De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

131쪽

ti opus: THEOLOGICUM tiam S Thom .alia etiam ratione Deus certo coma oscat esura contingentia absoluta quam inruendo ill: quat eius achi uiri extra causas Id quod reprel e latctu Molina p. p.quaest. q. ar. I . disp. I g. g.2. Deus. Vbi ex V quod Deus nouerit ante omne decretum conitii gentia futura ex hypothesi , si ipse hunc,aut illum ordinem re uncum his,aut illis cucumstantus creare vellet: in feri,ut eo ipso quod libere elegit hunc ordinem rerum quena re ipsa elegit , in ipsam et electioneptius nosti intelligendi more cum fundamento, in re cognouerit contingentia absolute tutu ra,quam ali liuid non modo in tempore, sed etiam

in aeternitate extiterit,in videri potuerit,ut pra seias,ac extra causas

My ιrprima resonsio, quae ad Cimoliati a gumenti eneruandam amrripossit. AD hoc argumentum latis iam rit opinois

coiinimatum rei ponderet fortasse quispianis1ecte quidem per ipsitim probari modum quedam certo cognoscendi fuit ira contangeritia absoluta distinctum a visione quae in ea teratur, quatenus aeternitati praescriti sinat: scd tamen quia in hoc modo intrinsece includitur impetiectio discursus: nota post ipsum tribui Deo inc propici cassicci in Deo constituatan scientia contingentium sub conditione fiaturorum ante omnem actum libet una, tuae taesententiam tamen S Tho dici dcbete futura contingentia absoluta, non aliter ab eo cito cognosci, quam per a tertiam visionem, quae ab aeterno ea respiciat, ut in sua differentia temporis

132쪽

hmiunt extra causas quia scilicet haec ibi ratio cognoscendi superest expers eius imperrectionis,

quae nequear ini diuinitate consist e. Sed curetra est, quia non minus pugnat cum perfectione intellec laus diuini, ut ab oratio aliqua obiectiva non cognoscatur , quae in se cognosci Silis iit, uercipiatur ab intellecto creato quam ut ab eodem aliquid iitclligatur per discursum. Quo fit , ut respoimo allata retoi queri potitit. Ex dictis enim supra citis coiistat, si scientia illa contingentium sub conduione fututorum concedatur, negati non posse quin eadem contingentia apta sint cognosci sub futuri absoluti ratione vi contra di itincta a ratione pi aesentis, Vcoexistentis aeternitati: ex Cluvie iam sequitur, ut haec ipsa ratio futuri merca ara tione praesentis .coexi lentis aeternitati attingi debeat ab intellectu diuino quem latere non potest ullae obiectiva ratio. Si ergo haec ipsi ratio futuri absoluti nonnii per disci ii sum intelligi potestu ut videtur velle illa rei ponsio Hoc ipse quod admittimus cientiam illarii conditionalium ante omne in actu in libertii incidimus in hoc absurdum, ut Deo tribuere debeamus notitiam aliquam discutituam : ac proinde scientia illa omnino videtur ante actum siborum neganda . Sedit eadem responis nulli plane momenti esse demons telum animaduertendit m est, cognitionem in eo quod disclusum inuoluat, aut excl udat non tam pendere a ratione obiecti quam a natura intelligentiis magis, aut minus pellecta, qua de causa omnia, quae uos per disclusum intel

133쪽

liguiri, absque ullo discliti istaquicquid in seia, te est, ut pollit esse obiectum certae cognitionis

seu tuae ab imperfectiori intellectu manantIS Totest etiam esse obiectum cerne cognitionis, quupro nobilior natura sui intellectus omm discursicareat. Nostru in igitur argumenturn probatiusdem contingentia sub ratione futuri absoluti quatenus haec ratio diuersa es a praesentia,& coexri cntia eterauitati certo cognosci posse per disclirsum ab intelli chu imperfectioii sed hoc ipse etiam probat , poste eadem sine discursu sub eadem ratione certo cognosci a Deo. Cum eiii miramisi illae rei Petrus ponatur, in his circuns aluus loquetur Petrus est in his citctimstantiis ix quibus ui- fertur loquutio Petri sub ratione tuturi absoluti contra distinc sta ab eius actuali existentia prilis ratione verie sint quam adcin loquutio esse positi P esens, GCOCxistens aeternitati eo ipso etiam in re verum est Petri loquutionem esse absolute futuram squia imposnbile est, ut sit connexio extremorum clim medio absque connexione extremo- Itim interies ideo sicli Deus persectis limo suo intelligendi modo in illarum praemissariim vetita

te intuetur connexion m CXLI Cmorum Uin me

dio, ex quo per optimam consequetitiam inferri potest loquutio Petri sub futuri absolvit latione diuersa ab eius actuali existentia, .p aesentia in

aeternitate eamque intuetur prius ratione, quam eadem loquutio concipi possit ut existens Vita necesse est, ut tim ea leni cognitionis perfectione intueatur connexionem extremorum inter Choc

est, loquutionem Petri, ut absolutetituram prius

ratione

134쪽

FRANC. Mio TALLEvII. Isti ratione quam videre possit eandem, ut extra causas, coexistentem aeternitati si enim intuetur connexionena extremorum eo prorsus modo quo est videt eandem connexionem esse nexum etiam de Dunexionem extremoriam inter se.Quare

frustra obiicitur non posse Deo tribui propter in perfectionem discursus modum illum cognoscendi tura contingentia abstallata, quem S. Tho. non modo non admisit, sed etiam expresse exclusit

Ses dares mi assidem argumen

tum refectitur. At i sorsan existimabunt argumentum propositum alia ratione dilui posse est, mirum dicamus in maiori illa propositione si Petrus coristituatur in his circunstantiis loquetur subintelligendam esse aliam conditionem et hoc est, si illi non desit concursus diuinus. Hoc enim posito fit,

ut quamuis Deus videat Petrum in his citcunstantiis conmilitum cum tamen absolute loquuturum non prius videat, quam videat suum decretum circa loquutionem , .concursum ad illam : quo decreto posito statim videt Deus loquutionem illam, non uti ituram dedit praesentem elei nitati ac CXtra causas. Sed contra linis iesponsionem videntur urgere plura Prirno enim si tota responsio aduxit tactu et Algumentum tamen propositum satis retinet roboris ad probanduria modum aliquem certo com gnoscendi futura contingemia absoluta, qui ententiae S. Tho aduertetur. Haec enim respontio

135쪽

iri Pus c. THEOLOGICVM satis aperte concedit contingens, ut non est praesens, non esse quantum , ex ipso est 3 eas.

psius proxima incapax certae cognitionis sub a-tione futuri, aut non futuri propter determinationein adisse,atq; ad n oue:sed totam rationem incertitudinis otiriquodauro do extrinsectis ex eo, quod necestarius concursus causa primae deeste possit Quo fit, ut sicut dicitur De ante ornixe decretum sciuisse Petrum quantum ex ipso esse:(vunisi Deus necessarium concursum subtraheret loquuturum, si in his circumstantiis constitvcretur, ita tribui etiam Deo debeat ante decretum immediatum circa loqiuationem, vel concussum ad illam certissima cognitio, qua sciat Petrum in his circumstantiis positum pro sua libertate absolute; loquuturum, nisi ipse eidem Petro desiit in ne cessariis ad eandem loquutioneinti quem D ostendi modum cum S.Iliam sententia non cohaerere satis ostendunt ea quae sit prae attulimus initio huius cap. r. in probatione maioris propositionis Dum cnim S. Tho negat futui contingentia absoluta posse aliter certo cognosci quam per visionem,quae in ea feratur, ut existentia sunt: non ideo id negat, quia pro libertate diuina fieri potest, ut causa libera creati desit concursus necessarius ad actum sed quia causa contingens,

libera se habet ad opposita, latus effectus ut non est praesens es an ipsa, reatione ipsus abstrahendo abiimi extrinseco deterim naturum visit,aut non sit. Confirmatur, quia sutura necessaria dicuntur sempliciter certo cognosci eo ipso, quod per commprehensionem causae ipsorum cognoscuntur , quam

tenus

136쪽

tenus futura sunt ex parte ipsius causae proXimae, quantuis ea incertitudo quasi ab extrinseco superi Di an scilicet defuturus sit necessarius concutius causa prima , necne. Ergo similiter cum S. Tho negat, polle eriain a Deo certo cognosci futura contingenua absolutii ut sutura fiant lo

ciuitur de illa certitudine, quae attenditur ex parie et sectus ut est insita causa proxima, ita ut ab-

si alundo etiam a libertate voluntatis diuina ad

concutiendia, sinon concurrenduimincertium omnino it in quam partem futurum iit, ut se moueat libertas creata. In eodem enim sensu negat S. Tho certo cognosci posse contingentia ut butura scitat quo ipse uali passim concedunt certo eos nosci pota n cessaria similiter, ut futura sunt: Ac proinde falsium omnino est in sententia S. Tho posse certo cognosci loquutionem Petri ita

his cuculis autiis constituti esse absolute suturam, quatrium est ex parte ipsius Petri. Secundo, contra eandem Iesponsionem est, Quia admisia etiam in illa maiori si Petriis con stituatur in his circunstantiis loquetur talia conditione inimirum, niti illi desit concursus diuinus integrum tamen manet argumentum initio

propolitum sequi si Deus ante omnem liberum actum scit, contingens sub illa duplici conditione esse futurum eo ipso videt in alio signo rationis

idem contingens, ut abs.lute utinum non ii tuendo ipsi uia ut praesens, iocxistens aeternitati: Post cognitam enim illam mai(iIemitopositionem duplici conditione suspensam,accedente decreto de concurrendo ad Petrum in his citcun-

stantilis constituendum iidet Deus purificatam primam

137쪽

11 Opus C. THEOLOGICvuptimam conditionem , dum videt Patrium in his ipsis circunstantiis constitutum. Postea vero eo ipso quod Deus Petro ita constituto non vula deest iii neeellariis ad ipsius loquutionem, ceu scit Petrii obtabit loquutum abiti aliendo avitione loquutionis, ut existentis, prebentis bla mim ei triticatio illaru duarum oditiorum praecise considerata est satis , ut vetitas futuri condalon lis transeat in veritatem futuri absoluti, atque sub hac ratione abstrahendo ab alio quocunque cognosci postit. Quare etiamsi per impossibile res in

aliqua dii serentia temporis existentes nota vide rentur a Deo ab aeterno, ut in suo tempore existen tes hoc ipso tamen quod ab aeterno videret Deus pinificatam duplicem illam conditionem inci sam in propositione conditionali nota ante omne decretum , certo sciret loquutionem Petri ab hi te futurah quo modo etiam ea sciret quilibet intel otiis creatus non attingens loquutionern, ut existentem,antequam existat:cui maior illa pro positio conditionalis , atque utriusque oditionis purificatio reuelaretur de facto Deus si habet huius nodi scientiam conditionatam duplici illa conditione etiamsi contingentia futura videat ab aeterno ut existentia: eadem tamen in aliqtio priori signo ratiotiis cum fundamento in re videt sublatione futuri absoluti in exemplo enim pioposito prius est Deum velle non deesse Petro in his circuns antiis constituto in necessariis ad ipsius loquutio item , quam loquutio ipsius rationem laabeat Praesentiset coexistentis aeternitati .Ex quibusoninibus liquido constat illam aliam conditionem , cui nititur responsio, quam oppugnam ii,

138쪽

Fre Auc Dro TALLE v I r. ras non efficere, ut haec scientia conditionalium ante de elum Deo non suppedite modun certo cognoscendi futura contingentia ab sokita dii ii ctum ab aeterna visione actualis ipstarum existentiae, atque S. Tho ex cliis i m. cognoscendi modus no est ille ipse, quo Scot in i dist. 3y.visodo contingeritia Mais dixerunt futurae contingentis Iblo hae a Deo cognosci in suo decreto. Hi enim putat ratione tota tuturi absoluti decreto diiuno iiiii, ut in antecedenti,ac infallibili causa iacterminationis caus e secunde :& totam certitudinem cognitionis oriri ex cognitione huius deciditi. Nos autem ex sua scientia conditio nata interimus in continge inibus rationem quadam hi tuta ab Ioluti,

quae pendeat abitu libertatis creatae ita ut decretum diuinum se habeat solum , ut causa alicuius concomitantis necessui j, id est generalis contai seu certitudo, qua huiusmodi contingens absolute utauum cognoscit ut nitatur illi obiecti et ipsius veritati in ratio ite tritui abso hit , quanta perte dein oris rat veritas futuri conditionalis ab eodem phila ratione habita. Con hirmatur haere secunda eiusdem responsionis oppugnatio , quia si Deus circa Petrum una cum decreto apsum creandi haberet etiam hoc decretum quod nullatenus os impossibile, nunt . rum . Nolo unquam illi denegare concutiam

meum , eo ipso quod videret illum in his circun-

stantiis constituitim , in quibus ante omne decretum praeuisus fuerat loquuturus, si in illis ponere tur, si ec deest et necessarius conciuius causaeptimae: eo ipso, inquam, pertificata esset omnis condi

i ,. perfectissima certitudine scitet illiun lab-lut d

139쪽

lute loquirituum seclusa etiam otiani visione loquutionis, ut existentis ac praesentis aeternitati. Quare constat omnino alium cognitionis modum a nobis illatum non impediti per additionem illius conditionis nisi desit concutius diuinus.)Tertio, contra eandem responsionen est, quia subintellecta etiam in illa maiori propositione si Petrus cosistituatur iri his circunstantiis loqtietiit illa alia conditionei nisi desit concursus diuinus certo ramen poterit Deus cognoscere loquutionem absolute futuram alio modia si iam uituendo illam,ut existentem idque non italum post decre-titin immediatum circa loquutione vel Conm sum ad illam, ut paulo ante in secanda oppugnatione diximus , sed etiam ante huitusnodi decretum. Nam si Deus ante qaodcunque decretum prquidet sub conditione actus liberos nostros fu-tiiros: ante quodcunqtie etiam decretum actuale inruidet, ut conditionaliter futuros actus liberosi a voluntatis. Quare sicut dicitur praeuidere Petriim,quantum ex ipso est loqtraturum,si ponatur in his circumstantiis:ita etiam dici potest praeuidere sub eadem conditione constitutionis Petri in his circunstat itiis,se non denegaturum eidem P tro conclusum ad loquendum. Qii' posito,eo ipso quod Deus videt Petrum esse in his circmstantiis,antequam actu decernat cum illo concubiere, videt fini conciubum Petro absolute non defuturum ac proinde purificata omni conditione videt loq(uuionem Petri nondum existentem esse. omnino abi blate futuram. Neque enim refert quod Molina p. p.quae . I .

140쪽

ar.Is .disp. II. S in Conccud.ibi domasseruerit actus liberos diuinos, ut cordationaliter sitiit cos ab ipso Deo, non cognoici licet sub ea ratione ab illo cognoscam ac his arbitri creati Haec enim opinio reiicitur Suare in Opusc. lib.1.de scient. condit. f ittir conting. e aliis Auctoribus huius scientiae conditionalita in ante decretu in quam in praesentia oppugnam tis Quorum auctoritas hac se pluiis facienda est, uni satis ostendant Molinam

ita proposito tota philosophari consequenter nullaeta improbabili ratione explicari potest veritas futuri condi ionalis in altibus liberis creatis, quineaden reperiri possit in aectibus liberis diuinis, quibus si huiusnodi vetitas insit, implicat contradictionem, ut sub ratione futuri conditio italis intelligibiles non sint ab intellectu diuino.

Restatur tertia Resons, quae ad idem argumentum dissoluendum afferri posse

TErtio tandei loe videbitur fortasse alicui

propositum argumentum ita solui posse;si ni- nurum, dicatur Deus post scientiam tuturorum omnium containgentium ex hypothesi prius quidem ordine exectitionis velle, ut sint conditiones. posteve viro sit illud contingens quod sub illis conditionibus erat futuriam sed ordine intentionis prius velle,ut sit ipsum contingens,quam velit, ut sint conditiones, quibus ipsum contingenter pendet: ita ut in exemplo proposito pius cum preuiderit Deus Petrum loquuturum,si ex iis cita cunstantiis constitueretur ideo statuat Petrum in iis citc stantiis collocare, quia vultu ipse lo

quatur,