장음표시 사용
81쪽
videt * slatram gratu lariri pergit violanter qnio
tui violato correspotulet quies violenta: sum mo/tui iraturali quies iraturalis. s.msi milia. st Ma
86.bec propositio: elementa ola babent in loca determinata et stiperius et inferius mira que no mouent niliter vera est in i Minciito: olo motus est de pirario in cotrariu ola cotraria sunt suta: ergo elemnia non mouens in infinitu3: sunt eni3 iermini cuiuscum mutandis oppositi et pugnates adinvice,
ter aer et aqua : et nullu bo* mouet in infinitu. Sem suo est:elemmolatini loca determinata et stipius et inserius ultra que non mouentiar naturaliter:vnde anni bitato P possibile celo ianis no transiret locu in quo nuc est: posita terra Plorata fim drametru tri se Iem P centrum terre:lapis descendes n4 desce. deret nisi vius ad centrunaniraliter: vetii non pati est indictio Comentatoris pugnaria. eli. 3'. vult aqua descendere ad locu3 terre sublata terra ex inclinatione grauitatis et nὁer necessitate vacui.C5tra:ipsuasaque est locus determinatus a natura et evitima supficus terre ergondmouet aqua merito
sue grauitati anni bilata terra p possibile ad occupit dum locu terre. Ite3 existeret aqua sinipst grauis fiex inclinatde proprie grauitatis tederet ad centrin. Solutio et aqua m facili' recipit ineptu deorsu3 ssursu3 ideo facilius des cedit ad locu terre remota terra e ad locu aeris sublato me. ait: unusquisque istorumotu si babet fines
temulatu et est ex couario in contrariu3 nascinulano in qualitate est ex sanitate in i firmitatἐcuius motus sanitas erit tenninus a quo: egritudo terminus ad qui:et in quatit artio paruom niamsi et econuerso: m inuenire cotrarietat E in motu Iocali est magis occultu is in alteratione dedit exempluin motu alteraidis ut videat cosiderans mita debet esse in motu locali.Sensus est:omnis udem motus a cdtrario tendit in cotiarium: et propterea in locis inuenit c5trarietas:sunt nam cotraria in loco murque est maxima distantia recta et ista sunt superius K inserius simpliciter: m quoq3 alias positiois discirennas potest esse retrarietas: cum celebret mo malis ad latus inter dextrum et finistru3:et inter antes retror est aut magis occulta cotrarietas ui mo tu locali es in ceteris motibus: nam lectis loco aluersari no videt: sicut constat qualitatri qualitati re traru :et is quantitas non pirarietur quantitatutamevt minor ex maiora babet oppositum modu3 es dici insectiore o maior ex minori: saluat in intare motus et pietas: i augmtio stly et alteraide inueni feade forma a pricipio mos usq3 in ilia tat in motu locali ptinue est aliud et aliud ubi: pnnuitas aut aut si iras magiistudinis rei more et spath supra i
ei mos: et unitas tria faciem motu locali conmma.
itiniim ait:c uniuersaliter necesse est i omni ut ιιιν transmutaudem a quo e sit diuersus
ab eo ad O est:nisi transtitutatio fit ociosa: et manifestu3 est ex salutare sibi milibus m G transinutans ad quaciuio transtnutatione trant mutans volueritrvi in babentibus anim4 sed ad filio naturato. Bensus est an omni transmutande terminus a quo diuersus est a termino ad quernisi transmutatio fit ociosuet M pdi esse motus eternus qui est a quodda i quodda3 ratione et re distinctu3:sed bene motus celi qui ea quodda3 in quodda ratione tantu distinctu; eteri existit.It dinerentia est inter animata et inauta ibia mouentur versus oes differentias positionis: ctendum in certa determinata .loca: sorma nimque est anima mouet persectibile propriu sursu3:borsuvante: retro: dextrorsu3 et sinistrorsum: at forma que est non anima duntaxat mouet m unam positionis difierentiam: bis ergo euidentissime constat om trioniurationi terminua quo et ad quo specie diuersis inbere et contrarios. 87.cu dictum sit omnimoru36 m. - esse a contrario ad contrarium e spotuisset quispiam instare de motu circulari ceu qui est ex eode3 termino in eunde terminu stilicet ab oriente in orientem:et nduit a terminos pirarios.Sobuit pbilosopbus in motu celi est aliquo mo conariotas:quatenus mouetur celua principio arietis vla ad principia libre: inqu4tii videlicet illa duo minis putemuram amessu:n6 ut terminant semicumlum.Et ultra modum quo in motu celi est aliquo m5 contrarietas vi scilicet celu mouetur ab uno exueodrametri circuli ad aliud extremueuasdem drametri adduxit alium Averrois supra. 32.habet quid motus circulans conuarium: si una nemur duos mos super eisdem polia circa ide centru3 ad diuersas partes:et motus a dextro in sinistru et econtra contini ex
reuolutide axis no sum sua citae polis: vi declaravi
eripertio 83. corporu3 naturalisi loca sunte, H
Mφfinita et determinata: G quanto e. sterra loco deorsu3ἐvicutior: tanto velocius decidiue quanto ignis celo ior E:tanto velocius psiusunt.n. motus naturales in principio tardiores:et ui fine velociores: o si elemenim fine termino continue moueretur: is infinita esset velocitas: ergo illius elementi existeret infinita grauitas aut leuitast alioquin no posset esse infinita velocitas: vi impossubile est infinitam grauitat esse aut leuitati:ergo rerum naturaliu loca sunt determinata: finito iterposito spatio durantia.
graue et leue movemur in infinitu scilicet grauitate esse infitutam: Suis no ponaturgi quato magis ap propinquauerit medio:tanto citius mouebit i quid
ergo potitio istius predicte xpositiois .i.sequela Necessiit:graue mouetur in infinitu rego grauitas est infinita:absis hoc τ ponatur dec rpositio: quanto
magis terra appropinquat centro: tanto velocemouetur ergo Aristoteles comist talaciam fm non causim ut causam : cum sine tali propositione sequatur grauitatem esse infimiam: si graue moueatur in insit
ait: dicamus ergo τ ipsa voluit notificae
82쪽
ponatur in iurus continnim virtus moues sit in/finita:necesse est et dignitis cuponatur metransire in velocitare in infinitum in lita potentia infinita. Sensus est:uidurit quidem Aristoteles istam πω monean:tina quito unet fit nimior medio: tanto cinus moueturiad declaratauin o velocitas infinita prouenit a potentia infinita te ita Aristotelas non conisii satureiam-nd causam ut causu: sint irambre completa Aristotelia ratio.Tem mouetiar continuetae tremuimet quanto tetra loco deorsum est vici molatanto velocius decidit: erso mouebitur in
finita velocitare:' velocitas infinita prouenit a vir tute infinitarergo Unde laris nisterialeas mouiteterno remnore: sunt infimu uigoris: et mouciit ut instanti: at inme mancausate a subiecto potant mouere elemo tempore et emi finiti vigoris. irulo
ait: si causereriundiuersitatis inuti locitate est diuersitas eorum ingra mare Cleuitare:seqvinar τ quito magis iuerit Ma/M aut laverianto magis erit velox ret manifestu3 estoboc otii scilicet τ quito magis fuerit pelox tanto magis graue et leueret cum ita fit et suerit velo cito infiniurnecessario erit grauitas et lauitas infibnua.Sensas est: graue quanto m et velocius:tanto emcit grauius.contrarsi terra descendens funiesraias e pedalis: stifida et sicca in sumo: in fine mo/rus non erit grauior intensiue nec exiensuer et aurond iusti ponderis no efficit p descenni3 iusti ponde ris. Sol uno Gis est: graue efficii gravius spiritualiter propter desiderium amfitu3 in graui medioe mo et istud desideriu acquui 3 in graui y monari e qua hias*iritualis de pria specie: desiderau consequia formans grauis est qualitas de secunda specie: boepermanetraliud evanescit acquifito termino mot'. contra: statis motu stat per impetu datum graui in motu naturali:ergo et in motu violentor ergo motus lapidis sursum esset naturalia et cotinu': et ponfieri in vacuo: nam ibi e etauia uitru seca et motor intrinsecus ropterea dico *pars medii in motu naturali cotinue est potentior adimouendu: cum moueat in virtute onmu precederim et in motu violento cotinue paro me est mnus potens admo nendusest enix bec potissima differentia inter motu graim nati itinet violentu3: proiectaniouctiline dum p servi solium ab alio mora ui, motus ille coni,nnue tardetur arm diminuati graue ame mmoranaturali et ut ab alio motu3: et per sor 3 substantia tem nouet pse et effective mediae est causa et aperipateticis ponitur graue in motu violento taῆmabuirinaco r in naturali ab ultrinseco et extrinseconio m su3 posset dici graue emigrauius quato magis appriopinquat centro.i .moueri velocius ac fi
inuabalior nem p violentia: visidam in illa per quadametiriamone: inquantuLLvnum corpus tradit ab alio Drum: Limui mouerent ardius maior ignis inrevinet maior terra deor
sum vum moueret maius oppositu pue oculata siderignis. n. maior et terrae maior celeri' locii pent ni l .s rem nem velocius prope finem properarem sivi extrito 3 mouerent:oia .n.que vi mouerureulongius ab eo que vim atrullit distant: tardius sane strvid. eterea in illulocu3t lunaliter alio crispus a quo quidem p violentis aulamnergo elemEta unde vi pulsa sunt:illuc non vi sed suapte natura
o dicit: corpora simplicia mo/ permiraniraliter scilicet a principθo intrinsecis in eis no ab extrinsecis:potaliquis dicere oeno mouentur ad superius et ad uilarius nisi ex tauus extrinacis violentis ensus inrelementa motu suo nanirali per formas eo; substannales mouent mediu per se primo:et seipsa pcr accudens: mouent nanis clementa a seipsis per accidese itin.motus violemus e a principio extrinseco non consciente vim passo: est motus naturalia a pricipio trinseco et intrinseco inclutat. n.formati no est alain deteramnatu motum. Ursi terra mouenlr violente tametate exumisis oporteret τ terra maior moueretur tardiusa syllogismus iste collisi triora viri
ter mouetur deorsum: et omne violenter motu ab eordem mouente quanto e maius: tanto tarma mouti turremo terra lis erit maior ramotardius mouevitiar. erea inducitur ista alia ratio: omne motu
violentequato magis appropinquat sim no velo mouet:elemeta quato mamo appropinquam fini colerius mouent ergo elemm non mouetu violenteri
otest versus fine3 9 in principio bic approbata: varias babet sue veritatis interpretandes. Dro cuius quidem pis sinonis expeditione duo proponanir
documenta. nui3 est: descensiis grauis inteditur quidem in infimuri arithmence G geometrice: ut fimotus sit velox ut quattuor: et intendatur quousq3essui alui velox v 8. intendetur utiq3 in infinitum aritbnielice:G geometrice: nam geometrice rem ad duplum tantu3 erit inienstis: si.n.terra finite a iocosito naturali seiuncta utipsi properet r.et In duplo proximior et in triplo et in quadruplo et sic in infinitu
sus finevex eo quia decrescat resistent et efficiatur aer facilioris divisioniam *grauenescendes aer taledici Metipsuyrarefaciat: nam aer tempore estiuo
longe est calidior in tempore bremali:no tamen longe celerius descendit uno te e G alio ab equali
distantia. Mem tilia velocitas est a loco mirati : et virtute attractiva locati quia si sc:velociua moueres minus graue versiis centru i maius: seruatain ceteris paritare. lis enat tus esset violentus:cu erimotus tractus.aneq3 causi talis celeritatis etpetua acqui finis ui mobili: quia fi i motu naturn acquiretretur talis impetias inmobili:pati rauoneam motis violentortino motusviolous prouoluelabali quaintrinseco mobili: o elementu filii ex in xxcuo moueri poterit: quia ibi reperiret resistetra immseca.Propum dicendu est: .causa celeritans mostius turalis rem talis existi umouet qui 3 graue
83쪽
utis ad ninuendum i sed ut perira/
unitas niundi: ad c tam stat ultimata Ohin resisti eis rimis effectrae inaediatem et primum bile:pla utis uero mediaterest et fimo cui intelliotae meduli iud ut aginulari. Ea larmanrnianicura erus ei ualisintellectim3 fineEimentionale.
mutasO V possunt credere principia puma
propter crementu eoru3 in opinioni bus infigunt in eis proposudeo probabitra comne mutis propositionib'minimis per se ut opinantur per se in lege nia I Deus mutata mu eis inlinuos nisi esset diminurus. Sensus ratae 'iuetudo laetum lacit ut homnes penitus propositionibus impossibilibus -ead est tenua Nurum. Vibapbrina .pri R hsumimuso. . 3.pbystri an pro 'io: Huetroiani ut propter existimnone N Pruipia iniariis debem esse m fide sicut imi geometrier iam principis istius artis n. sunt in side ficut prinopia geometrie:va .mcibapbriae. r6.mγρο in demonstrationibus iraturalibus obest sicut moldus fidei i matbematicis:quibus palam est gemetriam certiorem esse simpliciter tali et diuina pura: ubinam naniralis pho stequentissime vutur demostrationibus quia: et demons ration*us dantib rarenter demεilualdibus maricus purum bis: illis vera ait: motus circularia debet evi line
tusa.motus circularis smplex est ante reum lempiternus:et est proposivo qua probat plis naturalis 3 preMoru a.1mvsque ad.78. I presupponit dimnus: et solio sum dicereriste Nosides: prima forma est: mus mio est:abstractu3 est: sunt in semeida τficalearin respectu tu ad mediust D prodant: dicunt nates: demans.n.sola via motus qest via peculiaris pho nanirali. inquit:moirens laciens motu non
usu ulli Misti esse in materia et declarassi estatem ne quod non est an materia imp Nuturueniatur ex eo plusibunum eris numero Icilicet mmpossibile est ut inueniamur ex eo duoaffirtus productim motus eierni est imalis et indiui lis: in abstracusanian6re nisi unum indimuu3 in a specie.'meibaphysice 2s. n.' bapba ui M.Σde M. .unde forme causare a subiecto multiplicantur sub eadem specie et sumuses in pduando saliud esse in ala:aliud extrar formeno educten5plimsi cani: et sum butealde esse in ala et extra: ci m Averroisarbitrat. 3. aia. .vnu paetavit moibus bribus intellectu inveniri.
ua sit necesse est ut celu fit mn numero: ergo necesse est vim sidus fit unus numero ensus est: ne mures mundi ellant plures primi mores etem'et stolures exi t primi motus eum: plures out primi motores essective et imales: er cum motus larentenues species: primi moti 'meiusde si in abstractis a mammaeum plura indiuidua eiusdem speciei. . ni a ..
si pus dicere emetisPz curatum est τmouens non
uel celum rufi desiderio existente in celo propteriret
lectum eius:quid probi ire tot pravnuauodq3 emimi denderat doc prunummouens eiusdem modi intellectus: Mut in nobis unus uel lactus mouet plura immata:vem Mam cibuesse utile mouet omne lame uad cibum: et lorus erit decres.Silas est.Drimu movens mouetae sicut desideratu:mbit aut prohibet idem a pluribus fiderari:ergo ex unitate primi mouentis n potenteoncludi unitas celi: ergo iste conseo mie novalebunt: unus e finis celis unu est desideratu:πεwntum v est primu cel in ergo tantum unus m rqueadmodum ne diste coaligunt: mus est Ea unumsergo unus homo: pnus est cibus diaeratus: ergo tantu unu desiderans. Averrois dicens: declaratu est iam ο
et omnibus modis: et cil ita si una uno est eadem
put imaginatu est idem:etcu imaginatio sit eadsulta nisi in eodem imaginato: in bomini rasi amnationb est iniuinatio eadem ex om modis: quapropter potante imaginarii M vn minet plinibus inraginationibus et a pluribus ima a 2nubusTnsus est: in Oeo intellectio id otii
sunt penitus idem intellecto et desiderato et ui bomenὁ: bus. n. imaginanombus pol immundo circa idem obiectu complexe scilicet et incomploraoniuersaliter et particulariter:as ianite et ne meende quia tora materia que pEt stare sub pruna lielligentia inuenitur actu stare sub illa:ideo tantu3 est unum primum mobile: et unus mundus:intellectioilla Deus intelligun6 deseruisit sensus: interea orbis subiectus Deo non est transmutabilis de una forma in alia3 latinas no multiplicatur ergo primus mobile:emonem mundus:amatra sub anima onmana actu:non citur stare subm mana iccirco multiplicant Dies quo intellectibib
anue:secundus supremus: concauu luntitem obviu3 extremoru mediuorvi concauu abis etn 3pitier ista est aliquis corporum naturam lo
mpreter naturam movemur:erso non mi plures
ω corpus erit in loco innualus. numero iament
locastitit eadem mimor O iam duorum utrumcn sum unum numero scilicet locus grauis et
84쪽
uelamentorsi nidisru:postavra parteum in notere lune concavo:et tora rem alterius mundi vi racmo tune alterius mundi: imo mediumplus distis reta messido ab oriNnu:et ira plotistaretii in loco conuenientia in specie l contram in specie. Et Diniat Metrois banc cosequent:locus auis estvnponunum: et leuissimilitentigo et cor quialmodu fi in bomine duobus principalibus membria potannia loca propria ergo et tertio: mcduenit imcd dare duo cemra:et duo Midonia: vi paniit supra
8o. ia si fictito eri superi' nem inserio Gliter:
in laiacoparauone: supra.2'. o ait:et quoniabec duo elamita numenitur u graduet ille lociis in rei veritate est ultimus aeris. i. locus terre et aque est conrauum aeria:locus sectauo est longitudo in si una sinatur cinpuo celeste:p longitudiise intelligusmtium in qu o est celum: vel distantia celi a medio inudus potest etiam uitelligere per locum sectatim die illud-est viiimu cornus corpora celestiu: m ola ilium extra illud suntessentiast in loco. Sensus e: veras quidem lacus celi est mediacirca Oreuoluitur
Glu: imo radicis veru nudiui usim comparatio ad cxlii veron dicit celum spericli nisi respectu meι : sed Aristoteles et Averrois non curam declara re veru locum celi: nam satis sibi est babere celo de heri unu locu nudicio: veluti et alns corporibus implicibus loca propria debitur.
stiri si ci ait:diuisio grauis in duo manifesta
Q est per stadiuisio leuis in duo coprebensa est praem:quapropter Al Mer dicit a corpus quod est illic iid dicit ignis cu boc nisi equoce. Solus est:diuifio leuis per duo coprebisa est perronem exple qualitatu alteranu et vimitu moti/uarum: dicit aut ignis in cocauo equuloce cu eo qui
est bu:qr ille no est in fine caliditatis: sed bene isterdicebat ramentator. I .de aiione. t. cuius ci est
quia caliditas in igne apud nos in solidiori suscipitur subiecto:et olerea iste lucetrille non. aduertendum est Tatio Aristo teliam translatione Comentatoris ex vilitare lociconcludit unitatem mundi: et probat locum inter circunseremiam et centrum non esse accidentalem lemne dentur quamior loca is genere et quattuor corpora simplicia in genere. Maino Aristotelis in aliam translatione tenditae iscrn daretur alius mundus:et esset supra nc: corpus leue esset supra locum celi:fi esset insta:corpus leue esset insta locum grauis: et sin aliam translationem ad c declaraui sententiam Aristotelis: quicquid fit in bio non est prolongandus sermo:rationes.n. iacie parumphis habent veritatio es probationes alectice:*ae fient dicent maiorem certitudinem:
rari rara' 'r.ρ3. 4.'F. tota stat in bora non solum ita sunt plures mindi: sed et plures nature iuri impossibile est: consilituitur enim celum ex tota sua materia: ideo non po test celum multiplicari:complectitur tam munduo quodvis corp' naturale et sensu percipi natu: extraque nitati no pol inueniri corpus nate simplex vel Opositu:e bee est mi a generabo: figillatin omitia mementis dissust aperient.
int ori in ex m. primo dicit: hece sinissima
ronem: natura mudi est una ergo ipsa in prunae mudis pol existere.bec.n.est coditio cui inlibet ismet predicari plurib':et inueniri in plurib' mater aut numero aut specie:rpter form4 generita:et coligitur senus lanii a forma no a ma. ia. merbapbr Me. r .formamque subiectu est uniuersalitatis: inest ta*soleo dicere: omine uniuersale esse lorina et nullu3 siditatu sumia materia: prio baia. 8.et acintrametator:in cdpositis ex ma et forma aut inuemvitur plura uno indiuiduo: aut est boc possibilera plersat 3 senicem.Contra: filiarina ut subiectu uniuei huius et ut tota rei quidditas non erit vermitidius Galbia principi αDistinctio dedistici edibris: et
vi puro scit 3 potentiali sensibiliu3:-s esse in est principiu si laritatio:et in puro potentiali anteilectini esse in maestvniuersalis tota rei esse na auctoritates declarauet n5 docte loquutur qui ricam duplicri larvi: singulare scit 3 et uniuersas rm Gest duplex sorma: sed duplex esse inme vim processu lectionis patebit.
aitavidemus q)m omni labiecto Ealud cauis dispositio abstracta apud uellectu
est alia a disposside extra intellectu: scil3 inesse. Sensus est: aliud est esse rotudi: aliud buius rotundia. inma asterius est dispositionis ut ea intellecta pusere alterius ut est in materia: et licet Aristoteles et Averroia introducili bic distinctione in parte argumentanua: eam tamen approbam.'3. q. s. et Commentator disputatione.3. dubio. I s. quelibet sorma
duobus modis babet esse:et parum insta:color bari gradus in suo esse diffiremes in nobilitatem materia scilicet visi: sensibus interioribus: et intellectitet g.7. melbapusice.23. declaratur Wyiose forme deberi duplex tile: et materiam nonyone appellari uniuersale: unde forma pinvaria esse tantur varia nomina:in re dicitur substantia vel accidens: in visu visio:m intellectu intellectio: genus enim et disserem accidunt inme finim forma: auctore Bucimus. metopbruce. 3o.Tandri Aristoteles et Buerrois volimi declarasse istam propositione:oium siue natura siue me constannu alia tali ratione est res uniuersali rat de designata: et ratoe particulari: ut alia rone est spera: et spera aurea: et ratione alius est cuculus et
ametsi ita sit celum est sensibile er go est pars partium mudiet non est
sensbile nisi per materiam: et cum nranifestum est momne sensibile componitur ex materia et forma: unpossibile enim est sensibile esse per formam: quia est intelligibile ρm sormam et sensibile sim materiam: et fini ter est de omnibus partibus mundi: et . cel Mest sensibile et a partium mundi necessario componitur ex materia et forma. Sensus est: celum cum sit corpus sens te et sensu nostro perceptibile componetur ex materia et forma: est nam compositum sensibile per materin et intelligibile per sormnridest c5 positum est intelligibile merito esse quod babet sorma in intellectu: est sensibile merito esse quod babet forma in sensibus: sum enim materia et compositum seria per accidens: merito sorme insormanno sinsum ratione sorme visor numis intellectum sunt mullecta per accidens et unde tenendum est rem esse sensbilem et intelligibilem per sormam fm tamen
alui det aliud esse formet ethece causa a comenta/Eibe.sup celo et modo. io
85쪽
M lumitalitas. n. dicitiar de pluriesim diuiduis et sicii iboc inuenitur in pluribus partibus vulva reli: ita non est longe quin inueniantiar plutra uno indiuiduoru3 totius cera.Sensus est: celuis est forma celi:et est intelligentia:et cum intelligentia lune id tota in toto orbe lunari re tota in quasit et Parae: non multiplicaretur intellimum linie: etiamri orbes stinares multiplicarentur: qina intellige time non causatura celo: ergo ex bia patet absurdu3 ess concederram luctum inanonon dare esset quia sunt multi bomines: et intelligentia3dare esset imma3 uni celo tantum applicatur: bec est causa ν
maloat esse substantialis substantialia oratio datere accidentalcidarenim esse non inseri larvi esse multiplicata 3 et enumerata vilem licet tellectus humanus det esla domini Mnon tamen nultiplicatur:cu non sit ausanis a corpore: v lutic nulligentie cristes dant esse cilis proprηs non tamen multiplicantur in eadem specie t quare inde est fateri intelligentias dare esse celomon intellectu bumanu 3 bomini: si enim intelligentia dat esse celo ergo dare esse cessit eductum de potitia materie noctu intur: sed forma non educupotest in pluris
ino init ariet ait: celum enim absolute est sola α ι , Ηι Mν resina tintendit illud quod dixit
intelligitur de celo inquantu3 celum est sola forma: per sensum aut comprehenditur sorma cum male ruraensus est:apud comentatorri celitas est forma partis et totius: Sanctus Edonias et inoe arbitrantur celitatem formam esse totuis et non partis: Huerrois sensit sorma3 partio totam esse rei effemnam.Sth materio non vehiculum forme sed parte fecerunt quidditatis:ideo apud scdmentator cui dici elum dicit lari 3 partis fim esse uniuersaler qui dicit boc celum dicit sormam partis sm ee reatle. Per sensum autem comprebenditur forma cum materia: quia sorma in sensu ducit sensum in cognstionem forme et materici subiecte illi formet sorma enim substatinalis per se cognoscitura virmie cogutatiua .r. anima.6s.cum quo stat substantiam non percipi a sensu inquitum sensus: nam sensus bruti nequat percipit substantia ait:et contradictio est *sorte boe
u est possibile fim formam:impossihil e fim materiam:cu3possibile fit * tota materia sit inclusa in bac forma: si ergo impossibile est plureseci mundos: necessarium est opulari * materiatius inclusa est in forma.Sensus est: plurificatio mundi est impossibiliam materim: et est possibilis msstrimam: totam enim materiam alicuius forme esse co/prebenum sub.A. forma est causa quare radiu unuest individuu sub illa format et banc sentemam baidet dinotator primo capite de iubstantia orbior insidus et celu3 totam eota materii coprebendunt:et incorruptibilia sunt: E aut possibilio celi multitudo non m esse quod babet larma celi in re: sed λ esse sesine in intellectu simpliciter et absolute sumpter quia etiam repugnat pluralitas lar me in intellectu abstracte a materia.i.larma imatu forma coicabilis
est:quatenu. tame dabet idnesse in re et in ala emtest uno p essentiani sibi repurat incari: Drme eis multiplicabiles sunt uniuerules in predicando non
aintestatur huic sermoni mudos eEphvdi rea qui poturin creatore mundi exem plum minumundu:dicens enim exemplar esse cotuinet ei necessario dicere:vimii duo babeat pluraandiuidua.Soloemexemplaria iunt raudes in deo quibus Nis mataras condidit:et apud multis in talia exemplaria idee Platonistat quicquid stsententu ins partis stat in docet rano Aristotelis cocludit plures aut plures posse mundos: siue cum Uitale exemplano stet unitas exemplati: sive multitudinimo unum exemplar potesseratio producidi
aiticum enim fuerit declararum predictim meta subiecto indoctione: et sustentatum suem in per causam esse pressitati in subiecinerit magis sufficies: bec aute carusa est edicitur:*causa essendi plura idiuidua ex compositasest: quia resque componituro matteria et larma non est inata babere hanc materia3 s, lam Sensus est: presenti inductione dierum iducia omnia particularia potentia: non actu: et Uuas Ipositionia indum habemus nonnam lassiciente: qii do post inductionem reddimus caulam inberentie medican ad subiremn: unde ista propositio:omnis coruus est iugeripotest induci ret post inductionem sermo est valde sussiciens si reddatur causa inbertim predicati ad subiecium:ita ruit in proposito: Ne propositio: incompositis aut sunt aut possum esse plura indiuidua:inducta est et est assignata causa : qest: m res que cisonis ex ma et forma G est inara babere hanc materiam latam. Muvirtus imaginatiua valde iurat eni3 possumus imaginari mira mundu3 vacuitatem continentem ipsum: et v milia vacuitate possibile est aliti mundum esse: sicut e disposito in omnibus idiuiduis que sunt bulusino di: qisi quodlibet eorum existit in vacuo: et extra irium inuenitur aliud indiuiditum:aerenim non comprebenditur vitae boc inducit plures incere vacuum esse ensus est: s possumus imaginari extra celum esse vacuu infinitum: et v in illo fim aci bliti res mussi:veluti imaginamur plura corpora esse maere:collisit ergo τ possibile est plures ei mudoari magmatio enim non est ex toto impossibilis: credit derunt enim antiqui ubi est aer ibi fore vacuum: maer no terminat visum.Et subiugit Averrois: existiniabant aut loquentes nostre legis vacuum esse in tellectum prunsia id quod primo a Deo comedendebatur: et est necessarii, hoc dicenti * mundus sint postiij non fuit .i.vamii scilicet dicere esse. Sensis est:antem Deus coderet mundit: erat vacum quia erat spatiu in quo non erat corpus:sed poterat Gergeneiates. n.mundu latent vacuuem msduo gene ratur ua loco: querit an ille locus generesian non: sinon:sim ante mundi generatione:et nihil locabatur ergovacuu3:ii generatur ergo in loco: et ita ibitur in
da est: omnium siue natura siue arte constantiu3 alia ratione res unimersaliter Munaturialia ratae : par
ticulariteriscelum in natura costantisi ergo alia ra/none
86쪽
none est cesum: alia in celum: At que tam sensula notione comuni desipiant: plura stab ipsis conmtunnata sumim possunt singulam ergo subceso plura sumi poterut singularia ergo phura celiaci mi,
ud a composito ex nulteria et smnia:vnde declaratu fuit ipsu3 ed compositum ex materia et forma. Llicet copositiam babeat esse per innii: tame compositum non est forma: et affirmabam annis superioribus. a. Pbrsicinu. Ir .copositum et forniam equalis esse sectionis:et formam babere maiorem persectione ip/so composito:propter independennamsorme: perudet nanci compositum a sorma: non sornia a composito. ait: propositio est ulci:ex omiu facto hmateria et forma imaeniuntur plura indiuidua: test possibilest)oc erum non est veru3 nisi in eo quod factum est ex quadam parie materieti conuenietuis: quod autem fit ex tota materia im possibile est reperire duo u diuiduam actu. Seri sis est:quia omne tactum est nouum: ista proposi/tio: celum est sactum ex tota sua materia significat m lu3 constat ex tota materia:it tota materia que potest stare sub sorma celi inuenitur actu stare ruulua forma: non esii 3 materia cesi est variabilia b una forma in aliam sortiram. Tandem sententia Textus et comenti stat in boc: singulare sensibile est nume rabile: quando non constat o tota sua materia ex qua na potest constituitat id non oportet in Oibus: presertim ubi sensibile singulare ex tota constat ma qua quide costinas natu3 est.
mi unus nasus simust impossibile est alium bo/minem esse cuius nasus sit simus. Similiter si mate Naboininis fuerit caro et os:et posuimus *nullumens est nisi unus bomo tantu3: necesse est ut ille bomo fit ex tota came et ossibus.Sensus est: si intelligatur nasus curuus compositito ex omni tame ex qua natura constitui potest:tuc nem essemnem na tura esse possent plures simi. Item si essit unus bomo compositus ex omni tarne: ossibus et neruis quibus posset bomo nanira constitui: be partes bonitatis essem indissolnbiles: et non essent: neq3essit possent plures bomines: unde ex istis exem plis conivncitur unitas mundi cum materia naum di fit tota conclusa sub forma mundi: et fi mundus esset plusquam unus procederetur in infinitum: immo essem iam actu infiniti mundiamateria namq3 causa est multitudini oret euam sorma:alia tameet alia ratione: non possent multi bomines uno pa/ne satiarit et si sit multiplicabilis et diuisibilis in partes : sed mutns multi vum sui arentur et est iratq3 forma quo individuum est hoc: materia varias in portiones pariata mediantibus dimensionibus causa est multitudinis indiuiduorum sub eadem specie: ergo non esset nem esse posset nisi mus solus bomo: si tota materia quiesceret sub ala huimana que apta nata est stare sub illa.
v rili ait:quomi si fuerit plus uno erit ro, ιιι ι Q attreius mundi: iste alter mundus si esset plus uno eret pars alterius et M procederet
in infinitum:aut in avreuir unicus mundus numero ingener bilis et uicorruptibilis:quare comingit
ut mundus fit in nerabilis et incorruptibilis: et metus materia fit coclusa in eo. Sensus est: si sub una specie unum tantum indualduu existere possit:opus est τι sit tota materia conclusa sub tali forma: at uirudundua sint plura vel simul vel successive cauu inrquia materia tota actu n6 innenitur stare sub illa fortina: verutamen quia no potest successio indiuiduo rum esse infinita: nisi sit celum continens ea quod est causa generationis infinite:ideo opus est * indiui dua plurificabilia sint paries alteri indiuidui. .madi: ergo si mundua esset pluritiabilis: existeret paro
dictis addo istam cosequentiam: si phir ea - - essem niudi: plura essem principiat, primcipsa intelligendo primu3 finem: prunam formania
primum mouens: et.ret .met bapbysice '. si plures essent celueorum esset principium specie unum:nutnuro vero multa:et boc est imoueniens:quia mune
ratis multitudo sub tali specie pendeta materia:aqua quidem primm principium abstrabit: et hec est
causa*dicebam anno superiori.3.deata . . formas causatas a naateria numerari sub una specie: nd autnd causaris a materia.
Hi siro G 'F. primo dicit:Et videtur si im U- tellexerit per celo in hoc sermone totum mundum m sit illud quod est in eo quasi
orma con)us neuuumr et vestineo.quasi mattima corpora grauia et leuiar corpus enim neutrum non babet materiam ex qua componitur: quonia3fi haberet: baberet contrariu3 et esset generabile et corruptibile:et in principio istius uaciatus probauito corpus neutru3 caret subiecto et contrarietate. Sciuius est: est celum quasi formar elementa quasi mretria: quia illud continet: c commentur: continens autem semper babet rationem forme respectu colenti aest. 37. notanta autem dicit Bue is quasi quia proprie corpus non est persectio corporis:ladio a vera est et intrinseca compositi persectio.I. anima. 6.Et cum doc ν celum careat materia et corrarietate stat celum componi ex intelligentia et orbe illi subiectorest enim materia in actu pars celi erum tralis seu pars deserens essentiam celi: non materia in potentia ad nouas sonitas substantiales capesco das.8.met preMe.4.ra. methapbν fice. io. dies amem materia in actu:quia n5 est variabilis de una sorma in aliam larmam: cum supra nullam formam causalitatem babeat:matara que est altera pars corporum subcelestium dicitur materia inpotentia:m est reansmutabilis de una forma in aliam formam.
Arma ait: dum exponit textu Aristotelior quo
niam ii interie plurimorum indiuidum rum sunt terminate quantitans scilicet m necesse est ut sit quantitas nuterie sortis equalis naturali qi titan materie tibi notus:et si fuerit excessus inter eas erit terminae:quonii scut no ex qualibet qualitate materie fit qolibet ens: sic do quatitate.Sensuse: si ponas quide alius mundus iste non erit nisi ex medietate sue materie: qr equaliu in qualitate equalia est matreia sicut et duobus indiuiduis eiusdem spe ciet una quantitas debetur materie in specie et colli Mnar boc loco dari minimu3 et maximu3 naturali ter dispostaret unaquam formam requirae dispositiones qualitatiuas et quatit ouas in materia pro sui inductione e colaruatioue.
87쪽
componi ex intelligo et orb. subiecto monii e luci visum uisorniantibus. Uerba auto Cdmentatoris ira interpretemur Mina dixerat testim non bairere materiamqqua coporatur: dubitat Averrois voras uitellecta ei boc corpore: idest inina ceu la, stantialis sit boc sensatum: idest materia vel compositum it abisti prunu: tunc res intellecta erit ea dem cum re sensararet boc iii uemusicut eni3 inteli lactus non est sensusura sori seidem esse non est serui lis et intelligibilis:si secundus natu celu re Ponerram ex muria et forma:et baberet potentuin ad coma pnonem: et butus questionio solvino stat in ca ea intellecta est intelligentia: res sensita e ma lem vel componiuvet neutrum borum perflan semium: u sum sensata per accidensust.n.substantia sensibilis per accidens.r. de vi. 6s. et ira erit cellam compositu3 ex intelligentia et orbe subiecto motui et lacia visu percepus. Mudicamus ergo zista tutura neutrae, non existens per se in actu: sed est male
m corporis celestis que e in actu.Sensus est:orbis subiectus intelligerme est natura neutra non ex Maper se in actu: cum ergo ista natura existat: per alutram existetiet non nisi per intellicentiam: ergo intelligentia dabit esse celo: dec est causa τ Averroiam ibit in secundo capitulo de substanua orbis: nulla est differentia ui indigenda mutis aciive in corpore siue inplici siue composito siue generato siue nom&pbrsicorum. a.dicebat intelligentia3 dare manentiam elemam et fisaram et quantitatem et masiuindinem et motum. .de anima. V.dano vita asicut
vituli esse: Muv. n. non babet esse rin oe viuumnia Perillud per quod vivitumstat aut resu3mere ui/rellectu:primo capite de substantia orbis:cemlii dilitam celum constitui inesse per intelligentia: primor suoru 3.binc panditur error dicentiu orbem
- existere per stim lubiicii lumini et figura: nullu3 enim indutiduum predicamenti substantie esses perseenstens.
votita ait. si ista materia non fuerii composita: non babebit forma3 itam fit intellecta. Sensus est: ista natura neutra que Dicitur materia in ami causat animal celeste in genere cause nrateri stetit ista materia non suerit composita M habebit formam partem eius:est.msormoars com sin non materie:nem erit intellecta per
se: intelligibiliti num per se quedam sunt actu de se intellecta: sunt forme uniuinales in essendor meidam sunt potentia de se intellecta:et sunt coposita et torme causate a subiecto. α au:Sed est una numerorindiuidua is per st. Sensus est: talis materia neutra est una munero simpliciteri sublatis ab ipsa intelligentii a per intellectuniret habet ς est vita noemero simplicita:quia non est variabilis de una sornia in aliam inmam:materia in potenua ablatis formis e una numero primanuci tr. merbap fice. . et ratio est: quia talis materia transmutabilis est de una larma in aliam inmani: et bec est causa si . s.ca pirulo de substantia orbis.ponitur materia ceu modium inter materim qiu est obio in polentia et tres dimentanea:ipsi enim non est ita mutui alia velaumateria inpotentia:nec est actus τfit formarvst talis materia subiecta intelligenne non est aliis tabens inmam et inmeriam: m non sit gravis nec leuis:et est indiuiduata p se: quia non est uansmutabilis de una formam aliam sormam: et buic sentemne et Averrois.raapite de substantia orbis: mloquens de orbe subiecto intelligentie dixit:est in Gnduum demonstratum et ens demonstratu i acturbabens sormam in acriu et ex bis creditur c- υier boc corpus esse tormam non terram: et ex intelligentia et orbe duobus existentibus mactu non fieri umimperessentiam: et ita intelligentiam non dare est e celo formaliter:quibus tamen non obstantubus dicendum est boc corpus rubii probibere vim materia:sed impossibile est ri fit larma. .mΦωprifice. i7.Est et orbis ens demenstrarum et ba foram ab intelligentia et potest dici orbis indvirud ius per se: aienus non babet potentiam ad Diniam rapescendam nouam substantialem: et isto modo orbis non ind:gei anima dante fidi permanonam prohibendo eius conuptionem et remouendo crus aptitudinem ad lamam: cuino quidem oppinsitum lenia Avicenna et Egidius romanus et cum c stat orbe3 non permanere per se: quia de se non babet existentiam permanentem: imo indiget anoma dante fidi esse: et bac declarati 5e concilians multa loca Comentatoris .capitulo de substantia er his g. II.mel pMuce. r. in quibus utim locis asstrit orbem permanere per se: ipsum v non perma
nere per se: ipse uam orbis verissimum est subiectu uitelligentie supra quam nullam babet causalitatorc est in actu:quia non est variabilis de una forma maliam larmam. ainet est intellectam respectu ad
H aliud ficut est de conium maiora scilicet.Sensus est:ficut materiam potentia non ut telliginar nisi per formam: primo pbrsicorum. Q. ita iste bomo non comprehendit materiam celi nisi per formam appropriatam celo:eam perfecte dGnos quamis est stlixmnperfecte ante felicitatemnio potest intelligenna licet fit intellano orbis orbem intelligere: cum nidit intelligentia intelligat mi non fit intelligentia. cuius ratio est:nam intelliastra celestis non uitelligit nisi mellectione peressentiam: qua quidem non nisi intelligentia comprobenditur.
testenis inquantum est subiectusorme operationis uitellectus: Mut intelligitur mattem inquantum est subiecta larme: rime prima materia est in potentiae et ista est in actu: et ideo in hac nulla potentia est que denudari possit a sua tinniae non babet nisi potentiam ad ubi. Sensus est: non
operatur intelligenua cui actio principaliter dentia datur:quia non curo modo an materia subiecta in me coagat:non operatur inqu4 intelligentia P cor pus celeste nisi ui itum est subiectum forme ope/rationis intellectus:intelligo subiectrum intellectui qui est inma operans: non potest ridet intelligent agere inbec inferiora corpora nisi mediante imstruuicto corporeo.7.mcibapbriae. i.mediat autem celum inter intelligentiasque sum incorrupit viles non corpueret corpora mortalia: quia celu3 est corpus incorruptibile:supra. 22.8.p ficorum. In
88쪽
educta: s3 ex intelligilia et orbe.
contra miras propositides csumma apsi probatas inducantur Gnulla raum ies: primo dubitatur nunquid diu tene eiusde specim necessario tendant a d eundem locum numeror videtur m non:quia sanguis sortis tendit ad cor in M:sangina Platonis ad cor Duronis: amen mitini singuines eiusdem rationis. Qtrare dico plura indiuidua euasdem ranonis tendere ad eunde locu numero relicta suetae et sublata virtute armcnaa.
Arem duiniatur: Π videntur posse esse phu es mundi: quia generabilia variantur ergo
et mundus:patet consequentia: quia variata parte variatur et totum. Solutio est: quia celamest quasimma et elementa quasi materia mundindeo licet ibat vanalis ui parte materiali: qtua tamen sesmale idem remanet penitus uiuariarum: idem mundus munero eterno permanet tempore: veluti et vivetia aprincipio vite ν 1 in finempermanent eadem n4
obstante quacum variatione lacta in materia. Qua
re fi plures essem mundi similis speciei ipsi rent mistra:si dissimilis speciei: nullus eorum comprebem deret totam naturam corporis sensibilis: ergo nubtus eorum existeret placi :ex unitate iram primi ibms:primi motoris:prime inme fit stabilita unitasmudi numeralis.
Aremi in dubitam: ia materiacclividetur
esse eiusdem rationis cum materiaborum inferiorum: cum comparentur corpora celostia et subcelestia fim quatitati, sol enim maior e ter ra: luna minor:cdicant autem in materia que comparantur m quantatem.2. degeneraloe. γ.erso materia celi erit ira inabilis de una sormam aliam ωm ergo tota materia que potest stare sub forma celi non erit conclusa sub sorma celi.Solutio est: co parantur celum et inferiora in quantitate matbema tice considerata: e ut sic eiusdem est ratiora in omnibus quantitalibus.Comparanniretiam celum et
se inferiora vi naturalia stant:que ut M uagut idelabiecim analogice id non mi uoce: est enim noemen materie nomen analogu ad materia3 celi et bo*inferioru:quare cum materia celi non sit variabilis de una sorma in aliam formu: ma coruoru subcele/stium stadiecta minates fit plinue transmutabilia dema inma i alia inma: e mi celi alterivonis a materia boru inferiorum.
a ii imi re dubitatur:nam si intelligentia daret
Q esse celo: corruptio in eo esset possi dilis sicut quies: contra Comentatorem. n.met, Dysice.*. pro tanto enim inquit Averrois non est postibilis corrupno ficut quies in celo: quia celo sumpit motum ab intelligentia: et babet esse ex se non ab intelligentia.Solutio est: ab intelligentia celum quidem vendicat tibi motuumi quae riuariue opponituripriuatiue autem opposita possunt fieri cir ca idem: tuscipit autem celum esse ab intelligentia:
cui nibit penitus aduerlatur.Uel potest dici τ celsi
suscipit mom3 ab intelligentia effective: non aut suscipit essit effrenue sed inmaliter. Dec itaq3 sumque presenti lamma vobis aperienda proposuero: qua quide3 bec propomo est euidentissurus ratio
nibus pausariameae sunt:nem possunt ee plures
mundi: licet enim sorme celi inquantum mira non repugnat pliralitas:tamen Ome celi inquanta in in celi tibi repugnat multitudo. i Summa Mona Primi de celo. senti summa que est a Textum
rare istam propositionem esse veram.Non est ex mudii 3 nem vacuu nem plenum: idest celum in tertia significati 5e ex omni corpore naturali et sensili ili et tota sua materia costituit. CSententia autem. M. talio est: boc nomen celum .
potest esse institurum ad significandu suprema spe
ram celestemueteros orbes suo ambitu completem: que quidem persectissima est de numero spera/rum celestium:potest et ii celu3 importare c5geriem corporu3 celestiu3ctaexo supremiceli et celi tune c5 cauo colentorum.Item potest designare aggregaui ex olbus corporibus celestibus et elementaribus Gunus cduexo primi mobilis: boc modo celumnsidiis et uniuersu3 idem sunt. totum neutru3 quod mouet mmotu3 motu diurno: boc enim corpus est finis moi' corporu3 naturalium moto*et mobilium recteridest totum cel Mest corpus naturalem quo sinis motus coruo* moto* mobilium ad supius: ergo Auerroiacosentit buic notitioni: cdgregatu ex corporibus celestib' est corpus nate: aut inquit intendit et ipsus
esse corpus nate cuius motus est ultimus motus totius: motus.n.ceu totius est ultimus otium illorum
mobiliu3 que sunt apud nos: in vere est munus nam tuum:idest primu mobile est corpus naturale qbest
arma ait: signia 3τcelu3 dicit perede corpore
ultimo m circulariter mouet est qr psheredo inco* est dicereo in celo babitat spiritualia. Sensus est: substana corporea est comensurative in loco: et re ei essendi taliter in loco est quiluras: e eextrinseca et aliena a rδne subitane: intelligene vera locant reman operationis location . 8.pbysicis M. et alteri etaueri celo distributa est alia et alia imielligenua. ait: orbis stellaru3 mobiliu.i plano tam3 fixarum: qm c corpus est
cdunua. l.c5uguu:cu3 fine motus olum partiu misdique circulariter mouent: enter c dixit continuu cum oriunt e totius nitidi vi solet luna. Oea connnuit cum sine mores eorum que sunt sub eo ex corporiae celestissi' in quiessum sol et planere. Semius est:capitur cellam sepe numero pro cogerie cor porum celestium c6uos supremicet et celi tune cε cauo contem . Comenni3 ergo presens absoluit bac distinctione crium capitiar pro orbibus stellarus
fixarum et raucarthet pro mutaret pro maxima sora in qua quies sunt stella fixe:que est primum mordite in se:sed quo ad nos ultimu3: cui prum mobili
proprie demandatur motus diurnus: imo ceris emedebet tantum illum primo mobili couenirer et decerausa ν dicebat Averrois. Ir. merbapbriae. 4. omnes uirendunt motum diurnus qui est priuismo
89쪽
enim momo propra sunt a plerastus
saloni3:cuilibet nam planete conuenit tantii unus motus qui est ab cuiente in occidento per meridiar de prima intelligentia est ara vi tuerialis in memte intelligentiarii et rarum finistrillusuis.n.motus celestis oeus est causa productiva: at motus diurn est tmediati a causa et remota vero morus planoramin:omniu3 autem motuu celestium est causa finalis ultimata: motuu planetam3 proprie intelligesie sum effici ciuia propinqua: et fines non vluntati. Et
a. celi. r.TI. primus orbis mouet alios orbes:nam
prim intelligentia est in med* s intestigenius sicut intellectum in intelligenie t et propterea dicitur inudus ligatus petentia spirituali diuisa in sui toto: qr intellectuo in partibus orbis diuisus est: et altera et alteri orbi alia et alia intelligetina distributa est fim se realciquibus demum omnibus prima est unita m esse spiritualcinduxi dec incidentaliterilans ni ad propositiam: ut sciretio primam intelligentia platnetis no posse uniri re ipsa. 97 .celu o: omni corpore materiali et sensibili est commitum:quia extra celum non est corpus: neq3 simplor neq3 mixtiinuquia corpus sue simplex siue mixto est naturaliter intra:extra eni3 celum non est corpus naniraliter:quia tantum est unus naturalis locus: nem violeier:* mill corpori naturalis est illelo tergo nulli est violentus: ergonaudus coplectitota corpora naturalia et sensibilia. t minoici primo dicit: dicam'ς totus mis
corpora naturalia quod conlinetur ultimo rerit 3 morarum quod est continens omnia que sunt in eo est compositum ex omnibus corpcnibus naturali sentibilibus que sunt materia eius.Sensus est: mudus continetur conuexo supremi mobilis. Sunt autem corpora simplicia tria: graue scilicet leue et neuummmateria modi:quia talia corpora sunt materia respectu forme mudi:cum quo stat φ celu3 sit quasi forma celementa quasi materia: quia celum connet: elemeta vero colinentur.
extra celum est ab od cora x pus:aut compositum aut simplo: si fim
pleri aut in loco ei naturali aut accidentali:impotadilla autem est irimeniri corpus simplex extra munt eum: corpus enim aut circulariter mouetur : aut rocte: si moueatur motu simplici: si circulariter mouet:
impossibile eu vi sit in alio loco accidentaliteri declaratum est enim* corpus qb circulariter mouetur imporibile est transsem a loco suo: cum impossibile est ipsum moueri violentem celum enim cum nullus habeat contrarium eidem nibit preter natura3 euenire potest et et tacuit ipsum esse impossibile illic natu/raliter: quonia3 si extra mundu esset corpus celeste ioco naturali absis boc:ptingeret ut illic esset abiis mundus extra bunc mundum: quoniam de necessutate esse corporis celestis desse corporis quiescesis circa quod reuoluitur: et ex necessitate esse corporis quiescentis est principaliter corpus mobile esse: sci licet ignem: et ex necessitate essendi extrema est me dium esse scilicet aerem et aquam.Sensus est: de συ enaturali istius mundi est corpora celestia moueri circa terram quiescente lamine grauem: tunc ficti lenitur elemenim lamme graue ergo ei is qui
ait: et quia contentna est ex De qo i apparet esse impossibile q)locus ut
naturalis ad corpori ad propalandum propria diuisione illas duas paries oppositas sicut nos secimus scilicet ad dicendu msi illic esset corpus fimplexu/ctum: aut illic esset fiaturale aut accidentale: omam posito illia ipstam in e accidentale contingeret ut alteri esses naturaletet ideo excusatus suit a propalat ne istius durisionis.Sensus est: satis sitit Aristo
teli probare si esset corpus simplex extra celu3ς Gesset ibi naturaliter: propterea fuit excusatus a positione illius diuisionis * si si corpus simplex extra celsi fit accidtiast vel uter.
liter nec violenter locari potest corpus simplex aut mixtum: quare extra celum non 'potest esse locus naturalis: ia nulli corpori potest esse naturalis: non est autem natum esse locus vesnon est aptu natu esse corpus quod loco cduneatura non enim locus sine locato esse potesti nem vacuus ibi potest esse:quonid ibi corpus esse nδ pdt: vacuundo diffinit messe locus corpore priuatus: natusco me repleri et in quo natu est esse corpus: at in extra celum non fit aptu nata esse coms: nem lactemo illic iid est natum esse vacuu. Nem etiam mvitus:quia ibi nec locus nec corpus potest eri 1lec te pus:qr motus extra celsi esse nequit: tepus aut e numerus motus. p scorv. ror. quare cu3meli' sithere uno indiuiduu persectu i multa ipetrectar iocirco titi erit unus cris et unus mundus: et de si cto de possibili. -
possibili posito inesse non colligitur impossibilar cirpro uno de sensu composito et illius dicta n uas repugnam:sed sepe est repugnantia inter proposittionem diuisam et dictum illi':unde postibili ad ima ginationem posito inesse non debet sequi impossibule ad imaginationem t et possibili m naturam intoposito non debet collisi impossibile nam alii
.dstit: omnigeni3 motus est in loco. Contra: licet perissimum sit omnia motta me iis esse in loco:non tamen unu3 est omnes motus esse in loco:ratio est Averrois primo de amma.38.Solutio est: mobile motu locaue erantiali ter: idest per se et naturaliter mouetur: est enim nattura principium motus eius in quo est: at alterabolae augmentatulea mouentibus essentialiter mouentur: non naturaliteriquia alterans caudissem ter ab alterato et aucto extrinseca inueniuntur: ibud ergo quod mouetur naturaliter mouetur loca hiemergo omnes moenaturales stini in loco:et motus locales: solus enim motus localis inest natura liter mobili idest propter se non propter aliud ex trinsecum: istit dico talis mores in re naturaliter et est necessario in loco re cest quod dicit Buer rota. 8.p ficorum .ro. non inuenitur aliquid mmum ex se nisi in motu locali: in ceteris autem motibus est motor extrinsecus: bis ergo constat extra celum neq3 natura nem preter naturam posse esse aliquod corpus: nec lacum et nec vacuum: nec tempus: nec
90쪽
por nec motum. Contratis timanseremia summi celi quispil existens balaeret piatri memimanum:que quidem in aliquo spatio recipereturimquo corpus non existem. Glutio est: castis est impossibilia:et ne impossibili colliginar quodcunq;: Mn casus admittatur: dicendum est v non posset ma/ in extendere: ia non posset manus extra mu3 tu muriret dato ad imginationem ν conscivire tuta non videtur m magis protubitiuum ipsius moitus sit ipsum nidiim vacuum: si autem animal esset in vacuo: posset vum moueri: er et illa manus eνm cellam moueri posset:ubi rubii esses. ito bee
consequesuavi denarvalem extra celum non est locus πgo extra cesu est locus ficut et ista valet:an te tempus non est motus ergo ante tempus est tempus. Solutio communis est:lr extra et priuatiue et positive capi potest: tr ante non sumitur nisi posito M. Dicerem ego: si non esse precedens tempus etinon esu fimpliciter: tunc tempus es dii impossibilarnunt inciperet: fi aute id non eri non si nonem sit liciter oportet*sit in subiecto mutabili denim esse ad ei: ergo ante tepus stiisset aliquod muta inle ab esu temporis in pomitia adesse temporia in actu:et omne tale aut tempore merisuraretur:aut tempori coex steret: ergo ante tempus extitisset
Cmenii. roo. Queceluinnata sunt eine emtia non sunt in locomem in temporci a non tras mutantur: loco: nec tempori omina consenesciantrnon iunt alterabilia: non reansmutabilia. Vita eoru3 est perpetua et persectissima: Deus qui est primum ens est totus auq perfectus:est mima rerum perfectio:est diuinum: intransmutabile: necessarium:*ninpliciter non possit non tim summum:eo quia ni Dil sublimius: nibit melius ni bit diuinius: incesta tuli mom semper regulariter mouet: quia semper se declarat et explicat vitam suam per morum suum rstium misyerprimu3ens dictu3 est omnium reru3 finis:cum fit ad quod natura recurrant omnia z ap pellatur uniuscuiusq3 vite mensiira atm duratior. unima fit eternitasu pus omne et marationis infinitatem ut summa persectio continens. Oenim ipsu3 dicitur et u3: semper enset imortalera quo quideprio ente ceteris coicatim est et esse et vivere: aliqui bus quid clarius: aliis vero obscurius: et iste cotationes piit ut Averrois exponit declarari et de prio orbe et de pria intelligentia.
na que sunt illic non fini in loco: nem in temporer quapropter tempus non potest corrumpere scilicet Iia non accidit eis transmutatio et corruptio acci ens temporalibus. Sensus est:omne quod est inpore exceditur a maiori tempore Q fit sua menademata: et propterea nec celum nec intelligentia terminantur tempore: unde.3. physicorum. o. illimum generationis est principium corruptionis idest esse quod est terminus ad quem generationis
est terminus a quo corruptionis: iccirco terminariiuum generationis est terminatiuunt corruptionis: motus autem et tempus dicuntur causa generaliolnis et corruptionis: quia applicant activa passivis. a.de generatione. s. motus generat faciendo appropinquari generante .i. solo: et verissima caiisa mov
portio rutam primis qualitatibus: quiluis quisem cum celum careat non est antiquabile et lati sabiter quia bec sine alteratione fieri non possunt.' .meiba pbruce. 7. MDinouens igitur est illic scilicet incomvexo spere:etiis manifestum est millud
quod non est in marem non est in loco: et, irasinum latur cum non fit in tempore: manifestum est etiam ipsum orbem non esse in loco:omne enim quod est in loco continetur sub corportised extra orbem non est corpus ergo non est in loco: et cetera.Sensus este per primam causam potest intelligi omne genus imtelligentiarum: ilibet enim intelligentie competit non esse in materia et non esse in temporeinem in loco' primo mobili compent non contineri ab alio et non mensurari tempore. Planete quia carent marem in potentia non men iurantur tempore ret fi comineantur boc non est inquanim stant sperica corporarossulum enim sperici est continere et cui terminari et contineri accidit. Quare cum forme a subireto causare sim tote in toto:et partes in partibus: forme non educte sunt tote in toto et tote in qualibet parte t eruerso prima intelligentia per totum primum mobile disseminata: licet eius operatio maior sit in conuexo quantum ad motum localem: quia malorem circulum describit circunferentia ει cetera particule celi. Et est attentione dignum. Que sunt locabilia per operationem non oportet esse mobilia nem per sernem per accidens re luis intelligentie possint locari per operationem: non tamen moueri: nam motu denotatur stuxibilitasque intelligentiis minime consennt. Sunt quidem intelligentie nulli pena inosubiecte transmutanoni. Celum ad quod stat morilium rectoru3 resolutio tantu3 mouetur localiter: et vivit orbis per vita3 que extra orbem existit: s intelligentia fit extra celM: quod ideo dicitur: quia intelligentia est intrinseca celo et separata a celo.Est ac celiret non est acido celi: cn3 informet orbo et no causetur ab eo. iram hunc mimdu3 recte non 'iamus esse celi continens teporis seculi celi: per finem autem et ori onta intendit vltimitatem rei prior et celera ensus est: seculiue eternitas est durano motus celi tum mensurati tempore: quia tempus non excellit motum celi.Uel ex stentia celi ad mom3 celi et tempus dicitur seculia 3.12t. preficorum. rπ.dicitur: corpora celestia licet non sint in tempore ' τ tempus non continet illa: tamennant coexistentia cum tempore scilicet mere eorum quod est in motu est comitens cum esse temporis: coexistentia quantitatis cum quantitaterreo autem separate non babent conlinentiam et nemcoen stentiam ret nullo modo sum in tempore: quia non sum quante: quapropter non mensurantur temporcinon commentur a tempore: non patiuntur a tempore: non sum coenstentia tempori. CEst obseruandum m cum fim tres mensure: eternitas scilicet Euum et tempus: deprima et secunda parumloqimii stant peripatetici: ideo debis mensuris nostri Ebedim tractantes bas induxerunt proposittiones. ima est: eternitas est mensura carens principio et fine t et indivisibilis et immutabilis vite truertate placie psectioe ultima: ita b3 et iras 'pa