
mest uenus fincit in principio bic approbata:varias babet sue veritatis interpretanoes. Dro cuius quidem propositionis Expeditione duo proponitur
documenta. Drimu3 est: descensus gravis inleditur . - , 'quidem in infinit Marii bmeticeno geometrice: visi motus sit velox ut quattuor i et intendatur quousmematur velox vl.8. intendetur unq3 lii infinitum mmmmce: no geometrice:nam geometrice usmia duplum tantu3 emulieristis: si. n. terra finite docosito naturali seiuncta iniptan properet r.et in duplo proximior et in triplo et in quadruplo et sic in infinituarii bineticend seomet measticem. . idcuunientu sit tale. Mδἐ nisi, ni a terre fors, celerior ver ius nevex eo quia decrescat refistentia: et ericiatur
aer facilioris diuisionism *graue descendes aer tales latetipsuymesaciaturam aer tempore estruo
longe est calidior Q tempore Memalum tamen longe cellarius descendit uno tempore is alio ab equali distantia.ηlem ratis velocimo est a loco miliam: et virtute annuntia locati quia a scrvel uia moueres minus graue versus centru Φ maius: seruata in ceteris paritare. lis etia motus est et violentus:cu erimotus tractumvaeq3 causi talis celeritatis etpetus acquisitus ui mobili: quia fi i motu naturah acquiro retur talis impetus inmobilupati rauone et minor tu violento: gos motusvlolcius proumret ab aliquointrinseco mobilitergo elamentu filii ci in uxino moueri poteritima ibi reperires resisteria itri, seca. Propterea duci uest:τ causa celaritarismo nisaiaturalis recti talis existit:m et quide3s g
impetus ramo paro medypnnde esicit sensior admum: mptinue moneatra me Ivmute esum
95쪽
9o. Ex unitate primi motrio insertur unitas mundi: ad bec tam stat ultimata olum reis luno:vndetis effective inaediate mouet primu mo bila: planetas vero mediate: est et sinio cui, intelligetis inem inudiit assimilari. Eit tinnia firmanicu ne rus Greale:intellectuu mee intentionis.
ini error in primo dicit: plures bomines n5 v, 'possunt caedere primipia prima
propter crementii eoru3 in opinioniae salso ex qui Dus inmunt in eis proposudes probabiles cotra ne primis propositionib'manifestis per seisiciit opinantur per se in lege nia ν Deus p arare muteba inlinitos nisi Met dimiturus. Sensus est:cor Asuerudo legum facit vi bomnes penitus assemiani propositionibus impossibilibus: hec eade3 est sententia eiusdem.zanet baph Uicea . U.primo p iiivorum.ω.Π.3.pbrsitan: in pro mist et subiugit Huerroistaut propter enitimatione*Wisi pia illi'ariis debent esse in fide sicut ncipia geometrie: nam principialiu*sartionβsunt in fide fictat principia geometrie: et. r. mei presu.rsatio lusinoemonstrationibus naturalibus no est ficut moldus fidei i matbematicis: ibus palam est geometriam certiorem esse simpliciter ira di et diuina phra: ubinam naturalis pho stequelitissime utitur demostrationibus quia:et demonstrationibus danti tamini rarenter demdstratoibus dantibu43 et eri matbematicus plerum bio: illis vero raro utitur ait enlotus circularia debet esse ves sine, pricipio et sinerad que reducunt alu motus timotus circularis simplex est ante retrom sempiternus:et est propositio qua probat plis naruraliss p sicoru sonusq3 ad .78.qui presupponit diuinus: et solio sum dicere:iste Nosues: prima forma est: primus finis est:abstractu3 est: sunt in semeibaphysicales:in respectu tu ad mediii p qbprobante dicunt nates: de antin.sola via motus q est via peculiaris pho naturali.*riiii in inquit.tii mens et faciens motu non debet esse in materia et declaratu estruic q omne quod non est an materia impossibile est
ut uiueniatur ex eo phili sunum ens numero scilicetqumpossibile est ut inueniantur ex eo duo. i. virtus productim motus eierni est imalis et indivisibilio: in abstractis aman6 est nisi unum individuu3' a specie.'met baphysice .rAn. meibapbysi e .Ldestia. s. de forme causare a subiecto multi
mar sub eadem specie et sunt vlus in pdicandotates aliud esse in ala: aliud extiar formeno eductend phirificant: et sunt butea ideyesse in ala et extra:
et cratam Averroioarbitrat. 3. aia. .vnu puttaxat moibus ibus intellectu inveniri. est illic τ ab uno mo M uelitendui uenit nisi unu motu cum sit necesse est vi celu sit unu3 numero; ergo necessera vim sidus sit unus numero ensis est: fi etat plures mundi essent plures primi motus eternuet ii plures existam primi motus eum: plures erut primi motores essective et imales: ergocuτm et motus scient eiusde speciei: primmotores exister
eiusdo speciei eris in abstractis a mi inu retun
tinet i aliqvis dicere cum duclaratum est mouens non moturi celum nisi desiderio existente in celo propter itinlectum eius:quid probibebit ergo oendtat plumisceli: et unuquodq3 eorum desiderat in primum mouens eiusdem modi intellectus: sicut in nobis unus itellectus mouet plura imagulata: verbi Mana ciba esse utile mouet omne iam uad cibum: sorte fieerit de celis. bisus est.Drimu movens mouetmii sicut desideratu: nihil aut prohibet idem a pluribus desiderari:ergo ex unitate primi mouentis n potentconcludi vilitas celli: ergo iste consequentie n5 valebunt: unus e finis celi et unii est desideratu:ergoran rum vim est primit celii ergo tantum unus mouorqueadmodum nem iste colligunt: us est finis bomimo ergo unus semorenus est cibus uesideratus: erso tantu unu desiderans.
I liate Averrois dicens: declaratu est iam τ
. - imaginatu est illic idem imaginarunter omnibus modis:etcuita sit imaginatio est eadem sicut imaginatu est idem:et cu imaginano sit eade3 uinuenietur nisi in eodem imaginato : in bominibus aut imaginatio no est imaginatio eadem ex omnibus modis:quapropter possibile imaginarii M imaginarum pluribus imaginationibus et a pluribus imaginantibus. Sensus rarin Oeo intellectio et desideriuiunt penitus idem uitellecto et desiderato et ui bonitenε:pluribus.mi magmationibus pol imaginari hocirca idem obiectu complexe scilicet et incomploe: uniuersaliter et particulariterrammatim et negative unde quia tora materia que p5t stare sub prima lielligentia uua enitur actu stare sub illa: ideo iamMestvnum primum mobile: et unus mundus: intellecti qua Deus intelligit G deserui ut sensus:et xpterea orbis subiectus Deo non est transmutabilis de una forma in alia3 serui avn5 multiplicatur ergo pruno mobile tergo nem mundus: at matcria que pol stare sub anima dumana actu:non dicitur stare sub ala bumana iccirco multiplicans botes quop intellectibi
deseruiui sensus intenoreae exteriores. r
Hiri yi.ielemento*ma sum loca natura dec- ω - 1, in terminata: unus insimus: scilicet prata eaque:secundus iupremus: concauu lune: tertius aboru3 extremorsi mediuo:m concauu aeris et immnem preter ista est aliquis corporum naturalium locus: na3 ad alium locum corpora nem naturaliterium preter naturam mouentur: ergo non stant phares
μ ιιιι ι -'eimsiqui concesserit* mire pus est in loco essentialiter: et Alexander notat et etia3 Aristoteles dicit τ cel M uon est in locommtuliter: cetera. Sensus est.Alexider noluit dicra pus ei in loco essentialiteritu si erant plures mundisod corpus erit in loco es in liter. . , loca sunt eadem numero et quoniam duorum virum
m lium unum numero scilicet locus frauis et leuist contingumlocus terti' illidexnu numero: et eis cor Na neutrius. Sestio estui reperirens pluramedia ad que movemur grauia re plures ori reuem, quos ted leu clara loca nodissertit nisi ero:
sequitet pars et tota n mouens ad eudolerii munero elemetop
96쪽
ore tune concauaec tora tam alternis mundi ui racauo tune alterius mundulino mediumplus distisma medido ab ori Diuetet ira plustistarem in loco conuenientia in speciein contraria in specie. Et format errois banc cosequen4:lociis grauis estvny. minuro:et leuis similiter:ergo et celi: quia, modo umbemine duobus principalibus membria beannir loca propria ergo et tertior inrauenit imsa dare duo centra:et duo ori Nnta: vi paruit suprago. uia si scruoeti superinem instrionaliterium sola reparatione: iupra.r Mnet quoniabec duo elemiti nume ritur in graquet ille lociis in rei veritate est vitimus aerio .l. locus terre et aque est concauum aerio:locus stoedus est longitudo in si ima sinatur corpus celeste: p longitudinEintellisitsi tam in qu o est celum: vel distantia celi a medio mudus potest etiam uitelligere per locum secudum die
illud O est ultimu corpus con=orii celestiti: m oia qium extra illud sunteisenuan in loco.Sensus e: verus quidem locus celi est mediucirca qbreuoluitur celu: ii nono dicit veru mediumst in comparatione ad uiuuetnon dicis telum spericu nisi respectu niti :sed Aristoteles et Suerrois non curant declara re veru locum celi: nam satis Gi est babere celo de heri unu locu numcto:veluti et alos co Noribus simplicibus loca propria debetur. ait: diuisio frauis in duo manifesta est per sciduamio leuis in duo coprehensa est proem: quapropter Almnda dicit arcorpus quod est illic nodacis ignis cuboc nisi equoce. Solus est: diuisio leuis per duo reprebria est perronem ex ple qualitatu alterauu et vii tu moti/uarum:dicit aut ignis in cocauo equi uoce re eo qui est bic:qr ille no est in fine caliditatis: sed bene ister
quia caliditas in igne apud nos in solidiori suscipitur labiecto:et olerea iste lucet: ille non.
a , in Moaduertendum est ratio Aristo ii ullam translationi Comentatoris ex unitare loci concludit mutem mundi: et probat locum inter circunseremiam et centrum non esse accidentalem levi: ne dentur quattuor loca in genere et quattuor corpora simplicia in genere. Maitio Aristotelis in aliam transtationi tenditad secrs daretur alius mundus: et esset supra nc: corpus leue esset supra linum celi:si esset instra:ccisus leue esset insta locum grauis:et m aliam translationem adhuc declaraui sententiam Aristotelis: quicquid fit in bio non est prolongandus sermo: rationes. n.
lacte parum plus tabem veritatis o probationes
alecticetque fient dicent maiorem certituduiem: in quit Averrois.
in borie -or non solum G sunt pliares misdi: sed et plures nature fieri impossibile est: constit' ' tuitur enim celum ex tota sua materia: ideo non po/test celum multiplicari:complectitur nam mundus quodvis corp' naturale et sensu percipi natur extraque nitau nd p5t inueniri corpus irale simplex vel raposituri bec est inia generalis:sigillati3 omnia in comentis distula aperiens. N.primo dicit: hece sortissima
dos esse: est quid questis e sortissim Nurbis
ronem: natura mudi est una ergo ipsa in rimae imidis pol castae. bec.n. est coditio cuiustlibet inmermedicari pluri : et inueniri in plurib' mater aut numero aut specie:rpter lar mi gener Let coligitur senus sumi a forma iid a ma. ia. metirapbr sce. sq. forma Gq3 subiectu est uniuersalitatis: iratam lateo dicere:omne uniuersale esse loriam3 millu3 pdicatu lami a materia: prio b aia.8.et addit Cometitor:in cdpostus ex mi et larma aut inuetuis tur phiravno indiuiduo: aut est boc posti era purini, inicenticontra: si larina ut subiectu uniuertalitatis et sit tota rei quidditas non erit veru3 indiui ιGatdae principi u. Distinctio de d lici ci larine: et
ut puro scit 3 potentiali sensibiliu3: m qb esse inmaest primipiu molamano:et in puro potentiali intellectauqοese forma est uniuerialis et tota reiecimna auctoritates declarat: et no docte loquutur qui ricam duplico larnis: singulare scil3 et uniuersalem: m Gest duplex larma: Iedduplex esse forme ut uiprocessu lectionis patebit. ait: videmus*m omni subiecto Ealiud cauis dispositio abstracta apud itellectu
est alia a disposside extra vitellectu: scil3 inesse. Sensus est: aliud est esse rotudi: aliud huius rotunditit. torma alterius est dispositionis vi est intellectapulari alterius vi est in materiar et licet Aristoteles et Averrois introducat bac distinctione in parte argumentatura:eam tamen approbant. H. g. 9s. et Commentator disputatione.3. dubio. I 8. quelibet forma
duobus modis babet est:et parum insta:color bari gradus in suo esse differentes in nobilitate in materia scilicet visu: sensibus interioribus: et intellecturg.F.mrim pessice.r3. declaratur c piost inime daberi duplex cire: et nuterum non posse appellari uniuersale: unde forma fim varia esse sertitur varia nomuu:in re dicitur substantia vel accidens: in visu viso:m uitellectu intellectio: genus enim et disserina accidunt forme sim*larina: ciore Buerrol. . me ibapbysice. 3o. Tandri Aristoteles et Averrois voliani declarare istam propositione: oium siue nauara siue arte constantiu alia tali ratione est res uniueruli rat de designata:et tarde particulari: vi alia rone est spera:et spera aurea:et ratione alius est circulus et circuliis libitas.
Arimini altis si iratu et celum est sensibile ergo est pars partium mudiet non est sensbile nisi per materiam: cum maiusestum est νomne sensibile componitur ex materia et forma: unpossibile enim est sensibile esse per sormam: quia est intelligibile fini sormam et sensibile =m materiam:et fimbrin est de omnibus partibus mundi: et . celo est sensibile et una partium mundi necessario componitur ex nutem et forma. Sensus est: celum cum sit corpus sensibile et sensu nostro perceptibile componetur ex materia et larmarest nam compositum sensibile per materin et intelligibile per sormavi dest c5 positum est intelligibile merito esse quod babet forma in intellectu:est sensibile merito esse quod babet Drma in sensibus: sum enim materia et compositiam sentita per accidens: merito larme visormantio sensum ratione forme informantis intellectinii sunt i tellem per accidens r unde tenendum est rem esse lambilem et intelligibilem in sormam sin tamen
aliud et aliud esse formet et bec e causa a comenta/zibe. supcelo et muta. G
97쪽
vitri ita ait: celitas est aliud Φ dicere re
M lum:celitis.n. dicitiar de pluria 'im diuiduis et inirem tur in plumulo pia tibua huius reli: ita non est longe mini inueniantur plista uno indiuiduoru3 totius ceu.Senius est: c tria est forma celi:et est intelligentia: Guin intelligeri lime fit tota in toto orta iunant totam qualibet parte: non multiplicaretur intelligoma hine: etiam horMo lunares multiplicarentur: quia intelligena hine n causanira celo: ergo ex dia patet absit 3 esse concedere intellectum bunianimnon dare esurquia mi multi bomines: intelligentia3tare esset isma; uni celo tantiam applicatur: bra est causa mmcoeam anno superiori a. de anima.26. omnis sor
maloat esse substantialis substantialer accidentaliatiat esse accidentale: darentin esse non inserisornmine multiplicata 3 et enumerat Metuitem et luciam tellectus bumanus det esse dominibus: n tamen rultiplicanar:cu non sit causariis a torpore: velutilliinligentie cilestes dantelucetis proprηs non tamen multiplicantur in eadem speciei: quare inde est lateri intelligentias dare esse celomon intellectu bumanu 3 minitii enim intelligenua dat esse celo ergo dareesse eesse eductiun de potitia mime M uertunturi sed forma non educta potest in pliari
Quirili licet ait: celum enim absolute est sola
U sorma uittendit illud quod dixit intelliptur de celo inquantu3 celum est sola forma: per sensum aut comprehenditur forma cum male rv. Genius est: apud Comentatorci celitas est larma partis et totius: Sanctus Thomas et Scot' arbitrantur celitatem formam esse totius et non partis: Averrois sensit formaue partio totam esse rei in tiam.Aly materia3 non vehiculum sorme sed parte fecerunt quidditatio: ideo apud Comentatore qui dicit celum dicit resina3 partis fim esse uniuersalet qui dicit boc celum dicit formam partis sim eE rea
te. sensum autem comprebenditur forma cum materia: quia sorma in sensu ducit sensum incognυtionem sorine e materici subiecte illi formet forma enim iubstantialis per se cognoscitura virtute cogutauua.2 .de anima.6 .cum quo stat substantiam non
percipia sensu inquitum sensus: nam sensus bruti nequat percipit substantia attret contradictio est τ sorte boeest possibile fini formam: impossibile fim materiamrcu3possibile fit * tota materia fit inclusa in bac forma: si ergo impossibile est plures
esse mundos: necessarium est opulari sit materiatius inclusa est in forma.Sensus est: plurificatio mundi est impossibiliam materia3: et est possibilis insertmam:totam enim materiam alicuius forme esse coprc num sub.A. sorma est causa quare radiu uest indiuiduu sub illa format et banc sententiam ba det mentator primo capite de iubstantia orbior insidus et celu3 totam eou materii c5prebendunt: et incorruptibilia sunt: E aut possibilis celi multitudo non messe quod babet sorma celi in re: sed sim esse inme in intellectu simplicitere absolute sumpter quia etiam repugnat pluralitas sor me in intellectu abstracie a materia. i.forma lauat si forma coicabilia
est: quatenus tame dabet ido esse in re cinata et ut
est una p essentiam sibi repugnat incari: tam eis
multisti cadites sunt mireriales in predicando non in emo.Qntestatur huic strinoni dos replis
ponitin creatore mundi exemplar molacumundu: dicens enim exemplar esse coturget ei necessario dic ut muduo babeat pluraandi lua.Sensusemexemplaria iunt raudes in deo quibus ipse creaturas condidit: et apud multos sint talia emplaria idee Platonistat quicquid sit sententumnus partis stat in boc: ratio Aristotelio cocludit plures aut plures posse mundos: siue cum unitate exemplaris stet unitas exemplatusue muritudo: immam exemplar potesseratio productiu
viticum enim fuerit declaratum predicatu3 inesse subiecto indvictioneret sustentatum suem c per causam esse predicati in sudiecto erit magis stimeo: bec aute cavisa est que dicitur:*causa essendi plura idividua ex vis comprenso:quia res que componitur ex nilem et forma non est inata biiure banc materin miam.Sensus est: presenn indumene suerunt iducia omnia particularia potentia: non actu: et vinus xpositionis inducte babemus notitiam lassiciente: quido post inductionem reddimus causam inberemi e medican ad subiectum:vnde ista proposito: omnis coruus est iugeripotest induci r et post inductionem sermo est valde suffciens si reddatur causa inbere, tu mediciti ad subiecium:ita suit in propofito: brepropositio: incompositis aut sunt aut possunt esse plura indiuidua:inducta emet est assignata causa: est: vi res que cdponit ex ma et sorma G est inata babere banc materiam solam. ait: virtus imaginatiua valde iurat boc eni3 possumus imaginari mira mundu3 vacuitatem continentem ipsum: et ς in illa vacuitate possibile est abii mundum esse: sicut e dispositio in omnibus idiuiduis que sunt buiusmo/di:qis quodlibet eorum eximi in vacuor et extra ip sum inucnitur aliud individuum: aer enim non comprehenditur visuret boc inducit plures dicere vacuum effera stis est:nos possumus imaginari onacitum esse vacuu infinitum:et v in illo sint aci' plitires mul:veluti imaginamur plura corpora esse in aere:colligit ergo τ possibile est plures es msid rimaginatio enim non est ex toto impossibilis: crediiderunt enim antiqui ubi est aer ibi lare vacuum: qm aer no terminat visum.Et subiugit Averrois: existimabant aut loquentes nostre legis vacuum esse ii tellectum primu Lid quod primo a Deo comedendebatur:et est necessariu hoc dicenti m mundus imi post Q non iusta. vacuu scilicet dicere esse. Senius est:aniel Deus coderet mundo: erat vacuur quia erat spatiu in quo non erat corpus: sed poterat inergenerates.n.mundii latens vacuu:m modus genoratur in loco:querit an ille locus genererran non: sinon: suit ante mundi generatione: et nihil locabatur ergo vacuit Mu generatur ergo in loco: ita ibitur in
Dis iunioribus ratio Aristoi lia telis 4 Humois ita ordinanda est:omnium sue natura sue arte constantiu3 alia ratione res uniuersaliter designaturialia rat de : par
ticulantericetum in natura costantia: ergo alia ra/tione
98쪽
lla notione comuni desipiant: plura iub ipsis conm rennitas um possum imminuerso subcelo plura sumi poterut singularia ergo plures cel laeti mi,
ud a composito ex materia et forma:vnde declaratu3niit ipsu3ee compositum ex materia et forma.Llicet copositum babeat esse per sormi: tame compositum non est forma:et affirmabam annis superioribus. 2.Pbrsicor Ir .copositum et formam equalis esse plactionis:et formam babere maiorem persectione linis composto: propter independentiamsorme: peiudet nanmcompositum a forma: non sorma a comptato. propositio est salsa:ex omni satis ex niateria et sorma inueniuntur plura indiuidua:aut est possibileimc enim non est veru3 nisi in eo quod lacium est ex quadam parte materieti conuenientis: quod autem sit ex tota materia im possibile est reperire duo u dividua in actu. Semsis est: quia omne tactum est nouum: ista propos,no:celum est factum ex tota sua materia significat o lu3 constat ex tota materia: it tota materia que potest stare sub forma celi inuenitur actu stare ruuilla sorma : non eni3 materia ccli est variabilis o una forma in aliam sormam. Tandem sententia Textus et comenti stat in boc: singulare sensibile est nume rabile: quando non constat ex tota sua materia ex qua na potest constitui:at id non oportet in Oibus: presernm ubi sensibile singulare ex tota constat ma qua quide costitui nato est.' - 94.ait primo: si igitur posuit
simi unus nasus simus rimpossibile est alium bo/minem esse cuilis nasus sit simus.Similiter si nute rubominis fuerit caro et os:et postumus mullumens est nisi unus bonio tantu 3: necesse est ut ille bomo fit ex tota came et ossibus.Sensus est: si intellusaturnasus curuus compositus ex omni came ex qua natura constitui potest: tuc nemerentnem tra rura esse possent plures sim. Item si esset unus bomo compositus ex omni carae: ossibus et neruis ex quibus posset bomo natura constitui: be partes bominis essent indissolubiles: et non essent: neq3 esse possent plures bomines: unde ex istis exem
plis conuincitur unitas mundi.cum materia mun/di fit tota conclusa sub forma mundi: et fi mundus esset plusquam unus procederetur in infinitum: immo essent iam actu infiniti mundi. cistatem nam mcausa est multitudinis:et etiam forma:alia tamen alia ratione: non possent multi bomines omine satiarit et si sit multiplicabilis et diuisibilis in partes: sed mulus mutu utim satiarentur et est ita que forma quo indiuiduum est doc: materia varias in portiones partita mediantibus dimensionibus causa est multitudinis indiuiduorum sub eadem specie: ergo non esset nem esse post nisi mua solus bomo: si tota materia quiesceret sub ala bii mana que apta nata est stare sub illa.
iii iii cx ait: quonia si fuerit plus uno erit ro alterius mundi: iste alter mundus s esset plus uno estet pae s alterius et sic procederelin infinitum: aut inueniretur unico mundus numero ingenerabilis et uicorruptibilis: quare contingit
ut mundus fit in nerabilis et incorruptibilis: et metus materia fit coclusa in eo. Sensus est: si sub una specie unum tantum indiuiduu existere possit:opus est ut sit tota materia conclusi sub tali forma: at fi mdiuidua sint plura vel smul vel successive causi inrquia niateria tota actu rid innenitur stare sub illa foram:verutamen quia n5 potest successio indiuidvivrum esse infinita: nisi sit celum continens ea quod est causa generationis infinite:ideo opus est * indi dua plurificabilia istinaries alteri' individui. . mudi:ergo si mundus esset plurificabili Mentiret pars
dictis addo istam cosequentiam: fi plurea , -- essem niudi: plura essent principi ' primcipia intelligendo primu3 finem: primam fornum:
primum mouens: et. H.met baphysce '. splures essent celi:eorum esset principium specie unum: nutmero vero multa: et boc est incoaeniens: quia nume
ratio multitudo labrali specie pendet a materia: aqua quidem primm principium abstrabit: et bre est
causa * dicebam anno superior 3. de aia .s.forma causatas a materia numerari sub una s ciet n5 aut n4 causaris a materia.
A m. primo dicit:Et videtur si in UM .reiurant percelli 3 in boc sermone totum mundum Osit illud quod est meo quasi
Drma co*us neutrum: sim est meo;quasi matrima corpora grauia et levia r corpus enim neutrum non habet materiam ex qua coni ponitur: quom fi haberet: baberet contrariu3 et euet generabile et cor raptibile in in principio istius tractatus probauium corpus neutria3 caret subiecto et conuarietate. Sciusus est :est celum quasi formar elementa quasi mutria:quia illud contineti Vc continentur: continens autem semper babet rationem forme respectu cotenti ob.37. notanter autem dicit Averrois quasi: quia proprie corpus non est persectio corporis:sea ornia vera est et intrinseca compositi persectio.2. deam .r6.Et cum voc * celum careat mi eruetra trarietate stat celum componi ex intelligentia et orbe illi subiecto:est enim materia in actu pars celi essit tralia seu pars deserens ementiam celi: non materia in potentia ad nouas fontias substantiales capesco das.8.met pbysice.4.H. methapbysice. ro. dicit amem materia in actu:quia n6 est variabilis de una sorma in aliam serinam: cum supra nullam lainiam causalitatem babeat: matreria que est altera pars corporum subcelestium dicitur materia inpotentia:m est transiit inabilis de una forma in aliam larmam. ait: dum exponit texiit Tristotelior quωniam materie plurimorum indiuidum rum sunt terminate quantitans scilicet * necesse est ut sit quantitas materie sortis equalis naturare qustitati materie Iblatonis in si fuerit excessus inter eas erit terminat':quonia ficut no ex ritalibet qualitate
materie fit quelibet ens:sc e o quantate.Sensus e: si
ponat quide3 alius mundus iste non erit nisi ex medietate sue materie: qr equalita in qualitate eqiuba filiai est niateria sicut et duobus ita diuiduis eiusdem spe ciei una quantitas debetur materie in specie et colli '' gitur ex cloco dari minimu3 et maximu3 naturali ter disposta:et unaquam larmam requirae dispositiones qualitanuas et indutauras in nutem pro siti inductione ecbseruatioue.
99쪽
Summa octaua. Digressio Averrois.
componi ex uitelligem et orbe subiecto monii et luci visum informantibus. Uri ba aure3 Comentatoris ita interpretentur avia duerat celum non baberen imam ex qua coponatur:dubitat Averroia virares uitellecta ex hoc corporci idest forma celi iudistantialis sit doc sens animi idest materia vel compositumraut aliud: si primu: unu res intellecta erit ea/dem cum re sensatii et boc inrauemn licui em3 intubiectus non est sensus:ita sorma fim idem esse non est scissibilis et intelligibilis:fi secundu3: tunc celu3 cd Poneretur ex materia et sorma: et politanam ad comptionem: et mus questionio solutio stat ul in es intellecta est intelligentia: res seninae maeteria vel componiuvet neutrum borum perficit semium: ra sum sensata per accidens:est.n.substantia sensibilis per accidens.a. de aia 6s. et ita erit celum compositu3 ex intelligentat et orbe subiccto motui et lacia visu percepus. Mudicamitis ergo et ista natura neutra e
non existens per se in actu: sed est male
m corporis celestis que e in actu.Sensus est:orina subiectus intelligemit est natura neutra non exist oper se in actu: cum ergo ista natura existat: per alie rum existet: et non nisi per intelligentiam: ergo intelligentia dabit esse celo: et decentausa q)Bucrrois bit in secundo capitulo de iubstantia orbio: nulla est differenna in indigentia virtutis aciive in corpore siue simplici siue composito siue generato siue iidet. 8.pbrsicorum. a.dicebat intelligentio dare manentiam eternam et fisaram et quantitatem et magnitudinem et motum. r. anima. U.dans vita aliculmi illi esse: viuu.n.non tiabet esse m ς viuum nisi per illud per quod vivit: constat aut cessi3 viuere imul lectu: primo capite de substantia orbis:concludituam celum constitui inesse per intelligentid: primo PMucor u 63. hinc panditur error dicentiu orbem
M existere per se: m tu cit lumini et figure: nullu3 enim indiuiduum predicamenti substantie esset per
si materia non fuerit composita: non babebit formMiram fit intellecta. Sensus est lista natura neutra que Diali ur materia in actu causat animal celeste in genere cause materialis: et si ista materia non fuerit composita no babebit sormam partem eius:est .n. sorma pars compositi non materie: nem erit intellecta peru:intelligabiliu num per se quedam sunt inu de se intellecta: sunt forme uniuersales in essendor quodam sunt potentia de se intellecta:et sunt coposita et torme caulate a subiecto.
tarn est una numero: indiuidua M ia per se. Sensus est: talis materia
neutra est una numero simpliciter: sublatis ab ipsa vitelligentiis per intellectum:etrabet v est una noemero simplicita: quia non est variabilio de una sorma in aliam formam:materia in potenna ablatis formis E una numero prunative. Ir. methap fice. I K ratio est: quia talis materia transmutabilis est de una sorma in aliam formam: et bec est causa in .ca pirulo de substantia orbis.ponitur materia celi modunn ulter materiam que ea odio in potanda et Madmensionea:ipsi enim non est ita potentialia velatrinateria inpotennamec est ira actus τfit formarvn talis materia subiecta intelligenne non est aliqdhibens sormam et materiam:cum non sit grauis nec leuis:et est indiuiduata P sed quia non est transmutabilis de una forma in aliam sormam: et buic sentemtie lauet Averrois.2.capite de substantia orbi sim loquens de orbe subiecto intelligenue dixit: est im arduum demonstratum et ens demonstratu i acturbabens forniam in actu: et ex bis creditur cmuni ter boc corpus esse formam non materiam:et ex uutelligentia et orbe duobus existentibus in actu non fieri unum per essentiam: et ita intelligentiam non dare esse celo formaliter:quibus tamen non obstam
tibus dicendum est hoc corpus nibit probibere vim materia:sed impostibile est ri fit forma.9.metis prefice. II. Est et orbis ens demonstratum et ba figuram ab intelligentia et potest dici orbis indius
diutina per se: quatenus non habet potentiam adsormam capescendam nouam lubstantialem: et ista modo orbis non uidiget anima dante sibi permanonam probibendo eius corauptionem et remouendocius aptitudinem ad sormam:cuius quidem oppinmmunia Huicenna et Egidius romanus et cum c stat orbo non permanere per se: quia de se non habet existentiam permanentem: imo indiget mi ma dante fidi esse: et bac declarati de concilians multa lora CEmentatoris.M. capitulo de substantia er bis g. II. mei pessice I. in quibus utim locis assent orbem permanere per seripsum tu non prima nere per se:ipse iram orbis verissimum est subiectu intelligentie supra quam nullam babet causidiatore est in actu:quia non est variabilis de una forma in
aliam formam. auri est uitellecta in respectit ad aliud ficut est de comuni marma scilicet.Sensus est: sicut materia in potentia non in telligitur ni fi per formam: primo pbrsicorum. 6'. ita iste homo non comprehendi inrateriam celi nici per formam appropriatam celo: eam persecte dignoscit: mundo est felix:unperfecte ante felicitatemmo potest intelligentia licet fit intellcctio orbis orbem intelligere:cum nihil intelligentia intelligat modnon fit intelligentia.cuius ratio est:nam intellisona celestis non intelligit nisi intellectione peressentiam: qua quidem non nisi intelligentia comprobenditur. 1 α alumn eperatur per corpus colastenissimquantum est subiectu forme operationis intellectus: sicut intelligitur maiteria inquantum est subiecta sorme: tame prima materia est in potentia: et ista est in actu: et ideo in cnulla potentia est que denudari possit a sua forme non dabo nisi potentiam ad ubi. Sensus est: non
operatur intelligentia cui actio principaliter demadatur:quia non curo modo an materia subiecta sorme coagat: non operatur inqua intelligentia P cor/pus celeste nisi inquitum est subiectum forme ope rationis intellectus: intelligo subiectium intellectui qui est sorma operans: non potest num intelligeruna agerem bre inseriora corpora nisi mediante in strumeto corporeo.7.mcibapbriae. 3t .mediat autem celum inter intelligentias que sunt incorrupti tales non corpus:et corpcua mortalia: quia celu3 est corpus incorruptibilersupra.22.8.pbrucorum. In
100쪽
, educta:0 ex intelligem et orire.
ccii rea inultas propostides csimina ap
probatas inducani nonulle rino nes: primo dubitatur nunquid diu terre eiusde speciei necessario undant a d Nindem locum numero: videtur m non: quia sanguis sortis tendit ad cor sortis:sanguia Platonis ad cor Platonis: tamen sum illi sanguines eiusdem rationis. Quare dico plura indutidua eiusdem ranonis tendere ad eunde locii numero relicta suenae et sublata virtute attractiva. duiutatur: m videntiar posse esse plaus munditquia generabilia variantur ergo et mundus: patet consequentia: quia variata parte variatur et totum. Solutio est: quia celum est quasi rima et elementa quasi materia mundirideo licet ibat variauom parte materiali: quia tamen formale adem remanet penitus inuariarum: idem mundus numero eterno permanet tempore: velun et mutila syrincipio vite ν sin finempermanent eadem no obstante quacum variatione iacta in materia. Qua/re fi plures essem mundi similis species ipsi eint stum:si dissimilis speciei: nullus eorum comprebem deret totam naturam corporis senfibilis: ergo nubius eorum existeret rem: ex mirare itam pruni mnis: primi motoris: prime forme fit stabilita unius mussi numeralis. dubitatur: quia materia celi videtur esse eiusdem rationis cum materia rum inferiorum:cum comparentur corpora cella stra et subcelestia sen madulatexta enim maior e ter
ra:luna minor:coicant autem in materia que comparatinit inquuntatem. 2. generatoe. 37.ergo materia celi erit transtninabilis de una formam alum formavergo tota materia que test stare sub forma celi non erit conclusa sub inma celi Sol uno est:ω parantur celum et instriora in quantitate matbemastice considerataeque ut is eiusdem est randis in omnibus quantitatibus. Comparantur etiam celam et inins mora ut naturalia iunt:que ut sic ex ut idetanectu3 analogue id non Uiuoce: est enim ninmen materie nomen analogu ad materia3 celi et bo*inferioru:quare cum materia celi non fit variabilis de una sorma in aliam inma: ma corporu subcele
strum subiecta priualdi fit pume transmutabilis de una inma i alia fornia: e ma celi alteridionis a materia boru inseriorum. iiivisci dubitatur:nam si intelligentia daret in eo esset possi dilis sicut quies: contra Comentatorem.n .mei pbruce.*.pro tanto enim inquit Averrois non est possibilis corrupno sicut quies in celo: quia celim suuipit motum ab intelligentia:et babet este ex se non ab intelligentia. latio est: ab intelligentia celum quidem vendicat tibi moto: cui qui e priuatiue opponitur: priuatiue autem opposita possunt fieri cir/caidem: luscipit autem celum esse ab intelligentiarcui nibit penitus aduertatur.Uel potest dici τ celsi suscipit mom3 ab intelligentia effective: non aut suscipit esse ellamve sed formaliter. Dec itaq3 suntque presenti summa vobis aperienda proposuero: qua quide3 bec promino est euidentissima ratio
mundi: licet enim inrite celi inquantiniis rara non repugnat pluralitas: tamen inme celi inquamuisma celi fidi repugnat multitudo. CSumma Mona Primi de celo.
senti summa que est a Totu ramenti.'6. vset ad. ror. est decitare istam propositionem esse veram.Tron est extramMu3 nem vacuu nem plenum: idest celimi in tertia inificalide ex omni corpore naturali et sensibili et tota sua materia cdstituti CSententia autem.M.talis est: in nomen celum
potest esse institutum ad significandu supremo sporam celestemueteros orbes suo ambitu complectorem: que quidem persectissima est de numero spera
rum celestium: potest et ii celu3 importare cisinem corporu3 celestiu3ctaem supremi celi et celi tune c5 cauo c5tentorum.Item potest defignare aggregisto Oibus corporibus cclestibus et ei uneniaribus is tenus cduexo primi mobilis: in modo celuumsitas et uniuersu3 idem sunt.
Hi ermi dicit:intendit per corpus
- 'totum neutru3 quod mouet mmotu3 motu diurno: boc enim con- est finis mocorporu3 naturalium moto*et mobilium recte: idest totum critin est corpus naturale in quo finis motus com moto* mobilium ad supius: ergo Buci acosentit buic rpositioni: cdgregarii ex corpori ac lemb' est corpus nate:aut inquit intendit et ipsin esse corpus Mae cuius motus est ultimus motus totius: motus.n. ceu totius est ultimus olum illorum mobiliu3 que sunt apud nos: in vere est munus mottuum:idest primu mobile est corpus naturale Oest
areni gii: si Succim dicis Merede corpore ultimo O circulanter mouet est qr pshetudo ec est dicere τ in celo habitat spiritualia.
Senius est: substitia corporea est comenui rati in loco:et re ei essendi taliterin loco est quintas: que eextrinseca et aliena a rone substitie: intelligene vero locant p emin operationis locatione3. 8.pby ta M. et altera et alterictio distributa est alia et alia in telligenua. ait:orbis stestarii 3 mobiliv.i. plane
cotinuu.l.cdu incu3 fine motus olum partiu mutdique circulariter mouens: enter boc dixit continuia cum oriunt e totius mudivi sol et luna. sincontinuu cum fine motus eorum que sunt sub eo ex
corpori celestissi' in quib sunt set et planete. Sciusus est: capitur celum sepe numero pro cEgerie covporum celestiumcduexo supremi coinceis lane cἄcauo contem . Comentu3 ergo presens absoluit bac distinctione crium capitur pro orbibus stellarus fixarum et exrancarthet pro nitido:et pro maxima inera in qua quici sunt stella Me: que est primum motbile in se:sed quo ad nos ultimu3:cui munime proprie demandatur motus dimius:irmo cerisi in debes tantum illum primo mobili cduenirer et decerausa τ dicebat Averrois. H. mei pbriae. . omnes uitendunt morum diurem qui est pristis m