De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

141쪽

quatur, consequenter, quia vult cum ipse concurrere ad loquiuionem. Hinc enim sequitur primo ut prius videat Deus se acta velle cum Petto concurrere ad ipsius loquutionem , quam videat purificatam conditionem ratione cuius dicebatur 1 nobis supra,videri ut futuras conditionaliter, postmodum ut futurus absolute ipsemet actus

liber diuinae voluntatis Seruaendo sequitur ut adnuua etiam in Deo hac scientia contingentium sub conditione Viturorum ante decretum,futura contingentia absoluta iuxta sententiarn S. Tho non alitera Deo certo cognoscantur, quam per visionem, quae illa respiciat ut existentia sunt,&praesentia aetcrnitati Cam enirn

post scientiam iuiis conditionalis si Petrus constituatur in his cuicunstantiis loquetur sit decretum, quo Deus statuit, ut Petrus loquatur, uta. tuit cum eo ad loquiuionem concurrere , inobhanc mim voluntate altist, illum in his circun- stantiis colloc inligno rationis quod hums- modi decreto haec omnia certo ordine complecte iue posterius est , non potest videre Deus Petrumaehu constitutum in his circos antiis videndo loquutioncin ipsius,non ut existetite nec praesentem,sed ut futivam quia haec loquutio in hoc

instanti rationis vere est extra causas deice iis merastati, cum ad actualem ipsius existentiam Scaeternam visionem,quae in eam seratur vi exis entem, nihil aliud praerequiratur,nisi decretum diuinum de constituendo Petro extra caulas in certis circunstantiis,& de concurrendo ad actum loqluiditionis. Quare inuit videtur purificatae conditio,

dum videtata aetatis in his circunstatutis constiti

142쪽

tus; simul videtur loquutio ipsa, ac sexistens extra causas: ac proinde non inti enitur modus ullus cognoscendi hanc loquutionem cia alia contingemia quaecumque in ratione, uti absoluti distinctus ab eo, quem agnouit, atquc approbauit S. Tho m. Sed contra hanc responsionem, Nuprimo, quia

ad tuendam sentetuliam S. Tho m. non ostiatis,ut Deus itura coiitirigentia absoluta certo praescire nequeatanisi quatenus pro sentia sunt, initati ex eo quod Inc vel ille ordo libere sit inter actit diuinae voluntatis. Quod enim ilius modi futura certo aliter cognosci non possint, non pendet iuxta sententiam S. Thom initio huius cap.explicatain, exilibertate diuina, quatit ius ordine inteiritonis versetur circa hoc , quam circa illud. Nam totum huius opinionis fundamentum est in natura rei contingentis, cous ipsius ad opposita se habentis quod sane per hanc responsionem euertiturn quia innititur solum orduit ac uum liberorum ruina vol ruta s. Quaere si Deus 1liu in ordinem in his actibus libere constitueret; nullatentis immUtata rei contingentis , de causae ipsius natiira statim

oriretur S. Thom.o inno reclamante alias modus certo cognoscendi futura contingentia abibluta In nostro enim exemplo et si post praeuisonem Iulius conditionalissi Petrus potiatur in his circumstantiis loquetur dicatur Deus non .leciemst absistitie ex se, ut Petrus loquereriri,ixa, propter hanc voluntatemh absoliit etiam

voluerit ipsum in his cireurnstantiis collocare sed ex se noluisse potiu loquutione Petri quam

143쪽

iso OP v SC THEOLOGICvMillius negationem: Ac propterea libere statuisse quidem Petrum in his circumstantiis constitueret, non tamen in eum finem, infallibiliter o queretur ea antrum de causa voluisse ad Petri loquutionem concurrere, ne usum libertatis

ipsius impediret, si hocsinquam quod postibile

omnino est,ponatur:prius simpliciter erat decretum de Petro in his circumstantiis constituendo, quam decretem immediatum Orca ipsius loquutionem . concursum ad illam, atque anto huiusmodi decretum immediatum loquutio a ratione futuri contingentis conditionalis transibit ad rationem futuri contingentis abso uti. Ac

proinde posito ordine illo possibili aestuum diuinorum, sequetur hoc in sententia S. Thom.impossibile , ut huiusmodi contingens purificata conditione statim post prinatim decretum circa antecedens propositionis conditionalis , certo praenoscatur ut futurum absollitum seclusa quacumque visione ipsius sub ratione existentis, preessentis aeternitati, ut claruis, si is intulimus supra.Ex quo patet quantum haec responsio

aberret a sententiari. Thon

Adde quod retento etiam inter actus liberos voliaritatis illinae ordine illo item responsio

constituit . non tamen euitatur difficultas argumenti. Nam licet Deus prius habeat decretum immediatum ut intentionem quandam finis de loqtuatione Pctri&concursu ad illa ima postea vero habeat tamquam volim talem mediorum: decretum de Petro in his circumstantiis consti tuendo loquutio tamen ipsi prius transit ad rationem titur absoluti, quam acquirat rationem existen

144쪽

tro in his circumstantiis collocando statim intelligitur sequi actualis ipsius constitutio in eisdem circumstantiis, ita ut in instanti rationis post ilia lud decretum immediate sequenti purificata omnino sit conditio illa per quam dicebatur conditionaliter futura loquutio; si nimirum, Petrus in liis circumstantiis constitueretur Quare hoc

ipso habebit loquutio rationem futuri absoluti in illo instanti rationis immediato post illud decretum, si in eo incipiet vera esse maior minor argumenti per optimam consequentiam inferentis loquutumem, ut absolute futuram, iuxta ea quae supra iniuriis fuse. In hoc ipso autem instanti omnitio eadem habere non potet stra tionem existentis extra causas cloquutio enim hi ec utpote actus secundus, effecisis Petri in his circumstantiis constitiit non potest esse si mul natura fratione cum eo , ideo cum in hoc instanti ratio dis intelligatur primo esse, Petrus extra causas in his circumstantiis constitutus; loquutio ipsius pro hoc ipso instanti non potest dici esse nisi in voluntate ipsius,tamquam iri

causa apta illam producere; non autem existere aes ualiter in se ipsa Quamuis ergo constituatur ordo ille inter actus tiberos diuinos, cui nititur responsio,prius tamen transit o tuitio ad rationem fultui absoluti Atiam ad rationem actu existentis .ideo non unica tantum ratione a S. Thom approbata certo sciri potest a Deo res

contingens absolute tutura: sed duplici, quia, nimirum, in aliquo priori signo rationis cognosci potest sub ratione absolute suturi conti ii in-

145쪽

1ir Pus c. THEOLoc Icur tela ratione praesentisun alio vero signet posteriori videri potest ut existens, praesens aeterni tati Sectriatio, contra eandem responsionem est, quia uilla sunt futura contingentia, quorum prae uisioni haec responsio nulla ratione applicari potest et Quamuis enim Deus prae uiderit futuros actus malos sub ea conditione , ut homines constituerentur in illis circumstantiis, in quibus eos eliciunt. Non tamen in eum finem eos in illis circumstantiis collocat, ut ipsi cum perfecta cognitione libere eliciant actus prauos id quod passim admittitur ab iis Auctoribus , qui hanc

scientiam conditio natam Deo tribuunt ante omne decretum. Et videtur etiam expres Tasentcntiari August. lib. 3 contra Iulian cap. s. v bibit; Non ideo Deum creare pecora in gregibus impiorum , ut Daemo inbus immolentur, quamuis hociquerit eos est facturos. Haec ergo contingentia dici non possunt a Deo non cognosci sub ratione tuturi absoluti prius ratione quam cognoscantur ut existentia, eo quod ordine infentionis prius sit decretum quo Deus velit illa esse, quam decretum, quo velit est conditiones sub quibus praeivisa face ut vi conditionalitcrfutura Quare neque etiam congrant haec responsio sententiae S. Thom cis ius doctrina res omnes contingentes eadem prorsus ratione comple-ehitur. Ex his omnibus constare videtur , fates dum omnino esse, ut Deus futura contingontia abs ,-luta alia etiam ratione certo praetior cat quam per visionem , quae ab aeterno in ea feratur , uti existentia fluit: si illi tribuatur scientia eo tundem

ante

146쪽

FRAN e. Da o TA suo. 33.uite decretum sub ratione futuri conditionalis, cumque haec alia prinii sionis ratio a S. ThoiD. exclusa selerit . ut satis stiperque ostendunt ea, quae attulimus initio liti ius cap. Reliquum est ut argumentum propositum optime inserat, huiusmodi scientiam conditio natam ante diuinum de cretum sententiae S. Tho.ad uersari. Quod ipsum aliis etiam argii mentationibus colligi potest.

Subdimit, ni argimenta, quae eidem S. Thomauectoritati nituntur. SEcundo loco haec scientia conditionata an

te decretum probatur pugnare cum opiniones Thom quia titur contingentia absoluta in sentesina ipsius cir non post in ante decretum, quod immediate circa ipsa versetur in primo enim dist. 3 i. quaest. 1.ar. i. ad i. dum agit de huiusmodi decretori atque de scientia futurorum ait, scire Iisundum rationem si qui fur rotuntatem. Id quod repetit in ea ieri quaestiri .ar. 1.ad 2. At si in Deo est scientia illa coiit insentitim si ab conditione futurorum ante decretum sequitur otii nilao, ut videat fit tura contingentia absoluta ante decretunt immediatum circa ipsa: quia ante liuiusmodi decret in per solium decretiam csma conditiones purifieatur omnis conditio m res transit ad rationem futuri abibi uti, ut supra ostendimus; ergo.

Tertio denique idem deducitur , quia iuxta sententiam S. Thom futurum contingens abso-hitum per nullam cognitionem certo cognbsci potest ut futurum est quia si ib ratione futuri nul-

147쪽

is Pus C. THEOLOGICvMlam habet determinationem. Docet hoc S. Tho. verbis stupra relatis initio capitis Ergo in sententiaciusdem futurum etiam contingens conditionale certo sciri non poterit quatenus tuturum est cum de utroque sit eadem innino ratio sed futurum conditionale contingcris non potest a Deo videri ante decretum, nisi quatenus futurum est Ergo in sententiari Tho futurum contingens conditionale ante decretum certo sciri non potest. Ac sumptum patet ex doc inari Tho locis citatis initio capitis &praesertim p. p. inest. Is ar. I s. dc quaest. 1. de scientia Dc ar ita. sentit enim futurum contingens cognosci, ut futurum, quatenus cognoscitur,ut non est praesens, ac extra causas, sed ut est in causa. Quare cum contingens sub ratio ne futuri conditioivilis cognosci a Deo nequeat

a lite decretum, ut extra caularum, ac praelen a ted nitari, Certum relinquitur,vi in sententia, Tho.

proco signo rationis huiusmodi futurun cognosci non possit nisi sub ratione ituri; hoc est,sub ea

ratione sub qua teste eodem S.I Eo contingens quodcumque pugnat cum certitudine cuiusuis scientiae. Atque ham de sententiari Tho. Iam ad

Theologicas rationes vcniam IS.

AI WT III. Eadem opimo negans in Deo ante decretum mentiam contingentium sub conditione futurorum Theologicis rationibu comprobatur. AD hanc piam sententiam confirmandam non desunt rationes Theologicae complu-

148쪽

FRANC DIOTALLE vir. ijs Ies,quibus multum ponderis inesse videatur. Probbatur itaque,

Primo, quia ut ante omnem actum liberum Deus sciat aliq(io contingens condalonaliter essse suturum, liquod vero conditionaliter non esse futurum opus est ut prius ratione quam hoc sciat diuina essentia, vigerens vicem speciei intelligibilis unius ex his contingentibus alio modo determinet intellectum diurnum, quam vigeiens vicem speciei intelligibilis alterius. Haec enim est illa vitio obiecti cum poteritia cognoscitiua,quam ad omnem actum cognitionis optime docuit prec- requiri S. Tho p .p. quaest. I et ar i. At huiusmodi res detri minatio in eo signo rationis esse non potest. Patet , quia eam antecedere debet divors cratio entis in obiecto ideo enim essentia diuina determinatrum ratione speciei intelligibilis intellectum diuinum ad cognoscendum hoc obiectis navi album illud vero, ut nigrum quia hoc

album est, ac vi album postulat cognosci illud

vero nigruna Vnon aliam sinu quam ut nigri cognitionem requirit In pioposito autem non est ulla diuersa ratio entis in obiecto, quae postulet diuelsam illam deterininationem intellectus diuini es diuersam cognitionem Positis enim duabus causis liberis in quibuscumque conditioni

bus, cum utraque maneat indit ferens ad operandum, non operandum cludi ferens etiam manet operatio sub illis ut sit, non sit ac proinde non potest operatio unius catis per ordinem aedillas conditiones habete obiectauam rationem diuersania ab ea , quam habeat operatio alterius.

Quod ut clarius ostendarin Ponasariis id quod tacite

149쪽

ri Pus c. THEOLocii cu MGcile concedunt Auctores huius scientiae conditionatae ante decretum Ponamus,inquam,Deunt

ante omnenia Um liberum pratii disse tuti uini Petrus, silua hii celetis circumstantiis loci,teporis , cdstitueretur,libere vellet loqui; Patilus vero ident libere non vellet, etiamsi in eisdem prorsus cir

curistantiis collocarctur,ec corpore, re animo in

actu primo eadem plane ratione ac Petrus assectus esset. Hoc enim posito nulla onmino videtur poste reperira obiectivae rationis diuersitas , ob quam loquutio Petri diuersam determinationem intellectus, Miners am cognationem exigat in instanti rationis antecedente omne decretum dis uinum ab ea , quam exigit loquutio Pauli. Qis odoum attinet ad Petrum, pro eo signo rationis nihil aliud consideruri potest nisi Petrus abstrahens

ab existenti, e ratione absolute futuri. Hae circunstantia loci, temporis. volitio ipsius in eius dem volim tale, ut in causa determinata , atque nidifficienti contentara quae omnia apta sunt ea

naturalia non solum seorsim concipia sed etiam inuicem comparari praetcrari nulla alia ratio obiectiva realis in propolito excogitari potest. Simili autem 1atione totidem solum conii. derari possunt arca loquutionem Pauli, quaecum ab iliis fit pres enumeratas solo,ut posuimuS, num ro disterant constat eam illis non inesse diuersiblattem ratione cuius oppositam cognitionem requirant. Occurri

150쪽

Ocoerritur cuidam re infimi, quae ad instimandam rationem propositam

asser posset.

Ataxationem propositam aliquis forsan responderet diuersitatem illorum obiectos uinin eo esse, quod volitio Petri sub illis conditio iambus futura sit:suti eisdem veto non sit futura volitio Paula. Sed contra est, quia haec ratio latiui, nofuturi, ut tribuat his obiectis veram diuersitatem ratione cuius postulet diuersam cognitione debet ne aliquid reale existens in ipsis rebus prius ratione,qila intellectus diuiniis circa illas versetur.In rebus au tem hanc rationem futuri &non futuri taon re periri satis constat ex enumeratione allata eorum omnium quae circa haec obiecta considerari posssunt. Quod enim volitio Petri veram in s liabeat rationem futuri conditionalis per ordinem ad ham conditiones, seu circumstantias dici potest solum

oriri ex determinata connexione volitionis cumliis circi imitantiis, non quod ex natura rei sit haec determinatio,vi nequeat esse oppositi im: sed iis odde facto ponendae non sint lue circunstantia sine volitione Petri, in qua ratio futuri conditionali et idem sit realiter, atque haecconnexi, sed tamen propter libertatem Petri explicari nequit, in quoli ec ipsi connexio consistat hunde meo instanti rationis oriatur' Cum pCesertim eadem pro eodes o dicatur non conuenia e volitioni Pauli, cui nihil deest eormia, quae pro illo signo ins intPetio impossibile enim est , ut ex quatuor terminis omnino similibus duo diue simod se habeat