De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

121쪽

1o Osus C. TR Eo Loortu Mexercitam, hoc ipso sub scientia simplicis intelligentiae continetur: nec rursus dici debet interce gere inter scientiani naturatoria, libet at quia si liberam scientiam vocetnus elim citius obiectiam

sub ea ratione, sub qua et objec tum,potest aliter se habere hoc scientia cor litionalium erit libera; nam continsentia quae de facto si in sub conditione futura, iub hac ratione terminant diuinam cognitionem potuerunt pro causa secundae contingentia, libertate , sit eadem conditione non est futura ii vero ea tantum dicatur libera scientia, qua libero aliquo diuinae voluntatis decreto posterior est: omnis plane scientia, quae liberum quodcumquc decretum antecedat,

qualis est haec, de qua agimus naturalis et ac proinde huiusmodi scientia nulla ratione erit in diat sed sub alterutro membro continebitur sed iam, inlationem deicipia aggrediamur, in qua illud potistimuin nobis propositum erit: ut sententiam S. Tho accuratissime inuestigomus, ac explicemus.

Refertur opinio negans habere Deum certamssentiam horum futurorum Hla ratione quam aliquid de ipsis decernat. Et ordo in ea

confirmandaseruandus inmutur. Doctores qui causas secundas etiam liberas a Deo praeuecenninari putant ad singulas

actio

122쪽

aetiones,ctim animaduertalit diuisionem gratutari sufiicientem,&essicacem. praedestinationi ceratitudinent,atque alia permulta,omni prorcis pra determinatione rela eta egi egi explicari poste huius scientiae beneficio,si Deo melle dicatur prius ratione quam ullum actum liberum liabeat in incomnes neruos in eo contendunt , ut suadeant

scientiam contingentium sub condictione futuroruita Deo tribui non posse , mi post liberum aliquod ipsum decretum, a quo ratio co ditionalis tititui in ipsa contingentia derivetur sit, nimirum , sublato scientiae huius usii ad explicanda ea, quae commemorauimus , colligere piis luceat physicae praedeterminationis nec euntatem. Aiunt ergo futura conditionata , quae significantur per conditionales propositiones , in quibus dictio(si accipitiatillative in rigore consequo-tiae si consequentia sit bona cognosci certo a Deo per scientiam mere natu alem,quae liberum omne decretum aiue cedit:quia scilicet cum sit oec natura rei necessaria connexio inter antecedens, consequens , futura tituli nodi conditionalia sibi aeipsa ratione fiant necessariari non autem contingeratia: ex quo fit, ut ne fingi quidem pollit, opus esse ad ea cognoscetida libero ullo decreto. tque hae in re nulla est controuersia. Alia vero futura conditionata, in quorui'pro positionibus dictio si non importat neces Iariam illationem , sed concomitantiam antecedentis

cum consequentes, eo quod antecedens in Ieriimitaturaititurum non sit sine consequente. Quae in ratione conditionalis futuri contingentia sinit, quia consequens cum antecedente, seu cum con-

123쪽

o s C. THEOLOGICUM ditio ilibus necesseriam connexionem non habet: Huiusmodi inquam futura ante decretum diuinae voluntatis praedeterana mamis, ut adimpleta condistione hoc aut illiid sit, contendunt hi Auctores nullatentis . Deo certo cognoscitat futura , sed solum, possibilia ita ut quos actus producturiis ellet quilibet homo si in hoc sic illo ordine rerum constitueretur et non aliter Deus intelligat

quam perliberum suum decretum , quo statuit, ut homo in hoc, vel illo ordine collocatus hos, aut illos achus eliciat. Hanc vero sententiam plursbus probare conantur non tamen omnia(ni fallor at tingant ad eam,saltem in speciem confirmandani aptiora , quae sane in meditum afferenda sunt, ut

turibus iisque validioribus algumentis postea diutis opposita opinionis veritas facilius appareat. Proferam igitur ca, quae mihi iam diu dissicultatem

visarunt colatinere non pernendam, in quibuslicet magna salteria ex parte Contineatur argumenta ab aliis allata, si qua tamen praeterita videbim-tur, ea sigillatim afferemus postea, dissolvemus: quamuis facile mihi persuadeam futurum , ut sua sponte corruant,renitatis iis, que grauiora mihi, ac tirmiora videntur. Haec alitem tripartito distridibuam , ut primo loco afferat alguiDenta ab auctoritate S. Th.petita Postea ratio nes Theologi casproponam Tertio denique oppugnein ea,quae ad oppositam sententiam explicaridam , aut confirmandam ab Auctoribus ipsius excogitata sunt. Rem ipsam ergo aggrediana ur.

124쪽

C A CT ILPropositasententia probatur auc&- ritate S. Thomae. HAEc opinio non sine magna quadam specie

probabilitatis videtur ex doctiinari. Tho

probari posse hoc pacho.

In sententia ipsius nulla alia ratione Deus potest certo cognostero tura contingentia blbhira quam intuendo illa per visionem quae in ea feratur ab aeterno ut coexistunt aeternitati pro certa diti ereius temporis atque ab aeterno ea respiciat, prout in sua differentia temporis actu sunt extra causas At hoc falsum esset, i Deo inestet certa scientia contingentium sub Diaditione futuro rum ante omnem actum libe una Ergo in sententiam. ho. falsiim es quilusinodis entiam caria tione Deo esse tribuendam. Maior accipi posset tanquam concessa sectatoribus Tinionis contraqtram argurrientamur: Illi enim et paret ex Suarer in Opus c. lib. . de concurru P i cap. I .sub titulo scholasticorum testit noniis ea, em verita robora-ttir ex hac ipsa propositioneprobare solent physicam pr determination ex ri Thomae prorsus ignorana filist b, citita,niin tim ignotus eidem fuit modus alius certo copioscenda futura cotingeniatia absoluta ab aeter in visione actualis ipsorum existentia distincta quern physica praedeterinincti sippeditam sed non desunt praeterea SThoma acThoclis arti claris lima testimonia,quarinatoren illari propositione certissima teddant.

Vtrum

125쪽

ni vrit. THEOLOGICUMVtrum vero argumentum quod ungemus ad hominem praestatim firmissimum est,qt ita ut indica uimus eadem prorsus ratione agimus contra eos qui sciciuiam illam conditionalium Deo tribuuntatu decretum quia ipsi contra Auctores physicae predetei inationis scientiam hanc pro eo rationis signo negantes aetere solent. Iam tiod attinet ad maiorem nost 1in propositionem , ut scilicet,

Deus eatenus tantum sutura contingentia absoluta cognoscat, quatentis ea videt, praesentia aeterdinitati,atque extra causas Illa conceptis verbis haberi videtur apud S.Thomam ubicunque agit de cognitione diuina huiusmodi futurorum . hoc est

I 3. Hinc p.p. loco citato ad secundum pro eodem accipit, ut futuram contingens subsit certe scientiae Dei , atque sit in sua praesetitialitate, seu extra causas inquiens. Et militer dicam et si Deus scit aliquid illud erit: sequens intelligendum est, prout subsiliui scientia selicet prout est in sua praesentialitate: O cnecessarium est siculo antecedens , uti m dum est,hec se est esse ridicitur in a Peraber m.

Et propterea ini se uent. ar. s. cirato , dum vult Deum certo cognobere futurae contingentia iam tuendo illa, ut acti sit extra catisses, excludit ex-Dresse perparticulam iiii quemcunque alium modum ex certo cognos. di . . In res p. enua diertium, dum loquitur delitur conting lacinit. Ideo dicinii quod ii et ideraturi est contingens starelatum ad Dei cognationeuieli neces muni quia .ia ipsam non refertur , ni secundum quod crines acl ali

126쪽

FRAN c. DIOTALLEvo. 3 meae rursus in resp. ibidem ad quartum agens de eadem re, ait Oma ista res non ponitur subiacere

scientia diuina, imi dum est in actu secundum quod deter mirationem, , certitudinem habet ipsam enim,

cesse est esse dum e l. De mclue in resp. ad 6. ubi agit de

respectu, quo diximus intellechus per certam sciet iam haec ipsa contingentia situra resipicit, ut obieeta sic habet ad sextum dicendum glod, quamuis iue reste tu ad rem . st inseparabilis secundiim quod attingit eam; nou tamen attingit eam nisi prout est inesse actuali suo praesturi illae considerata. In his igitur ita continet si nos rasilla maior, vi nihil claritas atque expressius videatur optari posse. Huc accedit quod silem S. I hom P p. Ua 'st.

I a. a P. I s.citato haec scribit. Contiis vi aliquod dupliciter potest consideraritano modo seipso secundum quod iam in actu est et strino consideratur,tfuturum, citi prehen neque ad utrumlibet contingem sed

xt determinatum adiuum: si propter hoc vfallibili tersubdi potest certa cognations utpote sensu risus si-ι suci im rideosortem laedere. Alio modo potest considerar contingens, est insua causa: S c consideratur. vi filii stram ct D contingens nondum deter innatum adrnum:quia causa contingens se habet ad opposita: sic non subditur per certitudinem alicui cognitioni Quibus alperte docet S. Thom rena contii agentem ea tertiis esse finiram, quatentis est inpotentia, dein causa, quae ad utrumlibet se habet: ac proinde ab esse etiam Deo eatenus silum polle certo

cognoic quatervis videtur, vidi extra causas actu existens praesens aeternitati Qua de causa quaest.2. de verit .ar i Lait:Ex quo patet quod contin

127쪽

in hibesse nou possi, cognosci potest unde chm diuiM stetit, non subj nec ubesse posit impossibila

esset quod de contingentibis futuris scientiam haberet Deis i cognosteret ea vi futura sunt. Atque eandem omnino doctrinam tradit S. Thom aliis locis supra citatista ex qua videtii exploratissimi im illud est , ut in sententia S. Thom non aliter possit Deus certo cognoscere futura contingentia absoluta , quam cognoscendo illa, ut non amplius f itura loces ut non sunt m potentia caussarum, sed ut acti existimi praesentia aeternitati Quod ipsum, ut magis ac magis confirmetur , addi po- test conanimis Scholasticorum consensus in in teilige da sententiari Thom in sensi a nobis explicato. Ex Thomistis etiam ita eam intelligit Capreol Princeps Thomistarum in i d.38. quaest

I aT.2.Pet torum,ut constat legenti. Ita etiam eam

intelligit Ferias . . colura gen cap. 66 .ad .d ib. cap. I. Ita praeterea eam intelligit Cale. p.p. q. I .ar. I S. S. Dicirri. Dersa Hyspalen in p. d.38. quaest. I .aT. I .concl. 1. 3. kar. . ad T. Aureoli contra tertiam conclusionem, Min praemissis pro responsione ad argumenta Gi Ego. Contra quarram conclusionem Aquar.m addit in Capreol .lIb. I. sentent.uli .38.conclu. 6.&sequentibus. Cadaar toto

libello de praescietitia, Prouidentia Dei: Fran. ciscus a Christo in p.dis . 3'. quaest. 6. Palat. dist.

3s.quaest. I. ibi Licheti atque ali Scotistit. Ex quibus pater lententiam S. Thona ae nobis cxplicatarn adeo perspicuam elle, ut de ea inter antiquos,& dochillimos S.Thomsedis pulos omnis pla ne suspicionis expertes,atque inter ipsos etiam

128쪽

S. Tlioni Aduetiarios nulla umquam potuerit esse dissensio Maneat ergo verissimam de illam

maiorem propositionem, ut scilicet, in sententia S. Thom hac una ratione certo cognoscat locustiit ita cotuingentia absoluta, quatenus ea intuetur ab aeterno, ut actu existentia in certa differentii temporissatque ut praesentia aeternitati.

Iam redeamus ad minorem, in qua dicebamus sit sini esse Idisti od in maiori continetur, si Deus habeat scientiam contingentium sub conditione futurorum ante omnem liberum actum Minorii, probatur quia propter illam scientiam conditionatorum alio modo potest Deus certo cognoscere flatura contingontia absoluta qtiam intuendo actualem cortina extitentiam. Si enim Deus notulistiarum , ut Petriis hoc

tempore libere loqueretur; si haec vel illa occasio sese offerret sicut prius purificatur conditio quam actu existat loquutio, quae ab ea conditione pendeta ita prius videt Deus adesse conditionem, cpiam videat loquutionem acta existentem:Dum vero videt adesse conditionem , hoc ipso cognoscit futurum conditionale transis e ad rationem si tuti absollati ac propterea abstratiendo a vitione loquiitionis ut achu existentis,ipsam loquutionem stat certo futuram absoliue ex eo prcecise q(iod videt ipsam conditionem:quam viget non modo priris tuasn videat loquutionem existen tem sed etiamstitis quain videre possit liberum suum decretiim de concurrendo linati cum Petro immediate ad aettim loquutionis cuiusmodi

129쪽

iis c. THEOLOGICvMeausa existentiam loquutionis, cognitionem illius. Ad Lanc enim duo diuina decreta requirimi :Alterum,quo Deus libere statuat conciu-xere, ut Phrrus in ea occasione collocetur, in qualibet est loquuturus Alterum vero quo libere statuat immediate cooperari Petro in ca occasione constituto ad actuin loquutionis quod post rius decretum adeo diuersum est a primo, ut ab

illo seiungi possit. Eo ipso igitur quod primum

decretum adest nihil amplius requiritur, uti ixta sententiam S.Thom Petrus intelligattir a Deo,ut in illa ipsa occasione actu existens, cumqcte nondum intelligata esse secundum decretum et sed adhuc pro diuina libertate polle esse,&iton esse: fit ut a Deo videatur purificata conditio priusquam sit illud decretum,quod ad et ficiendam&videndam loquutionis exis entiam pImrequitat LII. Conficinatur eadem minor, quia posita huiusmodi scientia futurorum conditio natorum Deus ante omnem liberum actum suum certo cognoscit,exempli misa,hanc maiorem propositionem, si Petriis constituatur ii his circumstantiis loque-x . Rursitis posito decreto de conciuiendo ad Petrum iri illis ipsis circumitantiis constituenduin ,eo ipso praecis abstrahendo a visione actualis loquiitionis, quocumque alio cognoscit Deus hanc minorem et Petriis est in his circumstantiis. Ergo eo ipso praescindendo ab actuali existentia loquutionis , t vilione illius , acalio quocumque, stat iii eo lignorationis ui quo notidum est de cietum absolutum de concurretido ad Petri loquiitionern Petrum ipsum absolute es c

130쪽

FRANC DIOTALLEuri. rho uturum. Conseqαentia est satis euidens nam in intellectita creato, qui naturaliter non potest prius quam res eris antri habere ac sun quo ea rum existentam videar pcmarii certa cognitio il-hirum duarum propositionum per reuelationem;

eo ipso ille intellectus in eodem signo rationis

cognoket Petriuia certo , ibi obit loquuti ruina, etiain si loqvistioncm ipsius ut actu exis cntem Ininime intueatur. Ergo multo magis hoc

ipsiim tribuendi im est Deo qui earum premis rum veritatem longe perfectius percipit, quam possit ab ullo intellectu creato percipi per reuelata Onem, aut quacum ille ratione. Et time fiatis

per se ab sudum apparet,ut qui habet euidentem

cognitioneni maioris , minoris propositionis aliauitis Alguinenti in recta forma constituti,non haebeat eo ipso euidentem cognitionem temoto quocumque alio in praemissis non contento consequeritis, quod per bonam consequentiam ex illis praemissis inferitu.In proposito aute in illae propolitio nec si Petrus constituatur in his cit-cumstantiis loquetur Petriis est in his circumst itis: sunt mitior, minor argumenti optima forma piacliti Ex quibus per optimam conseqtientiam infertur , ut tu trii ab solitae sit loquuturus Et loquiitio, ut actualis,et ratio obiectiva posterior milio nodo in praemistis contenta Eliquiim e go est uti Deus antequam videat lo atriuionem

Petri acta existentem certam habet illari linpiat- in illarum Cognitionemri certo etiam cognoscat